ତ୍ଵନ୍ମୁଖାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣା ଜାତାସ୍ତ୍ଵତ୍ତଃ କ୍ଷତ୍ରମଜାଯତ। ଵୈଶ୍ଯାସ୍ତଵୋରୁଜାଃ ଶୂଦ୍ରାସ୍ତଵ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ସମୁଦ୍ଗତାଃ
ତୁମ ମୁହଁରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜନ୍ମିଛି; ତୁମଠୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଭୂତା ତୁମ ଉରୁରୁ ଜନ୍ମିଛି, ଶୂଦ୍ରମାନେ ତୁମ ପାଦରୁ ଉପଜିଛି।
ଅକ୍ଷ୍ଣୋଃ ସୂର୍ଯୋନିଲଃ ଶ୍ରୋତ୍ରାଚ୍ଚଂଦ୍ରମା ମନସସ୍ତଵ। ପ୍ରାଣୋଂତଃ ସୁଷିରାଜ୍ଜାତୋ ମୁଖାଦଗ୍ନିରଜାଯତ
ତୁମ ଆଖିରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତୁମ କାନରୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ମନରୁ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ତୁମ ମୁହଁରୁ ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମିଛି।
ନାଭିତୋ ଗଗନଂ ଦ୍ଯୌଶ୍ଚ ଶିରସଃ ସମଵର୍ତ୍ତତ। ଦିଶଃ ଶ୍ରୋତ୍ରାତ୍କ୍ଷିତିଃ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ତ୍ଵତ୍ତଃ ସର୍ଵମଭୂଦିଦମ୍
ତୁମ ନାଭିରୁ ଆକାଶ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତୁମ ମୁଣ୍ଡରୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଉପଜିଛି। ଦିଶା ତୁମ କାନରୁ, ପୃଥିବୀ ତୁମ ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ତୁମଠୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉପଜିଛି।
ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଃ ସୁମହାନଲ୍ପେ ଯଥା ବୀଜେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ସସର୍ଜ୍ଜ ଵିଶ୍ଵମଖିଲଂ ବୀଜଭୂତେ ତଥା ତ୍ଵଯି
ଯେପରି ଏକ ଛୋଟ ମାଞ୍ଜିରେ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଥାଏ, ସେପରି ତୁମେ ବୀଜସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ।
ବୀଜାଂକୁରସମୁଦ୍ଭୂତୋ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଃ ସମୁପସ୍ଥିତଃ। ଵିସ୍ତାରଂ ଚ ଯଥା ଯାତି ତ୍ଵତ୍ତଃ ସୃଷ୍ଟୌ ତଥା ଜଗତ୍
ବଟବୃକ୍ଷ ବୀଜର ଅଙ୍କୁରରୁ ଉପଜି ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ବିସ୍ତାର ହୁଏ; ଏହିପରି, ତୁମ ସୃଷ୍ଟିରୁ ଜଗତ ବିସ୍ତାର ହୁଏ।
ଯଥା ହି କଦଲୀ ନାନ୍ଯା ତ୍ଵକ୍ପତ୍ରେଭ୍ଯୋଽଭିଦୃଶ୍ଯତେ। ଏଵଂ ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ନାନ୍ଯତ୍ତ୍ଵତ୍ସ୍ଥମୀଶ୍ଵର ଦୃଶ୍ଯତେ
ଯେପରି କଦଳୀ ଗଛ ତାହାର ଚାମ୍ର ଓ ପତ୍ର ଛଡ଼ା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସେପରି, ପ୍ରଭୁ, ଏହି ବିଶ୍ୱ ତୁମ ଛଡ଼ା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ହ୍ଲାଦିନୀ ତ୍ଵଯି ଶକ୍ତିସ୍ସା ତ୍ଵଯ୍ଯେକା ସହଭାଵିନୀ। ହ୍ଲାଦତାପକରୀମିଶ୍ରା ତ୍ଵଯି ନୋ ଗୁଣଵର୍ଜିତେ
ସେ ଆନନ୍ଦମୟ ଶକ୍ତି ତୁମେ ଭିତରେ ବସିଛି, ଏକା ତୁମେ ସହିତ ଏକତାରେ ଅଛି। ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖ ମିଶି ତୁମେ ଭିତରେ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଗୁଣ ନାହିଁ।
