ନାରାଯଣମଵାପ୍ନୋତି ସଦ୍ଯଃ ପାପକ୍ଷଯଂ ନରଃ । ଵିଷ୍ଣୁସଂସ୍ମରତା ଦେଵ ସମସ୍ତକ୍ଲେଶସଂକ୍ଷଯେ
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସିଘ୍ର ପାଇଯାଏ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ହେ ଦେବ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମନେ ରଖିଲେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ ।
ମୁକ୍ତିଂ ପ୍ରଯାତି ସ୍ଵର୍ଗାପ୍ତିସ୍ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତୁ କୀର୍ତ୍ତନାତ୍ । ଵାସୁଦେଵେ ମନୋ ଯସ୍ଯ ଜପହୋମାର୍ଚନାଦିଷୁ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତନ କରିଲେ ମୁକ୍ତି ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ । ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ମନ ବିଭିନ୍ନ ଜପ, ହୋମ, ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଭାବେ ଲଗିଥାଏ ।
ତଦକ୍ଷଯଂ ଵିଜାନୀଯାଦ୍ଯାଵଦିଂଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ । କ୍ଵ ନାକପୃଷ୍ଠଗମନଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଲକ୍ଷଣମ୍
ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅକ୍ଷୟ ରହିଥାଏ । ଏଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା କିମ୍ବା ପୁନର୍ଜନ୍ମର ଚିହ୍ନ କେଉଁଠି ଅଛି ?
କ୍ଵ ଜପୋ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ମୁକ୍ତିବୀଜମନୁତ୍ତମମ୍ । ତନ୍ମୁଖଂ ପରମଂ ତୀର୍ଥଂ ଯତ୍ରାଵର୍ତ୍ତଂ ଵିତନ୍ଵତୀ
ବାସୁଦେବଙ୍କର ନାମ ଜପ, ଯାହା ମୁକ୍ତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀଜ, ସେଠାରେ କେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଛି ? ଯେଉଁ ମୁଖରୁ ଏହି ପବିତ୍ର ଧ୍ୱନି ବାହାରେ, ସେଇ ମୁଖ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତୀର୍ଥ ।
ନମୋ ନାରାଯଣାଯେତି ଭାତି ପ୍ରାଚୀ ସରସ୍ଵତୀ । ତସ୍ମାଦହର୍ନିଶଂ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ମରଣାତ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
‘ନମୋ ନାରାୟଣାୟ’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାରେ ପୂର୍ବଦିଗର ସରସ୍ୱତୀ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ । ତେଣୁ ଦିନ ଓ ରାତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ—
ନ ଯାତି ନରକଂ ପୁତ୍ର ସଂକ୍ଷୀଣକଲିକଲ୍ମଷଃ । ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ସତ୍ଯଂ ଭାଷିତଂ ମମ ସୁଵ୍ରତ
—କଳିଯୁଗର ପାପ କମିଯିବା ପରେ, ସେ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ, ହେ ପୁତ୍ର । ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ପୁନି ସତ୍ୟ, ମୋର କଥା ହେଉଛି, ହେ ସୁବ୍ରତ ।
ନାମୋଚ୍ଚାରଣମାତ୍ରେଣ ମହାପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ରାମରାମେତି ରାମେତି ରାମେତି ଚ ପୁନର୍ଜପନ୍
କେବଳ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ ବଡ଼ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ । ‘ରାମ ରାମ’, ‘ରାମ’ ବୋଲି ପୁନିପୁନି ଜପ କରିଲେ ।
ସ ଚାଂଡାଲୋଽପି ପୂତାତ୍ମା ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ତଥା କାଶୀ ଗଯା ଵୈ ଦ୍ଵାରିକା ତଥା
ଏହିପରି ଚଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା ହୋଇଯାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, କାଶୀ, ଗୟା ଓ ଦ୍ୱାରିକା—
ସର୍ଵଂ ତୀର୍ଥଂ କୃତଂ ତେନ ନାମୋଚ୍ଚାରଣମାତ୍ରତଃ । କୃଷ୍ଣକୃଷ୍ଣେତି କୃଷ୍ଣେତି ଇତି ଵାଯୋ ଜପନ୍ପଠନ୍
କେବଳ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଲାଭ ହୁଏ । ‘କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣ’, ‘କୃଷ୍ଣ’ ବୋଲି ଜପ ଓ ପାଠ କରିଲେ—
ଇହଲୋକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମୋଦତେ ଵିଷ୍ଣୁସଂନିଧୌ । ନୃସିଂହେତି ମୁଦା ଵିପ୍ର ସତତଂ ପ୍ରଜପନ୍ପଠନ୍
ଏହି ଲୋକକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ । ‘ନୃସିଂହ’ ବୋଲି ଆନନ୍ଦରେ ବାରମ୍ବାର ଜପ ଓ ପାଠ କରିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ।
ମହାପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯେତ କଲୌ ଭାଗଵତୋ ନରଃ । ଧ୍ଯାଯନ୍କୃତେ ଯଜନ୍ଯଜ୍ଞୈସ୍ତ୍ରେତାଯାଂ ଦ୍ଵାପରେଽର୍ଚଯନ୍
