ସର୍ଵକାମଦୁଘେ ଦେଵି ସର୍ଵାଂତକନିଵାରିଣୀ । ଆରୋଗ୍ଯଂ ସଂତତିଂ ଦୀର୍ଘାଂ ଦେହି ନଂଦିନି ମେ ସଦା
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଅନ୍ତକୁ ଦୂର କରୁଥିବା, ନନ୍ଦିନୀ, ସଦା ମୋତେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଦୀର୍ଘ ସନ୍ତାନ ଦିଅ।
ପୂଜିତା ଚ ଵସିଷ୍ଠେନ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ଧୀମତା । କପିଲେ ହର ମେ ପାପଂ ଯନ୍ମଯା ପୂର୍ଵସଂଚିତମ୍
ବସିଷ୍ଠ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏବଂ କପିଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ମୋର ପୂର୍ବ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ଦୂର କର।
ଗାଵୋ ମମାଗ୍ରତଃ ସଂତୁ ଗାଵୋ ମେ ସଂତୁ ପୃଷ୍ଠତଃ । ନାକେ ମାମୁପତିଷ୍ଠଂତୁ ହେମଶୃଂଗୀ ପଯୋମୁଚଃ
ଗାଈମାନେ ମୋର ଆଗରେ ରହୁନ୍ତୁ, ଗାଈମାନେ ମୋ ପଛରେ ରହୁନ୍ତୁ; ସୁନା ଶିଙ୍ଗ ଓ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ମୋ ପାଖରେ ରହୁନ୍ତୁ।
ସୁରଭ୍ଯଃ ସୌରଭେଯାଶ୍ଚ ସରିତଃ ସାଗରା ଯଥା । ସର୍ଵଦେଵମଯେ ଦେଵି ସୁଭଦ୍ରେ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲେ
ସୁରଭି ଓ ସେଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଗାଈମାନେ, ନଦୀ ଓ ସାଗର ପରି; ସମସ୍ତ ଦେବତାମୟୀ ଦେବୀ, ସୁଭଦ୍ରେ, ଭକ୍ତପ୍ରିୟା—
ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ଗୋଷୁ ଗଵାହ୍ନିକମ୍ । ସୌରଭେଯଃ ସର୍ଵହିତାଃ ପଵିତ୍ରାଃ ପାପନାଶନାଃ
ଏପରି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରି, ଦିନ ପ୍ରତିଦିନ ଗାଈମାନେ ଉପରେ ଗୋବାହ୍ନିକ ଦେବା ଉଚିତ; ସୁରଭିର ସନ୍ତାନମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକାରୀ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣଂତୁ ମେ ଗ୍ରାସଂ ଗାଵସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମାତରଃ । ଗଂଗଦାଯୈ ନମୋ ଭୂତ୍ଯୈ ସର୍ଵପାପପ୍ରହାଣଯେ
ତିନି ଲୋକର ମାତା ଗାଈମାନେ ମୋର ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଗଙ୍ଗାକୁ ମୋର ନମସ୍କାର, ଭୃଦ୍ଧି ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ।
ଅନେନୈଵ ତୁ ମଂତ୍ରେଣ ଗଦାଂ ଵୈଧାରଯେଦ୍ବୁଧଃ । ପଂ ନମଃ ପଦ୍ମନାଭାଯ ପଦ୍ମଂ ଵୈ ଧାରଯେତ୍ସୁଧୀଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ରୋଗ ଦୂର କରିପାରିବେ; 'ପଂ'—ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ନମସ୍କାର—ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିବେ।
ଚଂ ଚକ୍ରରୂପିଣେ ଵିଷ୍ଣୋ ଧାରଣଂ ଚକ୍ରଜଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଶଂ ଶଂଖରୂପିଣେ ତୁଭ୍ଯଂ ନମୋଽସ୍ତୁ ସୁଖକାରିଣେ
'ଚଂ'—ଚକ୍ରରୂପୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିବାକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; 'ଶଂ'—ଶଂଖରୂପୀ ତୁମକୁ, ଶୁଭ ଦେଇଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ମଂତ୍ରେଣାନେନ ଵୈ ଦୂତା ଧାରଣଂ ଶଂଖଜଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଚତୁର୍ଣାମାଯୁଧାନାଂ ତୁ ଧାରଣଂ ମୁନିଭିଃ ସ୍ମୃତମ୍
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୂତମାନେ ଶଂଖର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି । ଚାରିଟି ଅସ୍ତ୍ରର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିବାକୁ ମୁନିମାନେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ଯଥା ନିତ୍ଯଂ ଵେଦସ୍ଯାଧ୍ଯଯନଂ ତଥା । ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ତଥୈଵେଦଂ ତପ୍ତମୁଦ୍ରାଦି ଧାରଣମ୍
ଯେପରି ଦିନେଦିନେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବା ଓ ବେଦ ପଢିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ସେପରି ତପ୍ତ ମୁଦ୍ରା ଓ ଏପରି ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିବା ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ ।
ଚଂଦନେନ ସୁଗଂଧେନ ଗୋପିକାଚଂଦନେନ ତୁ । ଧାରଣଂ ଚ ଵିଶେଷେଣ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵେଦପାରଗୈଃ
ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନ, ବିଶେଷକରି ଗୋପିକା ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ବେଦ ଜଣା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ ।
ଚାଂଡାଲୋଽପି ଭଵେଚ୍ଛୁଦ୍ଧୋ ଧାରଣାଚ୍ଚ ନ ସଂଶଯଃ । ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପୁଂଡ୍ରମୃଜୁଂ ସୌମ୍ଯଂ ସଚିହ୍ନଂ ଧାରଯେଦ୍ଯଦି
ଏହି ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କଲେ ଚାଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଯଦି ସେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ, ସିଧା ଓ ମୃଦୁ ଚିହ୍ନ ସହିତ ପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରେ ।
ସ ଚାଂଡାଲୋଽପି ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ପୂଜ୍ଯ ଏଵ ସଦା ଦ୍ଵିଜୈଃ । ଚାଂଡାଲାନାଂ ଗୃହେ ଦୂତାସ୍ତୁଲସୀ ଯତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ
ସେ ଚାଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଥିଲେ ସଦା ଦ୍ୱିଜମାନେ ପୂଜ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ । ଯେଉଁ ଚାଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଘରେ ତୁଳସୀ ଦେଖାଯାଏ ।
ତତ୍ରତ୍ଯା ତୁଲସୀ ଗ୍ରାହ୍ଯା ଭକ୍ତିଭାଵେନ ଚେତସା
ସେଠାରେ ଥିବା ତୁଳସୀକୁ ଭକ୍ତିଭାବ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ।
ମହେଶ୍ଵର ଉଵାଚ- ଇତି ଶ୍ରୁତଂ ଧର୍ମମୁଖାନ୍ମୁଦ୍ଗଲୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ । କଥଯିତ୍ଵା ମମାଗ୍ରେ ଵୈ ଗତୋ ଯାଦୃଚ୍ଛିକୋ ମୁନେ
ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ — ଏପରି ଧର୍ମର ପଥ ବିଷୟରେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କହି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁଦ୍ଗଳ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲିଗଲେ, ମୁନି ।
ଗୋପିକାଚଂଦନଂ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତେ ଵୈ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ତଦ୍ଗୃହଂ ତୀର୍ଥରୂପଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା ଭାଷିତଂ କିଲ
ଯେଉଁଠି ଗୋପିକା ଚନ୍ଦନ ରହିଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେଉଁଠିର ଘରକୁ ବିଷ୍ଣୁ ତୀର୍ଥ ସମାନ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ।
ଶୋକମୋହୌ ନ ତତ୍ରାସ୍ତାଂ ନ ଭଵତ୍ଯଶୁଭଂ କ୍ଵଚିତ୍ । ଗୋପିକାଚଂଦନଂ ଯସ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି ଦ୍ଵିଜସଦ୍ମନି
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ଗୋପିକା ଚନ୍ଦନ ରହିଥାଏ, ସେଠି ଦୁଃଖ ଓ ମୋହ ନାହିଁ, କେବେ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଭ କିଛି ହୁଏ ନାହିଁ ।
ସୁଖିନଃ ପୂର୍ଵଜାସ୍ତେଷାଂ ସଂତତିର୍ଵର୍ଦ୍ଧତେ ସଦା । ଗୋପିକାଚଂଦନଂ ଯସ୍ଯ ଵର୍ତ୍ତତେଽହର୍ନିଶଂ ଗୃହେ
ଯେଉଁ ଘରେ ଦିନ ରାତି ଗୋପିକା ଚନ୍ଦନ ରହିଥାଏ, ସେଠି ପୂର୍ବଜମାନେ ସୁଖୀ ଓ ସେମାନଙ୍କର ବଂଶ ସଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ।
ଗୋପୀପୁଷ୍କରଜା ମୃତ୍ସ୍ନା ପଵିତ୍ରା କାଯଶୋଧିନୀ । ଉଦ୍ଵର୍ତ୍ତନାଦ୍ଵିନଶ୍ଯଂତି ଵ୍ଯାଧଯୋ ହ୍ଯାଧଯଶ୍ଚ ଯେ
ଗୋପୀ ପୁଷ୍କରର ମାଟି ପବିତ୍ର ଓ ଦେହ ଶୁଧ୍ଧି କରେ; ଏହା ଲଗାଇଲେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ।
ଅତୋ ଦେହେ ଧୃତଂ ପୁଂଭିର୍ମୁକ୍ତିଦଂ ସର୍ଵକାମିକମ୍ । ତାଵଦ୍ଗର୍ଜଂତି ତୀର୍ଥାନି ତାଵତ୍କ୍ଷେତ୍ରାଣି ସର୍ଵଦା
ଏହି ମାଟି ପୁରୁଷମାନେ ଦେହରେ ଧାରଣ କଲେ, ଏହା ମୁକ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ରହିଛି, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ କ୍ଷେତ୍ର ଉତ୍ସବ ହୁଏ ।
ଗୋପିକାଚଂଦନଂ ଯାଵନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ନ ଶ୍ରୁତଂ ଦ୍ଵିଜ । ଇଦଂ ଧ୍ଯେଯମିଦଂ ପୂଜ୍ଯଂ ମଲଦୋଷଵିନାଶନମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋପିକା ଚନ୍ଦନ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଚିହ୍ନକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ମଳ ଓ ଦୋଷ ନଶ୍ଟ କରେ ।
