ଭଵଂତି ପରିମାଣଂ ଚ ତେଷାଂ କାଲକୃତଂ ଶୃଣୁ। ସପ୍ତର୍ଷଯଃ ସୁରାଃ ଶକ୍ରୋ ମନୁସ୍ତତ୍ସୂନଵୋ ନୃପ
ହେ ରାଜା, ସେମାନଙ୍କର ସମୟର ମାପ କେମିତି ହୁଏ, ତାହା ଶୁଣ। ସପ୍ତ ଋଷି, ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର, ମନୁ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କର ସମୟ ଏଭଳି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ।
ଏକକାଲେ ହି ସୃଜ୍ଯଂତେ ସଂହ୍ରିଯଂତେ ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍। ଚତର୍ଯୁଗାନାଂ ସଂଖ୍ଯାତା ସାଧିକା ହ୍ଯେକସପ୍ତତିଃ
ସମସ୍ତେ ଏକ ସମୟରେ, ପୂର୍ବବତ୍, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ହୁଅନ୍ତି। ଚାରି ଯୁଗର ଯୋଗ ଗଣନା କଲେ, ଏହା ଏକାଠି ଏକଅଧିକ ଏକାସପ୍ତି ହୁଏ।
ମନ୍ଵଂତରଂ ମନୋଃ କାଲଃ ସୁରାଦୀନାଂ ଚ ପାର୍ଥିଵ। ଅଷ୍ଟୌ ଶତସହସ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯଯା ସଂଖ୍ଯଯା ସ୍ମୃତଃ
ମନୁ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ସମୟକୁ ମନ୍ବନ୍ତର କୁହାଯାଏ, ହେ ରାଜା, ଏହା ଦେବତାଙ୍କ ଗଣନାରେ ଏଠି ଅଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଭାବେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯାଏ।
ଦ୍ଵିପଂଚାଶତ୍ତଥାନ୍ଯାନି ସହସ୍ରାଣ୍ଯଧିକାନି ଚ। ତ୍ରିଂଶତ୍କୋଟ୍ଯସ୍ତୁ ସଂପୂର୍ଣାଃ ସଂଖ୍ଯାତାଃ ସଂଖ୍ଯଯା ନୃପ
ଏହା ସହିତ ଅଧିକ ଅନ୍ୟ ୫୨ ହଜାର ଥାଏ, ହେ ରାଜା। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗ ହେଉଛି ୩ କୋଟି, ଯାହା ସଂଖ୍ୟାରେ ଗଣାଯାଏ।
ସପ୍ତଷଷ୍ଟିସ୍ତଥାନ୍ଯାନି ନିଯୁତାନି ମହାମତେ। ଵିଂଶତିଶ୍ଚ ସହସ୍ରାଣି କାଲୋଯମଧିକଂ ଵିନା
ଏହା ସହିତ ଅଧିକ ୬୭ ନିୟୁତ ଓ ୨୦ ହଜାର ଅଛି, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ। ଏହି ସମୟ ଅତିରିକ୍ତ ବ୍ୟତୀତ।
ମନ୍ଵଂତରସ୍ଯ ସଂଖ୍ଯେଯଂ ମାନୁଷୈରିହ ଵତ୍ସରୈଃ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶଗୁଣୋ ହ୍ଯେଷ କାଲୋ ବ୍ରାହ୍ମମହଃ ସ୍ମୃତମ୍
ମନ୍ବନ୍ତରର ଏହି ଗଣନା ଏଠି ମାନବ ବର୍ଷରେ ହୁଏ। ଏହି ସମୟକୁ ଚଉଦ ଗୁଣା କଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏକ ଦିନ ଭାବରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯାଏ।
ବ୍ରାହ୍ମୋ ନୈମିତ୍ତିକୋ ନାମ ତସ୍ଯାଂତେ ପ୍ରତିସଂଚରଃ। ତଦାହି ଦହ୍ଯତେ ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଭୂର୍ଭୁଵାଦିକମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦିନକୁ ନୈମିତ୍ତିକ ବୋଲାଯାଏ। ଏହାର ଶେଷରେ ପ୍ରଳୟ ଆସେ, ଯେଉଁବେଳେ ତିନୋଟି ଲୋକ—ଭୂ, ଭୁଵଃ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ—ସମସ୍ତ ଦହିଯାଏ।
ଜନଂ ପ୍ରଯାଂତି ତାପାର୍ତ୍ତା ମହର୍ଲୋକନିଵାସିନଃ। ଏକାର୍ଣଵେ ତୁ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଵରଃ
ମହର୍ଲୋକର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ତାପରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଜନଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ତିନି ଲୋକ ଏକ ମହାସାଗର ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରହନ୍ତି।
ଭୋଗିଶଯ୍ଯାଗତଃ ଶେତେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଗ୍ରାସବୃଂହିତଃ। ଜନସ୍ଥୈର୍ଯୋଗିଭିର୍ଦ୍ଦେଵଶ୍ଚିଂତ୍ଯମାନୋ ଜଗଦ୍ଵିଭୁଃ
ତିନି ଲୋକକୁ ଗ୍ରସି ନିଅଇ, ବ୍ରହ୍ମା ନାଗଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥାନ୍ତି। ଜନଲୋକର ଦୃଢ଼ ଯୋଗୀମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ସେ ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ ବିରାଜିତ।
ତତ୍ପ୍ରମାଣାଂ ହି ତାଂ ରାତ୍ରିଂ ତଦଂତେ ସୃଜତେ ପୁନଃ। ଏଵଂ ତୁ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵର୍ଷମେଵଂ ଵର୍ଷଶତଂ ଚ ତତ୍
ସେହି ସମାନ ମାପର ରାତି ଶେଷରେ, ସେ ପୁଣି ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏକ ବର୍ଷ, ଏଭଳି ଶତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ।
ଶତଂ ହି ତସ୍ଯ ଵର୍ଷାଣାଂ ପରମାଯୁର୍ମହାତ୍ମନଃ। ଏକମସ୍ଯ ଵ୍ଯତୀତଂ ତୁ ପରାର୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋନଘ
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଶତ ବର୍ଷ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆୟୁଷ୍ୟ। ଏହାର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ପରାର୍ଧ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବିତିଗଲା, ହେ ନିର୍ମଳ।
ତସ୍ଯାନ୍ତେଭୂନ୍ମହାକଲ୍ପଃ ପାଦ୍ମ ଇତ୍ଯଭିଵିଶ୍ରୁତଃ। ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯ ପରାର୍ଧସ୍ଯ ଵର୍ତମାନସ୍ଯ ଵୈ ନୃପ
ସେହି ଶେଷରେ ଯେଉଁ ମହାକଳ୍ପ ଆସିଥାଏ, ତାହା ପାଦ୍ମ କଳ୍ପ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏବେ, ହେ ରାଜା, ଦ୍ୱିତୀୟ ପରାର୍ଧ ଚାଲିଛି।
ଵାରାହ ଇତି କଲ୍ପୋଯଂ ପ୍ରଥମଃ ପରିକଲ୍ପିତଃ। ବ୍ରହ୍ମା ନାରାଯଣାଖ୍ଯୋସୌ କଲ୍ପାଦୌ ଭଗଵାନ୍ଯଥା
ଏହି ବାରାହ କଳ୍ପଟିଏ ପ୍ରଥମେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଇଛି। କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ନାରାୟଣ ଭାବରେ ଭଗବାନ ଏଭଳି ଥିଲେ।
ସସର୍ଜ ସର୍ଵଭୂତାନି ତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ ମହାମୁନେ। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ପ୍ରଜାଃ ସସର୍ଜ ଭଗଵାନନାଦିସ୍ସର୍ଵସଂଭଵଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ—ଏହା କହ, ବଡ଼ ଋଷି। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ସମସ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ ଭଗବାନ ପ୍ରଜାମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଅତୀତକଲ୍ପାଵସାନେ ନିଶାସୁପ୍ତୋତ୍ଥିତଃ ପ୍ରଭୁଃ। ସତ୍ଵୋଦ୍ରିକ୍ତସ୍ତଥା ବ୍ରହ୍ମା ଶୂନ୍ଯଂ ଲୋକମଵୈକ୍ଷତ
ପୂର୍ବ କଳ୍ପ ଶେଷରେ, ରାତି ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଭୁ ଜାଗିଲେ, ସତ୍ତ୍ୱରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଖିଲେ ଯେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଶୂନ୍ୟ।
ତୋଯାନ୍ତସ୍ସ ମହୀଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନିମଗ୍ନାଂ ଵାରିସଂପ୍ଲଵେ। ପ୍ରଵିଚିଂତ୍ଯ ତଦୁଦ୍ଧାରଂ କର୍ତୁକାମଃ ପ୍ରଜାପତିଃ
ପାଣି ଭିତରେ ମାଟି ଡୁବିଯାଇଛି ବୋଲି ଜାଣି, ପ୍ରଜାପତି ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ତାକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁରୂପଂ ତଦା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୃଥ୍ଵୀଂ ଵୋଢୁଂ ସ୍ଵତେଜସା। ମତ୍ସ୍ଯକୂର୍ମାଦିକାଂ ଚାନ୍ଯାଂ ଵାରାହୀଂ ତନୁମାଵିଶତ୍
ତାହାବେଳେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆକୃତି ବୁଝି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ପୃଥିବୀକୁ ବୋହିବା ପାଇଁ, ମାଛ, କଚ୍ଛପ ଓ ଅନ୍ୟ ଆକୃତିଠାରୁ ଭିନ୍ନ ବାରାହ ଶରୀରକୁ ଧାରଣ କଲେ।
ଵେଦଯଜ୍ଞମଯଂ ରୂପମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଜଗତଃ ସ୍ଥିତୌ। ସ୍ଥିତଃ ସ୍ଥିରାତ୍ମା ସର୍ଵାତ୍ମା ପରମାତ୍ମା ପ୍ରଜାପତିଃ
ବେଦ ଓ ଯଜ୍ଞର ମିଶ୍ରିତ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସବୁଠାରୁ ଦୃଢ଼ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା, ପରମାତ୍ମା, ପ୍ରଜାପତି ଭାବେ ଜଗତର ଭାର ସମ୍ଭାଳି ରହିଲେ।
ପ୍ରଵିଵେଶେ ତଦା ତୋଯଂ ତୋଯାଧାରେ ଧରାଧରଃ। ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ତଂ ତଦା ଦେଵୀ ପାତାଲତଲମାଗତମ୍
ସେ, ଧରାଧର ଭାବେ, ପାଣି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେଠି, ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ପାତାଳ ତଳକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।
ତୁଷ୍ଟାଵ ପ୍ରଣତା ଭୂତ୍ଵା ଭକ୍ତିନମ୍ରା ଵସୁଂଧରା। ପୃଥିଵ୍ଯୁଵାଚ। ନମସ୍ତେ ସର୍ଵଭୂତାଯ ନମସ୍ତେ ପରମାତ୍ମନେ
ବସୁଧାରା ଭକ୍ତିରେ ନମ୍ର ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସ୍ତୁତି କଲେ। ପୃଥିବୀ କହିଲେ: 'ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।'
ମାମୁଦ୍ଧରାସ୍ମାଦଦ୍ଯ ତ୍ଵଂ ତ୍ଵତ୍ତୋହଂ ପୂର୍ଵମୁତ୍ଥିତା। ପରମାତ୍ମନ୍ନମସ୍ତେସ୍ତୁ ପୁରୁଷାତ୍ମନ୍ନମୋସ୍ତୁ ତେ
'ଆଜି ଏଠାରୁ ମୋତେ ଉଠାନ୍ତୁ, କାରଣ ଆଗରୁ ମୁଁ ଆପଣଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସମସ୍ତ ପୁରୁଷର ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।'
ପ୍ରଧାନଵ୍ଯକ୍ତରୂପାଯ କାଲଭୂତାଯ ତେ ନମଃ। ତ୍ଵଂ କର୍ତ୍ତାସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତ୍ଵଂ ପାତା ତ୍ଵଂ ଵିନାଶକୃତ୍
'ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ବ୍ୟକ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ସମୟ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ ଓ ସଂହାରକ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।'
ସର୍ଗାଦୌ ଯଃ ପରୋବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରାତ୍ମରୂପଧୃକ୍। ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵା ଚ ସକଲଂ ଜଗତ୍ଯେକାର୍ଣଵୀକୃତେ
ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ଯିଏ ପରବ୍ରହ୍ମ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଆତ୍ମା ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ମହାସାଗର ହେବାବେଳେ ସେ ସମସ୍ତକୁ ଗ୍ରସଣ କରିଥିଲେ—
ଶେଷେ ତ୍ଵମେଵ ଗୋଵିନ୍ଦ ଚିନ୍ତ୍ଯମାନୋ ମନୀଷିଭିଃ। ଭଵତୋ ଯତ୍ପରଂ ରୂପଂ ତନ୍ନ ଜାନାତି କଶ୍ଚନ
ଶେଷରେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଆପଣ ଏକାକି ରହନ୍ତି, ମୁନିମାନେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କ ପରମ ରୂପ କେହି ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅଵତାରେଷୁ ଯଦ୍ରୂପଂ ତଦର୍ଚନ୍ତି ଦିଵୌକସଃ। ତ୍ଵାମାରାଧ୍ଯ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଯାତା ମୁକ୍ତିଂ ମୁମୁକ୍ଷଵଃ
ଆପଣଙ୍କ ଅବତାର ଯେଉଁ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେବତାମାନେ ପୂଜନ୍ତି; ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ଆପଣଙ୍କୁ ପରବ୍ରହ୍ମ ଭାବେ ଉପାସନା କରି, ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଵାସୁଦେଵମନାରାଧ୍ଯ କୋ ହି ମୋକ୍ଷମଵାପ୍ସ୍ଯତି। ଯଦ୍ରୂପଂ ମନସା ଗ୍ରାହ୍ଯଂ ଯଦ୍ଗ୍ରାହ୍ଯଂ ଚକ୍ଷୁରାଦିଭିଃ
ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଛାଡ଼ି କିଏ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବ? ମନରେ ଧାରଣ କରାଯାଉଥିବା ଆପଣଙ୍କ ରୂପ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଯାହା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି—
ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚ ଯତ୍ପରିଛେଦ୍ଯଂ ତଦ୍ରୂପମଖିଲଂ ତଵ। ତ୍ଵନ୍ମଯ୍ଯହଂ ତ୍ଵଦାଧାରାତ୍ଵତ୍ସୃଷ୍ଟା ତ୍ଵାମୁପାଶ୍ରିତା
ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଯାହା ବୁଝିପାରାଯାଏ, ସେସବୁ ଆପଣଙ୍କ ରୂପ। ମୁଁ ଆପଣରେ ବ୍ୟାପିତ, ଆପଣ ମୋର ଆଧାର, ଆପଣ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛି।
ମାଧଵୀମିତି ଲୋକୋଯମଭିଧତ୍ତେ ତତୋ ହି ମାମ୍। ଏଵଂ ସଂସ୍ତୂଯମାନସ୍ତୁ ପୃଥିଵ୍ଯା ପୃଥିଵୀଧରଃ
ଏହି ଲୋକ ମୋତେ 'ମାଧବୀ' ବୋଲି କହେ। ଏଭଳି ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲାପରେ, ପୃଥିବୀଧର—
ସାମସ୍ଵରଧ୍ଵନିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଜଗର୍ଜ ପରିଘର୍ଘରମ୍। ତତଃ ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଧରାଂ ସ୍ଵଦଂଷ୍ଟ୍ରଯା ମହାଵରାହଃ ସ୍ଫୁଟପଦ୍ମଲୋଚନଃ। ରସାତଲାଦୁତ୍ପଲପତ୍ରସନ୍ନିଭଃ ସମୁତ୍ଥିତୋ ନୀଲ ଇଵାଚଲୋ ମହାନ୍
ଶ୍ରୀମାନ ବଡ଼ ଗର୍ଜନ କଲେ, ସାମବେଦ ଶବ୍ଦ ଓ ମେଘର ଘର୍ଘରାହଟ ପରି। ତାପରେ, ମହାବାରାହ ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଦୃଷ୍ଟି ନେଇ, ନିଜ ଦାଢ଼ିରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ, ପାତାଳ ତଳରୁ ଉତ୍ପଳ ପତ୍ର ପରି ନୀଳ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଉପରକୁ ଆସିଲେ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠତା ତେନ ମୁଖାନିଲାହତଂ ତଦାପ୍ଲଵାଂଭୋ ଜନଲୋକ ସଂଶ୍ରଯାନ୍। ସନଂଦନାଦୀନପକଲ୍ମଷାନ୍ମୁନୀଂଶ୍ଚକାର ଭୂଯୋପି ପଵିତ୍ରତାସ୍ପଦମ୍
ସେ ଉଠୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁର ବାତାସରେ ପାଣି ଉଡ଼ିଗଲା, ଏବଂ ଜନଲୋକରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା ସନନ୍ଦନ ଆଦି ନିଷ୍ପାପ ଋଷିମାନେ ଆଉ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ହେଲେ।