ଏକଵସ୍ତ୍ରା ମୁକ୍ତକେଶୀ ରକ୍ତାଂତସ୍ତବ୍ଧଲୋଚନା। ଅହଂ ବଲପ୍ରଦା ଦେଵୀ ମାଂ ଵା ଗୃହ୍ଣନ୍ତୁ ଦାନଵାଃ
ଏକ ଜାମା ପିନ୍ଧି, ଖୋଲା କେଶ ଓ ରକ୍ତାଳୁ ଅଚଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସେ ଦେବୀ କହିଲେ—'ମୁଁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିବା ଦେବୀ, ମୋତେ ଦାନବମାନେ ନିଅନ୍ତୁ।'
ଅଶୁଚିଂ ଵାରୁଣୀଂ ମତ୍ଵା ତ୍ଯକ୍ତଵଂତସ୍ତଦା ସୁରାଃ। ଜଗୃହୁସ୍ତାଂ ତଦା ଦୈତ୍ଯା ଗ୍ରହଣାନ୍ତେସୁରାଭଵତ୍
ବାରୁଣୀଙ୍କୁ ଅଶୁଚି ଭାବି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଦେତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏଭଳି ତିନି ବାରୁଣୀ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗ ହେଲେ।
ମଂଥନେ ପାରିଜାତୋଭୂଦ୍ଦେଵ ଶ୍ରୀନଂଦନୋ ଦ୍ରୁମଃ। ରୂପୌଦାର୍ଯ୍ଯଗୁଣୋପେତାସ୍ତତଶ୍ଚାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ୫୦ 1.4.
ମଥନରୁ ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରୀମୟ ପାରିଜାତ ଗଛ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହା ରୂପ ଓ ଉଦାର ଗୁଣରେ ଅତିଶୟ; ତାପରେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦଳ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଷଷ୍ଟିକୋଟ୍ଯସ୍ତଦା ଜାତାସ୍ସାମାନ୍ଯା ଦେଵ ଦାନଵୈଃ। ସର୍ଵାସ୍ତାଃ କୃତପୂର୍ଵାସ୍ତୁ ସାମାନ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣା
ସେଇ ସମୟରେ, ଷଷ୍ଟି କୋଟି ଅପ୍ସରା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଥିଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ ଓ ଉଭୟଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଂଶୀ ଥିଲେ।
ତତଃ ଶୀତାଂଶୁରଭଵଦ୍ଦେଵାନାଂ ପ୍ରୀତିଦାଯକଃ। ଯଯାଚେ ଶଂକରୋ ଦେଵୋ ଜଟାଭୂଷଣକୃନ୍ମମ
ତାପରେ ଚାଁଦ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଯାହାକୁ ଜଟାଧାରୀ ଶିବ ନିଜ ପାଇଁ ଚାହିଲେ।
ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଦେହୋ ଗୃହୀତୋଯଂ ମଯା ଶଶୀ। ଅନୁମେନେ ଚ ତଂ ବ୍ରହ୍ମା ଭୂଷଣାଯ ହରସ୍ଯ ତୁ
'ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ମୁଁ ଏହି ଚାଁଦକୁ ନେଇଛି,' ବୋଲି ଶିବ କହିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ଏହାକୁ ହରଙ୍କ ଭୂଷଣ ଭାବେ ମଞ୍ଜୁରି କଲେ।
ତତୋ ଵିଷଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ କାଲକୂଟଂ ଭଯାଵହଂ। ତେନ ଚୈଵାର୍ଦିତାସ୍ସର୍ଵେ ଦାନଵାଃ ସହ ଦୈଵତୈଃ
ତାପରେ କାଳକୂଟ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ବିଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ସେହି ବିଷରେ ସମସ୍ତ ଦାନବ ଓ ଦେବତାମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ମହାଦେଵେନ ତତ୍ପୀତଂ ଵିଷଂ ଗୃହ୍ଯ ଯଦୃଚ୍ଛଯା। ତସ୍ଯ ପାନାନ୍ନୀଲକଂଠସ୍ତଦା ଜାତୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ମହାଦେବ ଏହି ବିଷକୁ ଇଚ୍ଛାକୃତ୍ୟା ପିଇଲେ। ଏହା ପିଇବା ଫଳରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ କଣ୍ଠ ନୀଳ ହେଇଗଲା।
ପୀତାଵଶେଷଂ ନାଗାସ୍ତୁ କ୍ଷୀରାବ୍ଧେସ୍ତୁ ସମୁତ୍ଥିତମ୍। ତତୋ ଧନ୍ଵଂତରିର୍ଜାତଃ ଶ୍ଵେତାଂବରଧରଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଅବଶିଷ୍ଟ ବିଷ ଯାହା କ୍ଷୀରସାଗରରୁ ଉଠିଥିଲା, ତାହା ନାଗମାନେ ପିଇଲେ। ତାପରେ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ନିଜେ ଶ୍ୱେତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଦେଖାଦେଲେ।
ବିଭ୍ରତ୍କମଂଡଲୁଂ ପୂର୍ଣମମୃତସ୍ଯ ସମୁତ୍ଥିତଃ। ତତଃ ସ୍ଵସ୍ଥମନସ୍କାସ୍ତେ ଵୈଦ୍ଯରାଜସ୍ଯ ଦର୍ଶନାତ୍
ସେ ଅମୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କମଣ୍ଡଳୁ ଧରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ବୈଦ୍ୟରାଜଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଶାନ୍ତ ହେଲା।
ତତଶ୍ଚାଶ୍ଵଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ନାଗଶ୍ଚୈରାଵତସ୍ତଥା। ତତ ସ୍ଫୁରତ୍କାଂତୀମତିଵିକାସି କମଲେସ୍ଥିତା
ତାପରେ ଏକ ଘୋଡ଼ା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଏବଂ ଏହିପରି ନାଗ ଏୟିରାବତ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ତାପରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଫୁଲିଥିବା ଜଣେ ଜଣା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କମଳରେ ବସିଥିଲେ।
ଶ୍ରୀର୍ଦ୍ଦେଵୀ ପଯସସ୍ତସ୍ମାଦୁତ୍ଥିତା ଧୃତପଂକଜା। ତାଂ ତୁଷ୍ଟଵୁର୍ମୁଦାଯୁକ୍ତାଃ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତେନ ମହର୍ଷଯଃ
ସେହି କ୍ଷୀରରୁ ଶ୍ରୀ ଦେବୀ କମଳ ଧରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ମହାର୍ଷିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ପାଠ କରି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଵିଶ୍ଵାଵସୁମୁଖାସ୍ତସ୍ଯା ଗଂଧର୍ଵାଃ ପୁରତୋ ଜଗୁଃ। ଘୃତାଚୀପ୍ରମୁଖାସ୍ତତ୍ର ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ
ବିଶ୍ୱାବସୁ ଓ ମୁଖା ଆଦି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ। ଘୃତାଚୀ ଆଦି ଅପ୍ସରାମାନେ ସେଠାରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ।
ଗଂଗାଦ୍ଯାଃ ସରିତସ୍ତୋଯୈଃ ସ୍ନାନାର୍ଥମୁପତସ୍ଥିରେ। ଦିଗ୍ଗଜା ହେମପାତ୍ରସ୍ଥମାଦାଯ ଵିମଲଂ ଜଲମ୍
ଗଙ୍ଗା ଆଦି ସମସ୍ତ ନଦୀ ନିଜ ଜଳ ନେଇ ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଆସିଲେ। ଦିଗ୍ଗଜମାନେ ସୁନାର ପାତ୍ରରେ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ନେଇଲେ।
ସ୍ନାପଯାଂଚକ୍ରିରେ ଦେଵୀଂ ସର୍ଵଲୋକମହେଶ୍ଵରୀମ୍। କ୍ଷୀରୋଦସ୍ତୁ ସ୍ଵଯଂ ତସ୍ଯୈ ମାଲାମମ୍ଲାନପଂକଜାମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମହାଇଶ୍ୱରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ। କ୍ଷୀରସାଗର ନିଜେ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷୟ ନହେଉଥିବା କମଳମାଳା ଦେଲେ।