ଯସ୍ଯ ସଂସ୍ପର୍ଶନାଦେଵ ପୂତୋ ଭଵତି ମାନଵଃ । ଅଂତକାଲେ ତୁ ମର୍ତ୍ଯାନାଂ ମୁକ୍ତିଦଂ ପାଵନଂ ପରମ୍
ଏହାକୁ ଛୁଇଁଲେ ମାନବ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଏହା ମହା ପବିତ୍ରତା ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ ।
କିଂ ଵଦାମି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁକ୍ତିଦଂ ଗୋପିଚଂଦନମ୍ । ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତୁ ତୁଲସୀକାଷ୍ଠଂ ତଥା ଵୈ ମୂଲମୃତ୍ତିକା
ଏଠାରେ ଆଉ କଣ କହିବି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ? ଗୋପିକା ଚନ୍ଦନ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ଏହିପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତୁଳସୀ କାଠ ଓ ମୂଳ ମାଟି ମଧ୍ୟ ।
ଗୋପିକାଚଂଦନଂ ଚୈଵ ତଥା ଵୈ ହରିଚଂଦନମ୍ । ଚତ୍ଵାରି ହ୍ଯେତାନି ସଂମୀଲ୍ଯ ଅଂଗମୁଦ୍ଵର୍ତଯେତ୍ସୁଧୀଃ
ଗୋପିକା ଚନ୍ଦନ ଓ ହରି ଚନ୍ଦନ — ଏହି ଚାରିଟିକୁ ଏକସାଥି ମିଶାଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଦେହରେ ଲଗାଇବା ଉଚିତ ।
ତେନ ତୀର୍ଥଂ କୃତଂ ସର୍ଵଂ ଜଂବୂଦ୍ଵୀପେଷୁ ସର୍ଵଦା । ତିଲକଂ କୁରୁତେ ଯସ୍ତୁ ଗୋପିକାଚଂଦନଦ୍ରଵୈଃ
ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ତୀର୍ଥ ସଦା ଲାଭ ହୁଏ; ଯିଏ ଗୋପିକା ଚନ୍ଦନ ଲେପ ଦ୍ୱାରା ତିଳକ କରେ ।
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଯାତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ପଦମ୍ । ପିତୁଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦିକଂ ତେନ ଗଯାଂ ଗତ୍ଵା ତୁ ଵୈ କୃତମ୍
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ପିତାଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଗୟାରେ କରାଯାଇଥାଏ ।
ଯେନ ଵା ପୁରୁଷେଣାପି ଵିଧୃତଂ ଗୋପିଚଂଦନମ୍ । ମଦ୍ଯପୋ ବ୍ରହ୍ମହା ଚୈଵ ଗୋଘ୍ନୋ ଵା ବାଲହା ତଥା । ମୁଚ୍ଯତେ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ଗୋପୀଚଂଦନଧାରଣାତ୍
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଲୋକ ଗୋପୀଚନ୍ଦନ ପିନ୍ଧନ୍ତି, ସେମାନେ ଯଦିଓ ମଦପାନ କରୁଥିବେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଥିବେ, ଗାଈ ମାରିଥିବେ କିମ୍ବା ଶିଶୁ ହତ୍ୟା କରିଥିବେ, ତଥାପି ଗୋପୀଚନ୍ଦନ ପିନ୍ଧିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସବୁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁମାପତିନାରଦସଂଵାଦେ ଗୋପୀଚଂଦନମାହାତ୍ମ୍ଯେ ସପ୍ତଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ପୁରାଣର ମହାପୁରାଣ ଅଂଶରେ, ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ସଂହିତାରେ, ଉମାପତି ଓ ନାରଦଙ୍କ ସଂବାଦରେ, ଗୋପୀଚନ୍ଦନର ମହିମା ବିଷୟରେ ସତଷଷ୍ଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ମହେଶ୍ଵର ଉଵାଚ- ଶୃଣୁ ନାରଦ! ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଚ ଲକ୍ଷଣମ୍। ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ଲୋକୋ ବ୍ରହତ୍ଯାଦିପାତକାତ୍
ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ — ନାରଦ, ଶୁଣ! ମୁଁ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ କହିବି; ଏହା ଶୁଣିଲେ, ଲୋକେ ବଡ଼ ଦୋଷ, ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଇତ୍ୟାଦିରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଥାନ୍ତି।
ତେଷାଂ ଵୈ ଲକ୍ଷଣଂ ଯାଦୃକ୍ସ୍ଵରୂପଂ ଯାଦୃଶଂ ଭଵେତ୍। ତାଦୃଶଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ଵଚ୍ମି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ସେମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ କଣ, ସ୍ୱରୂପ କେମିତି — ଏହି ସବୁ ମୁଁ ଏବେ କହୁଛି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମନ ଦେଇ ଶୁଣ।