ତ୍ରୀଣ୍ଯାହୁରତିଦାନାନି ଗାଵଃ ପୃଥ୍ଵୀ ସରସ୍ଵତୀ । ନରକାଦୁଦ୍ଧରଂତ୍ଯେତେ ଜପଵାପନଦୋହନାତ୍
ଗାଈ, ପୃଥିବୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ—ଏତିକି ମହାଦାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏମାନେ ଜପ, ବିଆ ପକାଇବା ଓ ଦୁଧ ଦେବା ଦ୍ୱାରା ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।
ଦୁର୍ଗତିଂ ତାରଯଂତ୍ଯେତେ ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିର୍ଵିପ୍ରଧାରଣୈଃ । ପ୍ରାଵୃତା ଵସ୍ତ୍ରଦା ଯାଂତି ନଗ୍ନା ଯାନ୍ତିତ୍ଵଵସ୍ତ୍ରଦାଃ
ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହନ୍ତି, ଏମାନେ ଦୁର୍ଗତିରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି; ଯିଏ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରେ ସେ ପରିଧାନ କରି ଯାଏ, ଯିଏ ଦାନ ନାହିଁ କରେ ସେ ନଗ୍ନ ଯାଏ।
ତୃପ୍ତା ଯାଂତ୍ଯନ୍ନଦାତାରଃ କ୍ଷୁଧିତା ଯାଂତ୍ଯନନ୍ନଦାଃ । କାଂକ୍ଷଂତି ପିତରଃ ସର୍ଵେ ନରକାଦ୍ଭଯଭୀରଵଃ
ଅନ୍ନ ଦାନକାରୀ ତୃପ୍ତି ସହିତ ଯାନ୍ତି, ଅନ୍ନ ଦାନ ନ କରିଥିବା ଲୋକ ଭୁଖିଯାନ୍ତି; ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ ନରକ ଭୟରେ ଏହି ଆଶା କରନ୍ତି।
ଗଯାଂ ଯାସ୍ଯତି ଯଃ ପୁତ୍ରଃ ସ ନସ୍ତ୍ରାତା ଭଵିଷ୍ଯତି । ଏଷ୍ଟଵ୍ଯା ବହଵଃ ପୁତ୍ରା ଯଦ୍ଯେକୋଽପି ଗଯାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯିଏ ପୁଅ ଗୟାକୁ ଯିବେ, ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ; ଅନେକ ପୁଅ ହେବା ଉଚିତ, ଯଦି ଏକ ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଗୟାକୁ ଯାଏ।
ଯଜେତ ଵାଶ୍ଵମେଧେନ ନୀଲଂ ଵା ଵୃଷମୁତ୍ସୃଜେତ୍ । ଲୋହିତୋ ଯସ୍ତୁ ଵର୍ଣେନ ପୁଚ୍ଛାଗ୍ରେ ଯସ୍ତୁ ପାଂଡୁରଃ
ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିପାରିବେ କିମ୍ବା ନୀଳ ବଳଦ ଛାଡ଼ିଦେଇପାରିବେ; ବଳଦ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ହେବା କିମ୍ବା ପୁଛର ଶେଷ ଭାଗ ପାଣ୍ଡୁର ହେବା ସମ୍ଭବ।
ଶ୍ଵେତଃ ଖୁରଵିଷାଣାଭ୍ଯାଂ ସ ନୀଲୋ ଵୃଷ ଉଚ୍ଯତେ । ନୀଲଃ ପାଂଡୁରଲାଂଗୂଲସ୍ତୋଯମୁଦ୍ଧରତେ ତୁ ଯଃ
ଖୁର ଓ ଶିଙ୍ଗ ଧଳା ଥିଲେ ଏହି ବଳଦକୁ ନୀଳ ବଳଦ କୁହାଯାଏ; ଯାହାର ପୁଛର ଶେଷ ଭାଗ ପାଣ୍ଡୁର ଓ ଶରୀର ନୀଳ, ସେଉଁଠି ଜଳ ଉଠାଏ।
ଷଷ୍ଟିଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ପିତରସ୍ତେନ ତର୍ପିତାଃ । ଯଚ୍ଚ ଶୃଂଗଗତଂ ପଂକଂ କୁଲଂ ତିଷ୍ଠତି ଚୋଦ୍ଧୃତମ୍
ସେ ଜଣେ ଲୋକ ତାଙ୍କର ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ କରିଥାଏ; ଏବଂ ଶୃଙ୍ଗରେ ଯେତେ ମାଟି ଲାଗିଥାଏ, ସେତେ ତାଙ୍କର କୁଳ ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ।
ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ଚାଶ୍ନଂତି ସୋମଲୋକଂ ମହାଦ୍ଯୁତିମ୍ । ଆସୀଦ୍ରାଜ୍ଞୋ ଦିଲୀପସ୍ଯ ନୃଗସ୍ଯ ନହୁଷସ୍ଯ ଚ
ସେ ଲୋକଙ୍କର ପିତୃମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସୋମ ଲୋକର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଦିଳୀପ, ନୃଗ, ନହୁଷ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ତୁ ନରେଂଦ୍ରାଣାଂ ପୁନରନ୍ଯୋ ନ ଗଚ୍ଛତି । ବହୁଭିର୍ଵସୁଧା ଦତ୍ତା ରାଜଭିଃ ସଗରାଦିଭିଃ
କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଫଳ କେହି ଅନ୍ୟେ ଲାଭ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସଗର ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ରାଜା ମାଟି ଦାନ କରିଛନ୍ତି।
ଯସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଯଦା ଭୂମିସ୍ତସ୍ଯତସ୍ଯ ତଦା ଫଲମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନୋ ଵାଥ ସ୍ତ୍ରୀହଂତା ବାଲଘ୍ନଃ ପତିତୋଽଥଵା
ଯେଉଁ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଭୂମିର ମାଲିକ, ସେଇ ସମୟରେ ସେ ତାହାର ଫଳ ପାଏ; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ, ଜନନୀ ହତ୍ୟାକାରୀ, ଶିଶୁ ହତ୍ୟାକାରୀ କିମ୍ବା ପତିତ ଯେ କିଏ ହେଉନାହିଁ।
ଗଵାଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ହଂତା ତତ୍ତସ୍ଯଦୁଃଷ୍କୃତମ୍ । ସ୍ଵଦତ୍ତାଂ ପରଦତ୍ତାଂ ଵା ଯୋ ହରେତ୍ତୁ ଵସୁଂଧରାମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ହତ୍ୟା କରେ, ତାଙ୍କର ପାପ ସେଇ ଲୋକଙ୍କ ସମାନ ଯିଏ ନିଜେ ଦିଆ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦିଆ ଭୂମି ଦଳି ନେଇଥାଏ।
ସ ଚ ଵିଷ୍ଠାକୃମିର୍ଭୂତ୍ଵା ପିତୃଭିଃ ସହ ପଚ୍ଯତେ । ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଗେ ତିଷ୍ଠତି ଭୂମିଦଃ
ସେ ଲୋକ ମଳର କୀଟ ହୋଇ ପିତୃମାନେ ସହିତ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ; କିନ୍ତୁ ଭୂମି ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥାଏ।
ପ୍ରହର୍ତା ଚାନୁମଂତା ଚ ତାଵଦ୍ଵୈ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଭୂମିଦାଦ୍ଭୂମିହର୍ତୁଶ୍ଚ ନାପରଃ ପୁଣ୍ଯପାପଵାନ୍
ଯିଏ ମାରେ ଓ ଯିଏ ସହମତି ଦେଉଛି, ସେମାନେ ସେତେ ଦିନ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଭୂମି ଦାତା ଓ ଭୂମି ନେବାକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କେହି ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ କିମ୍ବା ପାପର ଭାଗୀ ହୁଏନାହିଁ।
ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵାଧସ୍ତୌ ଚ ତିଷ୍ଠେତେ ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ସେମାନେ ଉପରେ ଓ ତଳେ ରହନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି ନାଶ ହେଉଅଯ୍ୟନ୍ତ।
ଅଗ୍ନେରପତ୍ଯଂ ପ୍ରଥମଂ ସୁଵର୍ଣଂ ଭୂର୍ଵୈଷ୍ଣଵୀ ସୂର୍ଯସୁତାସ୍ତୁ ଗାଵଃ । ତେଷାଂମନଂତଂ ଫଲମଶ୍ନୁଵୀତ ଯଃ କାଂଚନଂ ଗାଂ ଚ ମହୀଂ ଚ ଦଦ୍ଯାତ୍
ସୁନା ଅଗ୍ନିଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସନ୍ତାନ, ଭୂମି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର, ଗାଈ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଝିଅମାନେ; ଯିଏ ସୁନା, ଗାଈ କିମ୍ବା ଭୂମି ଦାନ କରେ, ସେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ପାଏ।
ଭୂମିଂ ଯଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି ଯଶ୍ଚ ଭୂମିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଉଭୌ ତୌ ପୁଣ୍ଯକର୍ମାଣୌ ନିଯତୌ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନୌ
ଯିଏ ଭୂମି ନେଉଛି ଓ ଯିଏ ଭୂମି ଦେଉଛି, ଏହି ଦୁଇଁ ଜଣେ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ।
ଅନ୍ଯାଯେନ ହୃତା ଭୂମିର୍ଯୈର୍ନରୈରପହାରିତା । ହରଂତୋ ହାରଯଂତଶ୍ଚ ହନ୍ଯୁସ୍ତେ ସପ୍ତମଂ କୁଲମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ଅନ୍ୟାୟରେ ଭୂମି ନେଇଥାଏ କିମ୍ବା ନେଇବାକୁ ଲାଗାଏ, ସେମାନେ ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁଳକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି।
ହରେଦ୍ଧାରଯତେ ଯସ୍ତୁ ମଂଦବୁଦ୍ଧିସ୍ତମୋଵୃତଃ । ସ ବଦ୍ଧୋ ଵାରୁଣୈଃ ପାଶୈସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଷୁ ଜାଯତେ
ଯିଏ ମନ୍ଦ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଇ ଭୂମି ଦଳି ଧରିଥାଏ, ସେ ବାରୁଣୀ ପାଶରେ ବନ୍ଧାଯାଇ ପଶୁ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଅଶ୍ରୁଭିଃ ପତିତୈସ୍ତେଷାଂ ଦାନାନାମଵକୀର୍ତ୍ତନମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ହୃତେ କ୍ଷେତ୍ରେ ହତଂ ତ୍ରିପୁରୁଷଂ କୁଲମ୍
ସେମାନଙ୍କର ଦାନ ଅଶ୍ରୁ ପଡ଼ି ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଜମି ନେଇଯାଏ, ତେବେ ତିନି ପିଢିର କୁଳ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଵାପୀକୂପସହସ୍ରେଣ ଅଶ୍ଵମେଧଶତେନ ଚ । ଗଵାଂକୋଟିପ୍ରଦାନେନ ଭୂମିହର୍ତା ନ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି
ହଜାର ଟିଏଁ ଆହେଁ କୁଆଁ, ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା କୋଟି ଗାଈ ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଭୂମି ଦଳି ନେଇଥିବା ଲୋକ ପବିତ୍ର ହୁଏନାହିଁ।
କୃତଂ ଦତ୍ତଂ ତପୋଽଧୀତଂ ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଧର୍ମସଂସ୍ଥିତମ୍ । ଅର୍ଦ୍ଧାଂଗୁଲସ୍ଯ ସୀମାଯା ହରଣେନ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି
ଯେ କିଛି କରାଯାଇଛି, ଦିଆଯାଇଛି, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଧର୍ମ ଅଧ୍ୟୟନ — ଅର୍ଦ୍ଧ ଆଙ୍ଗୁଠି ପରିମାଣ ଭୂମି ସୀମା ଦଳି ନେଲେ ସେ ସବୁ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଗୋତୀର୍ଥଂ ଗ୍ରାମରଥ୍ଯାଂ ଚ ଶ୍ମଶାନଗ୍ରାମମେଵ ଚ । ସଂପୀଡ୍ଯ ନରକଂ ଯାତି ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଯିଏ ଗାଈର ତୀର୍ଥ, ଗ୍ରାମ ରାସ୍ତା, ଶ୍ମଶାନ କିମ୍ବା ଗ୍ରାମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି, ସେ ନରକକୁ ଯାଏ, ସୃଷ୍ଟି ନାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ପଂଚକନ୍ଯାନୃତେ ହଂତି ଦଶ ହଂତି ଗଵାନୃତେ । ଶତମଶ୍ଵାନୃତେ ହଂତି ସହସ୍ରଂ ପୁରୁଷାନୃତେ
ପାଞ୍ଚଟି କନ୍ୟା ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ଦଶଜଣ ମରନ୍ତି; ଗାଈ ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ଶତଜଣ; ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ହଜାର; ଏବଂ ମଣିଷ ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ହଜାର ମଣିଷ ମରନ୍ତି।
ହଂତି ଜାତାନଜାତାଂଶ୍ଚ ହିରଣ୍ଯାର୍ଥେଽନୃତଂ ଵଦନ୍ । ସର୍ଵଂ ଭୂମ୍ଯନୃତେ ହଂତି ମାସ୍ମ ଭୂମ୍ଯନୃତଂ ଵଦ
ସୁନା ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ଜନ୍ମ ଓ ଅଜନ୍ମ ଦୁହେଁ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଭୂମି ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରେ — କେବେ ଭୂମି ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କୁହନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵେ ନୋ ରତିଂ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରାଣୈଃ କଂଠଗତୈରପି । ଅଗ୍ନିଦଗ୍ଧାଃ ପ୍ରରୋହଂତି ବ୍ରହ୍ମଦଗ୍ଧୋ ନ ରୋହତି
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧନ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ଗଳାକୁ ଆସିଯାଏ। ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିଥିବା ଜିନିଷ ପୁଣି ଗଜିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ସେଥିରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ନାହିଁ।
ଅଗ୍ନିଦଗ୍ଧାଃ ପ୍ରରୋହଂତି ସୂର୍ଯଦଗ୍ଧାସ୍ତଥୈଵ ଚ । ରାଜଦଂଡହତାଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଶାପହତା ହତାଃ
ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିଥିବା ଜିନିଷ, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଜଳିଥିବା ଜିନିଷ ପୁଣି ଗଜିଯାଏ; ରାଜାଙ୍କ ଦଣ୍ଡରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଫେରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ ଯେଉଁମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ସେମାନେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ ହୁଅନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵେନ ଚ ପୁଷ୍ଟାନି ଅଂଗାନି ଚ ମୁହୁର୍ମହୁଃ । କାର୍ଯକାଲେଵିଶୀର୍ଯଂତେ ସିକତାଭି ତପୋ ଯଥା
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନରେ ପୋଷିତ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ସମୟ ଆସିଲେ ପୁଣିପୁଣି ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ଯେପରି ତାପରେ ବାଲୁକା ଚିଉଁଖାଏ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହରଣଂ କୁର୍ଵନ୍ନରୋ ଯାତୀହ ରୌରଵମ୍ । ନ ଵିଷଂ ଵିଷମିତ୍ଯାହୁର୍ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ଵିଷମୁଚ୍ଯତେ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ ଚୋରି କରୁଥିବା ଲୋକ ଏଠାରେ ରୌରବ ନାମକ ନରକକୁ ଯାଏ। ବିଷକୁ ବିଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନକୁ ସତ୍ୟ ବିଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିଷମେକାକିନଂ ହଂତି ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରିକମ୍ । ଲୋହଚୂର୍ଣଂ ଚାଶ୍ମଚୂର୍ଣଂ ଵିଷଂ ସଂଜରଯେନ୍ନରଃ
ବିଷ ଏକ ଲୋକଙ୍କୁ ମାରେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ ପୁଅ-ନାତିକୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରେ। ଲୋହା କିମ୍ବା ପାଥର ଗୁଣ୍ଡକୁ ମଣିଷ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ବିଷକୁ ନୁହେଁ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ କଃ ପୁମାନ୍ଜରଯିଷ୍ଯତି । ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵେନ ତୁ ଯତ୍ସୌଖ୍ଯଂ ଦେଵସ୍ଵେନ ତୁ ଯା ରତିଃ
ତିନି ଲୋକରେ କିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନର କ୍ଷତିକୁ ରୋକିପାରିବ? ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନର ଆନନ୍ଦ, ଦେବତାଙ୍କ ଧନର ଆନନ୍ଦ—