କଥଯଂତୁ ଭଵଂତୋ ମେ ପୁତ୍ରଶୋକଵିନାଶନମ୍। ଵ୍ରତଂ ସୌଭାଗ୍ଯଫଲଦମିହଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ
ସେ କହିଲେ, 'ମୋ ପୁଅ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ଏବଂ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇବା କୌଣସି ଉପବାସ ବିଦ୍ୟା କହନ୍ତୁ ।'
ଊଚୁର୍ଵସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖା ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ପୂର୍ଣିମାଵ୍ରତମ୍। ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାଦଭଵତ୍ସୁତଶୋକଵିଵର୍ଜିତା
ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ: 'ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଉପବାସ, ଯାହାର କୃପାରେ ପୁଅ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୋଇଯାଏ ।'
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ପୂର୍ଣିମାଵ୍ରତମ୍। ସୁତାନେକୋନପଂଚାଶଦ୍ଯେନ ଲେଭେ ପୁନର୍ଦିତିଃ
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: 'ଏହି ଉପବାସ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦିତି ପୁନି ଚଉଉନିଅଞ୍ଚାଳିଶି ପୁଅ ପାଇଥିଲେ ।'
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଯଦ୍ଵସିଷ୍ଠାଦିଭିଃ ପୂର୍ଵଂ ଦିତ୍ଯୈ ସଂକଥିତଂ ଵ୍ରତମ୍। ଵିସ୍ତରେଣ ତଦେଵେଦଂ ମତ୍ସକାଶାନ୍ନିଶାମଯ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: 'ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଦିତିଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଉପବାସ ବିଦ୍ୟା କହିଥିଲେ, ଏହି ଉପବାସର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ ।'
ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ମାସି ସିତେ ପକ୍ଷେ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଯତଵ୍ରତା। ସ୍ଥାପଯେଦଵ୍ରଣଂ କୁଂଭଂ ସିତତଣ୍ଡୁଲପୂରିତମ୍
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ, ଉପବାସୀ ଏକ ଅଖଣ୍ଡ କୁମ୍ଭ ରଖିବା ଉଚିତ, ଯାହା ସ୍ୱଚ୍ଛ ଚାଉଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ ।
ନାନାଫଲଯୁତଂ ତଦ୍ଵଦିକ୍ଷୁଦଂଡସମନ୍ଵିତମ୍। ସିତଵସ୍ତ୍ରଯୁଗଚ୍ଛନ୍ନଂସିତଚଂଦନଚର୍ଚିତମ୍
ସେ କୁମ୍ଭକୁ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ, ଖଣ୍ଡ ଓ ଶୁଗରକେନ ଦେଇ ସଜାଇବା ଉଚିତ; ଦୁଇଟି ସ୍ୱଚ୍ଛ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଢାକିବା ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇବା ଉଚିତ ।
ନାନାଭକ୍ଷ୍ଯସମୋପେତଂ ସହିରଣ୍ଯଂ ତୁ ଶକ୍ତିତଃ। ତାମ୍ରପାତ୍ରଂ ଗୁଡୋପେତଂ ତସ୍ଯୋପରି ନିଵେଶଯେତ୍
ବିଭିନ୍ନ ପକାଳା ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ସମ୍ଭବ ହେଲେ ସୁନା ଏକାଠି ରଖିବା ଉଚିତ୍। ସେଥିରେ ଗୁଡ଼ ଭରା ତାମ୍ବା ପାତ୍ର ଉପରେ ରଖିବା ଦରକାର।
ତସ୍ମାଦୁପରି ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସୌଵର୍ଣଂ ପଦ୍ମକୋଟରେ। କୁର୍ଯାତ୍ଶର୍କରଯୋପେତାଂ ସାଵିତ୍ରୀଂ ତସ୍ଯ ଵାମତଃ
