ତାଂସ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାଭାଗାନ୍ସିସୃକ୍ଷୂନ୍ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ। ନାରଦଃ ପ୍ରାହ ହର୍ଯଶ୍ଵାନ୍ଦକ୍ଷପୁତ୍ରାନ୍ସମାଗତାନ୍
ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁତ୍ରମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ନାରଦ ଦକ୍ଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ହର୍ୟଶ୍ବମାନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଭୁଵଃ ପ୍ରମାଣଂ ସର୍ଵଂ ତୁ ଜ୍ଞାତ୍ଵୋର୍ଦ୍ଧମଧ ଏଵ ଵା। ତତଃ ସୃଷ୍ଟିଂ ଵିଶେଷେଣ କୁରୁଧ୍ଵମୃଷିସତ୍ତମାଃ
ପୃଥିବୀର ଉପର ଓ ତଳ ଭାଗ ସମସ୍ତ ମାପ ଭଲଭାବେ ବୁଝିନେବା ପରେ, ମହାଋଷିମାନେ, ତମେ ଏବେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଆରମ୍ଭ କର।
ତେ ତୁ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଯାତାଃ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍। ଅଦ୍ଯାପି ନ ନିଵର୍ତ୍ତଂତେ ସମୁଦ୍ରାଦିଵ ସିଂଧଵଃ
ସେମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚାଲିଗଲେ; ଏଯାଁ ଅପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ଫେରିନାହାନ୍ତି, ଯେପରି ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଇ ଫେରିନାହାନ୍ତି।
ହର୍ଯଶ୍ଵେଷୁ ପ୍ରଣଷ୍ଟେଷୁ ପୁନର୍ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରଜାପତିଃ। ଵୀରିଣ୍ଯାମେଵ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରମସୃଜତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ହର୍ୟଶ୍ବମାନେ ହରାଇଯିବା ପରେ, ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ପୁନି ଭିରିଣୀ ଠାରୁ ହଜାର ଜଣ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଶବଲାଶ୍ଵା ନାମ ତେ ଚ ସମେତାଃ ସୃଷ୍ଟିକର୍ମଣି। ନାରଦୋନୁଗତାନ୍ପ୍ରାହ ପୁନସ୍ତାନ୍ପୂର୍ଵଵନ୍ମୁନିଃ
ସେମାନେ ଶବଳାଶ୍ବ ନାମରେ ଜଣାଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ; ମୁନି ନାରଦ ପୁନି ପୂର୍ବର ପରି ସେମାନେଠାରେ କଥା କହିଲେ।
ଭୁଵଃ ପ୍ରମାଣଂ ସର୍ଵଂ ତୁ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଭ୍ରାତୄନଥୋ ପୁନଃ। ଆଗତ୍ଯ ଚ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିଂ କରିଷ୍ଯଥ ଵିଶେଷତଃ
ପୃଥିବୀର ମାପ ଓ ତୁମର ଭାଇମାନେ ଭଲଭାବେ ବୁଝିନେବା ପରେ, ତୁମେ ପୁନି ଫେରି ଆସି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିବ।
ତେପି ତେନୈଵ ମାର୍ଗେଣ ଜଗ୍ମୁର୍ଭ୍ରାତ୍ରନୁଗାସ୍ତଦା। ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ନ ଭ୍ରାତୁଃ କନୀଯାନ୍ମାର୍ଗମିଚ୍ଛତି
