ଦଶହସ୍ତେନ ଦଂଡୋଽତ୍ର ତ୍ରିଂଶଦ୍ଦଂଡାନି ଵର୍ତନମ୍ । ଦଶତାନ୍ଯେଵ ଗୋଚର୍ମ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଗୋଚର୍ମଲକ୍ଷଣମ୍
ଏଠାରେ ଦସ ହାତ ଲମ୍ବା ଏକ ଦଣ୍ଡ, ଏମିତି ତିରିଶଟି ଦଣ୍ଡ ହେଉଛି ଏକ ମାପ; ଦଶଟି ଏମିତି ମାପ ହେଉଛି ଗାଈର ଚର୍ମ, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଚର୍ମ କୁହାଯାଏ।
ସଵୃଷଂ ଗୋସହସ୍ରଂ ତୁ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତ୍ଯଯଂତ୍ରିତମ୍ । ବାଲଵତ୍ସପ୍ରସୂତାନାଂ ତଦ୍ଗୋଚର୍ମ ଇତି ସ୍ମୃତମ୍
ଯେଉଁଠି ଏକ ହଜାର ଗାଈ ଓ ବଳଦ ନିରୋଧ ବିନା ରହିଥାଏ, ଏବଂ ସେଠି ଛୁଆ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ସେଉଁଠିକୁ ଗାଈର ଚର୍ମ ବୋଲି ପୁରାଣରେ କୁହାଯାଏ।
ଵିପ୍ରାଯ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଗୁଣାନ୍ଵିତାଯ ତପୋଯୁତାଯ ପ୍ରଜିତେଂଦ୍ରିଯାଯ । ଯାଵନ୍ମହୀ ତିଷ୍ଠତି ସାଗରାଂତା ତାଵତ୍ଫଲଂ ତସ୍ଯ ଭଵେଦନଂତମ୍
ଯିଏ ଗୁଣବାନ, ତପସ୍ଵୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଜମି ଦାନ କରେ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁଯାଏଁ ପୃଥିବୀ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା ଅଛି, ସେଉଁଯାଏଁ ତାଙ୍କର ଫଳ ଅନନ୍ତ ରହିଥାଏ।
ଯଥାପ୍ସୁ ପତିତଃ ଶକ୍ର ତୈଲବିଂଦୁଃ ପ୍ରସର୍ପତି । ଏଵଂଭୂମିକୃତଂ ଦାନଂ ସସ୍ଯେ ସସ୍ଯେ ପ୍ରସର୍ପତି
ଯେପରି ତେଲର ଫୁଲି ଜଳରେ ପଡିଲେ ସାରା ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ସେପରି ଜମି ଦାନ କଲେ ଫସଲରେ ଫସଲରେ ତାହାର ଫଳ ବଢିଯାଏ।
ଯଥାବୀଜାନି ରୋହଂତି ପ୍ରଚୀର୍ଣାନି ମହୀତଲେ । ଏଵଂ କାମାନ୍ପ୍ରରୋହଂତି ଭୂମିଦାନସମନ୍ଵିତାଃ
ଯେପରି ମାଟିରେ ପକାଯାଇଥିବା ବିଆ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏ, ସେପରି ଜମି ଦାନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଇଚ୍ଛାମାନେ ବଢିଯାଏ।
ଅନ୍ନଦାଃ ସୁଖିନୋ ନିତ୍ଯଂ ଵସ୍ତ୍ରଦୋ ରୂପଵାନ୍ଭଵେତ୍ । ସ ନରଃ ସର୍ଵଦୋ ଭୂଯୋ ଯୋ ଦଦାତି ଵସୁଂଧରାମ୍
ଯିଏ ଅନ୍ନ ଦାନ କରେ ସେ ସଦା ସୁଖୀ ରହେ, ଯିଏ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରେ ସେ ରୂପଶ୍ରୀଳୀ ହୁଏ, ଯିଏ ଜମି ଦାନ କରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଇପାରିବା ମହାନ ଲୋକ ହୁଏ।
ଯଥା ଗୌର୍ଭରତେ ଵତ୍ସଂ କ୍ଷୀରମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ କ୍ଷୀରିଣୀ । ଏଵଂ ଦତ୍ତା ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଭୂମିର୍ଭରତି ଭୂମିଦମ୍
ଯେପରି ଗାଈ ତାର ଛୁଆକୁ ଦୁଧ ଦେଇ ପୋଷେ, ସେପରି ହେ ଶତାକ୍ଷୀ, ପୃଥିବୀ ଜମି ଦାନକାରୀକୁ ପୋଷଣ କରେ।
ଶଂଖୋ ଭଦ୍ରାସନଂ ଛତ୍ରଂ ଵରାଶ୍ଵଵରଵାରଣାଃ । ଭୂମିଦାନସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଫଲଂ ସ୍ଵର୍ଗଃ ପୁରଂଦର
ଶଂଖ, ଶୁଭାସନ, ଛତା, ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଓ ଉତ୍ତମ ହାତୀ—ଏସବୁ ଭୂମି ଦାନର ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ, ହେ ପୁରନ୍ଦର।
