ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସାଧକଂ ସର୍ଗମମନ୍ଯଦପରଂ ପ୍ରଭୁଃ। ତସ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯତସ୍ସର୍ଗସ୍ତିର୍ଯକ୍ସ୍ରୋତୋଭ୍ଯଵର୍ତତ
ସେଇ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଅସଫଳ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଭିନ୍ନ ସୃଷ୍ଟି ବିଚାରିଲେ; ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନରୁ ତିର୍ୟକ୍ସ୍ରୋତସ୍ ନାମକ ସୃଷ୍ଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଯସ୍ମାତ୍ତିର୍ଯକ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତିଃ ସ୍ଯାତ୍ତିର୍ଯକ୍ସ୍ରୋତସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ। ପଶ୍ଵାଦଯସ୍ତେ ଵିଖ୍ଯାତାସ୍ତମଃ ପ୍ରାଯା ହ୍ଯଵେଦିନଃ
ଯେହেতୁ ସେମାନେ ଆଡ଼େ ଚଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତିର୍ୟକ୍ସ୍ରୋତସ୍ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ। ଗାଈ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଏବଂ ଅଜ୍ଞାନରେ ରହନ୍ତି।
ଉତ୍ପଥଗ୍ରାହିଣଶ୍ଚୈଵ ତେ ଜ୍ଞାନେ ଜ୍ଞାନମାନିନଃ। ଅହଂକୃତାସ୍ତ୍ଵହଂମାନା ଅଷ୍ଟାଵିଂଶଦ୍ଵିଧାତ୍ମକାଃ। ଅଂତଃପ୍ରକାଶାସ୍ତେ ସର୍ଵ ଆଵୃତାସ୍ତେ ପରସ୍ପରମ୍
ସେମାନେ ଠିକ୍ ପଥରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ, ଅଜ୍ଞା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜକୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବନ୍ତି; ଅହଂକାର ଓ ଗର୍ବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହି ସମସ୍ତେ ଅଠାଇଶ ପ୍ରକାରର, ଭିତରେ ଆଲୋକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପରେ ଆବୃତ।
ତମପ୍ଯସାଧକଂ ମତ୍ଵା ଧ୍ଯାଯତୋନ୍ଯସ୍ତତୋଭଵତ୍। ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତସ୍ତୃତୀଯସ୍ତୁ ସାତ୍ଵିକୋର୍ଧ୍ଵମଵର୍ତତ
ସେଇ ସୃଷ୍ଟିକୁ ମଧ୍ୟ ଅସଫଳ ଭାବି, ସେ ଆଉ ଏକଥର ଧ୍ୟାନ କଲେ; ଏହାରୁ ତୃତୀୟ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ସୃଷ୍ଟି ଉପରକୁ ବଢ଼ିଲା।
ତେ ସୁଖପ୍ରୀତିବହୁଲା ବହିରଂତରନାଵୃତାଃ। ପ୍ରକାଶା ବହିରଂତଶ୍ଚ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତାସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତାଃ
ସେମାନେ ସୁଖ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବାହାର ଭିତର ଦୁହିଁଠାରେ ଅନାବୃତ; ଭିତରେ ବାହାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏହି କାରଣରୁ ସେମାନେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱସ୍ରୋତସ୍ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି।
ତୁଷ୍ଟାତ୍ମନସ୍ତୃତୀଯସ୍ତୁ ଦେଵସର୍ଗସ୍ତୁ ସଂସ୍ମୃତଃ। ତସ୍ମିନ୍ସର୍ଗେ ଭଵତ୍ପ୍ରୀତିର୍ନିଷ୍ପନ୍ନେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତଦା
ତୃତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବର, ଏହାକୁ ଦେବତାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ସେଇ ସୃଷ୍ଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାବେଳେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ହେଲା।
ତତୋନ୍ଯଂ ସ ତଦା ଦଧ୍ଯୌ ସାଧକଂ ସର୍ଗମୁତ୍ତମମ୍। ଅସାଧକାଂସ୍ତୁତାନ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୁଖ୍ଯସର୍ଗାଦିସଂଭଵାନ୍
ତାପରେ ସେ ଆଉ ଏକ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ସଫଳ ସୃଷ୍ଟି ବିଚାରିଲେ; ପ୍ରଥମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅସଫଳ ସୃଷ୍ଟିମାନେ ଜାଣି।
