ବ୍ରହ୍ମଣେ ବ୍ରହ୍ମଦେହାଯ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯାଯାମିତାଯ ଚ। ଗିରୀଶାଯ ସୁରେଶାଯ ଈଶାନାଯ ନମୋନମଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମା ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା, ବ୍ରହ୍ମାକୁ ନିର୍ବାହ କରୁଥିବା, ଅପାର ପ୍ରଭୁ, ପାହାଡ଼ର ନାଥ, ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଥଙ୍କୁ, ପୁନପୁନ ନମସ୍କାର।
ରୁଦ୍ରାଯ ପ୍ରତିଵଜ୍ରାଯ ଶିଵାଯ କ୍ରଥନାଯ ଚ। ସୁରାସୁରାଧିପତଯେ ଯତୀନାଂ ପତଯେ ନମଃ
ରୁଦ୍ର, ବଜ୍ରକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିଥିବା, ଶିବ, ଭୟଙ୍କର ଭାଙ୍ଗିଦେବା, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ନାଥ, ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କର ନାଥଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ଧୂମ୍ରୋଗ୍ରାଯ ଵିରୂପାଯ ଯଜ୍ଵନେ ଘୋରରୂପିଣେ। ଵିରୂପାକ୍ଷାଶୁଭାକ୍ଷାଯ ସହସ୍ରାକ୍ଷାଯ ଵୈ ନମଃ
ଧୂମ ଓ ଉଗ୍ର ଭାବରେ ଥିବା, ବିକୃତ ଆକାର, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଥିବା, ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ, ଅଶୁଭ ଚକ୍ଷୁ, ଏବଂ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ମୁଂଡାଯ ଚଂଡମୁଣ୍ଡାଯ ଵରଖଟ୍ଵାଙ୍ଗଧାରିଣେ। କଵ୍ଯରୂପାଯ ହଵ୍ଯାଯ ସର୍ଵସଂହାରିଣେ ନମଃ
ମୁଣ୍ଡ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଚଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ଧାରଣ କରୁଥିବା, କବ୍ୟ ଆକାର ଥିବା, ହବି ଦେଉଥିବା, ସମସ୍ତ ନାଶ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ଭକ୍ତାନୁକଂପିନେତ୍ଯର୍ଥଂ ରୁଦ୍ରଜାପ୍ଯସ୍ତୁତାଯ ଚ। ଵିରୂପାଯ ସୁରୂପାଯ ରୂପାଣାଂ ଶତକାରିଣେ
ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଦୟା କରୁଥିବା, ରୁଦ୍ର ଜପ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ, ବିକୃତ ଆକାର, ସୁନ୍ଦର ଆକାର, ଶତ ରୂପ ତିଆରି କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ପଂଚାସ୍ଯାଯ ଶୁଭାସ୍ଯାଯ ଚଂଦ୍ରାସ୍ଯାଯ ନମୋ ନମଃ। ଵରଦାଯ ଵରାର୍ହାଯ କୂର୍ମାଯ ଚ ମୃଗାଯ ଚ
ପଞ୍ଚମୁଖୀ, ଶୁଭ ମୁଖ, ଚନ୍ଦ୍ର ମୁଖ ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୁନପୁନ ନମସ୍କାର; ଦାନ ଦେଇଥିବା, ଦାନ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ, କୁର୍ମ ଓ ମୃଗ ଆକାର ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ଲୀଲାଲକଶିଖଂଡାଯ କମଂଡଲୁଧରାଯ ଚ। ଵିଶ୍ଵନାମ୍ନେଥ ଵିଶ୍ଵାଯ ଵିଶ୍ଵେଶାଯ ନମୋନମଃ
ଲୀଳା ଚୁଡ଼ା ଶୋଭିତ, କମଣ୍ଡଳୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ବିଶ୍ୱ ନାମ ଥିବା, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ବିଶ୍ୱ ନାଥଙ୍କୁ ପୁନପୁନ ନମସ୍କାର।
ତ୍ରିନେତ୍ରତ୍ରାଣମସ୍ମାକଂ ତ୍ରିପୁରଘ୍ନଵିଧୀଯତାଂ। ଵାଙ୍ମନଃ କାଯଭାଵୈସ୍ତୁ ପ୍ରପନ୍ନସ୍ଯ ମହେଶ୍ଵର
ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆମ ପାଇଁ ତୁମର ରକ୍ଷା ହେଉ; ତ୍ରିପୁର ନାଶ କରିଥିବା, ମନ, ବାକ୍, ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଆଶ୍ରୟ ନିଅଥିବା ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ଏଵଂ ସ୍ତୁତସ୍ତଦା ଦେଵୋ ଦକ୍ଷେଣାପନ୍ନଦେହିନା। ଦିଵ୍ଯେନାନେନ ସ୍ତୋତ୍ରେଣ ଭୃଶମାରାଧିତସ୍ତଦା
ଏଭଳି ଡକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଦେହରେ ଦୁଃଖିତ ହେଇ ପ୍ରଶଂସିତ ହେବା ସମୟରେ, ଦେବତା ଏହି ଦିବ୍ୟ ସ୍ତୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ପୂଜିତ ହେଲେ।
ସମଗ୍ରଂ ତେ ଯଜ୍ଞଫଲଂ ମଯା ଦତ୍ତଂ ପ୍ରଜାପତେ। ସର୍ଵକାମପ୍ରସିର୍ଦ୍ଧ୍ଯ୍ଥଂଫଲଂପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ତୁମକୁ ଦେଇଛି, ପ୍ରଜାପତି; ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବା ପାଇଁ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ପାଇବ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଭଗଵତା ପ୍ରଣମ୍ଯାଥ ସୁରେଶ୍ଵରମ୍। ଜଗାମ ସ୍ଵନିକେତଂ ତୁ ଗଣାନାମେଵ ପଶ୍ଯତାମ୍
ଏଭଳି ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ଡକ୍ଷ ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଗଣମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପତ୍ନ୍ଯାଃ ଶୋକେନ ଵୈ ଦେଵୋ ଗଂଗାଦ୍ଵାରେ ତଦାସ୍ଥିତଃ। ତାଂ ସତୀଂ ଚିଂତଯାନସ୍ତୁ କ୍ଵ ନୁ ସାମେପ୍ରିଯାଗତା
ପତ୍ନୀଙ୍କ ଶୋକରେ ଦେବତା ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ରହିଲେ, ସତୀଙ୍କୁ ଭାବି, 'ମୋ ପ୍ରିୟା କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ?'
ତସ୍ଯ ଶୋକାଭିଭୂତସ୍ଯ ନାରଦୋ ଭଵସଂନ୍ନିଧୌ। ସା ତେ ସତୀ ଯା ଦେଵେଶ ଭାର୍ଯା ପ୍ରାଣସମାମୃତା
ତାଙ୍କୁ ଶୋକରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଦେଖି, ନାରଦ ଭବଙ୍କ ସମ୍ନିଧିରେ ଆସି କହିଲେ, 'ସତୀ, ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ, ଯିଏ ତୁମର ପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ପ୍ରାଣ ସମାନ ଥିଲେ।'
ହିମଵଦ୍ଦୁହିତା ସା ଚ ମେନାଗର୍ଭସମୁଦ୍ଭଵା। ଜଗ୍ରାହ ଦେହମନ୍ଯଂ ସା ଵେଦଵେଦାର୍ଥଵେଦିନୀ
ସେ ହିମବତଙ୍କର ଝିଅ, ମେନାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ସେ ଅନ୍ୟ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ବେଦ ଓ ବେଦର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵସ୍ତଦା ଧ୍ଯାନମଵତୀର୍ଣାମପଶ୍ଯତ। କୃତକୃତ୍ଯମଥାତ୍ମାନଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵସ୍ତଦାସ୍ଥିତଃ
ଏହା ଶୁଣି, ଦେବତା ଧ୍ୟାନରେ ଅବତରିତ ସତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ନିଜ କାମ ସାଧି ଦେବତା ସେଠାରେ ରହିଲେ।
ସଂପ୍ରାପ୍ତଯୌଵନା ଦେଵୀ ପୁନରେଵ ଵିଵାହିତା। ଏଵଂ ହି କଥିତଂ ଭୀଷ୍ମ ଯଥା ଯଜ୍ଞୋ ହତଃ ପୁରା
ଯୁବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଦେବୀ ପୁନି ବିବାହିତ ହେଲେ; ଏଭଳି, ଭୀଷ୍ମ, ପୁରାତନ ସମୟରେ ଯଜ୍ଞ କିପରି ନାଶ ହେଲା, ଏହି କଥା କହାଯିଲା।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ଗଂଧର୍ଵୋରଗରକ୍ଷସାମ୍। ଉତ୍ପତ୍ତିଂ ଵିସ୍ତରେଣେମାଂ ଗୁରୋ ବ୍ରୂହି ଯଥାଵିଧି
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: ଗୁରୁଜୀ, ଦୟାକରି ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଠିକ୍ ଅନୁକ୍ରମରେ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ସଂକଲ୍ପାଦ୍ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶାତ୍ପୂର୍ଵେଷାଂ ସୃଷ୍ଟିରୁଚ୍ଯତେ। ଦକ୍ଷାତ୍ପ୍ରାଚେତସାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ସୃଷ୍ଟିର୍ମୈଥୁନସଂଭଵା
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ପ୍ରଥମ ଜଣାମାନେ ଇଚ୍ଛା, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହେଇଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ ପରେ, ସୃଷ୍ଟି ଦାମ୍ପତ୍ୟ ମିଳନ ଦ୍ୱାରା ହେବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଯଥା ସସର୍ଜ ଚୈଵାସୌ ତଥୈଵ ଶୃଣୁ କୌରଵ। ଯଦା ତୁ ସୃଜତସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵର୍ଷିଗଣପନ୍ନଗାନ୍
ଏବେ ତୁମେ ଶୁଣ, କୌରବ; ଯେତେବେଳେ ସେ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ, ଦେବତା, ଋଷି ଓ ନାଗମାନଙ୍କର ଦଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ନ ଵୃଦ୍ଧିମଗମଲ୍ଲୋକସ୍ତଦା ମୈଥୁନଯୋଗତଃ। ଦକ୍ଷଃ ପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣି ତଦାସିକ୍ନ୍ଯାମଜୀଜନତ୍
ସେସମୟରେ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ମିଳନ ଦ୍ୱାରା ଜଗତର ବୃଦ୍ଧି ହୋଇନଥିଲା; ତାହାପରେ ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଅସିକ୍ନୀ ଠାରୁ ହଜାର ଜଣ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ତାଂସ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାଭାଗାନ୍ସିସୃକ୍ଷୂନ୍ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ। ନାରଦଃ ପ୍ରାହ ହର୍ଯଶ୍ଵାନ୍ଦକ୍ଷପୁତ୍ରାନ୍ସମାଗତାନ୍
ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁତ୍ରମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ନାରଦ ଦକ୍ଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ହର୍ୟଶ୍ବମାନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଭୁଵଃ ପ୍ରମାଣଂ ସର୍ଵଂ ତୁ ଜ୍ଞାତ୍ଵୋର୍ଦ୍ଧମଧ ଏଵ ଵା। ତତଃ ସୃଷ୍ଟିଂ ଵିଶେଷେଣ କୁରୁଧ୍ଵମୃଷିସତ୍ତମାଃ
ପୃଥିବୀର ଉପର ଓ ତଳ ଭାଗ ସମସ୍ତ ମାପ ଭଲଭାବେ ବୁଝିନେବା ପରେ, ମହାଋଷିମାନେ, ତମେ ଏବେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଆରମ୍ଭ କର।
ତେ ତୁ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଯାତାଃ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍। ଅଦ୍ଯାପି ନ ନିଵର୍ତ୍ତଂତେ ସମୁଦ୍ରାଦିଵ ସିଂଧଵଃ
ସେମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚାଲିଗଲେ; ଏଯାଁ ଅପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ଫେରିନାହାନ୍ତି, ଯେପରି ନଦୀମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଇ ଫେରିନାହାନ୍ତି।
ହର୍ଯଶ୍ଵେଷୁ ପ୍ରଣଷ୍ଟେଷୁ ପୁନର୍ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରଜାପତିଃ। ଵୀରିଣ୍ଯାମେଵ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରମସୃଜତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ହର୍ୟଶ୍ବମାନେ ହରାଇଯିବା ପରେ, ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ପୁନି ଭିରିଣୀ ଠାରୁ ହଜାର ଜଣ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଶବଲାଶ୍ଵା ନାମ ତେ ଚ ସମେତାଃ ସୃଷ୍ଟିକର୍ମଣି। ନାରଦୋନୁଗତାନ୍ପ୍ରାହ ପୁନସ୍ତାନ୍ପୂର୍ଵଵନ୍ମୁନିଃ
ସେମାନେ ଶବଳାଶ୍ବ ନାମରେ ଜଣାଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ; ମୁନି ନାରଦ ପୁନି ପୂର୍ବର ପରି ସେମାନେଠାରେ କଥା କହିଲେ।
ଭୁଵଃ ପ୍ରମାଣଂ ସର୍ଵଂ ତୁ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଭ୍ରାତୄନଥୋ ପୁନଃ। ଆଗତ୍ଯ ଚ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିଂ କରିଷ୍ଯଥ ଵିଶେଷତଃ
ପୃଥିବୀର ମାପ ଓ ତୁମର ଭାଇମାନେ ଭଲଭାବେ ବୁଝିନେବା ପରେ, ତୁମେ ପୁନି ଫେରି ଆସି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିବ।
ତେପି ତେନୈଵ ମାର୍ଗେଣ ଜଗ୍ମୁର୍ଭ୍ରାତ୍ରନୁଗାସ୍ତଦା। ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ନ ଭ୍ରାତୁଃ କନୀଯାନ୍ମାର୍ଗମିଚ୍ଛତି
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ସେଇ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ତାହାପରେ ଛୋଟ ଭାଇ ବଡ଼ ଭାଇର ପଥ ଚାହିବା ଛାଡିଦେଲା।
ଅନ୍ଵେଷ୍ଟା ଦୁଃଖମାପ୍ନୋତି ତେନ ତତ୍ପରିଵର୍ଜଯେତ୍। ତତସ୍ତେଷ୍ଵପି ନଷ୍ଟେଷୁ(ଯୁ) ଷଷ୍ଟିଂ କନ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ; ଏହିପରି ଅନୁସରଣ ରେ ଚାଲିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ହରାଇଯିବା ପରେ, ପ୍ରଜାପତି ଷଷ୍ଟି ଜଣ କନ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଵୀରିଣ୍ଯାଂ ଜନଯାମାସ ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରାଚେତସସ୍ତଦା। ପ୍ରାଦାତ୍ସ ଦଶ ଧର୍ମାଯ କଶ୍ଯପାଯ ତ୍ରଯୋଦଶ
ସେସମୟରେ ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ ଭିରିଣୀ ଠାରୁ ସେମାନେଠି ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦଶଜଣ ଧର୍ମଙ୍କୁ, ତେରଜଣ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଵିଂଶତିସପ୍ତ ସୋମାଯ ଚତସ୍ରୋରିଷ୍ଟନେମିନେ। ଦ୍ଵେ ଚୈଵ ଭୃଗୁପୁତ୍ରାଯ ଦ୍ଵେ କୃଶାଶ୍ଵାଯ ଧୀମତେ
ସେମାନେ ଉନ୍ନତିସପ୍ତ ଜଣ ସୋମଙ୍କୁ, ଚାରିଜଣ ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କୁ, ଦୁଇଜଣ ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଓ ଦୁଇଜଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ କୃଶାଶ୍ବଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।