ଵଧ୍ଯମାନା ଦିଶୋ ଭେଜୁଃ ପାତାଲଂ ଵିଵିଶୁଶ୍ଚ ତେ। ତତୋ ଦେଵା ମୁଦାଯୁକ୍ତାଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରମ୍
ମାରାଯିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ ଏବଂ ପାତାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ; ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଖୁସିରେ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର ଏବଂ ଗଦାଧାରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ।
ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଯଯୁସ୍ତେ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍। ତତଃପ୍ରଭୃତି ତେ ଭୀଷ୍ମ ସ୍ତ୍ରୀଲୋଲା ଦାନଵାଭଵନ୍
ସେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ନମସ୍କାର କରିଥିଲେ, ସେହିପରି ନମସ୍କାର କରି ତିନି ଲୋକରେ ଫେରିଗଲେ; ତାହାପରେ, ଭୀଷ୍ମ, ଦାନବମାନେ ଜନାନୀମାନେ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅପଧ୍ଯାତାସ୍ତୁ କୃଷ୍ଣେନ ଗତାସ୍ତେ ତୁ ରସାତଲମ୍। ତତଃ ସୂର୍ଯଃ ପ୍ରସନ୍ନାଭଃ ପ୍ରଯଯୌ ସ୍ଵେନ ଵର୍ତ୍ମନା
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶାପରେ ସେମାନେ ରସାତଳକୁ ଗଲେ; ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚମକୁଥିବା ଆଲୋକରେ ନିଜ ପଥରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଜଜ୍ଵାଲ ଭଗଵାଂଶ୍ଚୋଚ୍ଚୈଶ୍ଚାରୁଦୀପ୍ତିର୍ହୁତାଶନଃ। ଧର୍ମେ ଚ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତଦା ମତିରଜାଯତ
ଭଗବାନ ଅଗ୍ନି ଉଚ୍ଚ ଭାବରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ; ସେ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମନ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହେଲା।
ଶ୍ରିଯାଯୁକ୍ତଂ ଚ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରତିପାଲିତଂ। ଦେଵାସ୍ତୁ ତେ ତଦା ପ୍ରୋକ୍ତା ବ୍ରହ୍ମଣା ଲୋକଧାରିଣା
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାରେ ତିନି ଲୋକ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ଭରିପୁରି ରହିଥିଲା ଏବଂ ସେମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପାଳକ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଭଵତାଂ ରକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ମଯା ଵିଷ୍ଣୁର୍ନିଯୋଜିତଃ। ଉମାପତିଶ୍ଚ ଦେଵେଶୋ ଯୋଗକ୍ଷେମଂ କରିଷ୍ଯତଃ
ତୁମମାନଙ୍କର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିୟୋଜନ କରିଛି । ଉମାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାଦେବ ତୁମମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଓ ଭଲରେ ଦୃଢ଼ କରିବେ ।
ଉପାସ୍ଯମାନୌ ସତତଂ ଯୁଷ୍ମତ୍କ୍ଷେମକରୌ ଯତଃ। ତତଃ କ୍ଷେମ୍ଯୌ ସଦା ଚୈତୌ ଭଵିଷ୍ଯେତେ ଵରପ୍ରଦୌ
ଏହି ଦୁଇ ଦେବତା ସଦା ଉପାସ୍ୟ ଏବଂ ସବୁବେଳେ ତୁମମାନଙ୍କର ଭଲ କରନ୍ତି । ଏହି ଦୁଇଜଣ ସଦା ଭଲ ଓ ଶୁଭ ଦେବେ ଏବଂ ଚାହିଁଥିବା ଦାନ ଦେବେ ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଭଗଵାନ୍ଜଗାମ ଗତିମାତ୍ମନଃ। ଅଦର୍ଶନଂ ଗତେ ଦେଵେ ସର୍ଵଲୋକପିତାମହେ
