ନାସ୍ତି ଵୈ ବଲଵାନ୍କଶ୍ଚିନ୍ନମୂଢୋ ନ ଚ ପଂଡିତଃ। ପାଂଡିତ୍ଯଂ ଚ ବଲଂ ଚୈଵ ଜାଯତେ ପୂର୍ଵକର୍ମଣଃ
ଏଠାରେ କେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହେଁ, କେହି ମୂଢ଼ ନୁହେଁ, କେହି ପଣ୍ଡିତ ନୁହେଁ; ପଣ୍ଡିତ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି ଦୁଇଟି ପୂର୍ବ କର୍ମରୁ ଆସେ।
ଏତେ ଦେଵା ଦିଵଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ଶୋଭମାନାଃ ସ୍ଥିତାଶ୍ଚିରମ୍। ପୁଣ୍ଯେନ ତପସା ଚୈଵ କ୍ଷେତ୍ରେଷୁଵିଵିଧେଷୁଚ
ଏହି ଦେବତାମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟାରୁ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଦିବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।
ଯଦେଭିରାର୍ଜିତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତସ୍ଯୈତେ ଫଲଭାଗିନଃ। ଏଵମୁକ୍ତା ତତଃ ସା ତୁ ସତୀ ଭୀଷ୍ମରୁଷାନ୍ଵିତା
ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ ହୋଇଛି, ସେହି ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ତାଙ୍କୁ ମିଳିଛି। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସତୀ ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ—
ଵିନିଂଦମାନା ପିତରଂ କ୍ରୋଧେନାରୁଣିତେକ୍ଷଣା। ଏଵମେତଦ୍ଯଥା ତାତ ତ୍ଵଯା ଚୋକ୍ତଂ ମମାଗ୍ରତଃ
ପିତାଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେଇ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ସହିତ, କହିଲେ: 'ତାତା, ତୁମେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଯେପରି କହିଛ, ସେହିପରି ଠିକ।'
ସର୍ଵୋ ଜନଃ ପୁଣ୍ଯଭାଗୀ ପୁଣ୍ଯେନ ଲଭତେ ଶ୍ରିଯଂ। ପୁଣ୍ଯେନ ଲଭତେ ଜନ୍ମ ପୁଣ୍ଯେ ଭୋଗାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ପୁଣ୍ୟ ଥିଲେ ଶ୍ରୀ ପାନ୍ତି, ପୁଣ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ମିଳେ, ଭୋଗ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ।
ତଦଯଂ ଜଗତାମୀଶଃ ସର୍ଵେଷାମୁତ୍ତମୋତ୍ତମଃ। ସ୍ଥାନାନ୍ଯେତାନି ସର୍ଵେଷାଂ ଦତ୍ତାନ୍ଯେତେନ ଧୀମତା
ଏହି ଜଗତର ଈଶ୍ୱର, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ, ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହି ସ୍ଥାନ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଯେ ଗୁଣାସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଵକ୍ତୁଂ ଜିହ୍ଵାପି ଵେଧସଃ। ନ ଶକ୍ତା ଖ୍ଯାପନେ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ପରମେଷ୍ଠିନଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜିହ୍ୱା