ତାମୃତେନୈଵ ଧର୍ମୋଽଥ କାମୋ ମୋକ୍ଷୋଽପି ଦୂରତଃ । କ୍ଷୁଧିତାନାଂ ଦୁର୍ଗତାନାଂ କୁତୋ ଯୋଗସମାଧଯଃ
ସେଇ ଅମୃତ ସମାନ ଧନ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ନିକଟକୁ ଆସେ। ଭୋକା ଓ ଦୁଃଖୀ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଯୋଗ ଧ୍ୟାନ କିପରି ସମ୍ଭବ?
ସ ଚ ସଂସାରସାରୈକଃ ସର୍ଵଲୋକୈକନାଯକଃ । ଵଶଗା କମଲା ଯସ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତାମପି ଶଂକରଃ
ସେଇ ଏହି ସଂସାରର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଏକମାତ୍ର ନାୟକ। ଯାହାଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶିବ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି।
ଅନୌଦ୍ଧତ୍ଯେନ ଶୌଚେନ ରୂପେଣାର୍ଜଵସଂପଦା । ସର୍ଵାତିଶଯଵୀର୍ଯେଣ ସଂପୂର୍ଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ନମ୍ରତା, ପବିତ୍ରତା, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ସତ୍ୟତାର ଧନ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
କସ୍ତେନ ତୁଲ୍ଯତାମେତି ଦେଵଦେଵେନ ଵିଷ୍ଣୁନା । ଯସ୍ଯାଂଶାଂଶାଵତାରେଣ ଵିନା ସର୍ଵଂ ଵିଲୀଯତେ
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମାନ କିଏ ହେବେ? ତାଙ୍କର ଅଂଶର ଅଂଶ ନଥିଲେ, ସମସ୍ତ କିଛି ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାଏ।
ଜଗଦେତତ୍ତଥାପ୍ଯାହୁର୍ଦୋଷାଯୈତଦ୍ଵିମୋହିତାଃ । ନାସ୍ଯ ଜନ୍ମ ନ ଵା ମୃତ୍ଯୁର୍ନାପ୍ରାପ୍ଯଂ ସ୍ଵାର୍ଥମେଵ ଚ
ତଥାପି, ମୋହିତ ଲୋକମାନେ ଏହି ସଂସାରକୁ ଦୁଷ୍ଟ କହନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ନାହିଁ, ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନୁହେଁ।
କାମାଦ୍ଯାସକ୍ତଚିତ୍ତତ୍ଵାତ୍କିଂ ତୁ ସର୍ଵେଶ୍ଵରପ୍ରଭୋ । ତ୍ଵନ୍ମଯତ୍ଵାତ୍ପ୍ରମାଦାଦ୍ଵା ଶକ୍ନୋମି ପଠିତୁଂ ନ ଚେତ୍
ଇଚ୍ଛା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆସକ୍ତିରେ ମନ ଲଗିଥିବାରୁ, ହେ ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, କିମ୍ବା ତୁମେ ମନରେ ରହିଥିବାରୁ, କିମ୍ବା ଅବଧାନ ନ ଦେଇ, ମୁଁ ପଢ଼ିପାରୁନାହିଁ।
ଵିଷ୍ଣୋଃ ସହସ୍ରନାମୈତତ୍ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜ । ନାମ୍ନୈକେନ ତୁ ଯେନ ସ୍ଯାତ୍ତତ୍ଫଲଂ ବ୍ରୂହି ମେ ପ୍ରଭୋ
ହେ ବୃଷଧ୍ୱଜ, ଏହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସହସ୍ରନାମ ପ୍ରତିଦିନ ପଢ଼ିଲେ, ଏକ ନାମ ମାତ୍ର ପଢ଼ିଲେ କଣ ଫଳ ମିଳେ, ମୋତେ କହ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ରାମରାମେତି ରାମେତି ରମେ ରାମେ ମନୋରମେ । ସହସ୍ରନାମତତ୍ତୁଲ୍ଯଂ ରାମନାମ ଵରାନନେ
ମହାଦେବ କହିଲେ: 'ରାମ, ରାମ, ରାମ'—ମୁଁ ରାମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛି, ମନୋହର ରାମରେ ରମିଯାଏ। ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ରାମନାମ ସହସ୍ରନାମ ସମାନ।
ଶ୍ରୀମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵା କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵା ଵୈଶ୍ଯା ଵା ଗିରିକନ୍ଯକେ । ଶୂଦ୍ରା ଵାଥ ଵିଶେଷେଣ ପଠଂତ୍ଯନୁଦିନଂ ଯଦି
ଶ୍ରୀମହାଦେବ କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ କିମ୍ବା ହେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଯଦି ପ୍ରତିଦିନ ପଢ଼ନ୍ତି,
ଧନଧାନ୍ଯସମାଯୁକ୍ତା ଯାଂତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ପଦମ୍ । ଶ୍ଲୋକଂ ଵା ଶ୍ଲୋକମର୍ଦ୍ଧଂ ଵା ପାଦଂ ପାଦାର୍ଦ୍ଧମେଵ ଵା
ସେମାନେ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ଭରିପୁରି ହେବେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବେ; ଏକ ଶ୍ଲୋକ, ଅର୍ଧ ଶ୍ଲୋକ, ଚତୁର୍ଥାଂଶ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶର ଅର୍ଧ ମାତ୍ର ପଢ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ।
ପଠନାନ୍ମୋକ୍ଷମାପ୍ନୋତି ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍ । ଵିନ୍ଯାସେନ ଯୁତଂ ଦେଵି ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମସହସ୍ରକମ୍
ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଲୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ। ହେ ଦେବୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସହସ୍ରନାମ ଏଭଳି ଗଠିତ।
ଯେ ପଠଂତି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତେ ଯାଂତି ପଦମଵ୍ଯଯମ୍ । ଏକକାଲଂ ଦ୍ଵିକାଲଂ ଵା ତ୍ରିକାଲଂ ଵାଥ ଯଃ ପଠେତ୍
ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ଅବିନାଶୀ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଏକଥର, ଦୁଇଥର କିମ୍ବା ତିନିଥର ପ୍ରତିଦିନ ଯେଉଁଠି ପଢ଼ନ୍ତି।
ଧନାଯୁର୍ଵର୍ଧତେ ତସ୍ଯ ଯାଵଦିଂଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ । ପୁତ୍ରାନ୍ପୌତ୍ରାଂସ୍ତଥାଲକ୍ଷ୍ମୀ ସଂପଦଂ ଵିପୁଲାଂ ଲଭେତ୍
ତାଙ୍କର ଧନ ଓ ଆୟୁ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଯାଏ। ସେ ପୁଅ, ନାତି ଓ ବିପୁଳ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସମ୍ପଦ ପାଆନ୍ତି।
କିମନ୍ଯଦ୍ବହୁନୋକ୍ତେନ ଭୂଯୋ ଭୂଯୋ ଵରାନନେ । ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମସହସ୍ରଂ ତୁ ପରଂ ନିର୍ଵାଣଦାଯକମ୍
ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସହସ୍ରନାମ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।
ପୂଜନଂ ପ୍ରଥମଂ ତସ୍ଯ କୃତଂ ଯେନ ନରେଣ ତୁ । ସଂପୂର୍ଣଂ ପୂଜିତେ ଵିଷ୍ଣୌ ତସ୍ଯ ପୂଜା ଚ ଵାର୍ଷିକୀ
ଯେ ମଣିଷ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କର ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ମଣିଷଙ୍କ ପାଇଁ, ଯେତେବେଳେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେ ମଣିଷଙ୍କ ବାର୍ଷିକ ପୂଜା ସଫଳ ହୁଏ।
ଵ୍ଯଗ୍ରତ୍ଵଂ ଚ ନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ପଠନେ ତୁ ଵିଶେଷତଃ । ଯଦି ଚେତ୍କ୍ରିଯତେ ପାଠେ ହ୍ଯାଯୁର୍ଵିତ୍ତଂ ଚ ନଶ୍ଯତି
ବିଶେଷକରି ପାଠ କରିବାବେଳେ ଅବଧାନ ରଖିବା ଦରକାର, ଅବଧାନ ନ ରଖିଲେ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ଧନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଯାଵଂତି ଭୁଵି ତୀର୍ଥାନି ଜଂବୁଦ୍ଵୀପେଷୁ ସର୍ଵଦା । ତାନି ତୀର୍ଥାନି ତତ୍ରୈଵ ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମସହସ୍ରକମ୍
ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ଯେଉଁଠି ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେ ସବୁ ତୀର୍ଥ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସହସ୍ରନାମରେ ଅଛି।
ତତ୍ରୈଵ ଗଂଗା ଯମୁନା ଚ ଵେଣୀ ଗୋଦାଵରୀ ତତ୍ର ସରସ୍ଵତୀ ଚ । ସର୍ଵାଣି ତୀର୍ଥାନି ଵସଂତି ତତ୍ର ଯତ୍ର ସ୍ଥିତଂ ନାମସହସ୍ରକଂ ତତ୍
ଏଠି ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ବେଣୀ, ଗୋଦାବରୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ଅଛନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ସହସ୍ରନାମ ରହିଛି, ସେଠି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ବସିଛନ୍ତି।
ଇଦଂ ପଵିତ୍ରଂ ପରମଂ ଭକ୍ତାନାଂ ଵଲ୍ଲଭଂ ସଦା । ଧ୍ଯେଯଂ ହି ଦାସଭାଵେନ ଭକ୍ତିଭାଵେନ ଚେତସା
ଏହି ଗାଥା ପବିତ୍ର, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରିୟ; ଏହାକୁ ସେବା ଓ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ପରଂ ସହସ୍ରନାମାଖ୍ଯଂ ଯେ ପଠଂତି ମନୀଷିଣଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତାସ୍ତେ ଯାଂତି ହରିସଂନିଧୌ
ଯେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏହି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସହସ୍ରନାମ ପଢନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ହରିଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଅରୁଣୋଦଯକାଲେ ତୁ ଯେ ପଠଂତି ଜପଂତି ଚ । ଆଯୁର୍ବଲଂ ଚ ତେଷାଂ ଶ୍ରୀର୍ଵର୍ଦ୍ଧତେ ଚ ଦିନେଦିନେ
ଯେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ବେଳେ ଏହା ପଢନ୍ତି ଓ ଜପନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଆୟୁ, ବଳ ଓ ଧନ ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣେ ପ୍ରାପ୍ତେ କଲୌ ଭାଗଵତୋ ନରଃ । ପଠନାନ୍ମୁକ୍ତିମାପ୍ନୋତି ଯାଵଦିଂଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
କଳିଯୁଗରେ ରାତିରେ ଜାଗି ଯେ ଭକ୍ତ ଏହା ପଢନ୍ତି, ସେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଏକୈକେନ ତୁ ନାମ୍ନା ଵୈ ହରୌ ତୁଲସିକାରଣାତ୍ । ପୂଜା ସା ଚୈଵ ଵିଜ୍ଞେଯା କୋଟିଯଜ୍ଞଫଲାଧିକା
ହରିଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାମକୁ ତୁଳସୀ ସହିତ ପୂଜା କଲେ, ଏହି ପୂଜା କୋଟି ଯଜ୍ଞରୁ ଅଧିକ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ମାର୍ଗେ ଚ ଗଚ୍ଛମାନାସ୍ତୁ ଯେ ପଠଂତି ଦ୍ଵିଜାତଯଃ । ନ ଦୋଷା ମାର୍ଗଜାସ୍ତେଷାଂ ଭଵଂତି କିଲ ପାର୍ଵତି
ମାର୍ଗରେ ଯିବା ସମୟରେ ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହା ପଢନ୍ତି, ତେବେ ପାର୍ବତୀ, ମାର୍ଗର ଦୋଷ ସେମାନଙ୍କୁ ଲାଗେ ନାହିଁ।
ଶୃଣୁ ଦେଵି ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କେଶଵସ୍ଯ ତୁ । ଯେ ଶୃଣ୍ଵଂତି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତେ ପୁଣ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯରୂପିଣଃ
ଦେବୀ, ମୁଁ ଏବେ କେଶବଙ୍କର ମହିମା କହିବି; ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ଏହା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟବାନ ଓ ପୁଣ୍ୟର ଆକାର ହୁଅନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ ଉମାପତିନାରଦସଂଵାଦେ ସହସ୍ରନାମମହିମାନାମ ଦ୍ଵିସପ୍ତତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣରେ, ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ସଂହିତାର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ, ଉମାପତି ଓ ନାରଦଙ୍କ ସଂବାଦରେ, ସହସ୍ରନାମ ମହିମା ନାମକ ବୃହତ ଡ଼ିଏଁ ସତ୍ତରିତମ ଅଧ୍ୟାୟ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ଓଁରାମରକ୍ଷାସ୍ତୋତ୍ରସ୍ଯ ଶ୍ରୀମହର୍ଷିର୍ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଋଷିଃ । ଶ୍ରୀରାମୋ ଦେଵତା ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ଛଂଦଃ । ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥେ ଜପେ ଵିନିଯୋଗଃ
ମହାଦେବ କହିଲେ— ଓଁ, ଏହି ରାମରକ୍ଷା ସ୍ତୋତ୍ରର ଋଷି ହେଲେ ଶ୍ରୀମହର୍ଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଦେବତା ହେଲେ ଶ୍ରୀରାମ, ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ଏହି ଜପ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ।
ଅତସୀପୁଷ୍ପସଂକାଶଂ ପୀତଵାସସମଚ୍ଯୁତମ୍ । ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଵୈ ପୁଂଡରୀକାକ୍ଷଂ ଶ୍ରୀରାମଂ ଵିଷ୍ଣୁମଵ୍ଯଯମ୍
ଅତସୀ ଫୁଲ ରଙ୍ଗର, ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଅଚ୍ୟୁତ, ପଦ୍ମନୟନ, ଅବିନାଶୀ ଶ୍ରୀରାମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା।
ପାତୁ ଵୋ ହୃଦଯଂ ରାମଃ ଶ୍ରୀକଂଠଃ କଂଠମେଵ ଚ । ନାଭିଂ ପାତୁ ମଖତ୍ରାତା କଟିଂ ମେ ଵିଶ୍ଵରକ୍ଷକଃ
ରାମ ମୋ ହୃଦୟକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ ମୋ କଣ୍ଠକୁ, ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷକ ମୋ ନାଭିକୁ, ବିଶ୍ୱରକ୍ଷକ ମୋ କଟିକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
କରୌ ପାତୁ ଦାଶରଥିଃ ପାଦୌ ମେ ଵିଶ୍ଵରୂପଧୃକ୍ । ଚକ୍ଷୁଷୀ ପାତୁ ଵୈ ଦେଵ ସୀତାପତିରନୁତ୍ତମଃ
ଦଶରଥପୁତ୍ର ମୋ ହାତକୁ, ବିଶ୍ୱରୂପଧାରୀ ମୋ ପାଦକୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବ, ସୀତାପତି ମୋ ଚକ୍ଷୁକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।