ନୃଲୋକେ ଦଶଜନ୍ମାନି ଲପ୍ସ୍ଯସେ ମଧୁସୂଦନ। ଭାର୍ଯାଯାସ୍ତେ ଵିଯୋଗେନ ଦୁଃଖାନ୍ଯନୁଭଵିଷ୍ଯସି
ମାନବ ଲୋକରେ, ମଧୁସୂଦନ, ତୁମେ ଦଶ ଜନ୍ମ ନେବା; ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ବିୟୋଗରେ, ତୁମେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିବା ।
ଏଵଂ ଶାପଂ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଭୃଗୁଃ ପରମକୋପନଃ। ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ ପୁନସ୍ତସ୍ଯ ଦତ୍ତଃ ଶାପୋ ମହାତ୍ମନା
ଏଭଳି, ଭୃଗୁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଏହି ଶାପ ଦେଲେ; ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ, ମହାତ୍ମା, ପଛେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଶାପ ଦେଲେ ।
ନ ଚାପତ୍ଯକୃତାଂ ପ୍ରୀତିଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ମୁନିପୁଂଗଵ। ଶାପଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଋଷେସ୍ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଜଗାମ ହ୧୦୦ 1.4.
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ପାଇବା ନାହିଁ; ଏହି ଶାପ ଦେଇ ବିଷ୍ଣୁ ଋଷିଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯାଇଲେ ।
ପଦ୍ମଜନ୍ମାନମାହେଦଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵସ୍ତୁ କେଶଵଃ। ଭଗଵଂସ୍ତଵ ପୁତ୍ରୋସୌ ଭୃଗୁଃ ପରମକୋପନଃ
ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, କେଶବ ଦେବତା ପଦ୍ମଜନ୍ମାକୁ କହିଲେ: 'ଭଗବନ୍, ତୁମ ପୁଅ ଭୃଗୁ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ମୋତେ ଶାପ ଦେଇଛି ।'
ନିଷ୍କାରଣଂ ଚ ତେନାହଂ ଶପ୍ତୋ ଜନ୍ମାନି ମାନୁଷେ। ଲପ୍ସ୍ଯସେ ଦଶଧା ତ୍ଵଂ ହି ତତୋ ଦୁଃଖାନ୍ଯନେକଶଃ
'କୌଣସି କାରଣ ଛଡ଼ା, ସେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇଛି; ତୁମେ ଦଶ ଥର ମାନବ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେବା, ଏବଂ ତାହାରୁ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିବା ।'
ଭାର୍ଯାଵିଯୋଗଜା ପୀଡା ବଲପୌରୁଷନାଶିନୀ। ତ୍ଯତ୍କ୍ଵା ଚାହମିମଂ ଲୋକଂ ଶଯିଷ୍ଯେ ଚ ମହୋଦଧୌ
ଭାର୍ଯ୍ୟା ବିୟୋଗରୁ ଆସିଥିବା ବେଦନା ମୋ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ; ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ଏହି ଲୋକକୁ ଛାଡ଼ି ମହାସାଗରରେ ଶୟନ କରିବି ।
ଦେଵକାର୍ଯେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ପୁନଶ୍ଚାଵାହନଂ କ୍ରିଯାଃ। ତଥା ବ୍ରୁଵଂତଂ ତଂ ଦେଵଂ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକଗୁରୁସ୍ତଦା
ଦେବତା କହିଲେ, 'ଦେବତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ହେବାବେଳେ, ତୁମେ ପୁନି ମୋତେ ଡାକିବା ଉଚିତ;' ଏଭଳି କହୁଥିବା ବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକଙ୍କର ଗୁରୁ, ତାହାକୁ—
ପ୍ରସାଦନାର୍ଥଂ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତୁ ସ୍ତୁତିମେତାଂ ଚକାର ହ। ତ୍ଵଯା ସୃଷ୍ଟଂ ଜଗଦିଦଂ ପଦ୍ମଂ ନାଭୌ ଵିନିଃସୃତମ୍। ତତ୍ର ଚାହଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନସ୍ତଵ ଵଶ୍ଯଶ୍ଚ କେଶଵ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ସ୍ତୁତି କଲେ: 'ଏହି ଜଗତ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ, ପଦ୍ମ ତୁମ ନାଭିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ଏହିଠାରେ ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଏବଂ କେଶବ, ମୁଁ ତୁମ ଅଧୀନ ।'