କଳିଯୁଗରେ ଭକ୍ତ ମହାପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ । କୃତଯୁଗରେ ଧ୍ୟାନ, ତ୍ରେତାରେ ଯଜ୍ଞ, ଦ୍ୱାପରରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ—
ଯଦାପ୍ନୋତି ତଦାପ୍ନୋତି କଲୌ ସଂକୀର୍ତ୍ଯ କେଶଵମ୍ । ଏତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନିମଗ୍ନାଶ୍ଚ ଜଗଦାତ୍ମନି କେଶଵେ
ଯେଉଁ ଫଳ ସେଠାରେ ମିଳେ, କଳିଯୁଗରେ କେଶବଙ୍କ ନାମ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ କରିଲେ ମିଳିଯାଏ । ଏହି କଥା ଜାଣି, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା କେଶବରେ ଲୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି—
ସର୍ଵପାପପରିକ୍ଷୀଣା ଯାଂତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ପଦମ୍ । ମତ୍ସ୍ଯଃ କୂର୍ମୋ ଵରାହଶ୍ଚ ନୃସିଂହୋ ଵାମନସ୍ତଥା
ସମସ୍ତ ପାପ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି । ମତ୍ସ୍ୟ, କୂର୍ମ, ବରାହ, ନୃସିଂହ, ଏଭଳି ଭାବେ ବାମନ—
ରାମୋ ରାମଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ବୁଦ୍ଧଃ କଲ୍କୀ ତତଃ ସ୍ମୃତଃ । ଏତେ ଦଶାଵତାରାଶ୍ଚ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପରିକୀର୍ତିତାଃ
ରାମ, ରାମ, କୃଷ୍ଣ, ବୁଦ୍ଧ, ତାପରେ କଳ୍କି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ । ଏହି ଦଶ ଅବତାର ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ଏତେଷାଂ ନାମମାତ୍ରେଣ ବ୍ରହ୍ମହା ଶୁଧ୍ଯତେ ସଦା । ପ୍ରାତଃ ପଠନ୍ଜପନ୍ଧ୍ଯାଯନ୍ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମ ଯଥା ତଥା
ଏମାନଙ୍କର ନାମ କେବଳ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ କରିଥିବା ଲୋକ ସଦା ପବିତ୍ର ହୁଏ । ପ୍ରଭାତରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ପଢ଼ିବା, ଜପ କରିବା ଓ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ—
ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଦେହଃ ସ ଵୈ ନାରାଯଣୋ ଭଵେତ୍ । ସୂତ ଉଵାଚ- ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୈ ନାରଦୋ ହ୍ଯେତଦ୍ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତଃ
ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ସେ ନାରାୟଣ ହୋଇଯାଏ । ସୂତ କହିଲେ— ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନାରଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ।
ଉଵାଚ ପିତରଂ ତତ୍ର କିମୁକ୍ତଂ ଦେଵସତ୍ତମ । ଦେଵାଃ ସହସ୍ରଶଃ ସଂତି ରୁଦ୍ରାଃ ସଂତି ସହସ୍ରଶଃ
ସେ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ପଚାରିଲେ—‘ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, କଣ କୁହାଯାଇଛି ? ହଜାର ହଜାର ଦେବତା ଅଛନ୍ତି, ହଜାର ହଜାର ରୁଦ୍ର ଅଛନ୍ତି—’
ପିତରଃ ସଂତି ଶତଶଃ ଯକ୍ଷାଶ୍ଚ କିନ୍ନରାସ୍ତଥା । ଭୂତାଃ ପ୍ରେତାଃ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ଯେ କେଚିଦ୍ଦେଵଯୋନଯଃ
‘ଶତଶଃ ପିତୃଗଣ ଅଛନ୍ତି, ଏଭଳି ଯକ୍ଷ ଓ କିନ୍ନର ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି । ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେବଯୋନିରେ ଅଛନ୍ତି ।’
ତେଷାଂ ନାମ୍ନା ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ତଥା ନ ଚ । ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯାଦୃଶଂ ଚ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା
ମୁଁ ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କର ନାମ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ମହିମା ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି ଏବଂ ଦେଖିଛି, କିନ୍ତୁ ଯେପରି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନାମର ମହିମା ଶୁଣିଛି, ସେପରି ଅନ୍ୟ କାହାରି ନାମରେ ନୁହେଁ।
ଯସ୍ଯ ଵୈ ନାମମାତ୍ରେଣ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । କିଂ ଵୈ ତୀର୍ଥକୃତେ ଦେଵ ପୃଥିଵ୍ଯାମଟନେ କୃତେ
ଯାହାଙ୍କର ନାମ କେବଳ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମାନେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତେବେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ପୃଥିବୀରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କିମ୍ବା ଘୁରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା କଣ?