ସେଥିରେ ପଦ୍ମ ଆକୃତିର ଗଭୀର ଅଂଶରେ ସୁନାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍। ତାଙ୍କ ବାମପାଖରେ ଚିନି ସହିତ ସାଜାଯାଇଥିବା ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ରଖିବା ଦରକାର।
ଗଂଧଂଧୂପଂ ତଯୋର୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ଗୀତଂ ଵାଦ୍ଯଂ ଚ କାରଯେତ୍। ତଦଭାଵେ କଥଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥା ପଦ୍ମେ ପିତାମହଃ
ଏହି ଦୁଇଁଠିକୁ ଗନ୍ଧ ଓ ଧୂପ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଏବଂ ଗୀତ-ବାଦ୍ୟ ଚାଲିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ନ ଥିଲେ, ପଦ୍ମ ପାଇଁ ପିତାମହଙ୍କ ଯେପରି ଉପାୟ କରିଥିଲେ, ସେପରି କରିବା ଦରକାର।
ବ୍ରହ୍ମାହ୍ଵଯାଂ ଚ ପ୍ରତିମାଂ କୃତ୍ଵା ଗୁଡମଯୀଂ ଶୁଭାମ୍। ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପାକ୍ଷତତିଲୈରର୍ଚଯେତ୍ପଦ୍ମସଂଭଵମ୍
ଗୁଡ଼ରେ ଶୁଭ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି, ପଦ୍ମରୁତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଧଳା ଫୁଲ, ଅକୁଅ ଚାଉଳ ଓ ତିଳ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ବ୍ରାହ୍ମାଯ ପାଦୌ ସଂପୂଜ୍ଯ ଜଂଘେ ସୌଭାଗ୍ଯଦାଯ ଚ। ଵିରିଂଚାଯୋରୁଯୁଗ୍ମଂ ଚ ମନ୍ମଥାଯେତି ଵୈ କଟିମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଦକୁ ପୂଜିବା, ସୌଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥିବାଙ୍କ ଜଂଘାକୁ, ବିରିଞ୍ଚିଙ୍କ ଦୁଇ ଘୁଁଡ଼ିକୁ ଓ ମନ୍ମଥଙ୍କ କମରକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।
ସ୍ଵଚ୍ଛୋଦରାଯେତ୍ଯୁଦରମତଂଦ୍ରାଯେତ୍ଯୁରୋ ଵିଧେଃ। ମୁଖଂ ପଦ୍ମମୁଖାଯେତି ବାହୂ ଵୈ ଵେଦପାଣଯେ
ପରିସ୍ଫୁଟ ଉଦର ଥିବାଙ୍କ ଉଦରକୁ, କ୍ଳାନ୍ତିହୀନ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଛାତିକୁ, ପଦ୍ମମୁଖୀଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଓ ବେଦଧାରୀଙ୍କ ହାତକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।
ନମଃ ସର୍ଵାତ୍ମନେ ମୌଲିମର୍ଚ୍ଚଯେଚ୍ଚାପି ପଂକଜମ୍। ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ତତ୍କୁଂଭଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ପଦ୍ମକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ପରେ ପ୍ରଭାତେ ସେଇ କୁମ୍ଭଟିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଦରକାର।
ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଭୋଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଵଯଂ ତୁ ଲଵଣଂ ଵିନା। ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଦଦ୍ଯାଦିମଂ ମଂତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଭୋଜନ କରାଇବା ଓ ନିଜେ ଲୁଣ ଖାଇବା ନାହିଁ। ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ପ୍ରୀଯତାମତ୍ର ଭଗଵାନ୍ସର୍ଵଲୋକପିତାମହଃ। ହୃଦଯେ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଯସ୍ତ୍ଵାନଂଦୋଭିଧୀଯତେ
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ଭଗବାନ୍, ଏଠାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ। ସେଉଁଠି, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି।
ଅନେନ ଵିଧିନା ସର୍ଵଂ ମାସିମାସି ସମାଚରେତ୍। ଉପଵାସୀ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାମର୍ଚଯେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମମଵ୍ଯଯମ୍
ଏହି ପ୍ରକାରେ ପ୍ରତି ମାସରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଉପବାସୀ ଲୋକେ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନେ ଅକ୍ଷୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର।
ଫଲମେକଂ ଚ ସଂପ୍ରାଶ୍ଯ ଶର୍ଵର୍ଯାଂ ଭୂତଲେ ସ୍ଵପେତ୍। ତତସ୍ତ୍ରଯୋଦଶେ ମାସି ଘୃତଧେନୁସମନ୍ଵିତାମ୍
ରାତିରେ ଏକ ଫଳ ଖାଇ ଭୂମିରେ ଶୋଇବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ତେରୋଟିଏ ମାସରେ ଘିଅ ଦେଇ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଦରକାର।
ଶଯ୍ଯାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିରିଂଚାଯ ସର୍ଵୋପସ୍କରସଂଯୁତାମ୍। ବ୍ରହ୍ମାଣଂ କାଂଚନଂ କୃତ୍ଵା ସାଵିତ୍ରୀଂ ରଜତୈସ୍ତଥା
ବିରିଞ୍ଚିଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ଏକ ଶଯ୍ୟା ଦେବା ଉଚିତ୍। ସୁନାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏବଂ ଚାଁଦିରେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରିବା ଦରକାର।
ପଦ୍ମାତ୍ମକଃ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସାଵିତ୍ରୀମୁପଲଭ୍ଯତୁ। ଵସ୍ତ୍ରୈର୍ଦ୍ଵିଜଂ ସପତ୍ନୀକଂ ପୂଜ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିଭୂଷଣୈଃ
ପଦ୍ମ ସ୍ୱରୂପ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ପାଇଉନ୍ତୁ। ଦ୍ୱିଜ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।
ଶକ୍ତ୍ଯା ଗଵାଦିକଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରୀଯତାମିତ୍ଯୁଦୀରଯେତ୍। ହୋମଂ ଶୁକ୍ଲୈସ୍ତିଲୈଃ କୁର୍ଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମନାମାନି କୀର୍ତଯେତ୍
ସମ୍ଭବ ଅନୁଯାୟୀ ଗାଈ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦେଇ, 'ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ୍। ଧଳା ତିଳ ଦେଇ ହୋମ କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର।
ଗଵ୍ଯେନ ସର୍ପିଷା ତଦ୍ଵତ୍ପାଯସେନ ଚ ଧର୍ମଵିତ୍। ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋଥ ଧନଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ପୁଷ୍ପମାଲାଂ ଚ ଶକ୍ତିତଃ
ଗାଈର ଘିଅ ଓ ପାୟସ ଦେଇ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧନ ଏବଂ ସମ୍ଭବ ଅନୁଯାୟୀ ଫୁଲର ମାଳା ଦେଇବା ଉଚିତ୍।
ଯଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଧିନାନେନ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ସ୍ତ୍ରିଯୋପି ଵା। ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ବ୍ରହ୍ମସାତ୍ମ୍ଯତାମ୍