ପୃଥଗ୍ଭୂତୈକଭୂତାଯ ସର୍ଵଭୂତାଯ ତେ ନମଃ। ଵ୍ଯକ୍ତଂ ପ୍ରଧାନଂ ପୁରୁଷୋ ଵିରାଟ୍ସମ୍ରାଟ୍ତଥା ଭଵାନ୍
ପୃଥକ ଓ ଏକ ଭାବରେ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ମୂଳ ହେଉଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତୁମେ ପ୍ରକାଶିତ, ପ୍ରଧାନ, ପୁରୁଷ, ବିରାଟ୍ ଏବଂ ସମ୍ରାଟ୍।
ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ସର୍ଵଭୂତସ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵସ୍ଵରୂପଧୃକ୍। ସର୍ଵଂ ତ୍ଵତ୍ତଃ ସମୁଦ୍ଭୂତଂ ନମଃ ସର୍ଵାତ୍ମନେ ତତଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପିତ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ଆକାର ଧରିଛ, ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ସର୍ଵାତ୍ମକୋସି ସର୍ଵେଶ ସର୍ଵଭୂତସ୍ଥିତୋ ଯତଃ। କଥଯାମି ତତଃ କିଂ ତେ ସର୍ଵଂ ଵେତ୍ସି ହୃଦିସ୍ଥିତଂ
ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛ। ଏହିପରି, ମୁଁ କଣ କହିବି? ହୃଦୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମେ ଜାଣିଛ।
ଯୋ ମେ ମନୋରଥୋ ଦେଵ ସଫଲଃ ସ ତ୍ଵଯା କୃତଃ। ତପ୍ତଂ ସୁତପ୍ତଂ ସଫଲଂ ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟୋସି ଜଗତ୍ପତେ
ପ୍ରଭୁ, ମୋର ଇଚ୍ଛା ତୁମେ ପୂରଣ କରିଛ। ମୋର ତପସ୍ୟା ସଫଳ ହୋଇଛି, କାରଣ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିଛି, ଜଗତର ନାଥ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ତପସସ୍ତତ୍ଫଲଂ ପୁତ୍ର ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟୋହଂ ତ୍ଵଯାଧୁନା। ମଦ୍ଦର୍ଶନଂ ହି ଵିଫଲଂ ନାରଦେହ ନ ଜାଯତେ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ପୁତ୍ର, ତୁମର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ହେଉଛି ଏହି ଯେ, ଏବେ ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିଛ। ନାରଦ, ମୋର ଦର୍ଶନ କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏନାହିଁ।
ଵରଂ ଵରଯ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଯଥାଭିମତମାତ୍ମନଃ। ସର୍ଵଂ ସଂପଦ୍ଯତେ ତାତ ମଯି ଦୃଷ୍ଟିପଥଂ ଗତେ
ଏହିପରି, ତୁମେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଦାନ ଚୟନ କର। ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ମୋତେ ଦେଖିବା ପରେ ସମସ୍ତ କିଛି ସଫଳ ହୁଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ। ଭଗଵନ୍ସର୍ଵଭୂତେଶ ସର୍ଵସ୍ଯାସ୍ତେ ଭଵାନ୍ହୃଦି। କିମଜ୍ଞାତଂ ତଵ ସ୍ଵାମିନ୍ମନସା ଯନ୍ମଯେପ୍ସିତମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ଭଗବନ୍, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଥ, ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସିଛ। ସ୍ୱାମୀ, ମୋ ମନରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି, ତାହା ତୁମେ ଅଜଣା ରଖିଛ କି?