ତ୍ଵଂ ତ୍ରାତା ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ସ୍ରଷ୍ଟା ତ୍ଵଂ ଜଗତଃ ପ୍ରଭୋ। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ନ ତ୍ଵଯା ତ୍ଯାଜ୍ଯମେଷ ଏଵ ଵରୋ ମମ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ରକ୍ଷକ, ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ତୁମେ ତିନି ଲୋକକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—ଏହି ମୋର ଏକମାତ୍ର ଅନୁରୋଧ ।
ଦଶଜନ୍ମମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା। ସ୍ଵଯଂ କର୍ତ୍ତା ନ ତେ ଶକ୍ତଃ ଶାପଦାନାଯ କୋପି ଵା
ଲୋକମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ, ତୁମେ ଦଶ ମାନବ ଜନ୍ମରେ ନିଜେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; କୌଣସି ଜଣେ ଶାପର ଫଳକୁ ଦୂର କରିପାରିବେ ନାହିଁ ।
କୋଯଂ ଭୃଗୁଃ କଥଂ ତେନ ଶକ୍ଯଂ ଶପ୍ତୁଂ ଜନାର୍ଦନ। ମାନଯସ୍ଵ ସଦା ଵିପ୍ରାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତେ ତନୁସ୍ସ୍ଵଯମ୍
ଭୃଗୁ କିଏ? ସେ କିପରି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇପାରିବ? ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୁମ ନିଜ ରୂପ।
ଯୋଗନିଦ୍ରାମୁପାସ୍ଵ ତ୍ଵଂ କ୍ଷୀରାବ୍ଧୌ ସ୍ଵପି ହୀଶ୍ଵର। କାର୍ଯକାଲେ ପୁନସ୍ତ୍ଵାଂ ତୁ ବୋଧଯିଷ୍ଯାମି ମାଧଵ
ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଯୋଗନିଦ୍ରା କରିବାକୁ ଶୁରୁ କର; କ୍ଷୀରସାଗରରେ ବିଶ୍ରାମ କର। କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ଆସିଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଗାଇଦେବି, ମାଧବ।
ଭଗଵନ୍ନେଷ ତାଵତ୍ତୁ ତ୍ଵଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ଚୋପବୃଂହିତଃ। ସର୍ଵକାର୍ଯକରଃ ଶକ୍ରସ୍ତଵୈଵାଂଶେନ ଶତ୍ରୁହା
ପ୍ରଭୁ, ଏହି ମଧ୍ୟରେ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ବଳିଯାଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମ ଅଂଶରେ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବେ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ପାଲଯନ୍ନେଵ ତ୍ଵଦାଜ୍ଞାଂ ସ କରିଷ୍ଯତି। ଏଵଂ ସ୍ତୁତସ୍ତଦା ଵିଷ୍ଣୁର୍ବ୍ରହ୍ମାଣମିଦମୁକ୍ତଵାନ୍
ତିନି ଲୋକକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ। ଏପରି ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ, ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସର୍ଵମେତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ଯନ୍ମାଂ ଜ୍ଞାପଯସେ ପ୍ରଭୋ। ଅଦର୍ଶନଂ ଗତୋ ଦେଵୋ ବ୍ରହ୍ମା ତଂ ନାଭିଜଜ୍ଞିଵାନ୍
ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଯାହା ଆଦେଶ କରିବେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ଦେବତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେନି।
ଗତେ ଦେଵେ ତଦା ଵିଷ୍ଣୌ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ। ଭୂଯଶ୍ଚକାର ଵୈ ସୃଷ୍ଟିଂ ଲୋକାନାଂ ପ୍ରଭଵଃ ପ୍ରଭୁଃ
