ତ୍ରିନେତ୍ରଶ୍ଚ ତ୍ରିଶୂଲୀ ଚ ଗୀତନୃତ୍ଯରତସ୍ସଦା। କୁତ୍ସିତାନି ତଥାନ୍ଯାନି ସଦା ତେ କୁରୁତେ ପତିଃ
ତିନି ଆଖି, ତିନିଖଣ୍ଡା ଧରିଥିବା, ସବୁବେଳେ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟରେ ରମିଥାଏ; ତୁମର ପତି ସବୁବେଳେ ଏପରି ଅଜଗର କାମ କରିଥାଏ—
ତ୍ରପାକରୋ ଭଵେନ୍ମହ୍ଯଂ ଦେଵାନାଂ ସଂନିଧିଃ କଥଂ। କୀଦୃକ୍ଚ ଵସନଂ ତସ୍ଯ କେତନଂ ପ୍ରତି ନାର୍ହତି
ସେ ମୋତେ ଲଜ୍ଜା ଦେଇପାରେ; ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ଉପସ୍ଥିତ ହେବେ? ତାଙ୍କର ପୋଷାକ କିପରି, ଘର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ—
ଏତୈର୍ଦୋଷୈର୍ମଯା ଵତ୍ସେ ଲୋକାନାଂ ଚୈଵ ଲଜ୍ଜଯା। ନାହ୍ଵାନଂ ତୁ କୃତଂ ତସ୍ଯ କାରଣେନ ମଯା ସୁତେ
ଏହି ଦୋଷଗୁଡିକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ଲଜ୍ଜା ହେବାରୁ, ପ୍ରିୟ ଝିଅ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏହି କାରଣରେ ଡାକିନି।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯାସ୍ଯ ସମାପ୍ତୌ ତୁ ପୂଜାଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ଵଯା ସହ। ଆନୀଯ ତଵ ଭର୍ତ୍ତାରଂ ତ୍ଵଯା ସହ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍
ଏହି ଯଜ୍ଞ ଶେଷ ହେଲା ପରେ, ତୋତେ ସହିତ ପୂଜା କରି, ତୋର ପତି ତ୍ରିନୟନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିବି।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯାଧିକାଂ ପୂଜାଂ କରିଷ୍ଯାମି ଚ ସତ୍କୃତୈଃ। ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ତ୍ରପାଯାଃ କାରଣଂ ମହତ୍
ତିନି ଲୋକରୁ ଅଧିକ ସମ୍ମାନ ଦେବି ତାଙ୍କୁ, ଯଥାଯଥି ସମ୍ମାନ ସହିତ। ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ତୋତେ କହିଛି, ଏହି ମୋ ଲଜ୍ଜାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ।
ନାତ୍ର ମନ୍ଯୁସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯଃ ସର୍ଵଃ ସ୍ଵଂ ଭାଗମର୍ହତି। ଅନ୍ଯଜନ୍ମନି ଯୈର୍ଯାଦୃକ୍କୃତଂ କର୍ମ ଶୁଭାଶୁଭମ୍
ଏଥିରେ ତୁମେ କ୍ରୋଧ କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ; ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ଭାଗ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ କର୍ମ ହେଉଛି, ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ—
ଇହ ଜନ୍ମନି ତେ ତାଦୃକ୍ପୁତ୍ରିକେ ଭୁଂଜତେ ଫଲମ୍। ପରିତାପଂ ମା କୃଥାସ୍ତ୍ଵଂ ଫଲଂ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ପୁରାକୃତମ୍
ଏହି ଜନ୍ମରେ, ମୋ ଝିଅ, ତୁମେ ସେହି କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗୁଛ। ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ; ପୂର୍ବର କର୍ମର ଫଳ ଗ୍ରହଣ କର।
ଶ୍ରିଯଂ ପରଗତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୂପସୌଭାଗ୍ଯଶୋଭନାମ୍। ରୂପଂ ଚ କାଂତିସୌଭାଗ୍ଯଂ ରମ୍ଯାଣ୍ଯାଭରଣାନି ଚ