କୃତା ତ୍ଵଯା ଯଥା ସୃଷ୍ଟିର୍ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ତଥା ଵିଭୋ। ତେନ ମେ କୌତୁକଂ ଜାତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵର୍ଷିଦାନଵାନ୍
ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଯେପରି ତିଆରି କରିଥିଲେ, ମୁଁ ତାହା ଦେଖିଛି। ଦେବତା, ଋଷି ଓ ଦାନବମାନେ ଦେଖିବା ପରେ ମୋ ମନରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ନାରଦସ୍ଯ ପିତା ତୁଷ୍ଟୋ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵୋ ଦିଵସ୍ପତିଃ। ନାରଦାଯ ଵରଂ ପ୍ରାଦାଦୃଷୀଣାମୁତ୍ତମୋ ଭଵାନ୍
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ନାରଦଙ୍କ ପିତା ବ୍ରହ୍ମା, ଦିବସ୍ପତି ଦେବତା, ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ହେଲେ। ନାରଦକୁ ଏକ ଦାନ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ସବୁଠୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି କରିଲେ।
ଭଵିତା ମତ୍ପ୍ରସାଦେନ କଲିକେଲିକଥାପ୍ରିଯଃ। ଗତିଶ୍ଚ ତେଽପ୍ରତିହତା ଦିଵି ଭୂମୌ ରସାତଲେ
ମୋର କୃପାରେ, କଳିଯୁଗର ଲୀଳାକଥାରେ ତୁମେ ଆସକ୍ତ ହେବା। ଦିବ, ଭୂମି ଓ ପାତାଳରେ ତୁମର ଗତି କେବେ ବାଧା ହେବନାହିଁ।
ଯଜ୍ଞୋପଵୀତସୂତ୍ରେଣ ଯୋଗପଟ୍ଟାଵଲଂବିକା। ଛତ୍ରିକା ଚ ତଥା ଵୀଣା ଅଲଂକାରାଯ ତେନଘ
ଯଜ୍ଞୋପବୀତ, ଯୋଗପଟ୍ଟା, ଛତା ଓ ବୀଣା—ଏହି ସବୁ ତୁମର ଭୂଷଣ ହେବ, ନିର୍ମଳ ନାରଦ।
ଵିଷ୍ଣୋଃ ସମୀପେ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ତଥା ଶକ୍ରସ୍ଯ ନାରଦ। ଦ୍ଵୀପେଷୁ ପାର୍ଥିଵାନାଂ ତୁ ସଦା ପ୍ରୀତିଂ ଚ ଲପ୍ସ୍ଯସେ
ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମୀପରେ, ଦ୍ୱୀପରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସଦା ସ୍ନେହ ପାଇବା।
ଵର୍ଣାନାଂ ତୁ ଭଵାନ୍ଶାସ୍ତାଵରୋଦତ୍ତୋମଯାତଵ। ତିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଯଥାକାମଂ ସେଵ୍ଯମାନଃ ସୁରୈର୍ଦ୍ଦିଵି
ତୁମେ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ, ମୋର ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ। ପୁତ୍ର, ଦିବରେ ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା, ଚାହିଁଥିବା ପରି ରୁହ।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। କଥଂ ସତୀ ଦକ୍ଷସୁତା ଦେହଂ ତ୍ଯକ୍ତଵତୀ ଶୁଭା। ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରେଣ ଵିଧ୍ଵସ୍ତଃ କେନ ହେତୁନା
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: ଶୁଭା, ଦକ୍ଷର କନ୍ୟା ସତୀ କିପରି ନିଜ ଶରୀର ଛାଡିଲେ? ଦକ୍ଷର ଯଜ୍ଞ କିପରି ରୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱଂସ ହେଲା, କଣ କାରଣରେ?
ଏତନ୍ମେ କୌତୁକଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍କଥଂ ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ। ଜଗାମାଥ କ୍ରୋଧଵଶଂ ତ୍ରିପୁରାରିର୍ମହାଯଶାଃ
ମୋର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଏହି, ବ୍ରହ୍ମା: ମହେଶ୍ୱର, ତ୍ରିପୁରାରି, ମହାଯଶସ୍ବୀ, କିପରି କ୍ରୋଧରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ?