ଏଭଳି କହି ଭଗବାନ ନିଜ ମାର୍ଗରେ ଚାଲିଗଲେ । ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପିତାମହ ଦେବ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ।
ଦେଵଲୋକଂ ଗତେ ଶକ୍ରେ ସ୍ଵଂ ଲୋକଂ ହରିଶଂକରୌ। ପ୍ରାପ୍ତୌ ତୁ ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଦେଵୌ ସ୍ଥାନଂ କୈଲାସମେଵ ଚ
ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବଲୋକକୁ ଯିବା ପରେ, ହରି ଓ ଶଙ୍କର ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଦୁଇଜଣ ଦେବତା ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ, କୈଳାସ ସହିତ, ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ତତସ୍ତୁ ଦେଵରାଜେନ ପାଲିତଂ ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍। ଏଵଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ମହାଭାଗା ଉତ୍ପନ୍ନା କ୍ଷୀରସାଗରାତ୍
ତାପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ତିନୋଟି ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ଏଭଳି, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଲକ୍ଷ୍ମୀ କ୍ଷୀରସାଗରରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ପୁନଃ ଖ୍ଯାତ୍ଯାଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଭୃଗୋରେଷା ସନାତନୀ। ଶ୍ରିଯା ସହ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଭୃଗୁଣା ଚ ମହର୍ଷିଣା
ପୁଣି, ଖ୍ୟାତିଙ୍କ ଗୋତ୍ରରେ ସନାତନୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ମହାର୍ଷି ଭୃଗୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଶ୍ରୀ ସହିତ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।
ସ୍ଵନାମ୍ନା ନଗରୀ ଚୈଵ କୃତା ପୂର୍ଵଂ ସରିତ୍ତଟେ। ନର୍ମଦାଯାଂ ମହାରାଜ ବ୍ରହ୍ମଣା ଚାନୁମୋଦିତା
ତାଙ୍କ ନାମରେ ଏକ ସହର ପୂର୍ବରୁ ନଦୀତୀରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ମହାରାଜ, ଏହି ସହର ନର୍ମଦା ନଦୀରେ ଥିଲା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୀକୃତି ମିଳିଥିଲା।
ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପୁରଂ ସ୍ଵପିତ୍ରେ ସ୍ଵଂ ସହ କୁଞ୍ଚିକଯାଽପ୍ଯ ଚ। ଆଗତା ଦେଵଲୋକଂ ସାଽଯାଚତାଗତ୍ଯ ଵୈ ପୁନଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କର ନଗର ଏବଂ ତାହାର ଚାବି ସହିତ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଗଲେ । ସେ ଦେବଲୋକକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ପଛେ ଫେରିଆସି, ଏହି ନଗରକୁ ପୁନଃ ଚାହିଲେ ।
ଲୋଭାନ୍ନ ଦତ୍ତଂ ତୁ ପୁରଂ ପ୍ରାର୍ଥଯାନା ଯଦା ପୁନଃ। ଭୃଗୋଃ ସକାଶାନ୍ନାଵାପ ତଦା ଚୈଵାହ କେଶଵମ୍
ଲୋଭରେ, ଯେତେବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁନଃ ନଗର ଚାହିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇନାହିଁ । ତାପରେ ସେ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଯାଇ ନଗର ପାଇଲେ, ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ପରିଭୂତା ତୁ ପିତ୍ରାହଂ ଗୃହୀତଂ ନଗରଂ ମମ। ତସ୍ଯ ହସ୍ତାତ୍ତ୍ଵମାକ୍ଷିପ୍ଯ ପୁରଂ ତଚ୍ଚାନଯ ସ୍ଵଯମ୍
ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇଛି, ସେ ମୋ ନଗର ନେଇଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ହାତରୁ ଏହି ନଗରକୁ ନେଇ, ତୁମେ ନିଜେ ଫେରାଇ ଆଣ ।
ତଂ ଗତ୍ଵା ପୁଂଡରୀକାକ୍ଷୋ ଦେଵଶ୍ଚକ୍ରଗଦାଧରଃ। ଭୃଗୁଂ ସାନୁନଯଂ ପ୍ରାହ କନ୍ଯାଯୈ ପୁରମର୍ପଯ
ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଦେବତା, ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଯାଇ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ତୁମ କନ୍ୟାକୁ ନଗର ଦିଅ ।'
କୁଞ୍ଚିକାତାଲିକେ ଚୋଭେ ଦୀଯେତାଂ ଚ ପ୍ରସାଦତଃ। ଭୃଗୁସ୍ତଂ କୁପିତଃ ପ୍ରାହ ନାର୍ପଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପୁରମ୍
ଦୟାରେ, ଚାବି ଓ ନଗର ଦୁହିଁକୁ ଚାବିବାହକାକୁ ଦେବା ଉଚିତ । କିନ୍ତୁ ଭୃଗୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ନଗର ଦେବିନାହିଁ ।'
ନ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାସ୍ତତ୍ପୁରଂ ଦେଵ ମଯା ଚେଦଂ ସ୍ଵଯଂ କୃତମ୍। ଭଗଵନ୍ନୈଵ ଦାସ୍ଯାମି ତ୍ଯଜାକ୍ଷେପଂ ତୁ କେଶଵ
ଏହି ନଗର ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ନୁହେଁ, ଦେବତା, ଏହି ମୁଁ ନିଜେ ତିଆରି କରିଛି । ଭଗବନ୍, ମୁଁ ଦେବିନାହିଁ—କେଶବ, ତୁମର ଜୋର ଛାଡ଼ ।
ତଂ ପ୍ରାହ ଦେଵୋ ଭୂଯୋପି ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାସ୍ତତ୍ପୁରମର୍ପଯ। ସର୍ଵଥା ତୁ ତ୍ଵଯା ତ୍ଯାଜ୍ଯଂ ଵଚନାନ୍ମେ ମହାମୁନେ
ଦେବତା ପୁନି କହିଲେ, 'ଏହି ନଗର ଲକ୍ଷ୍ମୀକୁ ଦିଅ; ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ମହାମୁନି, ତୁମେ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ ।'
ତତଃ କୋପସମାଵିଷ୍ଟୋ ଭୃଗୁରପ୍ଯାହ କେଶଵମ୍। ପକ୍ଷପାତେନ ମାଂ ସାଧୋ ଭାର୍ଯାଯା ବାଧସେଧୁନା
ତାପରେ ଭୃଗୁ କ୍ରୋଧରେ କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଧର୍ମଜନ, ତୁମେ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ପକ୍ଷ ନେଇ ଏବେ ମୋତେ ଅସୁବିଧା ଦେଉଛ ।'
ନୃଲୋକେ ଦଶଜନ୍ମାନି ଲପ୍ସ୍ଯସେ ମଧୁସୂଦନ। ଭାର୍ଯାଯାସ୍ତେ ଵିଯୋଗେନ ଦୁଃଖାନ୍ଯନୁଭଵିଷ୍ଯସି
ମାନବ ଲୋକରେ, ମଧୁସୂଦନ, ତୁମେ ଦଶ ଜନ୍ମ ନେବା; ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ବିୟୋଗରେ, ତୁମେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିବା ।
ଏଵଂ ଶାପଂ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଭୃଗୁଃ ପରମକୋପନଃ। ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ ପୁନସ୍ତସ୍ଯ ଦତ୍ତଃ ଶାପୋ ମହାତ୍ମନା
ଏଭଳି, ଭୃଗୁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଏହି ଶାପ ଦେଲେ; ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ, ମହାତ୍ମା, ପଛେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଶାପ ଦେଲେ ।
ନ ଚାପତ୍ଯକୃତାଂ ପ୍ରୀତିଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ମୁନିପୁଂଗଵ। ଶାପଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଋଷେସ୍ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଜଗାମ ହ୧୦୦ 1.4.