ଉତ୍ତମ ଶ୍ରୀ, ରୂପ, ସୌଭାଗ୍ୟ, ଚମତ୍କାର ଅଳଙ୍କାର ଅନ୍ୟଠାରେ ଦେଖି—
କୁଲେମହତିଵୈଜନ୍ମଵପୁଶ୍ଚାତୀଵସୁଂଦରମ୍। ପୂର୍ଵଭାଗ୍ଯୈସ୍ତୁ ଲଭ୍ଯଂତେ ନରୈରେତାନି ସୁଵ୍ରତେ
ଉତ୍ତମ କୁଳ, ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ରୂପ—ଏହି ସବୁ ପୂର୍ବ ଭାଗ୍ୟରେ ଶୁଭ କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାନ୍ତି, ଓ ସୁଶୀଳା।
ମାତ୍ମାନଂ ପରିନିଂଦେଥାମାଚ ଭାଗ୍ଯାନି ସୁଵ୍ରତେ। ଫଲଂ ଚୈଵଂ ଵିଧିକୃତଂ ଦାତୁଂ କସ୍ଯ ତୁ କଃ କ୍ଷମଃ୫୦ 1.5.
ନିଜକୁ ଦୋଷ ଦେବା ଦରକାର ନୁହେଁ, ସୁଶୀଳା; ଭାଗ୍ୟ ଯେମିତି ଆସେ, ତେମିତି ହୁଏ। ନିୟତି ଯାହା ଦେଇଛି, ତାହା ଦେବାକୁ କିଏ ସମର୍ଥ?
ନାସ୍ତି ଵୈ ବଲଵାନ୍କଶ୍ଚିନ୍ନମୂଢୋ ନ ଚ ପଂଡିତଃ। ପାଂଡିତ୍ଯଂ ଚ ବଲଂ ଚୈଵ ଜାଯତେ ପୂର୍ଵକର୍ମଣଃ
ଏଠାରେ କେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହେଁ, କେହି ମୂଢ଼ ନୁହେଁ, କେହି ପଣ୍ଡିତ ନୁହେଁ; ପଣ୍ଡିତ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି ଦୁଇଟି ପୂର୍ବ କର୍ମରୁ ଆସେ।
ଏତେ ଦେଵା ଦିଵଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ଶୋଭମାନାଃ ସ୍ଥିତାଶ୍ଚିରମ୍। ପୁଣ୍ଯେନ ତପସା ଚୈଵ କ୍ଷେତ୍ରେଷୁଵିଵିଧେଷୁଚ
ଏହି ଦେବତାମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟାରୁ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଦିବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।
ଯଦେଭିରାର୍ଜିତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତସ୍ଯୈତେ ଫଲଭାଗିନଃ। ଏଵମୁକ୍ତା ତତଃ ସା ତୁ ସତୀ ଭୀଷ୍ମରୁଷାନ୍ଵିତା
ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ ହୋଇଛି, ସେହି ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ତାଙ୍କୁ ମିଳିଛି। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସତୀ ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ—
ଵିନିଂଦମାନା ପିତରଂ କ୍ରୋଧେନାରୁଣିତେକ୍ଷଣା। ଏଵମେତଦ୍ଯଥା ତାତ ତ୍ଵଯା ଚୋକ୍ତଂ ମମାଗ୍ରତଃ
ପିତାଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେଇ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ସହିତ, କହିଲେ: 'ତାତା, ତୁମେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଯେପରି କହିଛ, ସେହିପରି ଠିକ।'
ସର୍ଵୋ ଜନଃ ପୁଣ୍ଯଭାଗୀ ପୁଣ୍ଯେନ ଲଭତେ ଶ୍ରିଯଂ। ପୁଣ୍ଯେନ ଲଭତେ ଜନ୍ମ ପୁଣ୍ଯେ ଭୋଗାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ପୁଣ୍ୟ ଥିଲେ ଶ୍ରୀ ପାନ୍ତି, ପୁଣ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ମିଳେ, ଭୋଗ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ।
ତଦଯଂ ଜଗତାମୀଶଃ ସର୍ଵେଷାମୁତ୍ତମୋତ୍ତମଃ। ସ୍ଥାନାନ୍ଯେତାନି ସର୍ଵେଷାଂ ଦତ୍ତାନ୍ଯେତେନ ଧୀମତା
