ଗଵାଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ହଂତା ତତ୍ତସ୍ଯଦୁଃଷ୍କୃତମ୍ । ସ୍ଵଦତ୍ତାଂ ପରଦତ୍ତାଂ ଵା ଯୋ ହରେତ୍ତୁ ଵସୁଂଧରାମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ହତ୍ୟା କରେ, ତାଙ୍କର ପାପ ସେଇ ଲୋକଙ୍କ ସମାନ ଯିଏ ନିଜେ ଦିଆ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦିଆ ଭୂମି ଦଳି ନେଇଥାଏ।
ସ ଚ ଵିଷ୍ଠାକୃମିର୍ଭୂତ୍ଵା ପିତୃଭିଃ ସହ ପଚ୍ଯତେ । ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଗେ ତିଷ୍ଠତି ଭୂମିଦଃ
ସେ ଲୋକ ମଳର କୀଟ ହୋଇ ପିତୃମାନେ ସହିତ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ; କିନ୍ତୁ ଭୂମି ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥାଏ।
ପ୍ରହର୍ତା ଚାନୁମଂତା ଚ ତାଵଦ୍ଵୈ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଭୂମିଦାଦ୍ଭୂମିହର୍ତୁଶ୍ଚ ନାପରଃ ପୁଣ୍ଯପାପଵାନ୍
ଯିଏ ମାରେ ଓ ଯିଏ ସହମତି ଦେଉଛି, ସେମାନେ ସେତେ ଦିନ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଭୂମି ଦାତା ଓ ଭୂମି ନେବାକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କେହି ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ କିମ୍ବା ପାପର ଭାଗୀ ହୁଏନାହିଁ।
ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵାଧସ୍ତୌ ଚ ତିଷ୍ଠେତେ ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ସେମାନେ ଉପରେ ଓ ତଳେ ରହନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି ନାଶ ହେଉଅଯ୍ୟନ୍ତ।
ଅଗ୍ନେରପତ୍ଯଂ ପ୍ରଥମଂ ସୁଵର୍ଣଂ ଭୂର୍ଵୈଷ୍ଣଵୀ ସୂର୍ଯସୁତାସ୍ତୁ ଗାଵଃ । ତେଷାଂମନଂତଂ ଫଲମଶ୍ନୁଵୀତ ଯଃ କାଂଚନଂ ଗାଂ ଚ ମହୀଂ ଚ ଦଦ୍ଯାତ୍
ସୁନା ଅଗ୍ନିଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସନ୍ତାନ, ଭୂମି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର, ଗାଈ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଝିଅମାନେ; ଯିଏ ସୁନା, ଗାଈ କିମ୍ବା ଭୂମି ଦାନ କରେ, ସେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ପାଏ।
ଭୂମିଂ ଯଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି ଯଶ୍ଚ ଭୂମିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଉଭୌ ତୌ ପୁଣ୍ଯକର୍ମାଣୌ ନିଯତୌ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନୌ
ଯିଏ ଭୂମି ନେଉଛି ଓ ଯିଏ ଭୂମି ଦେଉଛି, ଏହି ଦୁଇଁ ଜଣେ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ।
ଅନ୍ଯାଯେନ ହୃତା ଭୂମିର୍ଯୈର୍ନରୈରପହାରିତା । ହରଂତୋ ହାରଯଂତଶ୍ଚ ହନ୍ଯୁସ୍ତେ ସପ୍ତମଂ କୁଲମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ଅନ୍ୟାୟରେ ଭୂମି ନେଇଥାଏ କିମ୍ବା ନେଇବାକୁ ଲାଗାଏ, ସେମାନେ ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁଳକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି।
ହରେଦ୍ଧାରଯତେ ଯସ୍ତୁ ମଂଦବୁଦ୍ଧିସ୍ତମୋଵୃତଃ । ସ ବଦ୍ଧୋ ଵାରୁଣୈଃ ପାଶୈସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଷୁ ଜାଯତେ
ଯିଏ ମନ୍ଦ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଇ ଭୂମି ଦଳି ଧରିଥାଏ, ସେ ବାରୁଣୀ ପାଶରେ ବନ୍ଧାଯାଇ ପଶୁ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଅଶ୍ରୁଭିଃ ପତିତୈସ୍ତେଷାଂ ଦାନାନାମଵକୀର୍ତ୍ତନମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ହୃତେ କ୍ଷେତ୍ରେ ହତଂ ତ୍ରିପୁରୁଷଂ କୁଲମ୍
ସେମାନଙ୍କର ଦାନ ଅଶ୍ରୁ ପଡ଼ି ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଜମି ନେଇଯାଏ, ତେବେ ତିନି ପିଢିର କୁଳ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଵାପୀକୂପସହସ୍ରେଣ ଅଶ୍ଵମେଧଶତେନ ଚ । ଗଵାଂକୋଟିପ୍ରଦାନେନ ଭୂମିହର୍ତା ନ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି
ହଜାର ଟିଏଁ ଆହେଁ କୁଆଁ, ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା କୋଟି ଗାଈ ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଭୂମି ଦଳି ନେଇଥିବା ଲୋକ ପବିତ୍ର ହୁଏନାହିଁ।
କୃତଂ ଦତ୍ତଂ ତପୋଽଧୀତଂ ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଧର୍ମସଂସ୍ଥିତମ୍ । ଅର୍ଦ୍ଧାଂଗୁଲସ୍ଯ ସୀମାଯା ହରଣେନ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି
ଯେ କିଛି କରାଯାଇଛି, ଦିଆଯାଇଛି, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଧର୍ମ ଅଧ୍ୟୟନ — ଅର୍ଦ୍ଧ ଆଙ୍ଗୁଠି ପରିମାଣ ଭୂମି ସୀମା ଦଳି ନେଲେ ସେ ସବୁ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଗୋତୀର୍ଥଂ ଗ୍ରାମରଥ୍ଯାଂ ଚ ଶ୍ମଶାନଗ୍ରାମମେଵ ଚ । ସଂପୀଡ୍ଯ ନରକଂ ଯାତି ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଯିଏ ଗାଈର ତୀର୍ଥ, ଗ୍ରାମ ରାସ୍ତା, ଶ୍ମଶାନ କିମ୍ବା ଗ୍ରାମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି, ସେ ନରକକୁ ଯାଏ, ସୃଷ୍ଟି ନାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ପଂଚକନ୍ଯାନୃତେ ହଂତି ଦଶ ହଂତି ଗଵାନୃତେ । ଶତମଶ୍ଵାନୃତେ ହଂତି ସହସ୍ରଂ ପୁରୁଷାନୃତେ
ପାଞ୍ଚଟି କନ୍ୟା ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ଦଶଜଣ ମରନ୍ତି; ଗାଈ ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ଶତଜଣ; ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ହଜାର; ଏବଂ ମଣିଷ ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ହଜାର ମଣିଷ ମରନ୍ତି।
ହଂତି ଜାତାନଜାତାଂଶ୍ଚ ହିରଣ୍ଯାର୍ଥେଽନୃତଂ ଵଦନ୍ । ସର୍ଵଂ ଭୂମ୍ଯନୃତେ ହଂତି ମାସ୍ମ ଭୂମ୍ଯନୃତଂ ଵଦ
ସୁନା ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ଜନ୍ମ ଓ ଅଜନ୍ମ ଦୁହେଁ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଭୂମି ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରେ — କେବେ ଭୂମି ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କୁହନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵେ ନୋ ରତିଂ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରାଣୈଃ କଂଠଗତୈରପି । ଅଗ୍ନିଦଗ୍ଧାଃ ପ୍ରରୋହଂତି ବ୍ରହ୍ମଦଗ୍ଧୋ ନ ରୋହତି
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧନ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ଗଳାକୁ ଆସିଯାଏ। ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିଥିବା ଜିନିଷ ପୁଣି ଗଜିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ସେଥିରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ନାହିଁ।
ଅଗ୍ନିଦଗ୍ଧାଃ ପ୍ରରୋହଂତି ସୂର୍ଯଦଗ୍ଧାସ୍ତଥୈଵ ଚ । ରାଜଦଂଡହତାଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଶାପହତା ହତାଃ
ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିଥିବା ଜିନିଷ, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଜଳିଥିବା ଜିନିଷ ପୁଣି ଗଜିଯାଏ; ରାଜାଙ୍କ ଦଣ୍ଡରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଫେରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ ଯେଉଁମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ସେମାନେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ ହୁଅନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵେନ ଚ ପୁଷ୍ଟାନି ଅଂଗାନି ଚ ମୁହୁର୍ମହୁଃ । କାର୍ଯକାଲେଵିଶୀର୍ଯଂତେ ସିକତାଭି ତପୋ ଯଥା
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନରେ ପୋଷିତ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ସମୟ ଆସିଲେ ପୁଣିପୁଣି ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ଯେପରି ତାପରେ ବାଲୁକା ଚିଉଁଖାଏ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହରଣଂ କୁର୍ଵନ୍ନରୋ ଯାତୀହ ରୌରଵମ୍ । ନ ଵିଷଂ ଵିଷମିତ୍ଯାହୁର୍ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ଵିଷମୁଚ୍ଯତେ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ ଚୋରି କରୁଥିବା ଲୋକ ଏଠାରେ ରୌରବ ନାମକ ନରକକୁ ଯାଏ। ବିଷକୁ ବିଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନକୁ ସତ୍ୟ ବିଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିଷମେକାକିନଂ ହଂତି ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରିକମ୍ । ଲୋହଚୂର୍ଣଂ ଚାଶ୍ମଚୂର୍ଣଂ ଵିଷଂ ସଂଜରଯେନ୍ନରଃ
ବିଷ ଏକ ଲୋକଙ୍କୁ ମାରେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ ପୁଅ-ନାତିକୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରେ। ଲୋହା କିମ୍ବା ପାଥର ଗୁଣ୍ଡକୁ ମଣିଷ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ବିଷକୁ ନୁହେଁ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ କଃ ପୁମାନ୍ଜରଯିଷ୍ଯତି । ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵେନ ତୁ ଯତ୍ସୌଖ୍ଯଂ ଦେଵସ୍ଵେନ ତୁ ଯା ରତିଃ
ତିନି ଲୋକରେ କିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନର କ୍ଷତିକୁ ରୋକିପାରିବ? ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନର ଆନନ୍ଦ, ଦେବତାଙ୍କ ଧନର ଆନନ୍ଦ—
ତଦ୍ଧନଂ କୁଲନାଶାଯ ଭଵତ୍ଯାତ୍ମଵିନାଶନମ୍ । ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ଚ ଦରିଦ୍ରସ୍ଯ ତୁ ଯଦ୍ଧନମ୍
ସେ ଧନ ପରିବାର ନାଶ ଓ ନିଜର ଧ୍ୱଂସ ହେବାର କାରଣ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଦରିଦ୍ରଙ୍କ ଧନ—
ଗୁରୁମିତ୍ରହିରଣ୍ଯଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥମପି ପୀଡଯେତ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାଯ କୁଲୀନାଯ ଦରିଦ୍ରାଯ ଚ ଵାସଵ
ଗୁରୁ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁଙ୍କ ସୁନା, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କଷ୍ଟ ଦେଇଥାଏ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ଉଚ୍ଚ କୁଳର କିମ୍ବା ଦରିଦ୍ର ଲୋକଙ୍କୁ—
ସଂତୁଷ୍ଟାଯ ଵିନୀତାଯ ସର୍ଵସ୍ଵସହିତାଯ ଚ । ଵେଦାଭ୍ଯାସ ତପୋ ଜ୍ଞାନେଂଦ୍ରିଯସଂଯମଶାଲିନେ 6.32.