ଦଦୌ ଵିଭୂଷଣାନ୍ଯଂଗେ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଚକାର ହ। ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାଂବରଧରାଂ ସ୍ନାତାଂ ଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍
ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ପାଇଁ ଭୂଷଣ ଦେଲେ। ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇଲେ, ସ୍ନାନ କରାଇ ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କଲେ।
ଇଂଦ୍ରାଦ୍ଯାଶ୍ଚାମରଗଣା ଵିଦ୍ଯାଧରମହୋରଗାଃ। ଦାନଵାଶ୍ଚ ମହାଦୈତ୍ଯା ରାକ୍ଷସାଃ ସହ ଗୁହ୍ଯକୈଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଚାମରଧାରୀମାନେ, ବିଦ୍ୟାଧର, ମହାନାଗ, ଦାନବ, ବଡ଼ ଦୈତ୍ୟ, ରାକ୍ଷସ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସମେତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
କନ୍ଯାମଭିଲଷନ୍ତି ସ୍ମ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଉଵାଚ ହ। ଵାସୁଦେଵ ତ୍ଵମେଵୈନାଂ ମଯା ଦତ୍ତାଂ ଗୃହାଣ ଵୈ
ସେମାନେ ସେଇ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ। ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, 'ବାସୁଦେବ, ମୁଁ ଯାହାକୁ ଦେଇଛି, ତୁମେ ସେଇଁ ଗ୍ରହଣ କର।'
ଦେଵାଶ୍ଚ ଦାନଵାଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧା ମଯା ତ୍ଵିହ। ତୁଷ୍ଟୋହଂ ଭଵତସ୍ତାଵଦଲୌଲ୍ଯେନେହ କର୍ମଣା
'ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଏଠାରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ନିଷିଦ୍ଧ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମର ଲାଲସା ନଥିବାରୁ ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ।'
ସା ତୁ ଶ୍ରୀର୍ବ୍ରହ୍ମଣା ପ୍ରୋକ୍ତା ଦେଵି ଗଛସ୍ଵ କେଶଵଂ। ମଯା ଦତ୍ତଂ ପତିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୋଦସ୍ଵ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହିଥିବା ଶ୍ରୀ ଦେବୀ କହିଲେ, 'ଦେବୀ, କେଶବଙ୍କୁ ଯାଅ। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପତି ପାଇଁ ଅନନ୍ତ କାଳ ଆନନ୍ଦ କର।'
ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଗତା ଵକ୍ଷସ୍ଥଲଂ ହରେଃ। ତତୋ ଵକ୍ଷସ୍ଥଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦେଵଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିସାମ୍ନାରେ ସେ ହରିଙ୍କ ଛାତିକୁ ଗଲେ। ତାପରେ ଛାତିକୁ ପହଞ୍ଚି ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନାହଂ ତ୍ଯାଜ୍ଯା ସଦା ଦେଵ ସଦୈଵାଦେଶକାରିଣୀ। ଵକ୍ଷସ୍ଥଲେ ନିଵତ୍ସ୍ଯାମି ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଃ ପ୍ରିଯ
'ମୁଁ କେବେ ବି ତ୍ୟାଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଦେବ। ସଦା ଆଦେଶକୁ ମାନିବି। ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ତୁମ ଛାତିରେ ବସିବି।'
ତତୋଵଲୋକିତା ଦେଵା ଵିଷ୍ଣୁଵକ୍ଷସ୍ଥଲସ୍ଥଯା। ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ରାଜେଂଦ୍ର ସହସା ପରାଂ ନିର୍ଵୃତିମାଗତାଃ
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତିରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ହଠାତ୍ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ଉଦ୍ଵେଗଂ ଚ ପରଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଦ୍ଦୈତ୍ଯା ଵିଷ୍ଣୁପରାଙ୍ମୁଖାଃ। ତ୍ଯକ୍ତାସ୍ତୁ ଦାନଵା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିପୁରୋଗମାଃ
ଦୈତ୍ୟମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ଆଦି ଦାନବମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତତସ୍ତେ ଜଗୃହୁର୍ଦୈତ୍ଯା ଧନ୍ଵଂତରିକରସ୍ଥିତମ୍। ଅମୃତଂ ତନ୍ମହାଵୀର୍ଯ୍ଯା ଦୈତ୍ଯାଃ ପାପସମନ୍ଵିତାଃ
ତାପରେ ଦାନବମାନେ ଧନ୍ୱନ୍ତରୀଙ୍କ ହାତରେ ଥିବା ଅମୃତ ଛିନିନେଲେ। ସେହି ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଦାନବମାନେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏହି ଅମୃତକୁ ନେଇଗଲେ।
ମାଯଯା ଲୋଭଯିତ୍ଵା ତୁ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ତ୍ରୀରୂପସଂଶ୍ରଯଃ। ଆଗତ୍ଯ ଦାନଵାନ୍ପ୍ରାହ ଦୀଯତାଂ ମେ କମଂଡଲୁଃ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମହିଳା ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେମାନୋକୁ ମୋହିତ କଲେ। ସେଠାକୁ ଆସି, ସେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋତେ କମଣ୍ଡଳୁ ଦିଅ'।
ଯୁଷ୍ମାକଂ ଵଶଗା ଭୂତ୍ଵା ସ୍ଥାସ୍ଯାମି ଭଵତାଂ ଗୃହେ। ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୂପସଂପନ୍ନାଂ ନାରୀଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସୁଂଦରୀମ୍
ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ ଅଧୀନ ହୋଇ, ତୁମ ଘରେ ରହିବି। ତିନି ଲୋକରେ ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର, ଅପୂର୍ବ ରୂପର ଏହି ଜନନୀଙ୍କୁ ଦେଖି,
ପ୍ରାର୍ଥଯାନାସ୍ସୁଵପୁଷଂ ଲୋଭୋପହତଚେତସଃ। ଦତ୍ତ୍ଵାମୃତଂ ତଦା ତସ୍ଯୈ ତତୋପଶ୍ଯନ୍ତ ତେଗ୍ରତଃ
ତାଙ୍କର ଶୋଭା ଦେଖି, ଲୋଭରେ ମନ ହରାଇ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅମୃତ ଦେଇଦେଲେ; ଏବଂ ସେମାନେ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଦାନଵେଭ୍ଯସ୍ତଦାଦାଯ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦଦେମୃତଂ। ତତଃ ପପୁଃ ସୁରଗଣାଃ ଶକ୍ରାଦ୍ଯାସ୍ତତ୍ତଦାମୃତମ୍
ଦାନବମାନଙ୍କଠାରୁ ଅମୃତ ନେଇ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ। ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ସେହି ଅମୃତ ପିଇଲେ।
ଉଦ୍ଯତାଯୁଧନିସ୍ତ୍ରିଂଶା ଦୈତ୍ଯାସ୍ତାଂସ୍ତେ ସମଭ୍ଯଯୁଃ। ପୀତେମୃତେ ଚ ବଲିଭିର୍ଜିତା ଦୈତ୍ଯଚମୂସ୍ତତଃ
ଦାନବମାନେ ତଳୱାର ଉଠାଇ, ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆସିଲେ; କିନ୍ତୁ ଅମୃତ ପିଇ ହେବା ପରେ, ସେମାନଙ୍କର ବଳଶାଳୀ ସେନା ପରାଜିତ ହେଲା।