ଏହି ବିଧିରେ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନେ ଯିଏ କରେ, ସେ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟ ପାଏ।
ଇହଲୋକେ ଵରାନ୍ପୁତ୍ରାନ୍ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଧ୍ରୁଵମଶ୍ନୁତେ। ଯୋ ବ୍ରହ୍ମା ସ ସ୍ମୃତୋ ଵିଷ୍ଣୁରାନଂଦାତ୍ମା ମହେଶ୍ଵରଃ
ଏହି ଲୋକରେ ସେ ଉତ୍ତମ ପୁଅ ଓ ନିଶ୍ଚିତ ସୌଭାଗ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ, ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ ଓ ମହେଶ୍ୱର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ସୁଖାର୍ଥୀ କାମରୂପେଣ ସ୍ମରେଦ୍ଦେଵଂ ପିତାମହମ୍। ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚକାରାସୌ ଦିତିଃ ସର୍ଵମଶେଷତଃ
ସୁଖ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକେ ଯେଉଁ ରୂପରେ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେ ରୂପରେ ଦେବତା ପିତାମହଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏପରି ଶୁଣି, ଦିତି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରା କଲେ।
କଶ୍ଯପୋ ଵ୍ରତମାହାତ୍ମ୍ଯାଦାଗତ୍ଯ ପରଯା ମୁଦା। ଚକାର କର୍କଶାଂ ଭୂଯୋ ରୂପଲାଵଣ୍ଯସଂଯୁତାମ୍
କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କର ବ୍ରତର ମହତ୍ତ୍ୱରୁ, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଆସି, ପୂର୍ବରୁ କଠୋର ଥିବା ତାଙ୍କୁ ପୁନି ଏବେ ସୁନ୍ଦର ଓ ଆକର୍ଷକ ରୂପ ଦେଲେ।
ଵରୈରାଛଂଦଯାମାସ ସା ତୁ ଵଵ୍ରେ ଵରଂଵରମ୍। ପୁତ୍ରଂ ଶକ୍ରଵଧାର୍ଥାଯ ସମର୍ଥଂ ଚ ମହୌଜସମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଦାନ ମାଗିବାକୁ କହିଲେ, ତାହାପରେ ସେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ମାଗିଲେ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ।
ଵରଯାମି ମହାତ୍ମାନଂ ସର୍ଵାମରନିଷୂଦନମ୍। ଉଵାଚ କଶ୍ଯପୋ ଵାକ୍ଯମିଂଦ୍ରହଂତାରମୂର୍ଜିତମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଏକ ମହାନ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିପାରିବା ପୁଅ ଚାହେଁ।' ତେବେ କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ପ୍ରଦାସ୍ଯାମ୍ଯହମେତେନ କିନ୍ତ୍ଵେତତ୍କ୍ରିଯତାଂ ଶୁଭେ। ଆପସ୍ତଂବୀଂ ତୁ କୃତ୍ଵେଷ୍ଟିଂ ପୁତ୍ରୀଯାମଦ୍ଯ ସୁସ୍ତନି
'ମୁଁ ଏହି ଦାନ ଦେବି,' ସେ କହିଲେ, 'କିନ୍ତୁ ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ଶୁଭେ? ଆଜି ତୁମେ ଆପସ୍ତମ୍ବୀ ବିଧି ଓ ପୁତ୍ରେଷ୍ଟି ଯଜ୍ଞ କର।'
ଵିଧାସ୍ଯାମି ତତୋ ଗର୍ଭଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵାହଂ ତେ ସ୍ତନୌ ଶୁଭେ। ଭଵିଷ୍ଯତି ଶୁଭୋ ଗର୍ଭୋ ଦେଵି ଶକ୍ରନିଷୂଦନଃ
'ତାପରେ, ମୁଁ ତୁମର ଶୁଭ ଅଂଗରେ ହାତ ଦେଇ ଗର୍ଭ ଦେବି। ଏହି ଗର୍ଭ ଶୁଭ ହେବ, ଦେବୀ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବ।'
ଆପସ୍ତଂବୀଂ ତତଶ୍ଚକ୍ରେ ପୁତ୍ରେଷ୍ଟିଂ ଦ୍ରଵିଣାଧିକାମ୍। ଇଂଦ୍ରଶତ୍ରୋଭଵସ୍ଵେତି ଜୁହାଵ ଚ ହଵିସ୍ତ୍ଵରନ୍
ତାପରେ ସେ ଆପସ୍ତମ୍ବୀ ବିଧି ଓ ପୁତ୍ରେଷ୍ଟି ଯଜ୍ଞ ଅଧିକ ଦାନ ସହିତ କଲେ। ସେ ଉତ୍ସାହରେ ହବି ଦେଇ କହିଲେ, 'ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ହେଉ।'