ଏହି ଜଗତର ଈଶ୍ୱର, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ, ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହି ସ୍ଥାନ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଯେ ଗୁଣାସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଵକ୍ତୁଂ ଜିହ୍ଵାପି ଵେଧସଃ। ନ ଶକ୍ତା ଖ୍ଯାପନେ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ପରମେଷ୍ଠିନଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜିହ୍ୱା ମଧ୍ୟ ସେଇ ଦେବତା, ପରମ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଗୁଣ ବିବର୍ଣ୍ଣ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ; ତାଙ୍କର ମହିମା କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଭସ୍ମାସ୍ଥି ଚ କପାଲାନି ଶ୍ମଶାନେ ଵସତିସ୍ତଥା। ଗୋନସାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଯେ ସର୍ପାଃ ସର୍ଵେ ତେ ଭୂଷଣୀକୃତାଃ
ଅସ୍ଥି, ଖପର, ଭସ୍ମ, ଶ୍ମଶାନରେ ବାସ, ଏବଂ ନାଗମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେ ନିଜ ଅଳଙ୍କାର କରିଛନ୍ତି।
ଭୂତପ୍ରେତଗଣାସ୍ତସ୍ଯ ପିଶାଚା ଗୁହ୍ଯକାସ୍ତଥା। ଏଷ ଧାତା ଵିଧାତା ଚ ଏଷ ପାଲଯିତା ଦିଶଃ
ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ, ଗୁହ୍ୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଏବଂ ଦିଶାର ରକ୍ଷକ।
ପ୍ରସାଦେନ ଚ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ଵର୍ଗଃ ପୁରଂଦରଃ। ଯଦି ରୁଦ୍ରେସ୍ତି ଦେଵତ୍ଵଂ ଯଦି ସର୍ଵଗତଃ ଶିଵଃ
ରୁଦ୍ରଙ୍କର କୃପାରେ ପୁରନ୍ଦର ଶ୍ବର୍ଗ ପାଇଛନ୍ତି; ଯଦି ରୁଦ୍ର ଦେବତା, ଯଦି ଶିବ ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ—
ସତ୍ଯେନ ତେନ ତେ ଯଜ୍ଞଂ ଵିଧ୍ଵଂସଯତୁ ଶଂକରଃ। ଯଦ୍ଯସ୍ତି ମେ ତପଃ କିଂଚିତ୍କଶ୍ଚିଦ୍ଧର୍ମୋଥଵା କୃତଃ
ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ଶଂକର ତୁମର ଯଜ୍ଞକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ—ଯଦି ମୋର କିଛି ତପସ୍ୟା ଅଛି, କିମ୍ବା କିଛି ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବି।
ଫଲେନ ତସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ତେ ନାଶମର୍ହତି। ପ୍ରିଯାହଂ ଯଦି ଦେଵସ୍ଯ ଯଦି ମାଂ ତାରଯିଷ୍ଯତି
ସେ ଧର୍ମର ଫଳରେ, ତୁମର ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ—ଯଦି ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଯଦି ସେ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ।
ତେନ ସତ୍ଯେନ ତେ ଗର୍ଵଃ ସମାପ୍ତିମଭିଗଚ୍ଛତୁ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଯୋଗମାସ୍ଥାଯ ସ୍ଵଦେହସ୍ଥେନ ତେଜସା
ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ତୁମର ଅହଂକାର ଶେଷ ହେଉ। ଏଭଳି କହି, ସେ ନିଜ ଶରୀରର ଶକ୍ତିରେ ଯୋଗ ଧ୍ୟାନରେ ବସିଗଲେ।
ନିର୍ଦଦାହ ତଦାତ୍ମାନଂ ସଦେଵାସୁରପନ୍ନଗୈଃ। କିଂକିମେତଦିତି ପ୍ରୋକ୍ତେ ଗଂଧର୍ଵଗଣଗୁହ୍ଯକୈଃ
ତାପରେ ସେ ନିଜକୁ ଦେବ, ଅସୁର, ନାଗ ସହିତ ଦହିଦେଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଗୁହ୍ୟକ ଦଳ ପଚାରିଲେ—'ଏହା କଣ?'
