ଅଥ ପ୍ରେତାନ୍ଦଦର୍ଶାସୌ କ୍ଷୁତ୍ତୃଷାଵ୍ଯାକୁଲେଂଦ୍ରିଯାନ୍ । ଉତ୍କଟାନ୍ଖଲିନୋ ଭୀମାନ୍ନିର୍ମାଂସାନ୍ରୌଦ୍ରଦର୍ଶନାନ୍
ତାପରେ ସେ ଦେଖିଲେ—କିଛି ପ୍ରେତ, ଯାହାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ଅସ୍ତିର, ଭୟଙ୍କର, ଦୁଷ୍ଟ, ମାଂସ ନଥିବା, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର।
ପ୍ରେତସ୍କଂଧସମାରୂଢମେକଂ ଵିକୃତଦର୍ଶନମ୍ । ଦଦର୍ଶ ବହୁଭିଃ ପ୍ରେତୈଃ ସମଂତାତ୍ପରିଵାରିତମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ—ଏକ ପ୍ରେତ ଅନ୍ୟ ପ୍ରେତର ମଣ୍ଡିରେ ବସିଛି, ତାଙ୍କ ଦେହ ବିକୃତ ଦେଖାଯାଉଛି, ଚାରିପଟେ ଅନେକ ପ୍ରେତ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି।
ଅଗଚ୍ଛମାନମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ପ୍ରେତଶବ୍ଦପୁରଃସରମ୍ । ପ୍ରେତୋଽପି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ଘୋରାମଟଵୀମାଗତଂ ନରମ୍
ସେ ପ୍ରେତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ପ୍ରେତମାନଙ୍କର ଚିତ୍କାର ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲେ; ଏବଂ ସେ ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ମଣିଷକୁ ଦେଖିଲେ—
ପ୍ରେତସ୍କଂଧାନ୍ମହୀଂ ଗତ୍ଵା ତସ୍ଯାଂତିକମୁପାଗମତ୍ । ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଵଣିକ୍ଶ୍ରେଷ୍ଠମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ପ୍ରେତ ଅନ୍ୟ ପ୍ରେତର ମଣ୍ଡିରୁ ଅବତରି, ସେ ବ୍ୟାପାରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ—
ଅସ୍ମିନ୍ଘୋରତରେ ଦେଶେ ପ୍ରଵେଶୋ ଭଵତଃ କଥମ୍ । ତମୁଵାଚ ଵଣିକ୍ଧୀମାନ୍ସାର୍ଥଭ୍ରଷ୍ଟସ୍ଯ ମେ ଵନେ
‘ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଦେଶକୁ ଆପଣ କିପରି ପ୍ରବେଶ କଲେ?’ ତାହାକୁ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟାପାରୀ କହିଲେ—‘ମୁଁ ସାଥୀମାନେଠାରୁ ଭ୍ରମ ହୋଇ ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଛି।
ପ୍ରଵେଶୋ ଦୈଵଯୋଗେନ ପୂର୍ଵକର୍ମକୃତେନ ଚ । ତୃଷା ମେ ବାଧତେଽତ୍ଯର୍ଥଂ କ୍ଷୁଧା ଚୈଵ ଭୃଶଂ ତଥା
ଭାଗ୍ୟ ଓ ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ମୋତେ ତୀବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଭୋକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି।’
ପ୍ରାଣାଂତିକମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଵଚନଂ ଭ୍ରମତୀଵ ମେ । ଅତ୍ରୋପାଯଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ଜୀଵେଯଂ ଯେନ କେନଚିତ୍
‘ମୁଁ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଛି; ମୋର ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛି; ଏଠାରେ ମୁଁ କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିବି, କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖୁନାହିଁ।’
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତେ ପ୍ରେତସ୍ତଂ ଵଣିଜଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ଫୁଲ୍ଲାଂ ଶମୀଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ପ୍ରତୀକ୍ଷ ତ୍ଵଂ ମୁହୂର୍ତ୍ତକମ୍
