ଉତ୍ଥିତସ୍ତ୍ଵଂ ଯଦା ତତ୍ର ମାଂ ଗୃହୀତୁଂ କୃତକ୍ଷଣଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵଂ ଚ ପ୍ରଣଷ୍ଟାହଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ବିଲମଧ୍ଯତଃ
ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ଧରିବାକୁ ଉଠିଲେ, ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖି, ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ଗହଳିର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଦେଲି।
ଵିଶଂତ୍ଯା ମମ ପାଦେନ ଦୀପଵର୍ତ୍ତିର୍ଵିଜୃଂଭିତା । ତୈଲପାତ୍ରଂ ଚ ନମିତଂ ତେନାହଂ ସୁଖଭାଗିନୀ
ମୁଁ ଗହଳିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ, ମୋର ପାଦ ଦୀପର ବାତିକୁ ଛୁଇଁଲା, ତାହାରେ ଆଗୁଣ ଭଲଭାବେ ଜଳିଉଠିଲା ଏବଂ ତେଲର ପାତ୍ର ଉଲଟିଗଲା—ଏଭଳି ଭାଗ୍ୟବତୀ ହେଲି।
ତନ୍ମଯା ରାଜରାଜେଂଦ୍ର ଦୀପଂ ଚୈଵ ପ୍ରକାଶିତମ୍ । ଇଦାନୀଂ ଚ ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ ରୂପଲାଵଣ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ହେ ରାଜାଧିରାଜ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦୀପ ଜଳିଉଠିଲା, ଏବଂ ଏବେ ମୁଁ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ରୂପ ଓ ଲାଭଣ୍ୟ ପାଇଛି।
ତ୍ଵଂ ଚ ଭର୍ତ୍ତା ତଥା ରାଜ୍ଯଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚୈଵଂଵିଧଂ ସୁଖମ୍ । ଦୀପପ୍ରବୋଧନାଜ୍ଜାତଂ ଜ୍ଞାନମତ୍ଯଂତ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ତୁମେ ମୋର ସ୍ୱାମୀ, ଏହି ରାଜ୍ୟ, ପୁଅମାନେ ଓ ଏପରି ସମସ୍ତ ସୁଖ, ଏବଂ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଜ୍ଞାନ—ଏସବୁ ଦୀପବ୍ରତ ପାଳନରୁ ମିଳିଛି।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଦୀପଵ୍ରତମନୁତ୍ତମମ୍ । ଆଵାଂ ହି ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା କୁର୍ଵଶ୍ଚୈଵ ଵିଶେଷତଃ
ସେଥିପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ଅତିଶୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଏହି ଅପୂର୍ବ ଦୀପବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।
ତଦେତତ୍କର୍ମଣଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଫଲଂ ରାଜ୍ଯାଦିସଂପଦଃ । ପୂର୍ଵଜନ୍ମସ୍ମୃତଂ ଚାପି ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯସ୍ତଥା
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରୁ ରାଜ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧିର ଫଳ ମିଳିଛି, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପର ନାଶ ହୋଇଛି।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵିଧିମଂତ୍ରାଦିପୂର୍ଵକମ୍ । ଦୀପଵ୍ରତଂ କୃତଂ ପୁଂଭିଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଚଂଦ୍ରାର୍କତାରକମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ନିୟମ ଓ ମନ୍ତ୍ରାଦି ସହିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ପୁରୁଷମାନେ ଦୀପବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ; ଏହାର ପୁଣ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରାମାନେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବିନାଶୀ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ରାଜା ଚକ୍ରେ ଦୀପଵ୍ରତଂ ତଦା । ପ୍ରିଯଯା ସହ ଦେଵର୍ଷେ ସମ୍ଯକ୍ଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତଃ
ଏମିତି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ତାହାବେଳେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହିତ, ଦେବୃଷି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦୀପବ୍ରତ କଲେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ପୁଷ୍କରେ ତୀର୍ଥେ କୃତ୍ଵା ଦୀପଵ୍ରତଂ ତୁ ତୌ । ଅଵାପତୁଃ ପରାଂ ମୁକ୍ତିଂ ଦେଵଦାନଵଦୁର୍ଲ୍ଲଭାମ୍