ବିଷ୍ଣୁ ଚାଲିଗଲାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକମାନଙ୍କର ପିତାମହ, ପୁନି ସୃଷ୍ଟି କରିଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ନାୟକ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାରଦଃ ପ୍ରାହ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଦାଂ ଵରଃ। ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ପୁରୁଷଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍। ସର୍ଵଵ୍ଯାପୀ ଭୁଵଃ ସ୍ପର୍ଶାଦଧ୍ଯତିଷ୍ଠଦ୍ଦଶାଂଗୁଲମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନାରଦ, ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, କହିଲେ: ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, ହଜାର ଆଖି, ହଜାର ପାଦ ଥିବା ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି, ପୃଥିବୀରୁ ଦଶ ଆଙ୍ଗୁଳ ଉପରେ ଦଉଡିଥିଲେ।
ଯଦ୍ଭୂତଂ ଯଚ୍ଚ ଵୈ ଭାଵ୍ଯଂ ସର୍ଵମେଵ ଭଵାନ୍ଯତଃ। ତତୋ ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ତାତ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଭୂତଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯାହା ହୋଇଛି ଏବଂ ଯାହା ହେବ, ସବୁ କିଛି ତୁମଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହିପରି, ବାପା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମଠୁ ଜନ୍ମିଛି ଏବଂ ତୁମଠୁ ଜନ୍ମିବ।
ତ୍ଵତ୍ତୋ ଯଜ୍ଞଃ ସର୍ଵହୁତଃ ପୃଷଦାଜ୍ଯଂ ପଶୁର୍ଦ୍ଵିଧା। ଋଚସ୍ତ୍ଵତ୍ତୋଥ ସାମାନି ତ୍ଵତ୍ତ ଏଵାଭିଜଜ୍ଞିରେ
ତୁମଠୁ ଯଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ହୋମ, ଘୃତ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ ପଶୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ତୁମଠୁ ଋକ୍ ଓ ସାମ ମନ୍ତ୍ର ଜନ୍ମିଛି।
ତ୍ଵତ୍ତୋ ଯଜ୍ଞାସ୍ତ୍ଵଜାଯଂତ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଶ୍ଵାଶ୍ଚୈଵ ଦଂତିନଃ। ଗାଵସ୍ତ୍ଵତ୍ତଃ ସମୁଦ୍ଭୂତାଃ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଜାତାଵଯୋମୃଗାଃ
ତୁମଠୁ ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତୁମଠୁ ଘୋଡା ଓ ହାତୀ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଗାଁ ତୁମଠୁ ଜନ୍ମିଛି, ଧାତୁ ଓ ବନ୍ୟ ପଶୁ ତୁମଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ତ୍ଵନ୍ମୁଖାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣା ଜାତାସ୍ତ୍ଵତ୍ତଃ କ୍ଷତ୍ରମଜାଯତ। ଵୈଶ୍ଯାସ୍ତଵୋରୁଜାଃ ଶୂଦ୍ରାସ୍ତଵ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ସମୁଦ୍ଗତାଃ
ତୁମ ମୁହଁରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜନ୍ମିଛି; ତୁମଠୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଭୂତା ତୁମ ଉରୁରୁ ଜନ୍ମିଛି, ଶୂଦ୍ରମାନେ ତୁମ ପାଦରୁ ଉପଜିଛି।
ଅକ୍ଷ୍ଣୋଃ ସୂର୍ଯୋନିଲଃ ଶ୍ରୋତ୍ରାଚ୍ଚଂଦ୍ରମା ମନସସ୍ତଵ। ପ୍ରାଣୋଂତଃ ସୁଷିରାଜ୍ଜାତୋ ମୁଖାଦଗ୍ନିରଜାଯତ
ତୁମ ଆଖିରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତୁମ କାନରୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ମନରୁ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ତୁମ ମୁହଁରୁ ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମିଛି।