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ପ୍ରେତ ବ୍ୟାପାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ଫୁଲିଥିବା ଶମୀ ଗଛ ତଳେ ବସି ଅଳ୍ପ ସମୟ ପ୍ରତିକ୍ଷା କର।’
କୃତାତିଥ୍ଯୋ ମଯା ପଶ୍ଚାଦ୍ଗମିଷ୍ଯସି ଯଥାସୁଖମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଥା ଚକ୍ରେ ସ ଵଣିକ୍ତୃଷ୍ଣଯାର୍ଦିତଃ
‘ମୁଁ ତୁମକୁ ଅତିଥି ସମ୍ମାନ ଦେଇ ହେଲେ, ପରେ ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାଇପାରିବ।’ ଏଭଳି କହିଲେ, ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ବ୍ୟାପାରୀ ତାହା ମାନିଲେ।
ମଧ୍ଯାହ୍ନସମଯେ ପ୍ରାପ୍ତେ ପ୍ରେତସ୍ତଂ ଦେଶମାଗତଃ । ଫୁଲ୍ଲାଂ ସଵୃକ୍ଷାଂ ଶୀତୋଦାଂ ଵାରିଧାନୀଂ ମନୋରମାମ୍
ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟ ଆସିଲାପରେ, ପ୍ରେତ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ—ଫୁଲିଥିବା ଗଛ, ଢେର ସୁନ୍ଦର ଜଳ ଓ ଏକ ଜଳାଶୟ ଥିଲା।
ଦଧ୍ଯୋଦନସମାଯୁକ୍ତାଂ ଵର୍ଦ୍ଧମାନେନ ସଂଯୁତାମ୍ । ଅଵତୀର୍ଯ ତତଃ ସ୍ଵନ୍ନଂ ପ୍ରାଦାଦତିଥଯେ ତଦା
ତାପରେ ସେ ନିଜ ଖାଦ୍ୟ, ଦହିଭାତ ଓ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ତଳେ ଆସି ଅତିଥିଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ସ ତତ୍ରାଶନମାତ୍ରେଣ ପରଂ ତୃପ୍ତିତ୍ଵମାଗତଃ । ଵିତୃଷ୍ଣୋ ଵିଜ୍ଵରଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷଣେନ ସମପଦ୍ଯତ
ସେଠାରେ ଏହି ଭୋଜନ ମାତ୍ରରେ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କର ଲୋଭ ଓ ଅସୁସ୍ଥତା ଶେଷ ହେଲା।
ତତଶ୍ଚ ପ୍ରେତାଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତାଃ ସୋଽସ୍ମାଦ୍ଭାଗଂ କ୍ରମାଦ୍ଦଦୌ । ଦଧ୍ଯୋଦନାତ୍ସପାନୀଯାତ୍ପ୍ରେତାସ୍ତୃପ୍ତିଂ ପରାଂ ଗତାଃ
ତାପରେ ପିତୃଗଣ ଆସିଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଭାଗ ଦେଲେ; ଦହିଭାତ ଓ ପାଣିରୁ ପିତୃମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଅତିଥିଂ ତର୍ପଯିତ୍ଵା ତୁ ପ୍ରେତଲୋକଂ ଚ ସର୍ଵତଃ । ତତଃ ସ୍ଵଯଂ ସ ବୁଭୁଜେ ଭୁକ୍ତଶେଷଂ ଯଥାସୁଖମ୍
ଅତିଥି ଓ ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ସେ ନିଜେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୋଜନର ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଇଲେ।
ତସ୍ଯ ଭୁକ୍ତଵତଃ ସ୍ଵନ୍ନଂ ପାନୀଯଂ ଚ କ୍ଷଯଂ ଯଯୌ । ପ୍ରେତାଧିପଂ ତତସ୍ତଂ ଵୈ ଵଣିଗ୍ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ନିଜ ଭୋଜନ ଓ ପାଣି ଖାଇବା ସମୟରେ ସବୁ ଶେଷ ହେଲା; ତାପରେ ପିତୃମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଆଶ୍ଚର୍ଯମେତତ୍ପରମଂ ଵନେଽସ୍ମିନ୍ପ୍ରତିଭାତି ମେ । ଅନ୍ନଂ ପାନଂ ଚ ପରମଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ଚ କୁତସ୍ତଵ
ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଏହା ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ; ଏଠି ଏପରି ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି କିପରି ମିଳିଲା?
ସ୍ଵଲ୍ପେନୈଵ ତଥାନ୍ନେନ ତ୍ଵମେତାଂସ୍ତୁ ବହୂନପି । ଅତର୍ପଯଃ କଥଂ ତ୍ଵେତେ ନିର୍ମାଂସା ଭିନ୍ନକୁକ୍ଷଯଃ
ଏତେ ଥୋଡ଼ା ଖାଦ୍ୟରେ ତୁମେ କିପରି ଏତେ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ମାଂସହୀନ ଓ ଭିନ୍ନ ପେଟ ଥିଲେ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲା?