ଆଦିତ୍ଯୋ ଵରୁଣୋ ଵହ୍ନିର୍ବ୍ରହ୍ମା ସୋମୋ ହୁତାଶନଃ । ଶୂଲପାଣିଶ୍ଚ ଭଗଵାନଭିନଂଦଂତି ଭୂମିଦମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମା, ସୋମ, ହବିଷ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଓ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭଗବାନ—ସମସ୍ତେ ଜମି ଦାନକାରୀରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।
ଆସ୍ଫୋଟଯଂତି ପିତରୋ ଵର୍ଣଯଂତି ପିତାମହାଃ । ଭୂମିଦାତା କୁଲେ ଜାତଃ ସ ନସ୍ତ୍ରାତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ପିତୃମାନେ ତାଳି ମାଡ଼ନ୍ତି ଓ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ପୂର୍ବଜମାନେ ଗୀତ ଗାନ୍ତି; ଭୂମି ଦାନକାରୀଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ।
ତ୍ରୀଣ୍ଯାହୁରତିଦାନାନି ଗାଵଃ ପୃଥ୍ଵୀ ସରସ୍ଵତୀ । ନରକାଦୁଦ୍ଧରଂତ୍ଯେତେ ଜପଵାପନଦୋହନାତ୍
ଗାଈ, ପୃଥିବୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ—ଏତିକି ମହାଦାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏମାନେ ଜପ, ବିଆ ପକାଇବା ଓ ଦୁଧ ଦେବା ଦ୍ୱାରା ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।
ଦୁର୍ଗତିଂ ତାରଯଂତ୍ଯେତେ ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିର୍ଵିପ୍ରଧାରଣୈଃ । ପ୍ରାଵୃତା ଵସ୍ତ୍ରଦା ଯାଂତି ନଗ୍ନା ଯାନ୍ତିତ୍ଵଵସ୍ତ୍ରଦାଃ
ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହନ୍ତି, ଏମାନେ ଦୁର୍ଗତିରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି; ଯିଏ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରେ ସେ ପରିଧାନ କରି ଯାଏ, ଯିଏ ଦାନ ନାହିଁ କରେ ସେ ନଗ୍ନ ଯାଏ।
ତୃପ୍ତା ଯାଂତ୍ଯନ୍ନଦାତାରଃ କ୍ଷୁଧିତା ଯାଂତ୍ଯନନ୍ନଦାଃ । କାଂକ୍ଷଂତି ପିତରଃ ସର୍ଵେ ନରକାଦ୍ଭଯଭୀରଵଃ
ଅନ୍ନ ଦାନକାରୀ ତୃପ୍ତି ସହିତ ଯାନ୍ତି, ଅନ୍ନ ଦାନ ନ କରିଥିବା ଲୋକ ଭୁଖିଯାନ୍ତି; ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ ନରକ ଭୟରେ ଏହି ଆଶା କରନ୍ତି।
ଗଯାଂ ଯାସ୍ଯତି ଯଃ ପୁତ୍ରଃ ସ ନସ୍ତ୍ରାତା ଭଵିଷ୍ଯତି । ଏଷ୍ଟଵ୍ଯା ବହଵଃ ପୁତ୍ରା ଯଦ୍ଯେକୋଽପି ଗଯାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯିଏ ପୁଅ ଗୟାକୁ ଯିବେ, ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ; ଅନେକ ପୁଅ ହେବା ଉଚିତ, ଯଦି ଏକ ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଗୟାକୁ ଯାଏ।
ଯଜେତ ଵାଶ୍ଵମେଧେନ ନୀଲଂ ଵା ଵୃଷମୁତ୍ସୃଜେତ୍ । ଲୋହିତୋ ଯସ୍ତୁ ଵର୍ଣେନ ପୁଚ୍ଛାଗ୍ରେ ଯସ୍ତୁ ପାଂଡୁରଃ
ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିପାରିବେ କିମ୍ବା ନୀଳ ବଳଦ ଛାଡ଼ିଦେଇପାରିବେ; ବଳଦ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ହେବା କିମ୍ବା ପୁଛର ଶେଷ ଭାଗ ପାଣ୍ଡୁର ହେବା ସମ୍ଭବ।
ଶ୍ଵେତଃ ଖୁରଵିଷାଣାଭ୍ଯାଂ ସ ନୀଲୋ ଵୃଷ ଉଚ୍ଯତେ । ନୀଲଃ ପାଂଡୁରଲାଂଗୂଲସ୍ତୋଯମୁଦ୍ଧରତେ ତୁ ଯଃ