ତଥାଭିଧ୍ଯାଯତସ୍ତସ୍ଯ ସତ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯିନସ୍ତତଃ। ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତସ୍ତଦାଵ୍ଯକ୍ତାଦର୍ଵାକ୍ସ୍ରୋତସ୍ତୁ ସାଧକଃ
ଏଭଳି ସତ୍ୟ ଇଚ୍ଛାରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ସମୟରେ, ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ସଫଳ ସୃଷ୍ଟି ଅବାକ୍ସ୍ରୋତସ୍ ନାମରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା।
ଯସ୍ମାଦର୍ଵାକ୍ପ୍ରଵର୍ତଂତେ ତତୋଽଵାକ୍ସ୍ରୋତସସ୍ତୁ ତେ। ତେ ଚ ପ୍ରକାଶବହୁଲାସ୍ତମୋଦ୍ରିକ୍ତା ରଜୋଧିକାଃ
ଯେହେତୁ ସେମାନେ ତଳକୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅବାକ୍ସ୍ରୋତସ୍ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି; ସେମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ଧକାରରେ ଏବଂ ରଜୋଗୁଣରେ ପ୍ରବଳ।
ତସ୍ମାତ୍ତେ ଦୁଃଖବହୁଲା ଭୂଯୋଭୂଯଶ୍ଚ କାରିଣଃ। ପ୍ରକାଶା ବହିରଂତଶ୍ଚ ମନୁଷ୍ଯାଃ ସାଧକାଶ୍ଚ ତେ
ଏହି କାରଣରୁ ସେମାନେ ବହୁତ ଦୁଃଖରେ ରହନ୍ତି ଏବଂ ପୁନିପୁନି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ବାହାର ଓ ଭିତରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏହିମାନେ ମଣିଷ ଏବଂ ସଫଳ।
ପଂଚମୋନୁଗ୍ରହଃ ସର୍ଗଃ ସ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ଵିପର୍ଯଯେଣ ସିଦ୍ଧ୍ଯା ଚ ଶକ୍ତ୍ଯା ତୁଷ୍ଟ୍ଯା ତଥୈଵ ଚ ୭୩ (ତୁଲନୀଯ - ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୁରାଣମ୍ [https://sa.wikisource.org/s/89a ୧.୧.୫.୬୧], ଲିଙ୍ଗ ପୁରାଣମ୍ [https://sa.wikisource.org/s/4ii ୧.୭୦.୧୫୮])। ଵିଵୃତ୍ତଂ ଵର୍ତ୍ତମାନଂ ଚ ତେ ନ ଜାନଂତି ଵୈ ପୁନଃ। ଭୂତାଦିକାନାଂ ଭୂତାନାଂ ଷଷ୍ଠଃ ସର୍ଗଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ପଞ୍ଚମ ସୃଷ୍ଟି ଦୟାର, ଏହା ଚାରି ପ୍ରକାରରେ ବିଭକ୍ତ — ବିପରୀତତା, ସିଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି ଓ ସନ୍ତୋଷ। ଷଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟି ଭୂତାଦି ନାମରେ, ଯେଉଁମାନେ ଗତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ କିଛି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।
ତେ ପରିଗ୍ରାହିଣଃ ସର୍ଵେ ସଵିଭାଗତରାସ୍ତୁ ତେ। ଚୋଦନା ଜାପ୍ଯଶୀଲାଶ୍ଚ ଜ୍ଞେଯା ଭୂତାଦିକାସ୍ତୁ ତେ
ଏହି ସମସ୍ତେ ଅଧିକ ଧରିଥିବା, ଏବଂ ଅଧିକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ; ସେମାନେ ପ୍ରେରଣା ଓ ଜପ ଅଭ୍ୟାସରେ ଲିନ, ଏହିମାନେ ଭୂତାଦିକ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେତେ କଥିତାଃ ସର୍ଗାଃ ଷଡତ୍ର ନୃପସତ୍ତମ। ପ୍ରଥମୋ ମହତସ୍ସର୍ଗୋ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୁ ଯଃ
ହେ ରାଜା, ଏଠାରେ ଏହି ଛଅଟି ସୃଷ୍ଟି ବିବର୍ଣ୍ଣ କରାଗଲା; ପ୍ରଥମଟି ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର।
ତନ୍ମାତ୍ରାଣାଂ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତୁ ଭୂତସର୍ଗୋହି ସ ସ୍ମୃତଃ। ଵୈକାରିକସ୍ତୃତୀଯସ୍ତୁ ସର୍ଗଶ୍ଚୈଂଦ୍ରିଯକଃ ସ୍ମୃତଃ
