ଯେ ଚ କୁର୍ଵଂତି ପୁରୁଷାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵା ଭକ୍ତିତତ୍ପରାଃ । ତେ ସର୍ଵେ ପାପନିର୍ମୁକ୍ତା ଯାଂତି ବ୍ରହ୍ମସନାତନମ୍
ଯେମାନେ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ନେତ୍ରରୋଗା ଵିନଶ୍ଯଂତି ଯଥା ପାପପ୍ରଭାଵଜାଃ । ଆଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯଃ ସର୍ଵେ ନଶ୍ଯଂତେ ହି କୃତେକ୍ଷଣାତ୍
ପାପର ପ୍ରଭାବରୁ ହୋଇଥିବା ଚକ୍ଷୁର ରୋଗ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗ ତୁରନ୍ତ ଦୂରିଯାଏ।
ନ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଂ ନ ଶୋକଂ ଚ ନ ମୋହୋ ନ ଚ ଵିଭ୍ରମଃ । ଗୃହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସମାଯାତି ଜନ୍ମଜନ୍ମନି ଵାଡଵ
ଘରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଶୋକ, ମୋହ କିମ୍ବା ଭ୍ରମ ନାହିଁ; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଘରେ ଜନ୍ମ ପରେ ଜନ୍ମ ବାସ କରନ୍ତି, ହେ ବଡ଼ଭା।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶତକ୍ରତୁଂ ସିଦ୍ଧଂ ସମାପ୍ତଵରଦକ୍ଷିଣମ୍ । ମଘଵା ଜାତସଂକଲ୍ପଃ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛଦ୍ବୃହସ୍ପତିମ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ—ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧ ଓ ଦାନଦେଇ ସମାପ୍ତ ଦେଖି, ମଘବାନ୍ ନିଜ ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ଭଗଵନ୍କେନ ଦାନେନ ସର୍ଵତଃ ସୁଖମେଧତେ । ଯଦକ୍ଷଯଂ ମହାର୍ଘଂ ଚ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ମହାତପଃ
ହେ ଭଗବାନ, କେଉଁ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଠାରେ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅମୂଲ୍ୟ ସୁଖ ମିଳେ? ଏହି କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ହେ ମହାତପସ୍ବୀ।
ଏଵମିଂଦ୍ରେଣ ଚୋକ୍ତୋଽସୌ ଦେଵଦେଵଃ ପୁରୋହିତଃ । ପ୍ରହସ୍ଯ ତଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚହ
ଏପରି ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଚାରାଯିବା ପରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ପୁରୋହିତ ବୃହସ୍ପତି ହସି, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ହିରଣ୍ଯଦାନଂ ଗୋଦାନଂ ଭୂମିଦାନଂ ଚ ଵାସଵ । ଏତତ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛମାନସ୍ତୁ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ହେ ବାସବ, ସୁନା, ଗାଈ ଓ ଜମି ଦାନ କରିଥିବା ଲୋକ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ସୁଵର୍ଣଂ ରଜତଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ମଣିରତ୍ନଂ ଚ ଵାସଵ । ସର୍ଵମେଵ ଭଵେଦ୍ଦତ୍ତଂ ଵସୁଧାଂ ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ହେ ବାସବ, ସୁନା, ଚାଁଦି, ବସ୍ତ୍ର, ମଣି ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ—ଏସବୁ ଦାନ ହେଉଛି ଯେଉଁଠି ଜମି ଦାନ କରାଯାଏ।