ସେହି ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥରେ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଦୀପବ୍ରତ କରି, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେହି ପରାମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ।
ଏତଦ୍ଦୀପସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯେ ଶୃଣ୍ଵଂତି ନରା ଭୁଵି । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ପ୍ରଯାଂତି ହରିମଂଦିରମ୍
ଏହି ଦୀପର ମହିମା ଯେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ହରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଯେ ଚ କୁର୍ଵଂତି ପୁରୁଷାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵା ଭକ୍ତିତତ୍ପରାଃ । ତେ ସର୍ଵେ ପାପନିର୍ମୁକ୍ତା ଯାଂତି ବ୍ରହ୍ମସନାତନମ୍
ଯେମାନେ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ନେତ୍ରରୋଗା ଵିନଶ୍ଯଂତି ଯଥା ପାପପ୍ରଭାଵଜାଃ । ଆଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯଃ ସର୍ଵେ ନଶ୍ଯଂତେ ହି କୃତେକ୍ଷଣାତ୍
ପାପର ପ୍ରଭାବରୁ ହୋଇଥିବା ଚକ୍ଷୁର ରୋଗ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗ ତୁରନ୍ତ ଦୂରିଯାଏ।
ନ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଂ ନ ଶୋକଂ ଚ ନ ମୋହୋ ନ ଚ ଵିଭ୍ରମଃ । ଗୃହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସମାଯାତି ଜନ୍ମଜନ୍ମନି ଵାଡଵ
ଘରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଶୋକ, ମୋହ କିମ୍ବା ଭ୍ରମ ନାହିଁ; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଘରେ ଜନ୍ମ ପରେ ଜନ୍ମ ବାସ କରନ୍ତି, ହେ ବଡ଼ଭା।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶତକ୍ରତୁଂ ସିଦ୍ଧଂ ସମାପ୍ତଵରଦକ୍ଷିଣମ୍ । ମଘଵା ଜାତସଂକଲ୍ପଃ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛଦ୍ବୃହସ୍ପତିମ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ—ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧ ଓ ଦାନଦେଇ ସମାପ୍ତ ଦେଖି, ମଘବାନ୍ ନିଜ ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ଭଗଵନ୍କେନ ଦାନେନ ସର୍ଵତଃ ସୁଖମେଧତେ । ଯଦକ୍ଷଯଂ ମହାର୍ଘଂ ଚ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ମହାତପଃ
ହେ ଭଗବାନ, କେଉଁ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଠାରେ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅମୂଲ୍ୟ ସୁଖ ମିଳେ? ଏହି କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ହେ ମହାତପସ୍ବୀ।
ଏଵମିଂଦ୍ରେଣ ଚୋକ୍ତୋଽସୌ ଦେଵଦେଵଃ ପୁରୋହିତଃ । ପ୍ରହସ୍ଯ ତଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚହ
ଏପରି ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଚାରାଯିବା ପରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ପୁରୋହିତ ବୃହସ୍ପତି ହସି, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ହିରଣ୍ଯଦାନଂ ଗୋଦାନଂ ଭୂମିଦାନଂ ଚ ଵାସଵ । ଏତତ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛମାନସ୍ତୁ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ହେ ବାସବ, ସୁନା, ଗାଈ ଓ ଜମି ଦାନ କରିଥିବା ଲୋକ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ସୁଵର୍ଣଂ ରଜତଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ମଣିରତ୍ନଂ ଚ ଵାସଵ । ସର୍ଵମେଵ ଭଵେଦ୍ଦତ୍ତଂ ଵସୁଧାଂ ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ହେ ବାସବ, ସୁନା, ଚାଁଦି, ବସ୍ତ୍ର, ମଣି ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ—ଏସବୁ ଦାନ ହେଉଛି ଯେଉଁଠି ଜମି ଦାନ କରାଯାଏ।
ଫାଲକୃଷ୍ଟାଂ ମହୀଂ ଦତ୍ଵା ସବୀଜାଂ ସସ୍ଯମାଲିନୀମ୍ । ଯାଵତ୍ସୂର୍ଯକୃତାଲୋକସ୍ତାଵତ୍ସ୍ଵର୍ଗେମହୀଯତେ
ଯେଉଁଠି ଚଷା କରାଯାଇଥିବା, ବିଆ ଓ ଫସଲ ଥିବା ଜମି ଦାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁଯାଏଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଉଛି, ସେଉଁଯାଏଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ମାନ୍ୟତା ମିଳେ।