ଯସ୍ଯ ଵୈ ନାମମହିମା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୋକ୍ଷମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ତନ୍ମୁଖଂ ତୁ ମହତ୍ତୀର୍ଥଂ ତନ୍ମୁଖଂ କ୍ଷେତ୍ରମେଵ ଚ
ଯାହାଙ୍କର ନାମର ମହିମା ଶୁଣିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ସେ ମୁଁହ ନିଜେ ଏକ ବଡ଼ ତୀର୍ଥ, ସେ ମୁଁହ ନିଜେ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର।
ଯନ୍ମୁଖେ ରାମରାମେତି ତନ୍ମୁଖଂ ସର୍ଵକାମିକମ୍ । କାନି ଵୈ ତସ୍ଯ ନାମାନି କତି ଵୀର୍ଯାଣି ସୁଵ୍ରତ
ଯେ ମୁଁହରେ 'ରାମ, ରାମ' ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ, ସେ ମୁଁହ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ; ହେ ଶୁଭ୍ରଚରିତ, ତାଙ୍କର କେତେ ନାମ ଅଛି, ତାଙ୍କର କେତେ ଶକ୍ତି?
ତତ୍ସର୍ଵଂ ଚ ଵିଶେଷେଣ ମମ ବ୍ରୂହି ପିତାମହ । ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- ଵ୍ଯାପକୋଽଯଂ ସଦା ଵିଷ୍ଣୁଃ ପରମାତ୍ମା ସନାତନଃ
ଏସବୁ କଥା ମୋତେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କୁହ, ହେ ପିତାମହ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ସଦା ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ଅନାଦି ଓ ଚିରନ୍ତନ।
ଅନାଦିନିଧନଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଭୂତାତ୍ମା ଭୂତଭାଵନଃ । ଯସ୍ମାଦହଂ ହି ସଂଜାତୋ ସୋଽଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସଦାଵତୁ
ସେ ଆଦି ନାହିଁ, ଶେଷ ନାହିଁ, ଶ୍ରୀମୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆତ୍ମା ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ଯାହାଠାରୁ ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି—ସେଇ ବିଷ୍ଣୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରୁନ୍।
ସୋଽଯଂ କାଲସ୍ଯ କାଲୋ ଵୈ ସୋଽଯଂ ମମ ତୁ ପୂର୍ଵଜଃ । ଅକ୍ଷଯଃ ପୁଂଡରୀକାକ୍ଷୋ ମତିମାନଵ୍ଯଯଃ ପୁମାନ୍
ସେ ସମୟର ମଧ୍ୟରେ ସମୟ, ମୋର ଆଗରୁ ଅଛନ୍ତି; ଅକ୍ଷୟ, ପଦ୍ମନୟନ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ।
ଶେଷଶାଯୀ ସଦା ଵିଷ୍ଣୁଃ ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ମହତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ସର୍ଵଭୂତମଯଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଵିଶ୍ଵରୂପୋ ଜନାର୍ଦନଃ
ଶେଷ ନାଗ ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ବିଷ୍ଣୁ, ହଜାର ମୁଣ୍ଡି ଥିବା, ମହାପ୍ରଭୁ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକାଶିତ, ବିଶ୍ୱରୂପ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ।
କୈଟଭାରିରଯଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଧାତା ଦେଵୋ ଜଗତ୍ପତିଃ । ତସ୍ଯାହଂ ନାମଗୋତ୍ରଂ ଚ ନ ଵେଦ୍ମି ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ଏହି ବିଷ୍ଣୁ କୈଟଭ ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ; ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ନାମ ଏବଂ ଗୋତ୍ର ଜାଣେନି।
ଵେଦଵାଦ୍ଯପ୍ଯହଂ ତାତ ନାହଂ ଜ୍ଞାତା କଦାଚନ । ଅତସ୍ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ଦେଵର୍ଷେ ଯତ୍ରାସ୍ତି କିଲ ଵିଶ୍ଵରାଟ୍
ମୁଁ ବେଦ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ପୁତ୍ର, ଏସବୁ କିଛି ଜାଣିପାରିନି; ତେଣୁ, ହେ ଦେବଋଷି, ତୁମେ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱନାଥ ଅଛନ୍ତି।
ସ ଚ ତତ୍ତ୍ଵଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵଂ ତେ କଥଯିଷ୍ଯତି । ସ ଏଵ ପୁରୁଷଃ ଶ୍ରୀମାନ୍କୈଲାସାଧିପତିଃ ସଦା
ସେ ମହାମୁନି, ସତ୍ୟ ସବୁ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେବେ; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀମୟ, ସଦା କୈଳାସ ନାଥ।
ସର୍ଵେଷାଂ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତାନାମଯଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପରାତ୍ପରଃ । ପଂଚଵକ୍ତ୍ରୋ ହ୍ଯୁମାକାଂତଃ ସର୍ଵଦୁଃଖନିବର୍ହଣଃ
ସମସ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଉପରେ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି; ପାଞ୍ଚମୁଖୀ, ଉମାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି।