ନ ଗଣ୍ଡିକା ସମଂ ତୀର୍ଥଂ ନ ଵ୍ରତଂ ଦ୍ଵାଦଶୀସମମ୍ । ନ ଦେଵଃ କେଶଵାଦନ୍ଯୋ ଭୂଯୋଭୂଯୋ ଵରାନନେ
ଗଣ୍ଡିକା ପରି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ପରି ବ୍ରତ ନାହିଁ, ଏବଂ କେଶବ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ।
ଗଂଡିକାଯାସ୍ତୁ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯେ ଶୃଣ୍ଵଂତି ନରୋତ୍ତମାଃ । ଇହଲୋକେ ସୁଖଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ହି ଯାଂତି ତେ
ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷମାନେ ଗଣ୍ଡିକାର ମହିମା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ ଉମାପତିନାରଦସଂଵାଦେ ଗଂଡିକାତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯଂନାମ ପଂଚସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ ଉମାପତି ଓ ନାରଦଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ଗଣ୍ଡିକା ତୀର୍ଥ ମହିମା' ନାମକ ପଞ୍ଚସପ୍ତତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁ ସୁଂଦରି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଚାଭ୍ଯୁଦଯଂ ତତଃ । ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ପାପୀ ବ୍ରହ୍ମହା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ମହାଦେବ କହିଲେ— ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ଏକ ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ତାହାର ମଙ୍ଗଳମୟ ଫଳ କହିବି। ଏହା ଶୁଣିଲେ ବଡ଼ ଦୁଷ୍ଟ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ— ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଧାତା ଵୈ ନାରଦଂ ପ୍ରାହ ତଦହଂ ତୁ ବ୍ରଵୀମି ତେ । ତମୁଵାଚ ତତୋ ଦେଵଃ ସ୍ଵଯଂଭୂରମିତଦ୍ଯୁତିଃ
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନାରଦଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ଏହି କଥା ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ କହୁଛି। ପରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଦେବ, ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ, ତାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ରୁଚିରଂ ବାହୁଂ ସ୍ମାରଯେଚ୍ଚୌର୍ଧ୍ଵଦେହିକମ୍ । ଭଗଵାନ୍ନାରାଯଣଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଦେଵଶ୍ଚକ୍ରାଯୁଧୋହରିଃ
ସୁନ୍ଦର ବାହୁ ଉଠାଇ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଦେହର ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଭଗବାନ ନାରାୟଣ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଚକ୍ରଧାରୀ ହରିଙ୍କୁ ମନେ କରିବା ଉଚିତ।
ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ ହୃଷୀକେଶଃ ପୁରାଣପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ଅଜିତଃ ଖଡ୍ଗଭୃଜ୍ଜିଷ୍ଣୁଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚୈଵ ସନାତନଃ
ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ, ହୃଷୀକେଶ, ପୁରାତନ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଅଜିତ, ଖଡ୍ଗଧାରୀ, ବିଜୟୀ, କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ସନାତନ।
ଏକଶୃଂଗୋ ଵରାହସ୍ତ୍ଵଂ ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵାତ୍ମକଃ । ଅକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ଯଂ ତୁ ଆଦୌ ଚାଂତେ ଚ ରାଘଵଃ
ତୁମେ ଏକଦନ୍ତ ବରାହ, ଭୂତ, ଭବ୍ୟ, ଭବିଷ୍ୟତର ସ୍ୱରୂପ। ଅକ୍ଷୟ ବ୍ରହ୍ମ, ସତ୍ୟ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ରାଘବ।
ଲୋକାନାଂ ତୁ ପରୋ ଧର୍ମୋ ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ । ସେନାନୀ ରକ୍ଷଣସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଵୈକୁଂଠସ୍ତ୍ଵଂ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ, ବିଷ୍ବକ୍ଷେଣ, ଚାରିହସ୍ତୀ, ସେନାପତି, ରକ୍ଷକ, ବୈକୁଣ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଭୁ ତୁମେ।
ପ୍ରଭଵଶ୍ଚାଵ୍ଯଯସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଉପେଂଦ୍ରୋ ମଧୁସୂଦନଃ । ପୃଶ୍ନିଗର୍ଭୋ ଧୃତାର୍ଚିସ୍ତ୍ଵଂ ପଦ୍ମନାଭୋ ରଣାଂତକୃତ୍
ତୁମେ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଅବିନାଶୀ, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ମଧୁସୂଦନ, ପୃଶ୍ନିଗର୍ଭ, ତେଜସ୍ବୀ, ପଦ୍ମନାଭ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ।
ଶରଣ୍ଯଂ ଶରଣଂ ଚ ତ୍ଵାମାହୁଃ ସେନ୍ଦ୍ରା ମହର୍ଷଯଃ । ଋକ୍ସାମଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵେଦାତ୍ମା ଶତଜିହ୍ଵୋ ମହର୍ଷଯଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ତୁମକୁ ଶରଣ ଓ ଆଶ୍ରୟ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଋକ୍ ଓ ସାମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବେଦର ସ୍ୱରୂପ, ଶତଜିହ୍ୱା, ହେ ମହାର୍ଷି।
ତ୍ଵଂ ଯଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଂ ଵଷଟ୍କାରସ୍ତ୍ଵମୋଂକାରଃ ପରଂତପଃ । ଶତଧନ୍ଵା ଵସୁଃ ପୂର୍ଵଂ ଵସୂନାଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଜାପତିଃ
ତୁମେ ଯଜ୍ଞ, ତୁମେ ବଷଟ୍କାର, ତୁମେ ଓଁକାର, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ। ଶତଧନ୍ୱା, ପ୍ରାଚୀନ ବସୁ, ବସୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜାପତି।
ତ୍ରଯାଣାମପି ଲୋକାନାଂ ଆଦିକର୍ତା ସ୍ଵଯଂପ୍ରଭୁଃ । ରୁଦ୍ରାଣାମଷ୍ଟମୋ ରୁଦ୍ରଃ ସାଧ୍ଯାନାମପି ପଂଚମଃ
ତିନି ଲୋକର ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସ୍ୱୟଂ ଚେତନା ଥିବା ପ୍ରଭୁ। ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଷ୍ଟମ ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚମ।
ଆଶ୍ଵିନୌ ଚାପି କର୍ଣୌ ତେ ସୂର୍ଯଚଂଦ୍ରୌ ଚ ଚକ୍ଷୁଷୀ । ଅଂତେ ଚାଦୌ ଚ ମଧ୍ଯେ ଚ ଦୃଶ୍ଯସେ ତ୍ଵଂ ପରଂତପଃ
ଆଶ୍ୱିନୀକୁମାର ତୁମର କାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ତୁମର ଚକ୍ଷୁ। ଶେଷ, ଆରମ୍ଭ ଓ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସବୁଠାରେ ଦେଖାଯାଉଛ।
ପ୍ରଭଵୋ ନିଧନଂ ଚାସ୍ଯ ନ ଵିଦୁଃ କୋ ଭଵାନିତି । ଦୃଶ୍ଯସେ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଗୋଷୁ ଚ ବ୍ରହ୍ମଣେଷୁ ଚ
ତୁମର ଆରମ୍ଭ କିମ୍ବା ଶେଷ କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ତୁମେ କିଏ ତାହା ମଧ୍ୟ କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ତଥାପି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ, ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଗଗନେ ପର୍ଵତେଷୁ ଗୁହାସୁ ଚ । ସହସ୍ରନଯନଃ ଶ୍ରୀମାଞ୍ଛତଶୀର୍ଷଃ ସହସ୍ରପାତ୍
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ, ଆକାଶରେ, ପାହାଡ଼ରେ ଏବଂ ଗୁହାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ଶ୍ରୀମୟ, ଶତମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ହଜାର ପାଦ ନେଇ ପ୍ରକଟ ହୁଅଛନ୍ତି।
ତ୍ଵଂ ଧାରଯସି ଭୂତାନି ଵସୁଧାଂ ଚ ସପର୍ଵତାମ୍ । ଅଂତଃପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସଲିଲେ ସର୍ଵସତ୍ଵମହୋରଗଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଛନ୍ତି; ପୃଥିବୀର ଭିତରେ ଏବଂ ଜଳରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହା ସର୍ପ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି।
ତ୍ରୀଂଲ୍ଲୋକାନ୍ଧାରଯନ୍ନାସ୍ତେ ଦେଵଗଂଧର୍ଵଦାନଵାନ୍ । ଅହଂ ତେ ହୃଦଯଂ ରାମ ଜିହ୍ଵା ଦେଵୀ ସରସ୍ଵତୀ
ତୁମେ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଦାନବ ସହିତ ତିନି ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରୁଛନ୍ତି; ରାମ, ମୁଁ ତୁମର ହୃଦୟ ଏବଂ ଦେବୀ ସରସ୍ବତୀ ତୁମର ଜିହ୍ବା।
ଦେଵା ରୋମାଣି ଗାତ୍ରେଷୁ ନିର୍ମିତାସ୍ତେ ସ୍ଵମାଯଯା । ନିମିଷସ୍ତେ ସ୍ମୃତା ରାତ୍ରିରୁନ୍ମେଷୋ ଦିଵସସ୍ତଥା
ଦେବମାନେ ତୁମର ଶରୀରରେ ତୁମର ମାୟାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ କେଶ; ତୁମର ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରିବା ରାତି ଏବଂ ଖୋଲିବା ଦିନ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ସଂସ୍କାରସ୍ତେ ଭଵେଦ୍ଦେହୋ ନ ତଦସ୍ତି ଵିନା ତ୍ଵଯା । ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଶରୀରେ ତତ୍ସ୍ଥୈର୍ଯଂ ଚ ଵସୁଧାତଲମ୍
ତୁମର ଶରୀର ପବିତ୍ର କ୍ରିୟାର ଫଳ; ତୁମ ବିନା କିଛି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମର ଶରୀରରେ ଅଛି, ପୃଥିବୀର ଦୃଢତା ମଧ୍ୟ ତୁମର।
ଅଗ୍ନିଃ କୋପଃ ପ୍ରସାଦସ୍ତେ ଶେଷଃ ଶ୍ରୀମାଂଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ । ତ୍ଵଯା ଲୋକାସ୍ତ୍ରଯଃ କ୍ରାଂତାଃ ପୁରାଣୈର୍ଵିକ୍ରମୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ
ଅଗ୍ନି ତୁମର କ୍ରୋଧ, କୃପା ତୁମର, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହେଉଛନ୍ତି ଶେଷ ଏବଂ ଶ୍ରୀମୟ; ତୁମେ ତିନି ପୁରାତନ ପଦକ୍ଷେପରେ ତିନି ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ।
ତ୍ଵଯେଂଦ୍ରଶ୍ଚ କୃତୋ ରାଜା ବଲିର୍ବଦ୍ଧୋ ମହାସୁରଃ । ଲୋକାନ୍ସଂହୃତ୍ଯ କାଲସ୍ତ୍ଵଂ ନିଵେଶ୍ଯାତ୍ମନି କେଵଲମ୍
ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ରାଜା କରିଥିଲେ, ବଳି ମହା ଦାନବକୁ ବାନ୍ଧିଥିଲେ; ତୁମେ ଲୋକମାନେକୁ ଅପସାରଣ କରି, କେବଳ ନିଜେ ନିଜେ ସମୟ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।
କରୋଷ୍ଯେକାର୍ଣଵଂ ଘୋରଂ ଦୃଶ୍ଯାଦୃଶ୍ଯେ ଚ ନାନ୍ଯଥା । ତ୍ଵଯା ସିଂହଵପୁଃ କୃତ୍ଵା ପରମଂ ଦିଵ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ତୁମେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏବଂ ଦେଖାଯାଉନଥିବା ଭୟଙ୍କର ଏକ ମହା ସାଗର ସୃଷ୍ଟି କରୁଛନ୍ତି; ତୁମେ ସିଂହ ରୂପ ନେଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦିବ୍ୟ ରୂପକୁ ଦେଖାଇଥିଲେ।
ଭଯଦଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ହତଃ । ତ୍ଵମଶ୍ଵଵଦନୋ ଭୂତ୍ଵା ପାତାଲତଲମାଶ୍ରିତଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁକୁ ବଧ କରିଥିଲେ; ତୁମେ ଅଶ୍ୱ ମୁଣ୍ଡ ନେଇ, ପାତାଳର ତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
ସଂହୃତଂ ପରମଂ ହଵ୍ଯଂ ରହସ୍ଯଂ ଵୈ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଯତ୍ପରଂ ଶ୍ରୂଯତେ ଜ୍ଯୋତିର୍ଯତ୍ପରଂ ଶ୍ରୂଯତେ ପରଃ
ପରମ ହବି, ଗୁପ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ, ପୁନଃପୁନଃ ତୁମେ ଅପସାରଣ କରୁଛନ୍ତି; ଯାହାକୁ ପରମ ଜ୍ୟୋତି ଭାବରେ କୁହାଯାଏ, ଯାହାକୁ ପରମ ପର ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ଯତ୍ପରଂ ପରତଶ୍ଚୈ ଵପରମାତ୍ମେତି କଥ୍ଯତେ । ପରୋ ମଂତ୍ରଃ ପରଂ ତେଜସ୍ତମେଵ ହି ନିଗଦ୍ଯସେ
ଯାହା ପରମ ଏବଂ ତାହାରୁ ଅଧିକ, ସେହି ପରମ ଆତ୍ମା ଭାବରେ କୁହାଯାଏ; ପରମ ମନ୍ତ୍ର, ପରମ ତେଜ, ସେହି ତୁମେ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ହଵ୍ଯଂ କଵ୍ଯଂ ପଵିତ୍ରଂ ଚ ପ୍ରାପ୍ତିଃ ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗଯୋଃ । ସ୍ଥିତ୍ଯୁତ୍ପତ୍ତିଵିନାଶାଂସ୍ତେ ତ୍ଵାମାହୁଃ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍
ହବି, କବି, ପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗ ଏବଂ ମୋକ୍ଷର ଲାଭ; ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଏବଂ ବିନାଶ—ତୁମେ ପ୍ରକୃତିରୁ ଉପରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଯଜ୍ଞଶ୍ଚ ଯଜମାନଶ୍ଚ ହୋତା ଚାଧ୍ଵର୍ଯୁରେଵ ଚ । ଭୋକ୍ତା ଯଜ୍ଞଫଲାନାଂ ଚ ତ୍ଵଂ ଵୈ ଵେଦୈଶ୍ଚ ଗୀଯସେ
ତୁମେ ଯଜ୍ଞ, ଯଜ୍ମାନ, ହୋତା ଏବଂ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ; ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଭୋଗ କରୁଥିବା ତୁମେ, ବେଦମାନେ ତୁମକୁ ଗାଇଥାନ୍ତି।
ସୀତାଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଭଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦେଵଃ କୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଵଧାର୍ଥଂ ରାଵଣସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ମାନୁଷୀଂ ତନୁମ୍
ତୁମେ ସୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବ କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ପ୍ରଜାପତି; ରାବଣଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ତୁମେ ମାନବ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
ତଦିଦଂ ଚ ତ୍ଵଯା କାର୍ଯଂ କୃତଂ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵର । ନିହତୋ ରାଵଣୋ ରାମ ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ଦେଵତାଃ କୃତାଃ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ କରିଛନ୍ତି, ଧର୍ମବାନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ରାମ, ରାବଣ ବଧ ହୋଇଛି ଏବଂ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇଛନ୍ତି।