ଖୁର ଓ ଶିଙ୍ଗ ଧଳା ଥିଲେ ଏହି ବଳଦକୁ ନୀଳ ବଳଦ କୁହାଯାଏ; ଯାହାର ପୁଛର ଶେଷ ଭାଗ ପାଣ୍ଡୁର ଓ ଶରୀର ନୀଳ, ସେଉଁଠି ଜଳ ଉଠାଏ।
ଷଷ୍ଟିଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ପିତରସ୍ତେନ ତର୍ପିତାଃ । ଯଚ୍ଚ ଶୃଂଗଗତଂ ପଂକଂ କୁଲଂ ତିଷ୍ଠତି ଚୋଦ୍ଧୃତମ୍
ସେ ଜଣେ ଲୋକ ତାଙ୍କର ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ କରିଥାଏ; ଏବଂ ଶୃଙ୍ଗରେ ଯେତେ ମାଟି ଲାଗିଥାଏ, ସେତେ ତାଙ୍କର କୁଳ ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ।
ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ଚାଶ୍ନଂତି ସୋମଲୋକଂ ମହାଦ୍ଯୁତିମ୍ । ଆସୀଦ୍ରାଜ୍ଞୋ ଦିଲୀପସ୍ଯ ନୃଗସ୍ଯ ନହୁଷସ୍ଯ ଚ
ସେ ଲୋକଙ୍କର ପିତୃମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସୋମ ଲୋକର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଦିଳୀପ, ନୃଗ, ନହୁଷ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ତୁ ନରେଂଦ୍ରାଣାଂ ପୁନରନ୍ଯୋ ନ ଗଚ୍ଛତି । ବହୁଭିର୍ଵସୁଧା ଦତ୍ତା ରାଜଭିଃ ସଗରାଦିଭିଃ
କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଫଳ କେହି ଅନ୍ୟେ ଲାଭ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସଗର ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ରାଜା ମାଟି ଦାନ କରିଛନ୍ତି।
ଯସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଯଦା ଭୂମିସ୍ତସ୍ଯତସ୍ଯ ତଦା ଫଲମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନୋ ଵାଥ ସ୍ତ୍ରୀହଂତା ବାଲଘ୍ନଃ ପତିତୋଽଥଵା
ଯେଉଁ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଭୂମିର ମାଲିକ, ସେଇ ସମୟରେ ସେ ତାହାର ଫଳ ପାଏ; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ, ଜନନୀ ହତ୍ୟାକାରୀ, ଶିଶୁ ହତ୍ୟାକାରୀ କିମ୍ବା ପତିତ ଯେ କିଏ ହେଉନାହିଁ।
ଗଵାଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ହଂତା ତତ୍ତସ୍ଯଦୁଃଷ୍କୃତମ୍ । ସ୍ଵଦତ୍ତାଂ ପରଦତ୍ତାଂ ଵା ଯୋ ହରେତ୍ତୁ ଵସୁଂଧରାମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ହତ୍ୟା କରେ, ତାଙ୍କର ପାପ ସେଇ ଲୋକଙ୍କ ସମାନ ଯିଏ ନିଜେ ଦିଆ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦିଆ ଭୂମି ଦଳି ନେଇଥାଏ।
ସ ଚ ଵିଷ୍ଠାକୃମିର୍ଭୂତ୍ଵା ପିତୃଭିଃ ସହ ପଚ୍ଯତେ । ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଗେ ତିଷ୍ଠତି ଭୂମିଦଃ
ସେ ଲୋକ ମଳର କୀଟ ହୋଇ ପିତୃମାନେ ସହିତ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ; କିନ୍ତୁ ଭୂମି ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥାଏ।
ପ୍ରହର୍ତା ଚାନୁମଂତା ଚ ତାଵଦ୍ଵୈ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଭୂମିଦାଦ୍ଭୂମିହର୍ତୁଶ୍ଚ ନାପରଃ ପୁଣ୍ଯପାପଵାନ୍
ଯିଏ ମାରେ ଓ ଯିଏ ସହମତି ଦେଉଛି, ସେମାନେ ସେତେ ଦିନ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଭୂମି ଦାତା ଓ ଭୂମି ନେବାକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କେହି ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ କିମ୍ବା ପାପର ଭାଗୀ ହୁଏନାହିଁ।
ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵାଧସ୍ତୌ ଚ ତିଷ୍ଠେତେ ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ସେମାନେ ଉପରେ ଓ ତଳେ ରହନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି ନାଶ ହେଉଅଯ୍ୟନ୍ତ।
ଅଗ୍ନେରପତ୍ଯଂ ପ୍ରଥମଂ ସୁଵର୍ଣଂ ଭୂର୍ଵୈଷ୍ଣଵୀ ସୂର୍ଯସୁତାସ୍ତୁ ଗାଵଃ । ତେଷାଂମନଂତଂ ଫଲମଶ୍ନୁଵୀତ ଯଃ କାଂଚନଂ ଗାଂ ଚ ମହୀଂ ଚ ଦଦ୍ଯାତ୍
ସୁନା ଅଗ୍ନିଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସନ୍ତାନ, ଭୂମି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର, ଗାଈ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଝିଅମାନେ; ଯିଏ ସୁନା, ଗାଈ କିମ୍ବା ଭୂମି ଦାନ କରେ, ସେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ପାଏ।
ଭୂମିଂ ଯଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି ଯଶ୍ଚ ଭୂମିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଉଭୌ ତୌ ପୁଣ୍ଯକର୍ମାଣୌ ନିଯତୌ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନୌ
ଯିଏ ଭୂମି ନେଉଛି ଓ ଯିଏ ଭୂମି ଦେଉଛି, ଏହି ଦୁଇଁ ଜଣେ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ।
ଅନ୍ଯାଯେନ ହୃତା ଭୂମିର୍ଯୈର୍ନରୈରପହାରିତା । ହରଂତୋ ହାରଯଂତଶ୍ଚ ହନ୍ଯୁସ୍ତେ ସପ୍ତମଂ କୁଲମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ଅନ୍ୟାୟରେ ଭୂମି ନେଇଥାଏ କିମ୍ବା ନେଇବାକୁ ଲାଗାଏ, ସେମାନେ ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁଳକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି।
ହରେଦ୍ଧାରଯତେ ଯସ୍ତୁ ମଂଦବୁଦ୍ଧିସ୍ତମୋଵୃତଃ । ସ ବଦ୍ଧୋ ଵାରୁଣୈଃ ପାଶୈସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଷୁ ଜାଯତେ
ଯିଏ ମନ୍ଦ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଇ ଭୂମି ଦଳି ଧରିଥାଏ, ସେ ବାରୁଣୀ ପାଶରେ ବନ୍ଧାଯାଇ ପଶୁ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଅଶ୍ରୁଭିଃ ପତିତୈସ୍ତେଷାଂ ଦାନାନାମଵକୀର୍ତ୍ତନମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ହୃତେ କ୍ଷେତ୍ରେ ହତଂ ତ୍ରିପୁରୁଷଂ କୁଲମ୍
ସେମାନଙ୍କର ଦାନ ଅଶ୍ରୁ ପଡ଼ି ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଜମି ନେଇଯାଏ, ତେବେ ତିନି ପିଢିର କୁଳ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଵାପୀକୂପସହସ୍ରେଣ ଅଶ୍ଵମେଧଶତେନ ଚ । ଗଵାଂକୋଟିପ୍ରଦାନେନ ଭୂମିହର୍ତା ନ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି
ହଜାର ଟିଏଁ ଆହେଁ କୁଆଁ, ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା କୋଟି ଗାଈ ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଭୂମି ଦଳି ନେଇଥିବା ଲୋକ ପବିତ୍ର ହୁଏନାହିଁ।