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ସେଇ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ତାହାପରେ ଛୋଟ ଭାଇ ବଡ଼ ଭାଇର ପଥ ଚାହିବା ଛାଡିଦେଲା।
ଅନ୍ଵେଷ୍ଟା ଦୁଃଖମାପ୍ନୋତି ତେନ ତତ୍ପରିଵର୍ଜଯେତ୍। ତତସ୍ତେଷ୍ଵପି ନଷ୍ଟେଷୁ(ଯୁ) ଷଷ୍ଟିଂ କନ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ; ଏହିପରି ଅନୁସରଣ ରେ ଚାଲିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ହରାଇଯିବା ପରେ, ପ୍ରଜାପତି ଷଷ୍ଟି ଜଣ କନ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଵୀରିଣ୍ଯାଂ ଜନଯାମାସ ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରାଚେତସସ୍ତଦା। ପ୍ରାଦାତ୍ସ ଦଶ ଧର୍ମାଯ କଶ୍ଯପାଯ ତ୍ରଯୋଦଶ
ସେସମୟରେ ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ ଭିରିଣୀ ଠାରୁ ସେମାନେଠି ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦଶଜଣ ଧର୍ମଙ୍କୁ, ତେରଜଣ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଵିଂଶତିସପ୍ତ ସୋମାଯ ଚତସ୍ରୋରିଷ୍ଟନେମିନେ। ଦ୍ଵେ ଚୈଵ ଭୃଗୁପୁତ୍ରାଯ ଦ୍ଵେ କୃଶାଶ୍ଵାଯ ଧୀମତେ
ସେମାନେ ଉନ୍ନତିସପ୍ତ ଜଣ ସୋମଙ୍କୁ, ଚାରିଜଣ ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କୁ, ଦୁଇଜଣ ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଓ ଦୁଇଜଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ କୃଶାଶ୍ବଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଦ୍ଵେ ଚୈଵାଂଗିରସେ ପ୍ରାଦାତ୍ତାସାଂ ନାମାନି ଵିସ୍ତରାତ୍। ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ଦେଵମାତୄଣାଂ ପ୍ରଜାଵିସ୍ତାରମାଦିତଃ
ଦୁଇଜଣ ଆଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ; ଏବେ ତୁମେ ଶୁଣ, ଦେବମାତାମାନଙ୍କର ନାମ ଓ ପ୍ରଜାର ବିସ୍ତାର ଆରମ୍ଭରୁ ଏକେକାରେ କହିବି।
ଅରୁଂଧତୀ ଵସୁର୍ଜାମିର୍ଲମ୍ବା ଭାନୁର୍ମରୁତ୍ଵତୀ। ସଂକଲ୍ପା ଚ ମୁହୂର୍ତା ଚ ସାଧ୍ଯା ଵିଶ୍ଵା ଚ ଭାମିନୀ
ଅରୁନ୍ଧତୀ, ବସୁ, ଜାମିର, ଲମ୍ବା, ଭାନୁ, ମାରୁତ୍ବତୀ, ସଙ୍କଳ୍ପା, ମୁହୂର୍ତ୍ତା, ସାଧ୍ୟା ଓ ଭାମିନୀ ନାମରେ ବିଶ୍ୱା—
ଧର୍ମପତ୍ନ୍ଯଃ ସମାଖ୍ଯାତାସ୍ତାସାଂ ପୁତ୍ରାନ୍ନିବୋଧ ମେ। ଵିଶ୍ଵେଦେଵାସ୍ତୁ ଵିଶ୍ଵାଯାଃ ସାଧ୍ଯା ସାଧ୍ଯାନଜୀଜନତ୍
ଏମାନେ ଧର୍ମଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି; ଏବେ ତୁମେ ମୋଠାରୁ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ: ବିଶ୍ୱାଠାରୁ ବିଶ୍ୱଦେବମାନେ, ସାଧ୍ୟାଠାରୁ ସାଧ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ମରୁତ୍ଵତ୍ଯାଂ ମରୁତ୍ଵଂତୋ ଵସୋସ୍ତୁ ଵସଵସ୍ତଥା। ଭାନୋସ୍ତୁ ଭାନଵୋ ଜାତା ମୂହୂର୍ତ୍ତାଯା ମୁହୂର୍ତଜାଃ
ମାରୁତ୍ବତୀଠାରୁ ମାରୁତମାନେ, ବସୁଠାରୁ ବସୁମାନେ, ଭାନୁଠାରୁ ଭାନୁମାନେ ଏବଂ ମୁହୂର୍ତ୍ତାଠାରୁ ମୁହୂର୍ତ୍ତମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଲଂବାଯାଂ ଘୋଷନାମାନୋ ନାଗଵୀଥୀ ତୁ ଜାମିଜା। ପୃଥିଵୀତଲସଂଭୂତମରୁଂଧତ୍ଯାମଜାଯତ
ଲମ୍ବାରେ ଘୋଷ ନାମକ ଜଣେ ଜନ୍ମିଲେ, ନାଗବୀଥୀରେ ଜାମିଜା ଜଣ୍ମିଲେ; ପୃଥିବୀ ତଳରୁ ମରୁନ୍ଧତୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ସଂକଲ୍ପାଯାସ୍ତୁ ସଂକଲ୍ପା ଵସୁ ସୃଷ୍ଟିଂ ନିଧାରଯ। ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତଂଶ୍ଚ ଯେ ଦେଵା ଵ୍ଯାପକାଃ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍
ସଂକଳ୍ପାରୁ ସଂକଳ୍ପ ଜଣ୍ମିଲେ; ଓ ବସୁ, ସୃଷ୍ଟିକୁ ନିଶ୍ଚୟ କର; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିକିରଣ କରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଵସଵସ୍ତେ ସମାଖ୍ଯାତାସ୍ତେଷାଂ ନାମାନି ମେ ଶୃଣୁ। ଆପୋ ଧ୍ରୁଵଶ୍ଚ ସୋମଶ୍ଚ ଧରଶ୍ଚୈଵାନିଲୋନଲଃ
ଏହି ବସୁମାନେର ନାମ ଆମେ ଶୁଣ; ଆପ, ଧ୍ରୁବ, ସୋମ, ଧରା, ଏବଂ ଅନିଳ ଓ ଅନଳ।
ପ୍ରତ୍ଯୂଷଶ୍ଚ ପ୍ରଭାସଶ୍ଚ ଵସଵୋଷ୍ଟୌ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ। ଆପସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚତ୍ଵାରଃ ଶ୍ରାଂତୋ ଵୈତଣ୍ଡ ଏଵ ଚ
ପ୍ରତ୍ୟୂଷ ଓ ପ୍ରଭାସ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଠ ବସୁ ମଧ୍ୟରେ ଗଣାଯାନ୍ତି; ଆପଙ୍କର ଚାରି ପୁଅ ହେଲେ ଶ୍ରାନ୍ତ ଓ ବୈତଣ୍ଡ।
ଅପି ଶାଂତୋ ମୁନିର୍ଵଭ୍ରୁର୍ଯଜ୍ଞରକ୍ଷାଧିକାରିଣଃ। ଧ୍ରୁଵସ୍ଯ କାଲଃ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଵର୍ଚାଃ ସୋମାଦଜାଯତ
ଶାନ୍ତ ଏବଂ ମୁନି ଭବ୍ରୁ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷାରେ ପ୍ରଧାନ; ଧ୍ରୁବଙ୍କର ପୁଅ କାଳ, ସୋମରୁ ଭର୍ଚ୍ଚା ଜଣ୍ମିଲେ।
ଦ୍ରଵିଣୋ ହଵ୍ଯଵାହଶ୍ଚ ଧର ପୁତ୍ରାଵିମୌ ସ୍ମୃତୌ। କଲ୍ପାଂତସ୍ଥସ୍ତତଃ ପ୍ରାଣୋ ରମଣଃ ଶିଶିରୋପି ଚ
ଧରାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ହେଲେ ଦ୍ରବିଣ ଓ ହବ୍ୟବାହ; କଳ୍ପ ଶେଷରେ ପ୍ରାଣ, ରମଣ ଓ ଶିଶିର ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ମନୋହରୋ ଧଵଶ୍ଚାଥ ଶିଵୋ ଵାଥ ହରେଃ ସୁତାଃ। ଶିଵୋ ମନୋଜଵଂ ପୁତ୍ରମଵିଜ୍ଞାତଗତିପ୍ରଦମ୍
ମନୋହର ଓ ଧବ ଏବଂ ଶିବ, ଏମାନେ ହରିଙ୍କର ପୁଅ; ଶିବଙ୍କର ପୁଅ ମନୋଜବ, ଯିଏ ଅଜଣା ଗତି ଦେଇଥିଲେ।
ଅଵାପ ଚାନଲଃ ପୁତ୍ରାନଗ୍ନିପ୍ରାଯଗୁଣାଂସ୍ତତଃ। ତତ୍ର ଶାଖୋ ଵିଶାଖଶ୍ଚ ନିଗମେଷୁ ସ୍ଵଯଂଭୁଵଃ
ଅନଳ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଗୁଣ ଥିବା ପୁଅମାନେ ପାଇଲେ; ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶାଖ ଓ ବିଶାଖ, ବେଦରେ ସ୍ୱୟଂଭୁ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଅପତ୍ଯଂ କୃତ୍ତିକାନାଂ ଚ କାର୍ତିକେଯସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ। ପ୍ରତ୍ଯୂଷସ୍ଯ ଋଭୁଃ ପୁତ୍ରୋ ମୁନିର୍ନାମାଥ ଦେଵଲଃ
କୃତ୍ତିକାମାନେର ପୁଅ ହେଲେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ; ପ୍ରତ୍ୟୂଷଙ୍କର ପୁଅ ଋଭୁ, ମୁନି ଦେବଳ।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ପ୍ରଭାସସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ଶିଲ୍ପୀ ପ୍ରଜାପତିଃ। ପ୍ରାସାଦଭଵନୋଦ୍ଯାନ ପ୍ରତିମା ଭୂଷଣାଦିଷୁ
ପ୍ରଭାସଙ୍କର ପୁଅ ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶିଳ୍ପୀ ଓ ପ୍ରଜାପତି; ପ୍ରାସାଦ, ଗୃହ, ଉଦ୍ୟାନ, ପ୍ରତିମା ଓ ଭୂଷଣ ମଧ୍ୟରେ।
ତଟାକାରାମକୂପେଷୁ ତ୍ରିଦଶାନାଂ ଚ ଵର୍ଦ୍ଧକିଃ। ଅଜୈକପାଦହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯୋ ଵିରୂପାକ୍ଷୋଥ ରୈଵତଃ
ତଳାକ, ଆମ୍ବ କୁଆଁ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ତିନିଦିଶା ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ନିର୍ମାତା; ଅଜଏକପାଦ, ଅହିବୁଧ୍ନ୍ୟ, ବିରୂପାକ୍ଷ ଓ ରୈବତ।
ହରଶ୍ଚ ବହୁରୂପଶ୍ଚ ତ୍ର୍ଯଂବକଶ୍ଚ ସୁରେଶ୍ଵରଃ। ସାଵିତ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ଜଯଂତଶ୍ଚ ପିନାକୀ ଚାପରାଜିତଃ
ହର, ବହୁରୂପ, ତ୍ରୟମ୍ବକ, ସୁରେଶ୍ୱର, ସାବିତ୍ର, ଜୟନ୍ତ, ପିନାକୀ ଓ ଅପରାଜିତ।
ଏତେ ରୁଦ୍ରାସ୍ସମାଖ୍ଯାତା ଏକାଦଶ ଗଣେଶ୍ଵରାଃ। ଏତେଷାଂ ମାନସାନାଂ ତୁ ତ୍ରିଶୂଲଵରଧାରିଣାମ୍
ଏମାନେ ହେଲେ ରୁଦ୍ର, ଏଗାରଟି ଗଣପତି; ଏମାନେ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରିଥିବା।
କୋଟ୍ଯଶ୍ଚତୁରଶୀତିସ୍ତୁ ତତ୍ପୁତ୍ରାଶ୍ଚାକ୍ଷଯା ମତାଃ। ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଯେ ରକ୍ଷାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତି ଗଣେଶ୍ଵରାଃ
ଏମାନେର ପୁଅମାନେ ଚଉଁଅଶୀ କୋଟି, ଅବିନାଶୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏହି ଗଣପତିମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଏତେ ଵୈ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ସୁରଭୀଗର୍ଭସଂଭଵାଃ। କଶ୍ଯପସ୍ଯ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଦି ପତ୍ନିଷୁ
ଏମାନେ ଏହି ପୁଅ ଓ ପୁଅପୁଅ, ସୁରଭୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜଣ୍ମିଥିବା; ଏବେ ମୁଁ କଶ୍ୟପଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେର ପୁଅ ଓ ପୁଅପୁଅ ବିଷୟରେ କହିବି।
ଅଦିତିର୍ଦିତିର୍ଦନୁଶ୍ଚୈଵ ଅରିଷ୍ଟା ସୁରସା ତଥା। ସୁରଭିର୍ଵିନତା ଚୈଵ ତାମ୍ରା କ୍ରୋଧଵଶା ଇରା
ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, ଅରିଷ୍ଟା, ସୁରସା, ସୁରଭୀ, ବିନତା, ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା ଓ ଇରା।