ଦ୍ୱିତୀୟଟି ତନ୍ମାତ୍ରାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି, ଏହାକୁ ଭୂତସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତୃତୀୟଟି ବୈକାରିକ, ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସୃଷ୍ଟି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଇତ୍ଯେଷ ପ୍ରାକୃତଃ ସର୍ଗଃ ସଂଭୂତୋ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକଃ। ମୁଖ୍ଯସର୍ଗଶ୍ଚତୁର୍ଥସ୍ତୁ ମୁଖ୍ଯା ଵୈ ସ୍ଥାଵରାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଏଭଳି, ବୁଦ୍ଧିର ଆଧାରରେ ପ୍ରାକୃତିକ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା; ଚତୁର୍ଥଟି ମୁଖ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି, ଏହାକୁ ପ୍ରଧାନ ସ୍ଥାବର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ତିର୍ଯକ୍ସ୍ରୋତଶ୍ଚ ଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ସ ଉଚ୍ଯତେ। ତତୋର୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତସାଂ ଷଷ୍ଠୋ ଦେଵସର୍ଗସ୍ତୁ ସ ସ୍ମୃତଃ
ଯାହାକୁ ତିର୍ୟକ୍ସ୍ରୋତସ୍ କୁହାଯାଏ, ଏହା ପଶୁମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି; ଏହା ପରେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱସ୍ରୋତସ୍ ନାମରେ ଷଷ୍ଠ ଦେବସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି।
ତତୋର୍ଵାକ୍ସ୍ରୋତସାଂ ସର୍ଗଃ ସପ୍ତମଃ ସ ତୁ ମାନୁଷଃ। ଅଷ୍ଟମୋନୁଗ୍ରହଃ ସର୍ଗଃ ସାତ୍ଵିକସ୍ତାମସସ୍ତୁ ସଃ
ତାପରେ ସପ୍ତମ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ବାକ୍ ନଳୀ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର, ଯାହାକୁ ମାନବ ସୃଷ୍ଟି କୁହାଯାଏ। ଅଷ୍ଟମ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି କୃପାର ସୃଷ୍ଟି, ଯାହା ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ତାମସିକ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ସେହିଟି।
ପଂଚୈତେ ଵୈକୃତାଃ ସର୍ଗାଃ ପ୍ରାକୃତାସ୍ତୁ ତ୍ରଯଃ ସ୍ମୃତାଃ। ପ୍ରାକୃତୋ ଵୈକୃତଶ୍ଚୈଵ କୌମାରୋ ନଵମଃ ସ୍ମୃତଃ
ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ସୃଷ୍ଟିକୁ ବିକୃତ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଏବଂ ପ୍ରଥମ ତିନିଟିକୁ ପ୍ରାକୃତ ସୃଷ୍ଟି କୁହାଯାଏ। ନବମ ସୃଷ୍ଟି, ଯାହାକୁ କୌମାର ସୃଷ୍ଟି କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ ପ୍ରାକୃତ ଓ ବିକୃତ ଦୁହିଁ ରହିଛି।
ଏତେ ତଵ ସମାଖ୍ଯାତା ନଵସର୍ଗାଃ ପ୍ରଜାପତେଃ। ପ୍ରାକୃତା ଵୈକୃତାଶ୍ଚୈଵ ଜଗତୋ ମୂଲହେତଵଃ
ଏଭଳି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ନଉଟି ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରାକୃତ ଓ ବିକୃତ, ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଏହି ସବୁ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ କାରଣ।
ସୃଜତୋ ଜଗଦୀଶସ୍ଯ କିମନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୋତୁମର୍ହସି। ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। ସଂକ୍ଷେପାତ୍କଥିତାଃ ସର୍ଗା ଦେଵାଦୀନାଂ ଗୁରୋସ୍ତଥା
ଜଗତ୍ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: ଦେବତାମାନେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଓ ଗୁରୁଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି।
ଵିସ୍ତରାଚ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତ୍ଵତ୍ତୋ ମୁନିଵରୋତ୍ତମ। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। କର୍ମଭିର୍ଭାଵିତାଃ ସର୍ଵେକୁଶଲାକୁଶଲୈସ୍ତୁ ତେ
ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ଢାଳିଯାନ୍ତି।
ଖ୍ଯାତ୍ଯା ତଯା ହ୍ଯନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ସଂହାରେ ହ୍ଯୁପସଂହୃତାଃ। ସ୍ଥାଵରାନ୍ତାସ୍ସୁରାଦ୍ଯାସ୍ତୁ ପ୍ରଜା ରାଜଂଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧାଃ
ସେହି କ୍ୟାତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଉନାହାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସଂହାର ସମୟରେ ସମାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଦେବତାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଚାରି ପ୍ରକାରର।
ବ୍ରହ୍ମଣଃ କୁର୍ଵତଃ ସୃଷ୍ଟିଂ ଜଜ୍ଞିରେ ମାନସାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ତତୋ ଦେଵାସୁରପିତୄନ୍ମାନୁଷାଂସ୍ତୁ ଚତୁଷ୍ଟଯଂ
ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବାବେଳେ ମନରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ହେଲେ। ତାପରେ ଦେବତା, ଅସୁର, ପିତୃ ଓ ମାନବ—ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାର ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସିସୃକ୍ଷୁରଂଭାଂସ୍ଯେତାନି ସ୍ଵମାତ୍ମାନମଯୂଯୁଜତ୍। ମୁକ୍ତାତ୍ମନସ୍ତତୋ ଜାତା ଦୁରାତ୍ମାନଃ ପ୍ରଜାପତେଃ
ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଲାଗିଲେ। ମୁକ୍ତ ଆତ୍ମାରୁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସିସୃକ୍ଷୋର୍ଜଘନାତ୍ପୂର୍ଵଂ ଜଜ୍ଞିରେ ତ୍ଵସୁରାସ୍ତତଃ। ତତ୍ଯାଜ ତାଂ ତତୋ ଦୁଷ୍ଟାନ୍ତମୋମାତ୍ରାତ୍ମିକାଂ ତନୁଂ
ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ସେ ତଳ ଅଂଗରୁ ପ୍ରଥମେ ଅସୁରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାପରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅନ୍ଧକାରମୟ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ସା ତୁ ତ୍ଯକ୍ତା ତନୁସ୍ତେନ ରାଜେଂଦ୍ରାଭୂଦ୍ଵିଭାଵରୀ। ସିସୃକ୍ଷୁରନ୍ଯଦେହସ୍ଥଃ ପ୍ରୀତିମାପୁସ୍ତତଃ ସୁରାଃ
ସେଇ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଇଥିବା ଦେହ ରାତି ହେଲା, ରାଜନ। ତାପରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଅନ୍ୟ ଦେହକୁ ଧାରଣ କଲେ, ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
ସତ୍ଵୋଦ୍ରିକ୍ତାଃ ସମୁଦ୍ଭୂତା ମୁଖତୋ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ନୃପ। ତ୍ଯକ୍ତା ସାପି ତନୁସ୍ତେନ ସତ୍ଵପ୍ରାଯମଭୂଦ୍ଦିନଂ
ସତ୍ତ୍ୱ ଭରିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ରାଜନ। ସେ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ପରେ, ଏହା ସତ୍ତ୍ୱ ଅଧିକ ଥିବା ଦିନ ହେଲା।
ତତୋ ହି ବଲିନୋ ରାତ୍ରାଵସୁରା ଦେଵତାଦି ଵା। ସତ୍ଵମାତ୍ରାତ୍ମିକାଂ ଚୈଵ ତତୋନ୍ଯାଂ ଜଗୃହେ ତନୁମ୍
ତେଣୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁରମାନେ ରାତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ଦିନରେ। ତାପରେ ସେ ସତ୍ତ୍ୱମୟ ଅନ୍ୟ ଦେହକୁ ଧାରଣ କଲେ।
ପିତୃଵନ୍ମନ୍ଯମାନସ୍ଯ ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ଜଜ୍ଞିରେ। ଉତ୍ସସର୍ଜ ପିତୄନ୍କୃତ୍ଵା ତତସ୍ତାମପି ସ ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ପିତୃ ବୋଲି ଭାବିଥିବାବେଳେ, ପିତୃମାନେ ତାଙ୍କରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପିତୃମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପରେ, ସେ ପ୍ରଭୁ ସେଇ ଦେହକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ସା ଚୋତ୍ସୃଷ୍ଟା ଭଵତ୍ସଂଧ୍ଯା ଦିନନକ୍ତାଂତରା ସ୍ଥିତିଃ। ରଜୋମାତ୍ରାତ୍ମିକାମନ୍ଯାଂ ଜଗୃହେ ସ ତନୁଂ ତତଃ
ସେ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଇଥିବା ଦେହ ସଂଧ୍ୟା ହେଲା, ଯାହା ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟର ଅବସ୍ଥା। ତାପରେ ସେ ରଜୋଗୁଣ ମାତ୍ର ଥିବା ଅନ୍ୟ ଦେହକୁ ଧାରଣ କଲେ।