ଯିଏ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ବିନୀତ ଓ ସମସ୍ତ ଧନର ମାଲିକ; ବେଦ ଅଭ୍ୟାସ, ତପ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖେ—
ଈଦୃଶାଯ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ହି ତଦକ୍ଷଯମ୍ । ଆମପାତ୍ରେ ଯଥା ନ୍ଯସ୍ତଂ କ୍ଷୀରଂ ଦଧି ଘୃତଂ ମଧୁ
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଏପରି ଲୋକଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଅବିନାଶୀ ହୁଏ; ଯେପରି ଶୁଦ୍ଧ ପାତ୍ରରେ ଦୁଧ, ଦହି, ଘିଅ କିମ୍ବା ମଧୁ ରଖାଯାଏ।
ଭିନତ୍ତି ପାତ୍ରଂ ଦୌର୍ବଲ୍ଯାନ୍ନ ଚ ପାତ୍ରଂ ଵିନଶ୍ଯତି । ଏଵଂ ଗାଂ ଚ ହିରଣ୍ଯଂ ଚ ଵସ୍ତ୍ରମନ୍ନଂ ମହୀ ତିଲାନ୍
ଦୁର୍ବଳ ପାତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ପାତ୍ର ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହିପରି, ଜମି, ସୁନା, କପଡ଼ା, ଖାଦ୍ୟ, ମାଟି, ତିଳ—
ଅଵିଦ୍ଵାନ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି ଭସ୍ମୀଭଵତି କାଷ୍ଠଵତ୍ । ଯସ୍ତଡାଗଂ ନଵଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୁରାଣଂ ଵାପି ଖାନଯେତ୍
ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ନେଇଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ କାଠ ଭଳି ଛାଇଁ ହୋଇଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ନୂତନ ପୋକରି କରେ କିମ୍ବା ପୁରୁଣା ଖୋଦେ—
ସର୍ଵଂ କୁଲଂ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଵାପୀକୂପତଡାଗାନି ଉଦ୍ଯାନପ୍ରଭଵାନି ଚ
ସେ ନିଜ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ; ପୋକରି, କୁଆ, ଜଳାଶୟ ଓ ଉଦ୍ୟାନ—
ପୁନର୍ନୀତାନି ସଂସ୍କାରଂ ଦଦତେ ମୌକ୍ତିକଂ ଫଲମ୍। ନିଦାଘକାଲେ ପାନୀଯ ଯସ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି ଵାସଵ
ପୁନଃ ସଂସ୍କାର କଲେ, ମୁକ୍ତା ଭଳି ଫଳ ଦିଏ; ଇନ୍ଦ୍ର, ଗରମ ଦିନରେ ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ ପାଣି ରହେ—
ସ ଦୁର୍ଗଂ ଵିଷମଂ କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ନ କଦାଚିଦଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଏକାହଂ ତୁ ସ୍ଥିତଂ ତୋଯଂ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଦେଵସତ୍ତମ
ସେ କେବେ ଦୁଃଖ, ବିପଦ କିମ୍ବା କଷ୍ଟ ଦେଖେ ନାହିଁ; ଦେବମାନ୍ୟ, ପୃଥିବୀରେ ଏକ ଦିନ ରହିଥିବା ପାଣି—
କୁଲାନି ତାରଯେତ୍ତସ୍ଯ ସପ୍ତସପ୍ତ ପରାନପି । ଦୀପାଲୋକପ୍ରଦାନେନ ଵପୁଷ୍ମାନ୍ସ ଭଵେନ୍ନରଃ
ସେ ନିଜ ବଂଶର ସାତ ପିଢ଼ି ଓ ଅନ୍ୟ ସାତ ପିଢ଼ିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ; ଦୀପ ଦାନ କଲେ ମଣିଷ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।