ଆଯୁଷଶ୍ଚ ଵନାନାଂ ଚ ଦିଵସାନାଂ ପତିର୍ହି ଯଃ। ସଂଜ୍ଞା ପତିରିହାଯାତୋ ଭାସ୍କରୋ ଲୋକପାଵନଃ
ଯିଏ ଆୟୁ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଦିନମାନଙ୍କ ନାଥ, ନାମର ଅଧିପତି, ଭାସ୍କର, ଜଗତର ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା, ସେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ଅତ୍ରିଵଂଶସମୁଦ୍ଭୂତୋ ଦ୍ଵିଜରାଜୋ ମହାଯଶାଃ। ନଯନାନଂଦଜନନୋ ଲୋକନାଥୋ ଧରାତଲେ
ଅତ୍ରି ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ରାଜା, ମହାୟଶସ୍ବୀ, ଚକ୍ଷୁମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଭୂମିରେ ଲୋକନାଥ, ସେ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଓଷଧୀନାଂ ପତିଶ୍ଚାପି ଵୀରୁଧାମପି ସର୍ଵଶଃ। ଉଡୁନାଥଃ ସପତ୍ନୀକ ଇହାଯାତଃ ଶଶୀ ତଵ
ଓଷଧି ଓ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କ ନାଥ, ତାରାମାନଙ୍କ ଅଧିପତି, ଚନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵସଵୋଷ୍ଟୌ ସମାଯାତା ଅଶ୍ଵିନୌ ଚ ସମାଗତୌ। ଵୃକ୍ଷୋ ଵନସ୍ପତିଶ୍ଚାପି ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ
ଅଠ ବସୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ମଧ୍ୟ ଆସିଛନ୍ତି; ବୃକ୍ଷ ଓ ଵନସ୍ପତି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଗଣ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ।
ଵିଦ୍ଯାଧରା ଭୂତସଂଘା ଵେତାଲା ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସାଃ। ପିଶାଚାଶ୍ଚୋଗ୍ରକର୍ମାଣସ୍ତଥାନ୍ଯେ ଜୀଵହାରକାଃ
ବିଦ୍ୟାଧର, ଭୂତମାନେ, ଭୟଙ୍କର କାମ କରୁଥିବା ଭେଟାଳ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜୀବନ ନେଇବା ମାନେ—
ନଦ୍ଯୋ ନଦାଃ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ଦ୍ଵୀପାଶ୍ଚ ସହ ପର୍ଵତୈଃ। ଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯାଶ୍ଚ ପଶଵୋ ଯଦିଙ୍ଗଂ ଯଚ୍ଚ ନେଙ୍ଗତି
ନଦୀ, ନଦ, ସମୁଦ୍ର, ଦ୍ବୀପ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ସହିତ; ଗ୍ରାମର ଓ ଜଙ୍ଗଲର ପଶୁ, ଯାହା ଚଳାଇଥାଏ ଓ ଯାହା ଚଳାଇନାହିଁ—
କଶ୍ଯପୋ ଭଗଵାନତ୍ରିର୍ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚାପରୈଃ ସହ। ପୁଲସ୍ତ୍ଯଃ ପୁଲହଶ୍ଚୈଵ ସନକାଦ୍ଯା ମହର୍ଷଯଃ
କଶ୍ୟପ, ଶ୍ରୀମାନ ଅତ୍ରି, ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଵଶିଷ୍ଠ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ ଏବଂ ସନକ ଆଦି ମହାର୍ଷିମାନେ—
