ଶତଂ ହି ତସ୍ଯ ଵର୍ଷାଣାଂ ପରମାଯୁର୍ମହାତ୍ମନଃ। ଏକମସ୍ଯ ଵ୍ଯତୀତଂ ତୁ ପରାର୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋନଘ
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଶତ ବର୍ଷ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆୟୁଷ୍ୟ। ଏହାର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ପରାର୍ଧ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବିତିଗଲା, ହେ ନିର୍ମଳ।
ତସ୍ଯାନ୍ତେଭୂନ୍ମହାକଲ୍ପଃ ପାଦ୍ମ ଇତ୍ଯଭିଵିଶ୍ରୁତଃ। ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯ ପରାର୍ଧସ୍ଯ ଵର୍ତମାନସ୍ଯ ଵୈ ନୃପ
ସେହି ଶେଷରେ ଯେଉଁ ମହାକଳ୍ପ ଆସିଥାଏ, ତାହା ପାଦ୍ମ କଳ୍ପ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏବେ, ହେ ରାଜା, ଦ୍ୱିତୀୟ ପରାର୍ଧ ଚାଲିଛି।
ଵାରାହ ଇତି କଲ୍ପୋଯଂ ପ୍ରଥମଃ ପରିକଲ୍ପିତଃ। ବ୍ରହ୍ମା ନାରାଯଣାଖ୍ଯୋସୌ କଲ୍ପାଦୌ ଭଗଵାନ୍ଯଥା
ଏହି ବାରାହ କଳ୍ପଟିଏ ପ୍ରଥମେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଇଛି। କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ନାରାୟଣ ଭାବରେ ଭଗବାନ ଏଭଳି ଥିଲେ।
ସସର୍ଜ ସର୍ଵଭୂତାନି ତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ ମହାମୁନେ। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ପ୍ରଜାଃ ସସର୍ଜ ଭଗଵାନନାଦିସ୍ସର୍ଵସଂଭଵଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ—ଏହା କହ, ବଡ଼ ଋଷି। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ସମସ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ ଭଗବାନ ପ୍ରଜାମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଅତୀତକଲ୍ପାଵସାନେ ନିଶାସୁପ୍ତୋତ୍ଥିତଃ ପ୍ରଭୁଃ। ସତ୍ଵୋଦ୍ରିକ୍ତସ୍ତଥା ବ୍ରହ୍ମା ଶୂନ୍ଯଂ ଲୋକମଵୈକ୍ଷତ
ପୂର୍ବ କଳ୍ପ ଶେଷରେ, ରାତି ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଭୁ ଜାଗିଲେ, ସତ୍ତ୍ୱରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଖିଲେ ଯେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଶୂନ୍ୟ।
ତୋଯାନ୍ତସ୍ସ ମହୀଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନିମଗ୍ନାଂ ଵାରିସଂପ୍ଲଵେ। ପ୍ରଵିଚିଂତ୍ଯ ତଦୁଦ୍ଧାରଂ କର୍ତୁକାମଃ ପ୍ରଜାପତିଃ
ପାଣି ଭିତରେ ମାଟି ଡୁବିଯାଇଛି ବୋଲି ଜାଣି, ପ୍ରଜାପତି ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ତାକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁରୂପଂ ତଦା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୃଥ୍ଵୀଂ ଵୋଢୁଂ ସ୍ଵତେଜସା। ମତ୍ସ୍ଯକୂର୍ମାଦିକାଂ ଚାନ୍ଯାଂ ଵାରାହୀଂ ତନୁମାଵିଶତ୍
ତାହାବେଳେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆକୃତି ବୁଝି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ପୃଥିବୀକୁ ବୋହିବା ପାଇଁ, ମାଛ, କଚ୍ଛପ ଓ ଅନ୍ୟ ଆକୃତିଠାରୁ ଭିନ୍ନ ବାରାହ ଶରୀରକୁ ଧାରଣ କଲେ।
ଵେଦଯଜ୍ଞମଯଂ ରୂପମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଜଗତଃ ସ୍ଥିତୌ। ସ୍ଥିତଃ ସ୍ଥିରାତ୍ମା ସର୍ଵାତ୍ମା ପରମାତ୍ମା ପ୍ରଜାପତିଃ
ବେଦ ଓ ଯଜ୍ଞର ମିଶ୍ରିତ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସବୁଠାରୁ ଦୃଢ଼ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା, ପରମାତ୍ମା, ପ୍ରଜାପତି ଭାବେ ଜଗତର ଭାର ସମ୍ଭାଳି ରହିଲେ।
ପ୍ରଵିଵେଶେ ତଦା ତୋଯଂ ତୋଯାଧାରେ ଧରାଧରଃ। ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ତଂ ତଦା ଦେଵୀ ପାତାଲତଲମାଗତମ୍
ସେ, ଧରାଧର ଭାବେ, ପାଣି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେଠି, ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ପାତାଳ ତଳକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।
ତୁଷ୍ଟାଵ ପ୍ରଣତା ଭୂତ୍ଵା ଭକ୍ତିନମ୍ରା ଵସୁଂଧରା। ପୃଥିଵ୍ଯୁଵାଚ। ନମସ୍ତେ ସର୍ଵଭୂତାଯ ନମସ୍ତେ ପରମାତ୍ମନେ
ବସୁଧାରା ଭକ୍ତିରେ ନମ୍ର ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସ୍ତୁତି କଲେ। ପୃଥିବୀ କହିଲେ: 'ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।'
ମାମୁଦ୍ଧରାସ୍ମାଦଦ୍ଯ ତ୍ଵଂ ତ୍ଵତ୍ତୋହଂ ପୂର୍ଵମୁତ୍ଥିତା। ପରମାତ୍ମନ୍ନମସ୍ତେସ୍ତୁ ପୁରୁଷାତ୍ମନ୍ନମୋସ୍ତୁ ତେ
'ଆଜି ଏଠାରୁ ମୋତେ ଉଠାନ୍ତୁ, କାରଣ ଆଗରୁ ମୁଁ ଆପଣଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସମସ୍ତ ପୁରୁଷର ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।'
ପ୍ରଧାନଵ୍ଯକ୍ତରୂପାଯ କାଲଭୂତାଯ ତେ ନମଃ। ତ୍ଵଂ କର୍ତ୍ତାସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତ୍ଵଂ ପାତା ତ୍ଵଂ ଵିନାଶକୃତ୍
'ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ବ୍ୟକ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ସମୟ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ ଓ ସଂହାରକ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।'
ସର୍ଗାଦୌ ଯଃ ପରୋବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରାତ୍ମରୂପଧୃକ୍। ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵା ଚ ସକଲଂ ଜଗତ୍ଯେକାର୍ଣଵୀକୃତେ
ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ଯିଏ ପରବ୍ରହ୍ମ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଆତ୍ମା ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ମହାସାଗର ହେବାବେଳେ ସେ ସମସ୍ତକୁ ଗ୍ରସଣ କରିଥିଲେ—
ଶେଷେ ତ୍ଵମେଵ ଗୋଵିନ୍ଦ ଚିନ୍ତ୍ଯମାନୋ ମନୀଷିଭିଃ। ଭଵତୋ ଯତ୍ପରଂ ରୂପଂ ତନ୍ନ ଜାନାତି କଶ୍ଚନ
ଶେଷରେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଆପଣ ଏକାକି ରହନ୍ତି, ମୁନିମାନେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କ ପରମ ରୂପ କେହି ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅଵତାରେଷୁ ଯଦ୍ରୂପଂ ତଦର୍ଚନ୍ତି ଦିଵୌକସଃ। ତ୍ଵାମାରାଧ୍ଯ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଯାତା ମୁକ୍ତିଂ ମୁମୁକ୍ଷଵଃ
ଆପଣଙ୍କ ଅବତାର ଯେଉଁ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେବତାମାନେ ପୂଜନ୍ତି; ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ଆପଣଙ୍କୁ ପରବ୍ରହ୍ମ ଭାବେ ଉପାସନା କରି, ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଵାସୁଦେଵମନାରାଧ୍ଯ କୋ ହି ମୋକ୍ଷମଵାପ୍ସ୍ଯତି। ଯଦ୍ରୂପଂ ମନସା ଗ୍ରାହ୍ଯଂ ଯଦ୍ଗ୍ରାହ୍ଯଂ ଚକ୍ଷୁରାଦିଭିଃ
ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଛାଡ଼ି କିଏ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବ? ମନରେ ଧାରଣ କରାଯାଉଥିବା ଆପଣଙ୍କ ରୂପ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଯାହା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି—
ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚ ଯତ୍ପରିଛେଦ୍ଯଂ ତଦ୍ରୂପମଖିଲଂ ତଵ। ତ୍ଵନ୍ମଯ୍ଯହଂ ତ୍ଵଦାଧାରାତ୍ଵତ୍ସୃଷ୍ଟା ତ୍ଵାମୁପାଶ୍ରିତା
ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଯାହା ବୁଝିପାରାଯାଏ, ସେସବୁ ଆପଣଙ୍କ ରୂପ। ମୁଁ ଆପଣରେ ବ୍ୟାପିତ, ଆପଣ ମୋର ଆଧାର, ଆପଣ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛି।
ମାଧଵୀମିତି ଲୋକୋଯମଭିଧତ୍ତେ ତତୋ ହି ମାମ୍। ଏଵଂ ସଂସ୍ତୂଯମାନସ୍ତୁ ପୃଥିଵ୍ଯା ପୃଥିଵୀଧରଃ
ଏହି ଲୋକ ମୋତେ 'ମାଧବୀ' ବୋଲି କହେ। ଏଭଳି ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲାପରେ, ପୃଥିବୀଧର—
ସାମସ୍ଵରଧ୍ଵନିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଜଗର୍ଜ ପରିଘର୍ଘରମ୍। ତତଃ ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଧରାଂ ସ୍ଵଦଂଷ୍ଟ୍ରଯା ମହାଵରାହଃ ସ୍ଫୁଟପଦ୍ମଲୋଚନଃ। ରସାତଲାଦୁତ୍ପଲପତ୍ରସନ୍ନିଭଃ ସମୁତ୍ଥିତୋ ନୀଲ ଇଵାଚଲୋ ମହାନ୍
ଶ୍ରୀମାନ ବଡ଼ ଗର୍ଜନ କଲେ, ସାମବେଦ ଶବ୍ଦ ଓ ମେଘର ଘର୍ଘରାହଟ ପରି। ତାପରେ, ମହାବାରାହ ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଦୃଷ୍ଟି ନେଇ, ନିଜ ଦାଢ଼ିରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ, ପାତାଳ ତଳରୁ ଉତ୍ପଳ ପତ୍ର ପରି ନୀଳ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଉପରକୁ ଆସିଲେ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠତା ତେନ ମୁଖାନିଲାହତଂ ତଦାପ୍ଲଵାଂଭୋ ଜନଲୋକ ସଂଶ୍ରଯାନ୍। ସନଂଦନାଦୀନପକଲ୍ମଷାନ୍ମୁନୀଂଶ୍ଚକାର ଭୂଯୋପି ପଵିତ୍ରତାସ୍ପଦମ୍
ସେ ଉଠୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁର ବାତାସରେ ପାଣି ଉଡ଼ିଗଲା, ଏବଂ ଜନଲୋକରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା ସନନ୍ଦନ ଆଦି ନିଷ୍ପାପ ଋଷିମାନେ ଆଉ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ହେଲେ।
ପ୍ରଯାଂତି ତୋଯାନି ଖୁରାଗ୍ରଵିକ୍ଷତେ ରସାତଲେଽଧକୃତଶବ୍ଦସଂତତିଃ। ବଲାହକାନାଂ ଚ ତତି ସ୍ତୁତସ୍ଯ ଶ୍ଵାସାନିଲାସ୍ତା ପରିତଃ ପ୍ରଯାତି
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖୁରରେ ଜଳ ଉତ୍ପାତ ହୋଇ ଗଭୀର ଭୂମିକୁ ଯାଉଛି, ଏବଂ ଏହାର ଅବିରତ ଶବ୍ଦ ହେଉଛି। ପ୍ରଶଂସିତ ମେଘମାନଙ୍କର ଶ୍ୱାସର ବାତାସ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବିକିରଣ ହେଉଛି।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠତସ୍ତସ୍ଯ ଜଲାର୍ଦ୍ରକୁକ୍ଷେର୍ମହାଵରାହସ୍ଯ ମହୀଂ ଵିଦାର୍ଯ। ଵିଧୂନ୍ଵତୋ ଵେଦମଯଂ ଶ(ଶି?)ରୀରଂ ରୋମାଂତରସ୍ଥା ମୁନଯୋ ଜୁଷଂତି
ବଡ଼ ବରାହ ଜଳରେ ଭିଜା ପେଟ ସହିତ ଉଠିବାବେଳେ, ଭୂମିକୁ ଫାଟିଦେଉଛି। ତାଙ୍କର ବେଦମୟ ଦେହର ଲୋମରେ ଥିବା ଋଷିମାନେ, ସେ ଦେହ କମ୍ପିତ ହେବା ସମୟରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି।
ଜନେଶ୍ଵରାଣାଂ ପରମେଶ କେଶଵ ପ୍ରଭୁର୍ଗଦା ଶଂଖଦରାସିଚକ୍ରଧୃକ୍। ପ୍ରଭୂତି ନାଶ ସ୍ଥିତି ହେତୁରୀଶ୍ଵରସ୍ତ୍ଵମେଵ ନାନ୍ଯତ୍ପରମଂ ଚ ଯତ୍ପଦମ୍
ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ହେ କେଶବ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ନାଥ, ଗଦା, ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ରଧାରୀ, ସୃଷ୍ଟି, ସଂହାର ଓ ପାଳନର କାରଣ ଆପଣେ ହିଁ, ଆପଣେ ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପରମ ନିବାସ ନାହିଁ।
ପାଦେଷୁ ଵେଦାସ୍ତଵ ଯୂପଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଦଂତେଷୁ ଯଜ୍ଞାଃ ଶ୍ରୁତଯଶ୍ଚ ଵକ୍ତ୍ରେ। ହୁତାଶ ଜିହ୍ଵୋସି ତନୂରୁହାଣି ଦର୍ଭାଃ ପ୍ରଭୋ ଯଜ୍ଞପୁମାଂସ୍ତ୍ଵମେଵ
ଆପଣଙ୍କର ପାଦରେ ବେଦ, ଦାଂତରେ ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭ, ଦାଂତ ଓ ମୁହଁରେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଶ୍ରୁତି, ଜିଭାରେ ଅଗ୍ନି, ଦେହର ଲୋମରେ କୁଶ ଘାସ; ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣେ ହିଁ ଯଜ୍ଞର ମୂର୍ତ୍ତି।
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋରତୁଲପ୍ରଭାଵ ଯଦଂତରଂ ତଦ୍ଵପୁଷା ତଵୈଵ। ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଜଗଦ୍ଵାପି ସମସ୍ତମେତଦ୍ଧିତାଯ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଵିଭୋ ଭଵତ୍ଵମ୍
ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେଠାରେ ଆପଣଙ୍କର ଦେହ ଭରିଛି। ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଆପଣେ ଭରିଛନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ।
ପରମାତ୍ମା ତ୍ଵମେଵୈକୋ ନାନ୍ଯୋସ୍ତି ଜଗତଃ ପତେ
ଆପଣେ ହିଁ ପରମାତ୍ମା, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ, ହେ ବିଶ୍ୱର ନାଥ।
ତଵୈଷ ମହିମା ଯେନ ଵ୍ଯାପ୍ତମେତଚ୍ଚରାଚରଂ। ଜ୍ଞାନସ୍ଵରୂପମଖିଲଂ ଜଗଦେତଦବୁଦ୍ଧଯଃ
ଏହି ଆପଣଙ୍କର ମହିମା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ବସ୍ତୁ ଭରିଯାଇଛି। ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଜ୍ଞାନର ରୂପ, କିନ୍ତୁ ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହା ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅର୍ଥସ୍ଵରୂପଂ ପଶ୍ଯଂତୋ ଭ୍ରାମ୍ଯଂତେ ତମସଃ ପ୍ଲଵେ। ଯେ ତୁ ଜ୍ଞାନଵିଦଶ୍ଶୁଦ୍ଧଚେତସସ୍ତେଽଖିଲଂ ଜଗତ୍ ୫୦ 1.3.
ଯେମାନେ କେବଳ ପଦାର୍ଥର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାରର ତରିରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣନ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଦେଖନ୍ତି।
ଜ୍ଞାନାତ୍ମକଂ ପ୍ରପଶ୍ଯଂତି ତ୍ଵଦ୍ରୂପଂ ପରମେଶ୍ଵର। ପ୍ରସୀଦ ସର୍ଵଭୂତାତ୍ମନ୍ଭଵାଯ ଜଗତସ୍ତ୍ଵିମାମ୍
ଯେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଦେହକୁ ଜ୍ଞାନର ରୂପରେ ଦେଖନ୍ତି, ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଦୟା କରନ୍ତୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆତ୍ମା, ବିଶ୍ୱର ଭଲ ପାଇଁ।
ଉଦ୍ଧରୋର୍ଵୀମମେଯାତ୍ମନ୍ନିମଗ୍ନାମବ୍ଜଲୋଚନ। ସତ୍ଵୋଦ୍ରିକ୍ତୋସି ଭଗଵନ୍ଗୋଵିଂଦ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍
ଅପରିମିତ ହେଉଥିବା ଅମ୍ବୁଜନୟନ, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ। ହେ ଭଗବାନ ଗୋବିନ୍ଦ, ଆପଣେ ଶୁଦ୍ଧତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାନ୍ତୁ।