ଦ୍ଵେ ଚୈଵାଂଗିରସେ ପ୍ରାଦାତ୍ତାସାଂ ନାମାନି ଵିସ୍ତରାତ୍। ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ଦେଵମାତୄଣାଂ ପ୍ରଜାଵିସ୍ତାରମାଦିତଃ
ଦୁଇଜଣ ଆଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ; ଏବେ ତୁମେ ଶୁଣ, ଦେବମାତାମାନଙ୍କର ନାମ ଓ ପ୍ରଜାର ବିସ୍ତାର ଆରମ୍ଭରୁ ଏକେକାରେ କହିବି।
ଅରୁଂଧତୀ ଵସୁର୍ଜାମିର୍ଲମ୍ବା ଭାନୁର୍ମରୁତ୍ଵତୀ। ସଂକଲ୍ପା ଚ ମୁହୂର୍ତା ଚ ସାଧ୍ଯା ଵିଶ୍ଵା ଚ ଭାମିନୀ
ଅରୁନ୍ଧତୀ, ବସୁ, ଜାମିର, ଲମ୍ବା, ଭାନୁ, ମାରୁତ୍ବତୀ, ସଙ୍କଳ୍ପା, ମୁହୂର୍ତ୍ତା, ସାଧ୍ୟା ଓ ଭାମିନୀ ନାମରେ ବିଶ୍ୱା—
ଧର୍ମପତ୍ନ୍ଯଃ ସମାଖ୍ଯାତାସ୍ତାସାଂ ପୁତ୍ରାନ୍ନିବୋଧ ମେ। ଵିଶ୍ଵେଦେଵାସ୍ତୁ ଵିଶ୍ଵାଯାଃ ସାଧ୍ଯା ସାଧ୍ଯାନଜୀଜନତ୍
ଏମାନେ ଧର୍ମଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି; ଏବେ ତୁମେ ମୋଠାରୁ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ: ବିଶ୍ୱାଠାରୁ ବିଶ୍ୱଦେବମାନେ, ସାଧ୍ୟାଠାରୁ ସାଧ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ମରୁତ୍ଵତ୍ଯାଂ ମରୁତ୍ଵଂତୋ ଵସୋସ୍ତୁ ଵସଵସ୍ତଥା। ଭାନୋସ୍ତୁ ଭାନଵୋ ଜାତା ମୂହୂର୍ତ୍ତାଯା ମୁହୂର୍ତଜାଃ
ମାରୁତ୍ବତୀଠାରୁ ମାରୁତମାନେ, ବସୁଠାରୁ ବସୁମାନେ, ଭାନୁଠାରୁ ଭାନୁମାନେ ଏବଂ ମୁହୂର୍ତ୍ତାଠାରୁ ମୁହୂର୍ତ୍ତମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଲଂବାଯାଂ ଘୋଷନାମାନୋ ନାଗଵୀଥୀ ତୁ ଜାମିଜା। ପୃଥିଵୀତଲସଂଭୂତମରୁଂଧତ୍ଯାମଜାଯତ
ଲମ୍ବାରେ ଘୋଷ ନାମକ ଜଣେ ଜନ୍ମିଲେ, ନାଗବୀଥୀରେ ଜାମିଜା ଜଣ୍ମିଲେ; ପୃଥିବୀ ତଳରୁ ମରୁନ୍ଧତୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ସଂକଲ୍ପାଯାସ୍ତୁ ସଂକଲ୍ପା ଵସୁ ସୃଷ୍ଟିଂ ନିଧାରଯ। ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତଂଶ୍ଚ ଯେ ଦେଵା ଵ୍ଯାପକାଃ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍
ସଂକଳ୍ପାରୁ ସଂକଳ୍ପ ଜଣ୍ମିଲେ; ଓ ବସୁ, ସୃଷ୍ଟିକୁ ନିଶ୍ଚୟ କର; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିକିରଣ କରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଵସଵସ୍ତେ ସମାଖ୍ଯାତାସ୍ତେଷାଂ ନାମାନି ମେ ଶୃଣୁ। ଆପୋ ଧ୍ରୁଵଶ୍ଚ ସୋମଶ୍ଚ ଧରଶ୍ଚୈଵାନିଲୋନଲଃ
ଏହି ବସୁମାନେର ନାମ ଆମେ ଶୁଣ; ଆପ, ଧ୍ରୁବ, ସୋମ, ଧରା, ଏବଂ ଅନିଳ ଓ ଅନଳ।
ପ୍ରତ୍ଯୂଷଶ୍ଚ ପ୍ରଭାସଶ୍ଚ ଵସଵୋଷ୍ଟୌ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ। ଆପସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚତ୍ଵାରଃ ଶ୍ରାଂତୋ ଵୈତଣ୍ଡ ଏଵ ଚ
ପ୍ରତ୍ୟୂଷ ଓ ପ୍ରଭାସ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଠ ବସୁ ମଧ୍ୟରେ ଗଣାଯାନ୍ତି; ଆପଙ୍କର ଚାରି ପୁଅ ହେଲେ ଶ୍ରାନ୍ତ ଓ ବୈତଣ୍ଡ।
ଅପି ଶାଂତୋ ମୁନିର୍ଵଭ୍ରୁର୍ଯଜ୍ଞରକ୍ଷାଧିକାରିଣଃ। ଧ୍ରୁଵସ୍ଯ କାଲଃ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଵର୍ଚାଃ ସୋମାଦଜାଯତ
ଶାନ୍ତ ଏବଂ ମୁନି ଭବ୍ରୁ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷାରେ ପ୍ରଧାନ; ଧ୍ରୁବଙ୍କର ପୁଅ କାଳ, ସୋମରୁ ଭର୍ଚ୍ଚା ଜଣ୍ମିଲେ।
ଦ୍ରଵିଣୋ ହଵ୍ଯଵାହଶ୍ଚ ଧର ପୁତ୍ରାଵିମୌ ସ୍ମୃତୌ। କଲ୍ପାଂତସ୍ଥସ୍ତତଃ ପ୍ରାଣୋ ରମଣଃ ଶିଶିରୋପି ଚ
ଧରାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ହେଲେ ଦ୍ରବିଣ ଓ ହବ୍ୟବାହ; କଳ୍ପ ଶେଷରେ ପ୍ରାଣ, ରମଣ ଓ ଶିଶିର ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ମନୋହରୋ ଧଵଶ୍ଚାଥ ଶିଵୋ ଵାଥ ହରେଃ ସୁତାଃ। ଶିଵୋ ମନୋଜଵଂ ପୁତ୍ରମଵିଜ୍ଞାତଗତିପ୍ରଦମ୍
ମନୋହର ଓ ଧବ ଏବଂ ଶିବ, ଏମାନେ ହରିଙ୍କର ପୁଅ; ଶିବଙ୍କର ପୁଅ ମନୋଜବ, ଯିଏ ଅଜଣା ଗତି ଦେଇଥିଲେ।
ଅଵାପ ଚାନଲଃ ପୁତ୍ରାନଗ୍ନିପ୍ରାଯଗୁଣାଂସ୍ତତଃ। ତତ୍ର ଶାଖୋ ଵିଶାଖଶ୍ଚ ନିଗମେଷୁ ସ୍ଵଯଂଭୁଵଃ
ଅନଳ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଗୁଣ ଥିବା ପୁଅମାନେ ପାଇଲେ; ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶାଖ ଓ ବିଶାଖ, ବେଦରେ ସ୍ୱୟଂଭୁ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଅପତ୍ଯଂ କୃତ୍ତିକାନାଂ ଚ କାର୍ତିକେଯସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ। ପ୍ରତ୍ଯୂଷସ୍ଯ ଋଭୁଃ ପୁତ୍ରୋ ମୁନିର୍ନାମାଥ ଦେଵଲଃ
କୃତ୍ତିକାମାନେର ପୁଅ ହେଲେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ; ପ୍ରତ୍ୟୂଷଙ୍କର ପୁଅ ଋଭୁ, ମୁନି ଦେବଳ।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ପ୍ରଭାସସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ଶିଲ୍ପୀ ପ୍ରଜାପତିଃ। ପ୍ରାସାଦଭଵନୋଦ୍ଯାନ ପ୍ରତିମା ଭୂଷଣାଦିଷୁ
ପ୍ରଭାସଙ୍କର ପୁଅ ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶିଳ୍ପୀ ଓ ପ୍ରଜାପତି; ପ୍ରାସାଦ, ଗୃହ, ଉଦ୍ୟାନ, ପ୍ରତିମା ଓ ଭୂଷଣ ମଧ୍ୟରେ।
ତଟାକାରାମକୂପେଷୁ ତ୍ରିଦଶାନାଂ ଚ ଵର୍ଦ୍ଧକିଃ। ଅଜୈକପାଦହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯୋ ଵିରୂପାକ୍ଷୋଥ ରୈଵତଃ
ତଳାକ, ଆମ୍ବ କୁଆଁ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ତିନିଦିଶା ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ନିର୍ମାତା; ଅଜଏକପାଦ, ଅହିବୁଧ୍ନ୍ୟ, ବିରୂପାକ୍ଷ ଓ ରୈବତ।
ହରଶ୍ଚ ବହୁରୂପଶ୍ଚ ତ୍ର୍ଯଂବକଶ୍ଚ ସୁରେଶ୍ଵରଃ। ସାଵିତ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ଜଯଂତଶ୍ଚ ପିନାକୀ ଚାପରାଜିତଃ
ହର, ବହୁରୂପ, ତ୍ରୟମ୍ବକ, ସୁରେଶ୍ୱର, ସାବିତ୍ର, ଜୟନ୍ତ, ପିନାକୀ ଓ ଅପରାଜିତ।
ଏତେ ରୁଦ୍ରାସ୍ସମାଖ୍ଯାତା ଏକାଦଶ ଗଣେଶ୍ଵରାଃ। ଏତେଷାଂ ମାନସାନାଂ ତୁ ତ୍ରିଶୂଲଵରଧାରିଣାମ୍
ଏମାନେ ହେଲେ ରୁଦ୍ର, ଏଗାରଟି ଗଣପତି; ଏମାନେ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରିଥିବା।
କୋଟ୍ଯଶ୍ଚତୁରଶୀତିସ୍ତୁ ତତ୍ପୁତ୍ରାଶ୍ଚାକ୍ଷଯା ମତାଃ। ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଯେ ରକ୍ଷାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତି ଗଣେଶ୍ଵରାଃ
ଏମାନେର ପୁଅମାନେ ଚଉଁଅଶୀ କୋଟି, ଅବିନାଶୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏହି ଗଣପତିମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଏତେ ଵୈ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ସୁରଭୀଗର୍ଭସଂଭଵାଃ। କଶ୍ଯପସ୍ଯ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଦି ପତ୍ନିଷୁ
ଏମାନେ ଏହି ପୁଅ ଓ ପୁଅପୁଅ, ସୁରଭୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜଣ୍ମିଥିବା; ଏବେ ମୁଁ କଶ୍ୟପଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେର ପୁଅ ଓ ପୁଅପୁଅ ବିଷୟରେ କହିବି।
ଅଦିତିର୍ଦିତିର୍ଦନୁଶ୍ଚୈଵ ଅରିଷ୍ଟା ସୁରସା ତଥା। ସୁରଭିର୍ଵିନତା ଚୈଵ ତାମ୍ରା କ୍ରୋଧଵଶା ଇରା
ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, ଅରିଷ୍ଟା, ସୁରସା, ସୁରଭୀ, ବିନତା, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା ଓ ଇରା।
କଦ୍ରୂ ଖସା ମୁନିସ୍ତଦ୍ଵତ୍ତାସୁ ପୁତ୍ରାନ୍ନିବୋଧ ମେ। ତୁଷିତା ନାମ ଯେ ଦେଵାଶ୍ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାଂତରେ ମନୋଃ
କଦ୍ରୁ, ଖସା ଓ ମୁନି ମଧ୍ୟ; ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ବିଷୟରେ ମୋଠୁ ଶୁଣ। ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁ ଅନ୍ତରାଳରେ ତୁଷିତ ନାମକ ଦେବମାନେ।
ଵୈଵସ୍ଵତେଂତରେ ଚୈଵ ଆଦିତ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶ ସ୍ମୃତାଃ। ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଧାତା ଭଗସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ମିତ୍ତ୍ରୋଽଥ ଵରୁଣୋଽର୍ଯମା
ଏବଂ ବୈବସ୍ବତ ମନୁ ଅନ୍ତରାଳରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି: ଇନ୍ଦ୍ର, ଧାତା, ଭଗ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ଅର୍ୟମାନ।
ଵିଵସ୍ଵାନ୍ସଵିତା ପୂଷା ଅଂଶୁମାନ୍ଵିଷ୍ଣୁରେଵ ଚ। ଏତେ ସହସ୍ରକିରଣା ଆଦିତ୍ଯା ଦାଦ୍ଵଶ ସ୍ମୃତାଃ
ବିବସ୍ବାନ୍, ସବିତା, ପୂଷା, ଅଂଶୁମାନ୍ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ—ଏମାନେ ଆଦିତ୍ୟ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା, ହଜାର ରশ୍ମିର ମାଳିକ, ଆଲୋକ ଦେଇଥିବା ଦେବତା।
ମାରୀଚାତ୍କଶ୍ଯପାଜ୍ଜାତାଃ ପୁତ୍ତ୍ରାସ୍ତେଽଦିତିନଂଦନାଃ। କୃଶାଶ୍ଵସ୍ଯ ଋଷେଃ ପୁତ୍ରା ଦେଵପ୍ରହରଣାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ମାରୀଚ ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏହି ପୁଅମାନେ ଆଦିତିର ନନ୍ଦନ ଭାବରେ ପରିଚିତ; କୃଶାଶ୍ବ ଋଷିଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଭାବରେ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି।
ଏତେ ଦେଵଗଣାସ୍ତାତ ପ୍ରତିମନ୍ଵଂତରେଷୁ ଚ। ଉତ୍ପଦ୍ଯଂତେ ଵିଲୀଯଂତେ କଲ୍ପେକଲ୍ପେ ତଥୈଵ ଚ
ହେ ପ୍ରିୟ, ଏହି ଦେବଗଣମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି; ଏହିପରି ଏକ ଏକ କଳ୍ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଘଟଣା ଘଟେ।
ଦିତିଃ ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ଲେଭେ କଶ୍ଯପାଦିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଂ ଚୈଵ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଂ ତଥୈଵ ଚ
ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, ଦିତି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ପାଇଥିଲେ—ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୋସ୍ତଦ୍ଵଜ୍ଜାତଂ ପୁତ୍ରଚତୁଷ୍ଟଯମ୍। ପ୍ରହ୍ଲାଦଶ୍ଚାନୁହ୍ଲାଦଶ୍ଚ ସଂହ୍ଲାଦୋହ୍ଲାଦ ଏଵ ଚ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ଏହିପରି ଚାରିଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ—ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଅନୁହ୍ଲାଦ, ସଂହ୍ଲାଦ ଓ ହ୍ଲାଦ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦପୁତ୍ରା ଆଯୁଷ୍ମାନ୍ଶିବିର୍ବାଷ୍କଲିରେଵ ଚ। ଵିରୋଚନଶ୍ଚତୁର୍ଥସ୍ତୁ ସ ବଲିଂ ପୁତ୍ରମାପ୍ତଵାନ୍
ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଥିଲେ—ଆୟୁଷ୍ମାନ୍, ଶିବି, ବାଷ୍କଲି; ଚଉଥା ଥିଲେ ବିରୋଚନ, ଯିଏ ବଲିଙ୍କୁ ପୁଅ ଭାବରେ ପାଇଥିଲେ।
ବଲେଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ତ୍ଵାସୀଦ୍ବାଣଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ତତୋ ନୃପ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତଥାସୂର୍ଯ୍ଯୋ ଵିଵସ୍ଵାନଂଶୁତାପନଃ
ବଲିଙ୍କର ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ବାଣ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଅସୂର୍ୟ, ବିବସ୍ବାନ୍ ଓ ଅଂଶୁତାପନ।
ନିକୁମ୍ଭନାମା ଗୁର୍ଵକ୍ଷଃ କୁକ୍ଷିର୍ଭୌମୋଥ ଭୀଷଣଃ। ଏଵମନ୍ଯେ ତୁ ବହଵୋ ବାଣୋଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଗୁଣାଧିକଃ
ନିକୁମ୍ଭ, ଗୁର୍ବକ୍ଷ, କୁକ୍ଷି, ଭୌମ, ଭୀଷଣ—ଏମାନେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ପୁଅ ଥିଲେ; ତଥା ବାଣ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ଗୁଣରେ ଅତିଶୟ।