ପୁଣ୍ଯା ରାଜର୍ଷଯଶ୍ଚୈଵ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯେ ଚ ପାର୍ଥିଵାଃ। ଵର୍ଣାଶ୍ଚାଶ୍ରମିଣଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ଯେ କର୍ମକାରିଣଃ
ପୁଣ୍ୟବାନ ରାଜାର୍ଷି ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ; ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମୀ, ସମସ୍ତ କାମ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ—
କିମତ୍ର ବହୁନୋକ୍ତେନ ବ୍ରାହ୍ମୀ ସୃଷ୍ଟିରିହାଗତା। ଭଗିନ୍ଯୋ ଭାଗିନେଯାଶ୍ଚ ଭଗିନୀପତଯସ୍ତ୍ଵିମେ
ଏଠାରେ ବହୁ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ଏଠାକୁ ଆସିଛି: ଭଉଣୀମାନେ, ଭଉଣୀପୁଆ ଓ ଭଉଣୀଙ୍କର ସ୍ୱାମୀମାନେ—
ସ୍ଵଭାର୍ଯାସହିତାଃ ସର୍ଵେ ସପୁତ୍ରାସ୍ସହ ବାଂଧଵାଃ। ତ୍ଵଯା ସମର୍ଚିତାଃ ସର୍ଵେ ଦାନମାନପରିଗ୍ରହୈଃ
ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ଜୀବନସାଥୀ, ପୁଅ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ, ତୁମେ ଦାନ, ସମ୍ମାନ ଓ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କରିଛ—
ଆମଂତ୍ରଣା ମଂତ୍ରିତାନାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ମାନନା କୃତା। ଏକ ଏଵାତ୍ର ଭଗଵାନ୍ପତିର୍ମେ ନ ସମାଗତଃ
ଯେଉଁମାନେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ଓ ଆଲୋଚିତ ହୋଇଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଇଛି; କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ମୋ ପତି ଏକମାତ୍ର ଆସିନାହିଁ—
ଵିନା ତେନ ତ୍ଵିଦଂ ସର୍ଵଂ ଶୂନ୍ଯଵତ୍ପ୍ରତିଭାତି ମେ। ମନ୍ଯେ ଚାହଂ ତୁ ଭଵତା ପତିର୍ମେ ନ ନିମଂତ୍ରିତଃ
ତାଙ୍କୁ ଛଡ଼ି ଏ ସବୁ ମୋତେ ଖାଲି ଲାଗେ; ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତୁମେ ମୋ ପତିଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିନଥିଲ—
ଵିସ୍ମୃତସ୍ତେ ଭଵେନ୍ନୂନଂ ସର୍ଵଂ ଶଂସତୁ ମେ ଭଵାନ୍। ପୁଲସ୍ଯ ଉଵାଚ। ତସ୍ଯାସ୍ତଦୁକ୍ତଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରଜାପତିଃ
ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଭୁଲିଗଲ; ତୁମେ ସବୁ କଥା ମୋତେ କହ; ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି—
ପତିସ୍ନେହ ସମାଯୁକ୍ତାଂ ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋପି ଗରୀଯସୀମ୍। ଅଂକମାରୋପ୍ଯ ତାଂ ବାଲାଂ ସାଧ୍ଵୀଂ ପତିପରାଯଣାମ୍
ପତିପ୍ରତି ଭଲପାଇବାରେ ଜୀବନଠାରୁ ଅଧିକ, ସେ ସାଧ୍ବୀ ଜଣେ ଛୋଟ ଝିଅକୁ ଆଖିରେ ଉଠାଇଲେ—
ପତିଵ୍ରତାଂ ମହାଭାଗାଂ ପତିପ୍ରିଯହିତୈଷିଣୀମ୍। ପ୍ରାହ ଗଂଭୀରଭାଵେନ ଶୃଣୁ ଵତ୍ସେ ଯଥାତଥମ୍
ପତିପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ପତିଙ୍କର ପ୍ରେମ ଓ ଭଲରେ ଲାଗିଥିବା, ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ: 'ଶୁଣ, ଶିଶୁ, ଯଥାସତ୍ୟ କଥା କହୁଛି'—
ଯେନାଦ୍ଯ କାରଣେନେହ ପତିସ୍ତେ ନ ନିମଂତ୍ରିତଃ। କପାଲପାତ୍ରଧୃକ୍ଚର୍ମୀ ଭସ୍ମାଵୃତ ତନୁସ୍ତଥା
କିଏ ଦିନ ଏଠାରେ ତୁମର ପତିକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇନାହିଁ: ସେ ଖପରା ପାତ୍ର ଧରିଥାଏ, ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥାଏ, ଦେହ ଉପରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥାଏ—
ଶୂଲୀ ମୁଣ୍ଡୀ ଚ ନଗ୍ନଶ୍ଚ ଶ୍ମଶାନେ ରମତେ ସଦା। ଵିଭୂତ୍ଯାଙ୍ଗାନି ସର୍ଵାଣି ପରିମାର୍ଷ୍ଟି ଚ ନିତ୍ଯଶଃ
ତିନିଖଣ୍ଡା, ମୁଣ୍ଡା, ନିର୍ବସନ, ସମ୍ବିତ ଶ୍ମଶାନରେ ରହିଥାଏ; ସେ ସବୁବେଳେ ଦେହରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥାଏ—
ଵ୍ଯାଘ୍ରଚର୍ମପରୀଧାନୋ ହସ୍ତିଚର୍ମପରିଚ୍ଛଦଃ। କପାଲମାଲଂ ଶିରସି ଖଟ୍ଵାଗଂ ଚ କରେ ସ୍ଥିତଂ
ବାଘର ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ହାତୀର ଚର୍ମ ଲଗାଇ, ମୁଣ୍ଡମାଳା ମୁଣ୍ଡରେ, ହାତରେ ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ଧରି—
କଟ୍ଯାଂ ଵୈ ଗୋନସଂ ବଧ୍ଵା ଲିଂଗେଽସ୍ଥ୍ନାଂ ଵଲଯଂ ତଥା। ପନ୍ନଗାନାଂ ତୁ ରାଜାନମୁପଵୀତଂ ଚ ଵାସୁକିମ୍
କମରେ ଗଈର ନସ ରଖି, ଲିଙ୍ଗରେ ହାଡ଼ର ମୁଦ୍ରା, ସାପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ଭାସୁକି ଉପବୀତ ଭାବରେ—
କୃତ୍ଵା ଭ୍ରମତି ଚାନେନ ରୂପେଣ ସତତଂ କ୍ଷିତୌ। ନଗ୍ନା ଗଣାଃ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ଭୂତସଂଘା ହ୍ଯନେକଶଃ
ଏହି ରୂପ ନେଇ ସେ ସବୁବେଳେ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଡ଼ିବା; ତାଙ୍କର ସାଥୀମାନେ ନିର୍ବସନ, ପିଶାଚ ଓ ଅନେକ ଭୂତମାନେ—
ତ୍ରିନେତ୍ରଶ୍ଚ ତ୍ରିଶୂଲୀ ଚ ଗୀତନୃତ୍ଯରତସ୍ସଦା। କୁତ୍ସିତାନି ତଥାନ୍ଯାନି ସଦା ତେ କୁରୁତେ ପତିଃ
ତିନି ଆଖି, ତିନିଖଣ୍ଡା ଧରିଥିବା, ସବୁବେଳେ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟରେ ରମିଥାଏ; ତୁମର ପତି ସବୁବେଳେ ଏପରି ଅଜଗର କାମ କରିଥାଏ—
ତ୍ରପାକରୋ ଭଵେନ୍ମହ୍ଯଂ ଦେଵାନାଂ ସଂନିଧିଃ କଥଂ। କୀଦୃକ୍ଚ ଵସନଂ ତସ୍ଯ କେତନଂ ପ୍ରତି ନାର୍ହତି
ସେ ମୋତେ ଲଜ୍ଜା ଦେଇପାରେ; ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ଉପସ୍ଥିତ ହେବେ? ତାଙ୍କର ପୋଷାକ କିପରି, ଘର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ—
ଏତୈର୍ଦୋଷୈର୍ମଯା ଵତ୍ସେ ଲୋକାନାଂ ଚୈଵ ଲଜ୍ଜଯା। ନାହ୍ଵାନଂ ତୁ କୃତଂ ତସ୍ଯ କାରଣେନ ମଯା ସୁତେ
ଏହି ଦୋଷଗୁଡିକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ଲଜ୍ଜା ହେବାରୁ, ପ୍ରିୟ ଝିଅ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏହି କାରଣରେ ଡାକିନି।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯାସ୍ଯ ସମାପ୍ତୌ ତୁ ପୂଜାଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ଵଯା ସହ। ଆନୀଯ ତଵ ଭର୍ତ୍ତାରଂ ତ୍ଵଯା ସହ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍
ଏହି ଯଜ୍ଞ ଶେଷ ହେଲା ପରେ, ତୋତେ ସହିତ ପୂଜା କରି, ତୋର ପତି ତ୍ରିନୟନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିବି।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯାଧିକାଂ ପୂଜାଂ କରିଷ୍ଯାମି ଚ ସତ୍କୃତୈଃ। ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ତ୍ରପାଯାଃ କାରଣଂ ମହତ୍
ତିନି ଲୋକରୁ ଅଧିକ ସମ୍ମାନ ଦେବି ତାଙ୍କୁ, ଯଥାଯଥି ସମ୍ମାନ ସହିତ। ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ତୋତେ କହିଛି, ଏହି ମୋ ଲଜ୍ଜାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ।
ନାତ୍ର ମନ୍ଯୁସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯଃ ସର୍ଵଃ ସ୍ଵଂ ଭାଗମର୍ହତି। ଅନ୍ଯଜନ୍ମନି ଯୈର୍ଯାଦୃକ୍କୃତଂ କର୍ମ ଶୁଭାଶୁଭମ୍
ଏଥିରେ ତୁମେ କ୍ରୋଧ କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ; ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ଭାଗ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ କର୍ମ ହେଉଛି, ଭଲ କିମ୍ବା ମନ୍ଦ—
ଇହ ଜନ୍ମନି ତେ ତାଦୃକ୍ପୁତ୍ରିକେ ଭୁଂଜତେ ଫଲମ୍। ପରିତାପଂ ମା କୃଥାସ୍ତ୍ଵଂ ଫଲଂ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ପୁରାକୃତମ୍
ଏହି ଜନ୍ମରେ, ମୋ ଝିଅ, ତୁମେ ସେହି କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗୁଛ। ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ; ପୂର୍ବର କର୍ମର ଫଳ ଗ୍ରହଣ କର।
ଶ୍ରିଯଂ ପରଗତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୂପସୌଭାଗ୍ଯଶୋଭନାମ୍। ରୂପଂ ଚ କାଂତିସୌଭାଗ୍ଯଂ ରମ୍ଯାଣ୍ଯାଭରଣାନି ଚ
ଉତ୍ତମ ଶ୍ରୀ, ରୂପ, ସୌଭାଗ୍ୟ, ଚମତ୍କାର ଅଳଙ୍କାର ଅନ୍ୟଠାରେ ଦେଖି—
କୁଲେମହତିଵୈଜନ୍ମଵପୁଶ୍ଚାତୀଵସୁଂଦରମ୍। ପୂର୍ଵଭାଗ୍ଯୈସ୍ତୁ ଲଭ୍ଯଂତେ ନରୈରେତାନି ସୁଵ୍ରତେ
ଉତ୍ତମ କୁଳ, ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ରୂପ—ଏହି ସବୁ ପୂର୍ବ ଭାଗ୍ୟରେ ଶୁଭ କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାନ୍ତି, ଓ ସୁଶୀଳା।
ମାତ୍ମାନଂ ପରିନିଂଦେଥାମାଚ ଭାଗ୍ଯାନି ସୁଵ୍ରତେ। ଫଲଂ ଚୈଵଂ ଵିଧିକୃତଂ ଦାତୁଂ କସ୍ଯ ତୁ କଃ କ୍ଷମଃ୫୦ 1.5.
ନିଜକୁ ଦୋଷ ଦେବା ଦରକାର ନୁହେଁ, ସୁଶୀଳା; ଭାଗ୍ୟ ଯେମିତି ଆସେ, ତେମିତି ହୁଏ। ନିୟତି ଯାହା ଦେଇଛି, ତାହା ଦେବାକୁ କିଏ ସମର୍ଥ?