ଫାଲକୃଷ୍ଟାଂ ମହୀଂ ଦତ୍ଵା ସବୀଜାଂ ସସ୍ଯମାଲିନୀମ୍ । ଯାଵତ୍ସୂର୍ଯକୃତାଲୋକସ୍ତାଵତ୍ସ୍ଵର୍ଗେମହୀଯତେ
ଯେଉଁଠି ଚଷା କରାଯାଇଥିବା, ବିଆ ଓ ଫସଲ ଥିବା ଜମି ଦାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁଯାଏଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଉଛି, ସେଉଁଯାଏଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ମାନ୍ୟତା ମିଳେ।
ଯତ୍କିଂଚିତ୍କୁରୁତେ ପାପଂ ପୁରୁଷୋ ଵୃତ୍ତିକର୍ଷିତଃ । ଅପି ଗୋଚର୍ମମାତ୍ରେଣ ଭୂମିଦାନେନ ଶୁଧ୍ଯତି
ଏକ ମଣିଷ ଜୀବିକା ପାଇଁ କିଛି ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗାଈର ଚର୍ମ ପରିମାଣ ଜମି ଦାନ କଲେ ସେ ପାପ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ।
ଦଶହସ୍ତେନ ଦଂଡୋଽତ୍ର ତ୍ରିଂଶଦ୍ଦଂଡାନି ଵର୍ତନମ୍ । ଦଶତାନ୍ଯେଵ ଗୋଚର୍ମ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଗୋଚର୍ମଲକ୍ଷଣମ୍
ଏଠାରେ ଦସ ହାତ ଲମ୍ବା ଏକ ଦଣ୍ଡ, ଏମିତି ତିରିଶଟି ଦଣ୍ଡ ହେଉଛି ଏକ ମାପ; ଦଶଟି ଏମିତି ମାପ ହେଉଛି ଗାଈର ଚର୍ମ, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଚର୍ମ କୁହାଯାଏ।
ସଵୃଷଂ ଗୋସହସ୍ରଂ ତୁ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତ୍ଯଯଂତ୍ରିତମ୍ । ବାଲଵତ୍ସପ୍ରସୂତାନାଂ ତଦ୍ଗୋଚର୍ମ ଇତି ସ୍ମୃତମ୍
ଯେଉଁଠି ଏକ ହଜାର ଗାଈ ଓ ବଳଦ ନିରୋଧ ବିନା ରହିଥାଏ, ଏବଂ ସେଠି ଛୁଆ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ସେଉଁଠିକୁ ଗାଈର ଚର୍ମ ବୋଲି ପୁରାଣରେ କୁହାଯାଏ।
ଵିପ୍ରାଯ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଗୁଣାନ୍ଵିତାଯ ତପୋଯୁତାଯ ପ୍ରଜିତେଂଦ୍ରିଯାଯ । ଯାଵନ୍ମହୀ ତିଷ୍ଠତି ସାଗରାଂତା ତାଵତ୍ଫଲଂ ତସ୍ଯ ଭଵେଦନଂତମ୍
ଯିଏ ଗୁଣବାନ, ତପସ୍ଵୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଜମି ଦାନ କରେ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁଯାଏଁ ପୃଥିବୀ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା ଅଛି, ସେଉଁଯାଏଁ ତାଙ୍କର ଫଳ ଅନନ୍ତ ରହିଥାଏ।
ଯଥାପ୍ସୁ ପତିତଃ ଶକ୍ର ତୈଲବିଂଦୁଃ ପ୍ରସର୍ପତି । ଏଵଂଭୂମିକୃତଂ ଦାନଂ ସସ୍ଯେ ସସ୍ଯେ ପ୍ରସର୍ପତି
ଯେପରି ତେଲର ଫୁଲି ଜଳରେ ପଡିଲେ ସାରା ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ସେପରି ଜମି ଦାନ କଲେ ଫସଲରେ ଫସଲରେ ତାହାର ଫଳ ବଢିଯାଏ।
ଯଥାବୀଜାନି ରୋହଂତି ପ୍ରଚୀର୍ଣାନି ମହୀତଲେ । ଏଵଂ କାମାନ୍ପ୍ରରୋହଂତି ଭୂମିଦାନସମନ୍ଵିତାଃ
ଯେପରି ମାଟିରେ ପକାଯାଇଥିବା ବିଆ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏ, ସେପରି ଜମି ଦାନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଇଚ୍ଛାମାନେ ବଢିଯାଏ।
ଅନ୍ନଦାଃ ସୁଖିନୋ ନିତ୍ଯଂ ଵସ୍ତ୍ରଦୋ ରୂପଵାନ୍ଭଵେତ୍ । ସ ନରଃ ସର୍ଵଦୋ ଭୂଯୋ ଯୋ ଦଦାତି ଵସୁଂଧରାମ୍
ଯିଏ ଅନ୍ନ ଦାନ କରେ ସେ ସଦା ସୁଖୀ ରହେ, ଯିଏ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରେ ସେ ରୂପଶ୍ରୀଳୀ ହୁଏ, ଯିଏ ଜମି ଦାନ କରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଇପାରିବା ମହାନ ଲୋକ ହୁଏ।
ଯଥା ଗୌର୍ଭରତେ ଵତ୍ସଂ କ୍ଷୀରମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ କ୍ଷୀରିଣୀ । ଏଵଂ ଦତ୍ତା ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଭୂମିର୍ଭରତି ଭୂମିଦମ୍
ଯେପରି ଗାଈ ତାର ଛୁଆକୁ ଦୁଧ ଦେଇ ପୋଷେ, ସେପରି ହେ ଶତାକ୍ଷୀ, ପୃଥିବୀ ଜମି ଦାନକାରୀକୁ ପୋଷଣ କରେ।
ଶଂଖୋ ଭଦ୍ରାସନଂ ଛତ୍ରଂ ଵରାଶ୍ଵଵରଵାରଣାଃ । ଭୂମିଦାନସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଫଲଂ ସ୍ଵର୍ଗଃ ପୁରଂଦର
ଶଂଖ, ଶୁଭାସନ, ଛତା, ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଓ ଉତ୍ତମ ହାତୀ—ଏସବୁ ଭୂମି ଦାନର ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ, ହେ ପୁରନ୍ଦର।
ଆଦିତ୍ଯୋ ଵରୁଣୋ ଵହ୍ନିର୍ବ୍ରହ୍ମା ସୋମୋ ହୁତାଶନଃ । ଶୂଲପାଣିଶ୍ଚ ଭଗଵାନଭିନଂଦଂତି ଭୂମିଦମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମା, ସୋମ, ହବିଷ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଓ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭଗବାନ—ସମସ୍ତେ ଜମି ଦାନକାରୀରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।
ଆସ୍ଫୋଟଯଂତି ପିତରୋ ଵର୍ଣଯଂତି ପିତାମହାଃ । ଭୂମିଦାତା କୁଲେ ଜାତଃ ସ ନସ୍ତ୍ରାତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ପିତୃମାନେ ତାଳି ମାଡ଼ନ୍ତି ଓ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ପୂର୍ବଜମାନେ ଗୀତ ଗାନ୍ତି; ଭୂମି ଦାନକାରୀଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ।
ତ୍ରୀଣ୍ଯାହୁରତିଦାନାନି ଗାଵଃ ପୃଥ୍ଵୀ ସରସ୍ଵତୀ । ନରକାଦୁଦ୍ଧରଂତ୍ଯେତେ ଜପଵାପନଦୋହନାତ୍
ଗାଈ, ପୃଥିବୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ—ଏତିକି ମହାଦାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏମାନେ ଜପ, ବିଆ ପକାଇବା ଓ ଦୁଧ ଦେବା ଦ୍ୱାରା ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।
ଦୁର୍ଗତିଂ ତାରଯଂତ୍ଯେତେ ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିର୍ଵିପ୍ରଧାରଣୈଃ । ପ୍ରାଵୃତା ଵସ୍ତ୍ରଦା ଯାଂତି ନଗ୍ନା ଯାନ୍ତିତ୍ଵଵସ୍ତ୍ରଦାଃ
ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହନ୍ତି, ଏମାନେ ଦୁର୍ଗତିରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି; ଯିଏ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରେ ସେ ପରିଧାନ କରି ଯାଏ, ଯିଏ ଦାନ ନାହିଁ କରେ ସେ ନଗ୍ନ ଯାଏ।
ତୃପ୍ତା ଯାଂତ୍ଯନ୍ନଦାତାରଃ କ୍ଷୁଧିତା ଯାଂତ୍ଯନନ୍ନଦାଃ । କାଂକ୍ଷଂତି ପିତରଃ ସର୍ଵେ ନରକାଦ୍ଭଯଭୀରଵଃ
ଅନ୍ନ ଦାନକାରୀ ତୃପ୍ତି ସହିତ ଯାନ୍ତି, ଅନ୍ନ ଦାନ ନ କରିଥିବା ଲୋକ ଭୁଖିଯାନ୍ତି; ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ ନରକ ଭୟରେ ଏହି ଆଶା କରନ୍ତି।
ଗଯାଂ ଯାସ୍ଯତି ଯଃ ପୁତ୍ରଃ ସ ନସ୍ତ୍ରାତା ଭଵିଷ୍ଯତି । ଏଷ୍ଟଵ୍ଯା ବହଵଃ ପୁତ୍ରା ଯଦ୍ଯେକୋଽପି ଗଯାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯିଏ ପୁଅ ଗୟାକୁ ଯିବେ, ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ; ଅନେକ ପୁଅ ହେବା ଉଚିତ, ଯଦି ଏକ ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଗୟାକୁ ଯାଏ।
ଯଜେତ ଵାଶ୍ଵମେଧେନ ନୀଲଂ ଵା ଵୃଷମୁତ୍ସୃଜେତ୍ । ଲୋହିତୋ ଯସ୍ତୁ ଵର୍ଣେନ ପୁଚ୍ଛାଗ୍ରେ ଯସ୍ତୁ ପାଂଡୁରଃ
ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିପାରିବେ କିମ୍ବା ନୀଳ ବଳଦ ଛାଡ଼ିଦେଇପାରିବେ; ବଳଦ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ହେବା କିମ୍ବା ପୁଛର ଶେଷ ଭାଗ ପାଣ୍ଡୁର ହେବା ସମ୍ଭବ।
ଶ୍ଵେତଃ ଖୁରଵିଷାଣାଭ୍ଯାଂ ସ ନୀଲୋ ଵୃଷ ଉଚ୍ଯତେ । ନୀଲଃ ପାଂଡୁରଲାଂଗୂଲସ୍ତୋଯମୁଦ୍ଧରତେ ତୁ ଯଃ
ଖୁର ଓ ଶିଙ୍ଗ ଧଳା ଥିଲେ ଏହି ବଳଦକୁ ନୀଳ ବଳଦ କୁହାଯାଏ; ଯାହାର ପୁଛର ଶେଷ ଭାଗ ପାଣ୍ଡୁର ଓ ଶରୀର ନୀଳ, ସେଉଁଠି ଜଳ ଉଠାଏ।
ଷଷ୍ଟିଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ପିତରସ୍ତେନ ତର୍ପିତାଃ । ଯଚ୍ଚ ଶୃଂଗଗତଂ ପଂକଂ କୁଲଂ ତିଷ୍ଠତି ଚୋଦ୍ଧୃତମ୍
ସେ ଜଣେ ଲୋକ ତାଙ୍କର ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ କରିଥାଏ; ଏବଂ ଶୃଙ୍ଗରେ ଯେତେ ମାଟି ଲାଗିଥାଏ, ସେତେ ତାଙ୍କର କୁଳ ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ।
ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ଚାଶ୍ନଂତି ସୋମଲୋକଂ ମହାଦ୍ଯୁତିମ୍ । ଆସୀଦ୍ରାଜ୍ଞୋ ଦିଲୀପସ୍ଯ ନୃଗସ୍ଯ ନହୁଷସ୍ଯ ଚ
ସେ ଲୋକଙ୍କର ପିତୃମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସୋମ ଲୋକର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଦିଳୀପ, ନୃଗ, ନହୁଷ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ତୁ ନରେଂଦ୍ରାଣାଂ ପୁନରନ୍ଯୋ ନ ଗଚ୍ଛତି । ବହୁଭିର୍ଵସୁଧା ଦତ୍ତା ରାଜଭିଃ ସଗରାଦିଭିଃ
କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଫଳ କେହି ଅନ୍ୟେ ଲାଭ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସଗର ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ରାଜା ମାଟି ଦାନ କରିଛନ୍ତି।
ଯସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଯଦା ଭୂମିସ୍ତସ୍ଯତସ୍ଯ ତଦା ଫଲମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନୋ ଵାଥ ସ୍ତ୍ରୀହଂତା ବାଲଘ୍ନଃ ପତିତୋଽଥଵା
ଯେଉଁ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଭୂମିର ମାଲିକ, ସେଇ ସମୟରେ ସେ ତାହାର ଫଳ ପାଏ; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ, ଜନନୀ ହତ୍ୟାକାରୀ, ଶିଶୁ ହତ୍ୟାକାରୀ କିମ୍ବା ପତିତ ଯେ କିଏ ହେଉନାହିଁ।