ଯତ୍କିଂଚିତ୍କୁରୁତେ ପାପଂ ପୁରୁଷୋ ଵୃତ୍ତିକର୍ଷିତଃ । ଅପି ଗୋଚର୍ମମାତ୍ରେଣ ଭୂମିଦାନେନ ଶୁଧ୍ଯତି
ଏକ ମଣିଷ ଜୀବିକା ପାଇଁ କିଛି ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗାଈର ଚର୍ମ ପରିମାଣ ଜମି ଦାନ କଲେ ସେ ପାପ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ।
ଦଶହସ୍ତେନ ଦଂଡୋଽତ୍ର ତ୍ରିଂଶଦ୍ଦଂଡାନି ଵର୍ତନମ୍ । ଦଶତାନ୍ଯେଵ ଗୋଚର୍ମ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଗୋଚର୍ମଲକ୍ଷଣମ୍
ଏଠାରେ ଦସ ହାତ ଲମ୍ବା ଏକ ଦଣ୍ଡ, ଏମିତି ତିରିଶଟି ଦଣ୍ଡ ହେଉଛି ଏକ ମାପ; ଦଶଟି ଏମିତି ମାପ ହେଉଛି ଗାଈର ଚର୍ମ, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଚର୍ମ କୁହାଯାଏ।
ସଵୃଷଂ ଗୋସହସ୍ରଂ ତୁ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତ୍ଯଯଂତ୍ରିତମ୍ । ବାଲଵତ୍ସପ୍ରସୂତାନାଂ ତଦ୍ଗୋଚର୍ମ ଇତି ସ୍ମୃତମ୍
ଯେଉଁଠି ଏକ ହଜାର ଗାଈ ଓ ବଳଦ ନିରୋଧ ବିନା ରହିଥାଏ, ଏବଂ ସେଠି ଛୁଆ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ସେଉଁଠିକୁ ଗାଈର ଚର୍ମ ବୋଲି ପୁରାଣରେ କୁହାଯାଏ।
ଵିପ୍ରାଯ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଗୁଣାନ୍ଵିତାଯ ତପୋଯୁତାଯ ପ୍ରଜିତେଂଦ୍ରିଯାଯ । ଯାଵନ୍ମହୀ ତିଷ୍ଠତି ସାଗରାଂତା ତାଵତ୍ଫଲଂ ତସ୍ଯ ଭଵେଦନଂତମ୍
ଯିଏ ଗୁଣବାନ, ତପସ୍ଵୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଜମି ଦାନ କରେ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁଯାଏଁ ପୃଥିବୀ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା ଅଛି, ସେଉଁଯାଏଁ ତାଙ୍କର ଫଳ ଅନନ୍ତ ରହିଥାଏ।
ଯଥାପ୍ସୁ ପତିତଃ ଶକ୍ର ତୈଲବିଂଦୁଃ ପ୍ରସର୍ପତି । ଏଵଂଭୂମିକୃତଂ ଦାନଂ ସସ୍ଯେ ସସ୍ଯେ ପ୍ରସର୍ପତି
ଯେପରି ତେଲର ଫୁଲି ଜଳରେ ପଡିଲେ ସାରା ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ସେପରି ଜମି ଦାନ କଲେ ଫସଲରେ ଫସଲରେ ତାହାର ଫଳ ବଢିଯାଏ।
ଯଥାବୀଜାନି ରୋହଂତି ପ୍ରଚୀର୍ଣାନି ମହୀତଲେ । ଏଵଂ କାମାନ୍ପ୍ରରୋହଂତି ଭୂମିଦାନସମନ୍ଵିତାଃ
ଯେପରି ମାଟିରେ ପକାଯାଇଥିବା ବିଆ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏ, ସେପରି ଜମି ଦାନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଇଚ୍ଛାମାନେ ବଢିଯାଏ।
ଅନ୍ନଦାଃ ସୁଖିନୋ ନିତ୍ଯଂ ଵସ୍ତ୍ରଦୋ ରୂପଵାନ୍ଭଵେତ୍ । ସ ନରଃ ସର୍ଵଦୋ ଭୂଯୋ ଯୋ ଦଦାତି ଵସୁଂଧରାମ୍
ଯିଏ ଅନ୍ନ ଦାନ କରେ ସେ ସଦା ସୁଖୀ ରହେ, ଯିଏ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରେ ସେ ରୂପଶ୍ରୀଳୀ ହୁଏ, ଯିଏ ଜମି ଦାନ କରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଇପାରିବା ମହାନ ଲୋକ ହୁଏ।
ଯଥା ଗୌର୍ଭରତେ ଵତ୍ସଂ କ୍ଷୀରମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ କ୍ଷୀରିଣୀ । ଏଵଂ ଦତ୍ତା ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଭୂମିର୍ଭରତି ଭୂମିଦମ୍
ଯେପରି ଗାଈ ତାର ଛୁଆକୁ ଦୁଧ ଦେଇ ପୋଷେ, ସେପରି ହେ ଶତାକ୍ଷୀ, ପୃଥିବୀ ଜମି ଦାନକାରୀକୁ ପୋଷଣ କରେ।
ଶଂଖୋ ଭଦ୍ରାସନଂ ଛତ୍ରଂ ଵରାଶ୍ଵଵରଵାରଣାଃ । ଭୂମିଦାନସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଫଲଂ ସ୍ଵର୍ଗଃ ପୁରଂଦର
ଶଂଖ, ଶୁଭାସନ, ଛତା, ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଓ ଉତ୍ତମ ହାତୀ—ଏସବୁ ଭୂମି ଦାନର ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ, ହେ ପୁରନ୍ଦର।
ଆଦିତ୍ଯୋ ଵରୁଣୋ ଵହ୍ନିର୍ବ୍ରହ୍ମା ସୋମୋ ହୁତାଶନଃ । ଶୂଲପାଣିଶ୍ଚ ଭଗଵାନଭିନଂଦଂତି ଭୂମିଦମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମା, ସୋମ, ହବିଷ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଓ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭଗବାନ—ସମସ୍ତେ ଜମି ଦାନକାରୀରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।
ଆସ୍ଫୋଟଯଂତି ପିତରୋ ଵର୍ଣଯଂତି ପିତାମହାଃ । ଭୂମିଦାତା କୁଲେ ଜାତଃ ସ ନସ୍ତ୍ରାତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ପିତୃମାନେ ତାଳି ମାଡ଼ନ୍ତି ଓ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ପୂର୍ବଜମାନେ ଗୀତ ଗାନ୍ତି; ଭୂମି ଦାନକାରୀଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ।