ସଖା ଚୈଵ ତତଶ୍ଚାସୀଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଗୁଣଵାନ୍ମମ । ଶ୍ରାଵଣଦ୍ଵାଦଶୀଯୋଗେ ମାସି ଭାଦ୍ରପଦେ ତତଃ
'ତାପରେ ମୋର ଏକ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ଗୁଣବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ଶ୍ରାବଣ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଯୋଗରେ—'
ସ କଦାଚିନ୍ମଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତାପୀଂ ନାମ ନଦୀଂ ଯଯୌ । ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ସଂଗମଃ ପୁଣ୍ଯୋ ଯତ୍ରାସୀଚ୍ଚଂଦ୍ରଭାଗଯା
'ଏକଦିନ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସହିତ ମୁଁ ତାପୀ ନଦୀକୁ ଗଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ନଦୀ ମିଶିଥିଲା, ସେଠି ପବିତ୍ର ସଙ୍ଗମ ଥିଲା।'
ଚଂଦ୍ରଭାଗା ଚଂଦ୍ରସୁତା ତାପୀ ଚୈଵାର୍କନଂଦିନୀ । ତଯୋଃ ଶୀତୋଷ୍ଣସଲିଲେ ପ୍ରଵିଵେଶ ସ ହ ଦ୍ଵିଜଃ
'ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର କନ୍ୟା, ତାପୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କନ୍ୟା; ଏହି ଦୁଇ ନଦୀର ଶୀତଳ ଓ ଉଷ୍ଣ ଜଳରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରବେଶ କଲେ।'
ଶ୍ରଵଣଦ୍ଵାଦଶୀଯୋଗେ ନରାଶ୍ଚ ସମୁପୋଷିତାଃ । ଚଂଦ୍ରଭାଗା ସୁତୋ ଯେନ ଵାରିଧାନୀଂ ଦଦୁର୍ଦ୍ଵିଜେ
'ଶ୍ରାବଣ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ; ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜଳପାତ୍ର ଦେଲେ।'
ଦଧ୍ଯୋଦନଯୁତାଂ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସଂପୂର୍ଣୈର୍ଵର୍ଦ୍ଧମାନକୈଃ । ଛତ୍ରୋପାନଦ୍ଯୁଗଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରତିମାଂ ଚ ତଥା ହରେଃ
'ଦହିଭାତ, ପ୍ରଚୁର ଭରିଆ, ଛତା, ଜୁତା ଜୋଡ଼ା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ହରିଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସହିତ—'
ପ୍ରଦଦୌ ଵିପ୍ରମୁଖ୍ଯେଭ୍ଯୋ ହରସ୍ଯାଗ୍ରେ ମହାମତେ । ଵିତ୍ତସଂରକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ତସ୍ଯାସ୍ତୀରେ ଵ୍ରତେ ମଯା
'ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରେ ଧନ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ନଦୀତଟରେ ବ୍ରତ ଭାବେ ଦେଇଥିଲି।'
ସୋପଵାସେନ ଦତ୍ତୈକା ଵାରିଧାନୀ ମନୋରମା । ତତ୍କୃତ୍ଵାହଂ ଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ତତଃ କାଲେନ କେନଚିତ୍
'ଉପବାସ ସହିତ ମୁଁ ଏକ ମନୋହର ଜଳପାତ୍ର ଦେଇଥିଲି; ଏହା କରି ମୁଁ ଘରକୁ ଫେରିଲି, କିଛି ସମୟ ପରେ—'
ପଂଚତ୍ତ୍ଵମହମାସାଦ୍ଯ ନାସ୍ତିକ୍ଯାତ୍ପ୍ରେତତାଂ ଗତଃ । ଅସ୍ଯାମଟଵ୍ଯାଂ ଘୋରାଯାଂ ଯଥା ହ୍ଯହିକୁଲଂ ତଥା
'ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଅନାସ୍ଥାରୁ ମୁଁ ପିତୃ ହେଲି; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ, ସାପମାନେ ଯେପରି ରହନ୍ତି, ସେପରି ହେଲା।'
ଶ୍ରଵଣଦ୍ଵାଦଶୀଯୋଗେ ଵାରିଧାନ୍ଯର୍ପିତା ମଯା । ସେଯଂ ମଧ୍ଯାହ୍ନସମଯେ ଲଭ୍ଯତେ ଚ ଦିନେଦିନେ 6.69.
ଶ୍ରବଣ ଓ ଦ୍ବାଦଶୀ ଯୋଗ ହେବାବେଳେ, ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ ପାଣି ଓ ଧାନ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରେ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପିଣଃ ସର୍ଵେ ପାପାଃ ପ୍ରେତତ୍ଵମାଗତାଃ । ପରଦାରଗତାଃ କେଚିତ୍ସ୍ଵାମିଦ୍ରୋହରତାଶ୍ଚ ଯେ
ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପାପ କରି ପ୍ରେତ ହୋଇଛନ୍ତି। କିଛି ଜଣେ ପରସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗଲେ, କିଛି ଜଣେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଜିନିଷ ଚୋରାଇଲେ।
ଭୂତପ୍ରେତଜରୂପେଣ ତେ ଜାତା ହ୍ଯତ୍ର ମାନଵାଃ । ଦେଶେ ମରୁସ୍ଥଲେ ତ୍ଵସ୍ମିନ୍ମମୈତେ ମିତ୍ରତାଂ ଗତାଃ
ଏହି ମାନବମାନେ ଏଠାରେ ଭୂତ ପ୍ରେତ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ଏହି ମରୁଭୂମି ଦେଶରେ ସେମାନେ ମୋର ସଙ୍ଗୀ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଅକ୍ଷଯୋ ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ପରମାତ୍ମା ସନାତନଃ । ଦୀଯତେ ଯତ୍ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ହ୍ଯକ୍ଷଯଂ ତତ୍ପ୍ରକୀର୍ତନମ୍
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଅକ୍ଷୟ, ପରମାତ୍ମା ଓ ସନାତନ। ଯାହା କିଛି ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଦିଆଯାଏ, ସେ ସବୁ ଅକ୍ଷୟ ମନାଯାଏ।
ଅକ୍ଷଯେନାପି ଚାନ୍ନେନ ତୃପ୍ତା ଏତେ ପୁନଃ ପୁନଃ । ପ୍ରେତତ୍ଵଭାଵଂ ଦୌର୍ବଲ୍ଯଂ ନ ଵିମୁଂଚତି କର୍ହିଚିତ୍
ଅକ୍ଷୟ ଅନ୍ନ ଦେଇ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ପୁନିପୁନି ତୃପ୍ତି ହୁଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥା କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳତା କେବେ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ପୂଜଯିତ୍ଵାହମନ୍ନୈସ୍ତ୍ଵାମତିଥିଂ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍ । ପ୍ରେତଭାଵାଦ୍ଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଯାସ୍ଯାମି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଅତିଥି ଭାବେ ଆସିଥିବାବେଳେ ଅନ୍ନ ଦେଇ ପୂଜା କରିବି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଉତ୍ତମ ଗତିକୁ ଲଭିବି।
ମଯା ଵିହୀନାଃ କିଂତ୍ଵେତେ ଵନେଽସ୍ମିନ୍ଭୃଶଦାରୁଣେ । ପୀଡାମନୁଭଵିଷ୍ଯଂତି ଦାରୁଣାଂ କର୍ମଯୋନିଜାମ୍
ମୋ ଛାଡ଼ି ଏଠି ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ସେମାନେ ଭୟାନକ କର୍ମର ଫଳରେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ।
ଏତେଷାଂ ତୁ ମହାଭାଗ ମମାନୁଗ୍ରହକାମ୍ଯଯା । ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ନାମଗୋତ୍ରାଣି ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ଲିଖିତାନି ଚ
ହେ ମହାଭାଗ, ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋର କୃପା ଲାଗି, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଲିଖାଯାଇଛି, ଦୟାକରି ଗ୍ରହଣ କର।
ଅସ୍ତି କକ୍ଷାଗତା ଚୈଵ ତଵ ସଂପୁଟିକା ଶୁଭା । ହିମଵଂତମଥାସାଦ୍ଯ ତତ୍ର ତ୍ଵଂ ଲପ୍ସ୍ଯସେ ନିଧିମ୍
ତୁମର କକ୍ଷରେ ଏକ ପବିତ୍ର ସଂପୁଟିକା ରହିଛି। ହିମାଳୟ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେଠାରେ ତୁମେ ଧନ ପାଇବ।
ଗଯାଶୀର୍ଷଂ ତତୋ ଗତ୍ଵା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁରୁ ମହାମତେ । ଇତ୍ଯାଜ୍ଞାପ୍ଯ ସ ଵୈ ପ୍ରେତୋ ଵଣିଜଂ ଚ ଯଥାସୁଖମ୍
ତାପରେ ଗୟାଶୀର୍ଷକୁ ଯାଇ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର। ଏଭଳି ଆଜ୍ଞା ଦେଇ, ସେ ପ୍ରେତ ମାନେ ବ୍ୟାପାରୀଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଵିସର୍ଜଯାମାସ ତଦା ସ ଵୈ ପ୍ରାଯାତ୍ସମୁତ୍ସୁକଃ । ସମାସାଦ୍ଯ ଗୃହଂ ତତ୍ର ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରାଯାଦ୍ଧିମାଲଯମ୍
ତାପରେ ସେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଓ ସେ ବ୍ୟାପାରୀ ଆତୁର ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ। ଘରକୁ ପହଞ୍ଚି, ପରେ ହିମାଳୟକୁ ଯାଇଲେ।
ତତୋ ଦୃଷ୍ଟଂ ନିଧିଂ ତତ୍ର ଗୃହୀତ୍ଵା ସ ସମାଗତଃ । ଷଷ୍ଠାଂଶଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯାଥ ଗଯାଶୀର୍ଷଂ ତତୋଽଭ୍ଯଗାତ୍
ସେଠାରେ ଧନ ଦେଖି, ଗ୍ରହଣ କରି ଫେରିଲେ। ଏକ ଷଷ୍ଠାଂଶ ନେଇ, ପରେ ଗୟାଶୀର୍ଷକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଗଯାଯାଂ ସ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ମହାମତିଃ । ପ୍ରେତାନାଂ ତୁ ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସମ୍ଯଗ୍ଵିଧାନତଃ
ସେଠାରେ ଗୟାକୁ ଯାଇ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ। ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ନିୟମରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ନାମଗୋତ୍ରାଣି ଗୃହୀତ୍ଵା ପିଂଡମୁତ୍ସୃଜତ୍ । ଯସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଭଵେଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ସ କରୋତି ଦିନେ ଵଣିକ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ନେଇ, ସେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ। ଯାହା ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହେଉଥିଲା, ସେହି ଦିନ ବ୍ୟାପାରୀ କରିଥିଲେ।
ସ ସ ତସ୍ଯ ତଦା ସ୍ଵପ୍ନେ ଦର୍ଶଯତ୍ଯାତ୍ମନସ୍ତନୁମ୍ । ବ୍ରଵୀତି ଚ ମହାଭାଗ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଭଵତୋଽନଘ
ତାପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ ସ୍ୱପ୍ନରେ ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ, ଓ କହିଲେ, 'ହେ ମହାଭାଗ, ତୁମର ନିର୍ମଳ କୃପାରେ—'
ପ୍ରେତଭାଵଂ ମଯା ତ୍ଯକ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତୋଽସ୍ମି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ଗଯାଶୀର୍ଷଂ ମହାମନାଃ
'ମୁଁ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥା ଛାଡ଼ି, ଉତ୍ତମ ଗତିକୁ ପାଇଛି।' ଏଭଳି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଗୟାଶୀର୍ଷରେ କରି, ସେ ବଡ଼ ମନ୍ତ୍ରୀ—
ପଶ୍ଚାଜ୍ଜଗାମ ସ୍ଵଗୃହଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ପୁନଃ ପୁନଃ । ମାସି ଭାଦ୍ରପଦେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତଥା ସୁଧୀଃ
ପରେ ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଧ୍ୟାନ କଲେ। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଆସିଲେ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ—
ଶ୍ରଵଣଦ୍ଵାଦଶୀଯୋଗେ ସଂଗମେ ସରିତାଂ ପୁନଃ । ଜଗାମ ସ ମହାବୁଦ୍ଧିଃ ସର୍ଵୋପସ୍କରସଂଯୁତଃ
ଶ୍ରବଣ ଓ ଦ୍ବାଦଶୀ ଯୋଗ ହେବାବେଳେ, ପୁନି ନଦୀମିଳନ ସ୍ଥାନକୁ, ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ସେ ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଯାଇଲେ।
ସଂଗମେ ସରିତାଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦ୍ଵାଦଶୀଂ ତାମୁପୋଷିତଃ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵାପି ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନମ୍
ନଦୀମାନଙ୍କର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି, ସେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ ରହିଲେ। ସେଠାରେ ପୁଣି ସ୍ନାନ କରି, ଦାନ ଦେଲେ ଏବଂ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଅନଂତରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ହ୍ଯୁପହାରାଂସ୍ତଦା ଦଦୌ । ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତେନାପି ଵିଧିନା ହ୍ଯେକଚିତ୍ତରତୋଽପି ସଃ
ତାପରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଉପହାର ଦେଲେ, ଏବଂ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମନ ଲଗାଇଲେ।
ନିଵର୍ତ୍ତଯାମାସ ତଦା ଵଣିଜୋ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ସ ଵୈ । ଵର୍ଷେଵର୍ଷେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ମାସି ଭାଦ୍ରପଦେ ତଥା
ସେ ସୁବୁଦ୍ଧି ବ୍ୟାପାରୀ ଏହି କାମଟି ଭାଦ୍ରପଦ ମାସ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆସିଲେ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ଶ୍ରଵଣଦ୍ଵାଦଶୀଯୋଗେ ସଂଗମେ ସରିତାଂ ପୁନଃ । ଏଵଂ ଵୈ କୃତଵାନ୍ସର୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ସତ୍ଵରମ୍
ଶ୍ରବଣ ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଯୋଗ ହେଲେ, ସେ ପୁଣି ନଦୀମାନଙ୍କର ସଙ୍ଗମକୁ ଗଲେ। ଏଭଳି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଶୀଘ୍ର କରିଥିଲେ।