ଯସ୍ଯ ଵୈ ନାମମହିମା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୋକ୍ଷମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ତନ୍ମୁଖଂ ତୁ ମହତ୍ତୀର୍ଥଂ ତନ୍ମୁଖଂ କ୍ଷେତ୍ରମେଵ ଚ
ଯାହାଙ୍କର ନାମର ମହିମା ଶୁଣିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ସେ ମୁଁହ ନିଜେ ଏକ ବଡ଼ ତୀର୍ଥ, ସେ ମୁଁହ ନିଜେ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର।
ଯନ୍ମୁଖେ ରାମରାମେତି ତନ୍ମୁଖଂ ସର୍ଵକାମିକମ୍ । କାନି ଵୈ ତସ୍ଯ ନାମାନି କତି ଵୀର୍ଯାଣି ସୁଵ୍ରତ
ଯେ ମୁଁହରେ 'ରାମ, ରାମ' ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ, ସେ ମୁଁହ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ; ହେ ଶୁଭ୍ରଚରିତ, ତାଙ୍କର କେତେ ନାମ ଅଛି, ତାଙ୍କର କେତେ ଶକ୍ତି?
ତତ୍ସର୍ଵଂ ଚ ଵିଶେଷେଣ ମମ ବ୍ରୂହି ପିତାମହ । ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- ଵ୍ଯାପକୋଽଯଂ ସଦା ଵିଷ୍ଣୁଃ ପରମାତ୍ମା ସନାତନଃ
ଏସବୁ କଥା ମୋତେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କୁହ, ହେ ପିତାମହ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ସଦା ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ଅନାଦି ଓ ଚିରନ୍ତନ।
ଅନାଦିନିଧନଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଭୂତାତ୍ମା ଭୂତଭାଵନଃ । ଯସ୍ମାଦହଂ ହି ସଂଜାତୋ ସୋଽଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସଦାଵତୁ
ସେ ଆଦି ନାହିଁ, ଶେଷ ନାହିଁ, ଶ୍ରୀମୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆତ୍ମା ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ଯାହାଠାରୁ ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି—ସେଇ ବିଷ୍ଣୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରୁନ୍।
ସୋଽଯଂ କାଲସ୍ଯ କାଲୋ ଵୈ ସୋଽଯଂ ମମ ତୁ ପୂର୍ଵଜଃ । ଅକ୍ଷଯଃ ପୁଂଡରୀକାକ୍ଷୋ ମତିମାନଵ୍ଯଯଃ ପୁମାନ୍
ସେ ସମୟର ମଧ୍ୟରେ ସମୟ, ମୋର ଆଗରୁ ଅଛନ୍ତି; ଅକ୍ଷୟ, ପଦ୍ମନୟନ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ।
ଶେଷଶାଯୀ ସଦା ଵିଷ୍ଣୁଃ ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ମହତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ସର୍ଵଭୂତମଯଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଵିଶ୍ଵରୂପୋ ଜନାର୍ଦନଃ
ଶେଷ ନାଗ ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ବିଷ୍ଣୁ, ହଜାର ମୁଣ୍ଡି ଥିବା, ମହାପ୍ରଭୁ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକାଶିତ, ବିଶ୍ୱରୂପ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ।
କୈଟଭାରିରଯଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଧାତା ଦେଵୋ ଜଗତ୍ପତିଃ । ତସ୍ଯାହଂ ନାମଗୋତ୍ରଂ ଚ ନ ଵେଦ୍ମି ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ଏହି ବିଷ୍ଣୁ କୈଟଭ ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ; ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ନାମ ଏବଂ ଗୋତ୍ର ଜାଣେନି।
ଵେଦଵାଦ୍ଯପ୍ଯହଂ ତାତ ନାହଂ ଜ୍ଞାତା କଦାଚନ । ଅତସ୍ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ଦେଵର୍ଷେ ଯତ୍ରାସ୍ତି କିଲ ଵିଶ୍ଵରାଟ୍
ମୁଁ ବେଦ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ପୁତ୍ର, ଏସବୁ କିଛି ଜାଣିପାରିନି; ତେଣୁ, ହେ ଦେବଋଷି, ତୁମେ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱନାଥ ଅଛନ୍ତି।
ସ ଚ ତତ୍ତ୍ଵଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵଂ ତେ କଥଯିଷ୍ଯତି । ସ ଏଵ ପୁରୁଷଃ ଶ୍ରୀମାନ୍କୈଲାସାଧିପତିଃ ସଦା
ସେ ମହାମୁନି, ସତ୍ୟ ସବୁ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେବେ; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀମୟ, ସଦା କୈଳାସ ନାଥ।
ସର୍ଵେଷାଂ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତାନାମଯଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପରାତ୍ପରଃ । ପଂଚଵକ୍ତ୍ରୋ ହ୍ଯୁମାକାଂତଃ ସର୍ଵଦୁଃଖନିବର୍ହଣଃ
ସମସ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଉପରେ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି; ପାଞ୍ଚମୁଖୀ, ଉମାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୋ ଵିଶ୍ଵନାଥଃ ସର୍ଵଦା ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ । ତତ୍ର ଗଚ୍ଛ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯିଷ୍ଯତି
ସେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ବିଶ୍ୱନାଥ, ସଦା ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ନେହ କରନ୍ତି; ତେଣୁ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ସେଠାକୁ ଯାଅ, ସେ ସବୁ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେବେ।
ପିତୁର୍ଵଚନମାକର୍ଣ୍ଯ ତତ୍ର ଗଂତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ । ଵିଜ୍ଞାତୁଂ ନାମମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କୈଲାସଭଵନଂ ପ୍ରତି
ପିତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ତାହାଠାରେ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ନାମର ମହିମା ଜାଣିବା ପାଇଁ କୈଳାସ ଗୃହକୁ ଯାଉଥିବା।
ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୋ ଦେଵୋ ନିତ୍ଯଂ ତିଷ୍ଠତି ଭୂତିଦଃ । ଦଦର୍ଶ ନାରଦସ୍ତତ୍ର ଦେଵଂ ତଂ ସୁରପୂଜିତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଦେବ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦେଇଥିବା, ସଦା ବସିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ନାରଦ ଦେଖିଲେ, ସେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।
କୈଲାସଶିଖରାସୀନଂ ଦେଵଦେଵଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍ । ପଂଚଵକ୍ତ୍ରଂ ଦଶଭୁଜଂ ତ୍ରିନେତ୍ରଂ ଶୂଲପାଣିନମ୍
କୈଳାସ ଶିଖର ଉପରେ ବସିଥିବା, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୁରୁ, ପାଞ୍ଚମୁଖୀ, ଦଶବାହୁ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
କପାଲିନଂ ସଖଟ୍ଵାଂଗଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଶୂଲାସିଧାରିଣମ୍ । ପିନାକଧାରିଣଂ ଭୀମଂ ଵରଦଂ ଵୃଷଵାହନମ୍
କପାଳଧାରୀ, ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିବା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ତଳୱାର ଧାରଣ କରିଥିବା, ପିନାକ ଧନୁଷ୍ଧାରୀ, ଭୟଙ୍କର, ଵରଦାନ ଦେଇଥିବା, ବୃଷଭ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା।
ଭସ୍ମାଂଗଂ ଵ୍ଯାଲଶୋଭାଢ୍ଯଂ ଶଶାଂକକୃତଶେଖରମ୍ । ନୀଲଜୀମୂତସଂକାଶଂ ସୂର୍ଯକୋଟିସମପ୍ରଭମ୍
ବଦନ ଉପରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥିବା, ସାପ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ମସ୍ତକରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଧାରଣ କରିଥିବା, ମେଘ ଭଳି ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କୋଟି ଗୁଣ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
କ୍ରୀଡଂତଂ ତତ୍ର ଦେଵେଶଂ ସାଷ୍ଟାଂଗଂ ଦଂଡଵତ୍ପୁନଃ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ମହାଦେଵୋ ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ 6.71.
ସେଠାରେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଖେଳୁଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ଶରୀର ପୂରା ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲି। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସହିତ, ମହାଦେବଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ବଡ଼ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ପରଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରାହ ଵାଡଵସତ୍ତମମ୍ । କସ୍ମାଦିହ ସମାଯାତୋ ଵଦ ଦେଵର୍ଷିସତ୍ତମ
ବୈଷ୍ଣବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭଗବାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଡବ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ହେ ଦେବମୁନି ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ମତେ କୁହ।'
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଏକସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଗତୋଽହଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋଂତିକମ୍ । ଶ୍ରୁତଂ ତତ୍ର ମଯା ଦେଵ ଵିଷ୍ଣୋର୍ମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ନାରଦ କହିଲେ— 'ଏକ ସମୟରେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି, ସେଠାରେ ହେ ଦେବ, ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା ଶୁଣିଥିଲି।'
ବ୍ରହ୍ମଣା କଥିତଂ ତତ୍ର ମମାଗ୍ରେ ଦେଵସତ୍ତମ । ନାମ୍ନୋଽସ୍ଯ ଯାଵତୀ ଶକ୍ତିଃ ସା ଶ୍ରୁତା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମୁଖାତ୍
ସେଠାରେ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ମୋ ସାମ୍ନାରେ କହିଥିଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିଲି।
ତତ୍ର ପୃଷ୍ଟଂ ମଯା ପୂର୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମସହସ୍ରକମ୍ । ତଦାହଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ଚୋକ୍ତଂ ନାହଂ ଜାନାମି ନାରଦ
ସେଠାରେ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସହସ୍ରନାମ ବିଷୟରେ ପଚାରିଥିଲି। ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଥିଲେ— 'ମୁଁ ଏହା ଜାଣେନି, ହେ ନାରଦ।'
ଜାନାତ୍ଯଯଂ ମହାରୁଦ୍ରସ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯିଷ୍ଯତି । ମହାଶ୍ଚର୍ଯଂ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ହ୍ଯାଗତସ୍ତଵ ସନ୍ନିଧୌ
ସେ କହିଲେ— 'ମହାରୁଦ୍ର ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣନ୍ତି, ସେ ତୁମକୁ ସବୁ କଥା କହିଦେବେ।' ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛି।
ଅସ୍ମିନ୍କଲିଯୁଗେ ଘୋରେଽଲ୍ପାଯୁଷଶ୍ଚୈଵ ମାନଵାଃ । ଵିଧର୍ମେଷୁ ରତା ନିତ୍ଯଂ ନାମନିଷ୍ଠା ନ ଵୈ ପୁନଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର କଳିଯୁଗରେ ମଣିଷମାନେ ଅତି କ୍ଷଣିକ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ଅଧର୍ମରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି; ସେମାନେ ଆଉ ନାମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁନାହାନ୍ତି।
ପାଖଂଡିନସ୍ତଥା ଵିପ୍ରା ଧର୍ମେଷୁ ଵିରତାଃ ସଦା । ସଂଧ୍ଯାହୀନ ଵ୍ରତଭ୍ରଷ୍ଟା ଦୁଷ୍ଟା ମଲିନରୂପିଣଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଏବେ ପାଖଣ୍ଡୀ, ସେମାନେ ସଦା ଧର୍ମରୁ ବିମୁଖ। ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା ଓ ବ୍ରତ ଛାଡିଦେଇଛନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ ଦେହରେ ଅଛନ୍ତି।
ଯଥା ଵିପ୍ରାସ୍ତଥା କ୍ଷତ୍ରା ଵୈଶ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଏଵଂ ଶୂଦ୍ରାସ୍ତଥାନ୍ଯେ ଚ ନ ଵୈ ଭାଗଵତା ନରାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେପରି, ସେପରି କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଏବଂ ପୁଣିପୁଣି ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ— ଏବେ ମଣିଷମାନେ ଭଗବାନଙ୍କର ଭକ୍ତ ରହିନାହାନ୍ତି।
ଶୂଦ୍ରା ଦ୍ଵିଜାତିବାହ୍ଯାଶ୍ଚ କଲୌ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵର ପ୍ରଭୋ । ଧର୍ମାଧର୍ମୌ ନ ଜାନଂତି ହିତଂ ଵାଽହିତମେଵ ଵା
ହେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ହେ ପ୍ରଭୁ, କଳିଯୁଗରେ ଶୂଦ୍ର ଓ ଦ୍ୱିଜାତି ବାହ୍ୟମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କିଛି ଜାଣନ୍ତିନାହାନ୍ତି।
ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହ୍ଯହଂ ସ୍ଵାମିନ୍ନାଗତଃ ସଂନିଧୌ ତଵ । ପୁନଶ୍ଚ ନାମମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତଂ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମୁଖାତ୍
ଏହି ସବୁ ଜାଣି, ହେ ସ୍ୱାମୀ, ମୁଁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛି। ପୁଣିଥରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ନାମର ମହିମା ଶୁଣିଛି।
ତ୍ଵଂ ଦେଵଃ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ତ୍ଵଂ ନାଥୋ ମମ ସର୍ଵଦା । ତ୍ରିପୁରାରିଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଧାତା ତ୍ଵଂ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେଙ୍କର ଦେବ, ସଦା ମୋର ନାଥ। ତୁମେ ତ୍ରିପୁରାସୁରଙ୍କ ନାଶକ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ଓ ପୁଣିପୁଣି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।
କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦେନ ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମସହସ୍ରକମ୍ । ସୌଭାଗ୍ଯଜନନଂ ପୁଂସାଂ ପରଂ ଭକ୍ତିକରଂ ସଦା
ତୁମର କୃପାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସହସ୍ରନାମ କହ, ଯାହା ସଦା ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥାଏ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ଜନ୍ମାଏ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ବ୍ରହ୍ମଦଂ ଚ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଜଯପ୍ରଦମ୍ । ଵୈଶ୍ଯାନାଂ ଧନଦଂ ନିତ୍ଯଂ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ସୁଖଦାଯକମ୍
ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେଙ୍କୁ ବିଜୟ, ବୈଶ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ସଦା ଧନ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।