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ପାଇବା ନାହିଁ; ଏହି ଶାପ ଦେଇ ବିଷ୍ଣୁ ଋଷିଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯାଇଲେ ।
ପଦ୍ମଜନ୍ମାନମାହେଦଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵସ୍ତୁ କେଶଵଃ। ଭଗଵଂସ୍ତଵ ପୁତ୍ରୋସୌ ଭୃଗୁଃ ପରମକୋପନଃ
ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, କେଶବ ଦେବତା ପଦ୍ମଜନ୍ମାକୁ କହିଲେ: 'ଭଗବନ୍, ତୁମ ପୁଅ ଭୃଗୁ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ମୋତେ ଶାପ ଦେଇଛି ।'
ନିଷ୍କାରଣଂ ଚ ତେନାହଂ ଶପ୍ତୋ ଜନ୍ମାନି ମାନୁଷେ। ଲପ୍ସ୍ଯସେ ଦଶଧା ତ୍ଵଂ ହି ତତୋ ଦୁଃଖାନ୍ଯନେକଶଃ
'କୌଣସି କାରଣ ଛଡ଼ା, ସେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇଛି; ତୁମେ ଦଶ ଥର ମାନବ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେବା, ଏବଂ ତାହାରୁ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିବା ।'
ଭାର୍ଯାଵିଯୋଗଜା ପୀଡା ବଲପୌରୁଷନାଶିନୀ। ତ୍ଯତ୍କ୍ଵା ଚାହମିମଂ ଲୋକଂ ଶଯିଷ୍ଯେ ଚ ମହୋଦଧୌ
ଭାର୍ଯ୍ୟା ବିୟୋଗରୁ ଆସିଥିବା ବେଦନା ମୋ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ; ଏହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ଏହି ଲୋକକୁ ଛାଡ଼ି ମହାସାଗରରେ ଶୟନ କରିବି ।
ଦେଵକାର୍ଯେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ପୁନଶ୍ଚାଵାହନଂ କ୍ରିଯାଃ। ତଥା ବ୍ରୁଵଂତଂ ତଂ ଦେଵଂ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକଗୁରୁସ୍ତଦା
ଦେବତା କହିଲେ, 'ଦେବତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ହେବାବେଳେ, ତୁମେ ପୁନି ମୋତେ ଡାକିବା ଉଚିତ;' ଏଭଳି କହୁଥିବା ବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକଙ୍କର ଗୁରୁ, ତାହାକୁ—
ପ୍ରସାଦନାର୍ଥଂ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତୁ ସ୍ତୁତିମେତାଂ ଚକାର ହ। ତ୍ଵଯା ସୃଷ୍ଟଂ ଜଗଦିଦଂ ପଦ୍ମଂ ନାଭୌ ଵିନିଃସୃତମ୍। ତତ୍ର ଚାହଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନସ୍ତଵ ଵଶ୍ଯଶ୍ଚ କେଶଵ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ସ୍ତୁତି କଲେ: 'ଏହି ଜଗତ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ, ପଦ୍ମ ତୁମ ନାଭିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ଏହିଠାରେ ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଏବଂ କେଶବ, ମୁଁ ତୁମ ଅଧୀନ ।'
ତ୍ଵଂ ତ୍ରାତା ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ସ୍ରଷ୍ଟା ତ୍ଵଂ ଜଗତଃ ପ୍ରଭୋ। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ନ ତ୍ଵଯା ତ୍ଯାଜ୍ଯମେଷ ଏଵ ଵରୋ ମମ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ରକ୍ଷକ, ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ତୁମେ ତିନି ଲୋକକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—ଏହି ମୋର ଏକମାତ୍ର ଅନୁରୋଧ ।
ଦଶଜନ୍ମମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା। ସ୍ଵଯଂ କର୍ତ୍ତା ନ ତେ ଶକ୍ତଃ ଶାପଦାନାଯ କୋପି ଵା
ଲୋକମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ, ତୁମେ ଦଶ ମାନବ ଜନ୍ମରେ ନିଜେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; କୌଣସି ଜଣେ ଶାପର ଫଳକୁ ଦୂର କରିପାରିବେ ନାହିଁ ।