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଗଂଗାଦ୍ଵାରେ ପୁରା ଭୀଷ୍ମ ଦକ୍ଷୋ ଯଜ୍ଞମଥାରଭତ୍। ତତ୍ର ଦେଵାସୁରଗଣାଃ ପିତରୋଥ ମହର୍ଷଯଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରରେ ଏକଥିରେ, ଭୀଷ୍ମ, ଦକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏଠାରେ ଦେବ, ଦାନବ, ପିତୃ ଓ ମହାଋଷିମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ସମାଜଗ୍ମୁର୍ମୁଦାଯୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ। ନାଗା ଯକ୍ଷାଃ ସୁପର୍ଣାଶ୍ଚ ଵୀରୁଦୋଷଧଯସ୍ତଥା
ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଔଷଧି ଓ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।
କଶ୍ଯପୋ ଭଗଵାନତ୍ରିଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଃ ପୁଲହଃ କ୍ରତୁଃ। ପ୍ରଚେତସୋଂଗିରାଶ୍ଚୈଵ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ ମହାତପାଃ
କଶ୍ୟପ, ପୂଜ୍ୟ ଅତ୍ରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ପ୍ରଚେତସ, ଅଙ୍ଗିରା, ଏବଂ ମହାତପସ୍ବୀ ଵଶିଷ୍ଠ ଥିଲେ।
ତତ୍ର ଵେଦୀଂ ସମାଂ କୃତ୍ଵା ଚାତୁର୍ହୋତ୍ରଂ ନ୍ଯଵେଶଯତ୍। ହୋତା ଵସିଷ୍ଠସ୍ତତ୍ରାସୀଦଂଗିରାଧ୍ଵର୍ଯୁସତ୍ତମଃ
ସେଠାରେ ସମାନ ବେଦି ତିଆରି କରି, ଚାରି ପ୍ରକାର ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କଲେ। ହୋତା ହେଲେ ବଶିଷ୍ଠ, ଅଙ୍ଗିରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ଥିଲେ।
ବୃହସ୍ପତିରଥୋଦ୍ଗାତା ବ୍ରହ୍ମା ଵୈ ନାରଦସ୍ତଥା। ଯଜ୍ଞକର୍ମପ୍ରଵୃତ୍ତୌ ତୁ ହୂଯମାନେଷୁ ଚାଗ୍ନିଷୁ
ବୃହସ୍ପତି, ଉଦ୍ଗାତା, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ନାରଦ ମଧ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେବାବେଳେ ଅଗ୍ନିଗୁଡିକୁ ଆହୁତି ଦେଉଥିବା ସମୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଆଗତା ଵସଵଃ ସର୍ଵ ଆଦିତ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ତୁ। ଅଶ୍ଵିନୌ ମରୁତଶ୍ଚୈଵ ମନଵଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଦଶ
ସମସ୍ତ ବସୁ, ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ, ମରୁତ ଓ ଚଉଦ ମନୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଏଵଂ ଯଜ୍ଞେ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁ ହୂଯମାନେଷୁ ଚାଗ୍ନିଷୁ। ଵିଭୂତିଂ ତାଂ ପରାଂ ତତ୍ର ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯକୃତାଂ ଶୁଭାମ୍
ଏଭଳି ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିବା ଓ ଅଗ୍ନିଗୁଡିକୁ ଆହୁତି ଦେଉଥିବା ସମୟରେ, ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଭକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଖାଦ୍ୟର ଅପାର ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରକଟ ହେଲା।
ଆଲୋକ୍ଯ ସର୍ଵତୋ ଭୂମିଂ ସମଂତାଦ୍ଦଶଯୋଜନମ୍। ମହାଵେଦୀ କୃତା ତତ୍ର ସର୍ଵୈସ୍ତତ୍ର ସମନ୍ଵିତୈଃ
ଦଶ ଯୋଜନା ପରିଧିରେ ଭୂମିକୁ ଚାରିପାଖରୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଏକତ୍ର ହେବାରେ ଏଠାରେ ବଡ଼ ବେଦୀ ତିଆରି ହେଲା।