ଗଂଗାକୂଲେ ତଦା ମୁକ୍ତୋ ଦେହୋ ଵୈ କ୍ରୁଦ୍ଧଯା ତଯା। ସୌନକଂ ନାମ ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଗଂଗାଯାଃ ପଶ୍ଚିମେ ତଟେ
କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଦେହ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ପଡିଗଲା; ଗଙ୍ଗାର ପଶ୍ଚିମ ତଟରେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ 'ସୌନକ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରୁଦ୍ରସ୍ତୁ ତଦ୍ଵାର୍ତ୍ତାଂ ପତ୍ନ୍ଯାନାଶ ସୁଦୁଃଖିତଃ। ହଂତୁଂ ଯଜ୍ଞଂ ଧୀରଭଵତ୍ଦେଵାନାମିହ ପଶ୍ଯତାମ୍
ରୁଦ୍ର ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ପତ୍ନୀର ବିନାଶରେ ଗଭୀର ଦୁଃଖ ପାଇଲେ। ସେ ଦେବତାମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଯଜ୍ଞକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଦୃଢ ହେଲେ।
ଗଣକୋଟିଃ ସମାଦିଷ୍ଟା ଗ୍ରହା ଵୈନାଯକାସ୍ତଥା। ଭୂତପ୍ରେତପିଶାଚାଶ୍ଚ ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞ ଵିନାଶନେ
ଅନେକ ଗଣ, ଗ୍ରହ, ବିନାୟକ, ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚମାନେ ଡକ୍ଷର ଯଜ୍ଞକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ।
ତୈର୍ଗତ୍ଵା ଵିବୁଧାସ୍ସର୍ଵେ ଯଜ୍ଞେ ନିର୍ଜିତ୍ଯ ନାଶିତାଃ। ହତେ ଯଜ୍ଞେ ତଦା ଦକ୍ଷୋ ନିରୁତ୍ସାହୋ ନିରୁଦ୍ଯମଃ
ସେମାନେ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପରାଜିତ ଓ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ। ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଡକ୍ଷ ନିରୁତ୍ସାହ ଓ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହେଲେ।
ଉପଗମ୍ଯାବ୍ରଵୀତ୍ତ୍ରସ୍ତୋ ଦେଵଦେଵଂ ପିନାକିନମ୍। ନ ଜ୍ଞାତୋସି ମଯା ଦେଵ ଦେଵାନାଂ ପ୍ରଭୁରୀଶ୍ଵରଃ
କମ୍ପିତ ହୋଇ ଡକ୍ଷ ଦେବଦେବ, ପିନାକୀନଙ୍କୁ କହିଲେ—'ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଣିନଥିଲି, ଦେବତାଙ୍କର ସ୍ବାମୀ, ଏଇଶ୍ବର।'
ତ୍ଵମସ୍ଯ ଜଗତୋଧୀଶଃ ସୁରାସ୍ସର୍ଵେ ତ୍ଵଯା ଜିତାଃ। କୃପାଂ କୁରୁ ମହେଶାନ ଗଣାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନିଵର୍ତ୍ତଯ
ତୁମେ ଏହି ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟକ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୁମରେ ପରାଜିତ। ମହେଶ୍ବର, ଦୟା କରନ୍ତୁ ଓ ତୁମ ଗଣମାନେକୁ ଫେରାଇ ଦିଅ।