ନାଭିତୋ ଗଗନଂ ଦ୍ଯୌଶ୍ଚ ଶିରସଃ ସମଵର୍ତ୍ତତ। ଦିଶଃ ଶ୍ରୋତ୍ରାତ୍କ୍ଷିତିଃ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ତ୍ଵତ୍ତଃ ସର୍ଵମଭୂଦିଦମ୍
ତୁମ ନାଭିରୁ ଆକାଶ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତୁମ ମୁଣ୍ଡରୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଉପଜିଛି। ଦିଶା ତୁମ କାନରୁ, ପୃଥିବୀ ତୁମ ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ତୁମଠୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉପଜିଛି।
ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଃ ସୁମହାନଲ୍ପେ ଯଥା ବୀଜେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ସସର୍ଜ୍ଜ ଵିଶ୍ଵମଖିଲଂ ବୀଜଭୂତେ ତଥା ତ୍ଵଯି
ଯେପରି ଏକ ଛୋଟ ମାଞ୍ଜିରେ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଥାଏ, ସେପରି ତୁମେ ବୀଜସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ।
ବୀଜାଂକୁରସମୁଦ୍ଭୂତୋ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଃ ସମୁପସ୍ଥିତଃ। ଵିସ୍ତାରଂ ଚ ଯଥା ଯାତି ତ୍ଵତ୍ତଃ ସୃଷ୍ଟୌ ତଥା ଜଗତ୍
ବଟବୃକ୍ଷ ବୀଜର ଅଙ୍କୁରରୁ ଉପଜି ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ବିସ୍ତାର ହୁଏ; ଏହିପରି, ତୁମ ସୃଷ୍ଟିରୁ ଜଗତ ବିସ୍ତାର ହୁଏ।
ଯଥା ହି କଦଲୀ ନାନ୍ଯା ତ୍ଵକ୍ପତ୍ରେଭ୍ଯୋଽଭିଦୃଶ୍ଯତେ। ଏଵଂ ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ନାନ୍ଯତ୍ତ୍ଵତ୍ସ୍ଥମୀଶ୍ଵର ଦୃଶ୍ଯତେ
ଯେପରି କଦଳୀ ଗଛ ତାହାର ଚାମ୍ର ଓ ପତ୍ର ଛଡ଼ା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସେପରି, ପ୍ରଭୁ, ଏହି ବିଶ୍ୱ ତୁମ ଛଡ଼ା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ହ୍ଲାଦିନୀ ତ୍ଵଯି ଶକ୍ତିସ୍ସା ତ୍ଵଯ୍ଯେକା ସହଭାଵିନୀ। ହ୍ଲାଦତାପକରୀମିଶ୍ରା ତ୍ଵଯି ନୋ ଗୁଣଵର୍ଜିତେ
ସେ ଆନନ୍ଦମୟ ଶକ୍ତି ତୁମେ ଭିତରେ ବସିଛି, ଏକା ତୁମେ ସହିତ ଏକତାରେ ଅଛି। ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖ ମିଶି ତୁମେ ଭିତରେ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଗୁଣ ନାହିଁ।
ପୃଥଗ୍ଭୂତୈକଭୂତାଯ ସର୍ଵଭୂତାଯ ତେ ନମଃ। ଵ୍ଯକ୍ତଂ ପ୍ରଧାନଂ ପୁରୁଷୋ ଵିରାଟ୍ସମ୍ରାଟ୍ତଥା ଭଵାନ୍
ପୃଥକ ଓ ଏକ ଭାବରେ ଥିବା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ମୂଳ ହେଉଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତୁମେ ପ୍ରକାଶିତ, ପ୍ରଧାନ, ପୁରୁଷ, ବିରାଟ୍ ଏବଂ ସମ୍ରାଟ୍।
ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ସର୍ଵଭୂତସ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵସ୍ଵରୂପଧୃକ୍। ସର୍ଵଂ ତ୍ଵତ୍ତଃ ସମୁଦ୍ଭୂତଂ ନମଃ ସର୍ଵାତ୍ମନେ ତତଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପିତ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷର ଆକାର ଧରିଛ, ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ସର୍ଵାତ୍ମକୋସି ସର୍ଵେଶ ସର୍ଵଭୂତସ୍ଥିତୋ ଯତଃ। କଥଯାମି ତତଃ କିଂ ତେ ସର୍ଵଂ ଵେତ୍ସି ହୃଦିସ୍ଥିତଂ
ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛ। ଏହିପରି, ମୁଁ କଣ କହିବି? ହୃଦୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମେ ଜାଣିଛ।