ମଧ୍ୟ ସେଇ ଦେବତା, ପରମ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଗୁଣ ବିବର୍ଣ୍ଣ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ; ତାଙ୍କର ମହିମା କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଭସ୍ମାସ୍ଥି ଚ କପାଲାନି ଶ୍ମଶାନେ ଵସତିସ୍ତଥା। ଗୋନସାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଯେ ସର୍ପାଃ ସର୍ଵେ ତେ ଭୂଷଣୀକୃତାଃ
ଅସ୍ଥି, ଖପର, ଭସ୍ମ, ଶ୍ମଶାନରେ ବାସ, ଏବଂ ନାଗମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେ ନିଜ ଅଳଙ୍କାର କରିଛନ୍ତି।
ଭୂତପ୍ରେତଗଣାସ୍ତସ୍ଯ ପିଶାଚା ଗୁହ୍ଯକାସ୍ତଥା। ଏଷ ଧାତା ଵିଧାତା ଚ ଏଷ ପାଲଯିତା ଦିଶଃ
ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ, ଗୁହ୍ୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଏବଂ ଦିଶାର ରକ୍ଷକ।
ପ୍ରସାଦେନ ଚ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ଵର୍ଗଃ ପୁରଂଦରଃ। ଯଦି ରୁଦ୍ରେସ୍ତି ଦେଵତ୍ଵଂ ଯଦି ସର୍ଵଗତଃ ଶିଵଃ
ରୁଦ୍ରଙ୍କର କୃପାରେ ପୁରନ୍ଦର ଶ୍ବର୍ଗ ପାଇଛନ୍ତି; ଯଦି ରୁଦ୍ର ଦେବତା, ଯଦି ଶିବ ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ—
ସତ୍ଯେନ ତେନ ତେ ଯଜ୍ଞଂ ଵିଧ୍ଵଂସଯତୁ ଶଂକରଃ। ଯଦ୍ଯସ୍ତି ମେ ତପଃ କିଂଚିତ୍କଶ୍ଚିଦ୍ଧର୍ମୋଥଵା କୃତଃ
ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ଶଂକର ତୁମର ଯଜ୍ଞକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ—ଯଦି ମୋର କିଛି ତପସ୍ୟା ଅଛି, କିମ୍ବା କିଛି ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବି।
ଫଲେନ ତସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ତେ ନାଶମର୍ହତି। ପ୍ରିଯାହଂ ଯଦି ଦେଵସ୍ଯ ଯଦି ମାଂ ତାରଯିଷ୍ଯତି
ସେ ଧର୍ମର ଫଳରେ, ତୁମର ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ—ଯଦି ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଯଦି ସେ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ।
ତେନ ସତ୍ଯେନ ତେ ଗର୍ଵଃ ସମାପ୍ତିମଭିଗଚ୍ଛତୁ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଯୋଗମାସ୍ଥାଯ ସ୍ଵଦେହସ୍ଥେନ ତେଜସା
ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ତୁମର ଅହଂକାର ଶେଷ ହେଉ। ଏଭଳି କହି, ସେ ନିଜ ଶରୀରର ଶକ୍ତିରେ ଯୋଗ ଧ୍ୟାନରେ ବସିଗଲେ।
ନିର୍ଦଦାହ ତଦାତ୍ମାନଂ ସଦେଵାସୁରପନ୍ନଗୈଃ। କିଂକିମେତଦିତି ପ୍ରୋକ୍ତେ ଗଂଧର୍ଵଗଣଗୁହ୍ଯକୈଃ
ତାପରେ ସେ ନିଜକୁ ଦେବ, ଅସୁର, ନାଗ ସହିତ ଦହିଦେଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଗୁହ୍ୟକ ଦଳ ପଚାରିଲେ—'ଏହା କଣ?'
ଗଂଗାକୂଲେ ତଦା ମୁକ୍ତୋ ଦେହୋ ଵୈ କ୍ରୁଦ୍ଧଯା ତଯା। ସୌନକଂ ନାମ ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଗଂଗାଯାଃ ପଶ୍ଚିମେ ତଟେ
କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଦେହ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ପଡିଗଲା; ଗଙ୍ଗାର ପଶ୍ଚିମ ତଟରେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ 'ସୌନକ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରୁଦ୍ରସ୍ତୁ ତଦ୍ଵାର୍ତ୍ତାଂ ପତ୍ନ୍ଯାନାଶ ସୁଦୁଃଖିତଃ। ହଂତୁଂ ଯଜ୍ଞଂ ଧୀରଭଵତ୍ଦେଵାନାମିହ ପଶ୍ଯତାମ୍
ରୁଦ୍ର ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ପତ୍ନୀର ବିନାଶରେ ଗଭୀର ଦୁଃଖ ପାଇଲେ। ସେ ଦେବତାମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଯଜ୍ଞକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଦୃଢ ହେଲେ।
ଗଣକୋଟିଃ ସମାଦିଷ୍ଟା ଗ୍ରହା ଵୈନାଯକାସ୍ତଥା। ଭୂତପ୍ରେତପିଶାଚାଶ୍ଚ ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞ ଵିନାଶନେ
ଅନେକ ଗଣ, ଗ୍ରହ, ବିନାୟକ, ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚମାନେ ଡକ୍ଷର ଯଜ୍ଞକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ।
ତୈର୍ଗତ୍ଵା ଵିବୁଧାସ୍ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଞେ ନିର୍ଜିତ୍ଯ ନାଶିତାଃ। ହତେ ଯଜ୍ଞେ ତଦା ଦକ୍ଷୋ ନିରୁତ୍ସାହୋ ନିରୁଦ୍ଯମଃ
ସେମାନେ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପରାଜିତ ଓ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ। ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଡକ୍ଷ ନିରୁତ୍ସାହ ଓ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହେଲେ।
ଉପଗମ୍ଯାବ୍ରଵୀତ୍ତ୍ରସ୍ତୋ ଦେଵଦେଵଂ ପିନାକିନମ୍। ନ ଜ୍ଞାତୋସି ମଯା ଦେଵ ଦେଵାନାଂ ପ୍ରଭୁରୀଶ୍ଵରଃ
କମ୍ପିତ ହୋଇ ଡକ୍ଷ ଦେବଦେବ, ପିନାକୀନଙ୍କୁ କହିଲେ—'ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଣିନଥିଲି, ଦେବତାଙ୍କର ସ୍ବାମୀ, ଏଇଶ୍ବର।'
ତ୍ଵମସ୍ଯ ଜଗତୋଧୀଶଃ ସୁରାସ୍ସର୍ଵେ ତ୍ଵଯା ଜିତାଃ। କୃପାଂ କୁରୁ ମହେଶାନ ଗଣାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନିଵର୍ତ୍ତଯ
ତୁମେ ଏହି ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟକ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୁମରେ ପରାଜିତ। ମହେଶ୍ବର, ଦୟା କରନ୍ତୁ ଓ ତୁମ ଗଣମାନେକୁ ଫେରାଇ ଦିଅ।
ଗଣୈର୍ନାନାଵିଧୈର୍ଘୋରୈର୍ନାନାଭୂଷଣଭୂଷିତୈଃ। ନାନାଵଦନଦଂତୌଷ୍ଠୈର୍ନାନା ପ୍ରହରଣୋଦ୍ଯତୈଃ
ନାନା ପ୍ରକାର ଭୟଙ୍କର ଗଣ, ବିଭିନ୍ନ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଅନେକ ମୁଁହ ଓ ଦାନ୍ତ ଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା,
ନାନା ନାଗେଂଦ୍ରସଂଦଷ୍ଟ ଜଟାଭାରୋପଶୋଭିତୈଃ। ସୁଦୃଢୋଦ୍ଧତ ଦର୍ପାଢ୍ଯୈର୍ଘୋରୈର୍ଘୋରନିଘାତିଭିଃ
ନାନା ନାଗରାଜ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତ ଜଟା ଶୋଭିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅହଂକାରୀ, ଭୟଙ୍କର, ଭୟଙ୍କର ନାଶକ,
କାମରୂପୈରକାଂତୈଶ୍ଚ ସର୍ଵକାମସମନ୍ଵିତୈଃ। ଅନିଵାର୍ଯବଲୈଶ୍ଚୋଗ୍ରୈର୍ଯୋଗିଭିର୍ଯୋଗଗାମିଭିଃ
ଇଚ୍ଛାମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରିପାରିବା, କିଛି ଅପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବା, ଅପରାଜିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭୟଙ୍କର, ଯୋଗୀ ଓ ଯୋଗ ପ୍ରବୀଣ,
ଵ୍ଯାଲୋଲକେସରଜଟୈର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରୋତ୍କଟହସନ୍ମୁଖୈଃ। କରୀଂଦ୍ରକରଟାଟୋପ ପାଟଵୈଃ ସିଂହଦେହିଭିଃ
ବିକଳ ମାନ୍ଦା ଓ ଜଟା, ଦାନ୍ତ ଦେଖାଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ମୁଁହ, ହାତୀ ଓ ସିଂହର ଶକ୍ତି ଓ ଚାଳାକି ଦେଖାଉଥିବା,
କେଚିତ୍ପରମଦାଘ୍ରାଣ ଘୂର୍ଣଦ୍ଦୀପସମପ୍ରଭୈଃ। ଵିଚିତ୍ରଚିତ୍ରଵସନୈର୍ଦ୍ଧୀରଧୀରଵାରଦିଭିଃ
କିଛି ଅତି ମଦର ଗନ୍ଧରେ ମତାଳ, ଦୀପର ଆଲୋକ ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଅଜବ ଓ ରଙ୍ଗିନ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, କେବେ ଶାନ୍ତ, କେବେ ଉତ୍ସାହୀ ହାତୀ ଭଳି,
ମୃଗଵ୍ଯାଘ୍ରସିଂହରୁତୈସ୍ତରକ୍ଷ୍ଵଜିନଧାରିଭିଃ। ଭୁଜଂଗହାରଵଲଯକୃତଯଜ୍ଞୋପଵୀତକୈଃ
ମୃଗ, ବାଘ, ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ବାଘ ଓ ଭାଲୁର ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ସାପକୁ ମାଳା ଓ ବଳୟ ଭଳି ପିନ୍ଧିଥିବା, ସାପ ଦ୍ୱାରା ତିର୍ଥ ଧାରିଥିବା,
ଶୂଲାସିପଟ୍ଟିଶଧରୈଃ ପରଶୁପ୍ରାସହସ୍ତକୈଃ। ଵଜ୍ରକ୍ରକଚକୋଦଂଡକାଲଦଂଡାସ୍ତ୍ରପାଣିଭିଃ
ତ୍ରିଶୂଳ, ତଳୱାର, ବଣ୍ଡା, କୁଲାଡି, ଜାବେଲିନ ଧରିଥିବା, ବଜ୍ର, ଗଦା, ମୁଁହା, କାଳର ଦଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ରଖିଥିବା,
ଗଣେଶ୍ଵରୈଃ ସୁଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷୈର୍ଵୃତଃ ସୂର୍ଯୋ ଗ୍ରହୈରିଵ। ଦେଵଦେଵମହାଦେଵ ନଷ୍ଟୋ ଯଜ୍ଞୋ ଦିଵଂ ଗତଃ
ଅପରାଜିତ ଗଣନାୟକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ଭଳି, ଦେବଦେବ, ମହାଦେବ, ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଗଲା।
ମୃଗରୂପଧରୋ ଭୂତ୍ଵା ଭଯଭୀତସ୍ତୁ ଶଂକର। ନମଃ ଶଙ୍ଖାଭଦେଵାଯ ସଗଣାଯ ସନଂଦିନେ
ମୃଗ ଆକାର ଧରି ଭୟରେ ଉତ୍କଳିତ ହେଇଥିବା ଶଙ୍କର, ଶଙ୍ଖ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଦେବତାଙ୍କୁ, ସହ ଗଣମାନେ ଓ ସନନ୍ଦନଙ୍କୁ, ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ଵୃଷାସନାଯ ସୋମାଯ କ୍ରତୁକାଲାଂତକାଯ ଚ। ନମୋ ଦିକ୍ଚର୍ମଵସ୍ତ୍ରାଯ ନମସ୍ତେ ତୀଵ୍ରତେଜସେ
ବୃଷ ଉପରେ ବସିଥିବା, ସୋମ ଓ ଯଜ୍ଞର ସମୟ ଶେଷ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ, ଦିଗ୍ବାସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ତୀବ୍ର ତେଜ ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ, ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।