କଥମସ୍ଯାଂ ସୁଘୋରାଯାମଟଵ୍ଯାଂ ଚ କୃତାଲଯାଃ । ତଦେତତ୍ସଂଶଯଂ ଛିଂଧି ପରଂ କୌତୂହଲଂ ମମ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ଏମାନେ କିପରି ନିଜ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି? ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର; ମୋର ଅତି ଉତ୍ସୁକତା ଅଛି।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଵଣିଜା ପ୍ରେତୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ । ଵାଣିଜ୍ଯସକ୍ତସ୍ଯ ପୁରା ଜନ୍ମାତୀତେ ମମାନଘ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ପିତୃଟି ବଣିକ୍ଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ନିର୍ମଳ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ବ୍ୟବସାୟରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲି।'
ସକଲେ ନଗରେ ନାସ୍ତି ମମାନ୍ଯୋ ହି ଦୁରାତ୍ମକଃ । ଧନଲୋଭାନ୍ନ କସ୍ଯାପି ଦତ୍ତା ଭିକ୍ଷା ମଯା ତଦା
'ସମଗ୍ର ନଗରରେ ମୋ ଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଷ୍ଟ କେହି ନଥିଲେ; ଧନ ଲୋଭରେ ମୁଁ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ ଦେଇନଥିଲି।'
ସଖା ଚୈଵ ତତଶ୍ଚାସୀଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଗୁଣଵାନ୍ମମ । ଶ୍ରାଵଣଦ୍ଵାଦଶୀଯୋଗେ ମାସି ଭାଦ୍ରପଦେ ତତଃ
'ତାପରେ ମୋର ଏକ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ଗୁଣବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ଶ୍ରାବଣ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଯୋଗରେ—'
ସ କଦାଚିନ୍ମଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତାପୀଂ ନାମ ନଦୀଂ ଯଯୌ । ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ସଂଗମଃ ପୁଣ୍ଯୋ ଯତ୍ରାସୀଚ୍ଚଂଦ୍ରଭାଗଯା
'ଏକଦିନ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସହିତ ମୁଁ ତାପୀ ନଦୀକୁ ଗଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ନଦୀ ମିଶିଥିଲା, ସେଠି ପବିତ୍ର ସଙ୍ଗମ ଥିଲା।'
ଚଂଦ୍ରଭାଗା ଚଂଦ୍ରସୁତା ତାପୀ ଚୈଵାର୍କନଂଦିନୀ । ତଯୋଃ ଶୀତୋଷ୍ଣସଲିଲେ ପ୍ରଵିଵେଶ ସ ହ ଦ୍ଵିଜଃ
'ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର କନ୍ୟା, ତାପୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କନ୍ୟା; ଏହି ଦୁଇ ନଦୀର ଶୀତଳ ଓ ଉଷ୍ଣ ଜଳରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରବେଶ କଲେ।'
ଶ୍ରଵଣଦ୍ଵାଦଶୀଯୋଗେ ନରାଶ୍ଚ ସମୁପୋଷିତାଃ । ଚଂଦ୍ରଭାଗା ସୁତୋ ଯେନ ଵାରିଧାନୀଂ ଦଦୁର୍ଦ୍ଵିଜେ
'ଶ୍ରାବଣ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ; ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜଳପାତ୍ର ଦେଲେ।'
ଦଧ୍ଯୋଦନଯୁତାଂ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସଂପୂର୍ଣୈର୍ଵର୍ଦ୍ଧମାନକୈଃ । ଛତ୍ରୋପାନଦ୍ଯୁଗଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରତିମାଂ ଚ ତଥା ହରେଃ
'ଦହିଭାତ, ପ୍ରଚୁର ଭରିଆ, ଛତା, ଜୁତା ଜୋଡ଼ା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ହରିଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସହିତ—'
ପ୍ରଦଦୌ ଵିପ୍ରମୁଖ୍ଯେଭ୍ଯୋ ହରସ୍ଯାଗ୍ରେ ମହାମତେ । ଵିତ୍ତସଂରକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ତସ୍ଯାସ୍ତୀରେ ଵ୍ରତେ ମଯା
'ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରେ ଧନ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ନଦୀତଟରେ ବ୍ରତ ଭାବେ ଦେଇଥିଲି।'
ସୋପଵାସେନ ଦତ୍ତୈକା ଵାରିଧାନୀ ମନୋରମା । ତତ୍କୃତ୍ଵାହଂ ଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ତତଃ କାଲେନ କେନଚିତ୍
'ଉପବାସ ସହିତ ମୁଁ ଏକ ମନୋହର ଜଳପାତ୍ର ଦେଇଥିଲି; ଏହା କରି ମୁଁ ଘରକୁ ଫେରିଲି, କିଛି ସମୟ ପରେ—'
ପଂଚତ୍ତ୍ଵମହମାସାଦ୍ଯ ନାସ୍ତିକ୍ଯାତ୍ପ୍ରେତତାଂ ଗତଃ । ଅସ୍ଯାମଟଵ୍ଯାଂ ଘୋରାଯାଂ ଯଥା ହ୍ଯହିକୁଲଂ ତଥା
'ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଅନାସ୍ଥାରୁ ମୁଁ ପିତୃ ହେଲି; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ, ସାପମାନେ ଯେପରି ରହନ୍ତି, ସେପରି ହେଲା।'
ଶ୍ରଵଣଦ୍ଵାଦଶୀଯୋଗେ ଵାରିଧାନ୍ଯର୍ପିତା ମଯା । ସେଯଂ ମଧ୍ଯାହ୍ନସମଯେ ଲଭ୍ଯତେ ଚ ଦିନେଦିନେ 6.69.
ଶ୍ରବଣ ଓ ଦ୍ବାଦଶୀ ଯୋଗ ହେବାବେଳେ, ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ ପାଣି ଓ ଧାନ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରେ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵରୂପିଣଃ ସର୍ଵେ ପାପାଃ ପ୍ରେତତ୍ଵମାଗତାଃ । ପରଦାରଗତାଃ କେଚିତ୍ସ୍ଵାମିଦ୍ରୋହରତାଶ୍ଚ ଯେ
ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପାପ କରି ପ୍ରେତ ହୋଇଛନ୍ତି। କିଛି ଜଣେ ପରସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗଲେ, କିଛି ଜଣେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଜିନିଷ ଚୋରାଇଲେ।