ସର୍ଵଯଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଯତ୍ଫଲଂ ତଦଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଦାଡିମଂ ମାତୁଲିଗଂ ଚ ନାଲିକେରଂ ଚ ଵର୍ଜଯେତ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞର ଯେଉଁ ଫଳ, ସେ ଲାଭ କରେ। କିନ୍ତୁ ଦାଡିମ୍ବ, ବାତାପି ଓ ନାଳିକେର ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଦେଵୋ ଵୈମାନିକୋ ଭୂତ୍ଵା ହ୍ଯଂତେ ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଵିତ୍ତଵାନ୍ସୁଭଗଶ୍ଚୈଵ କୁଲେ ଶ୍ରୀମତି ଜାଯତେ
ଅନ୍ତେ ସେ ଦେବତା ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ସେ ଧନୀ ଓ ଶ୍ରୀମତି ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଉଥାଏ।
ଯଃ କ୍ଷିପେଦେକଭକ୍ତେନ ନରୋ ମାସଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ । ଯାଵଂତି ଚ ମୁହୂର୍ତାନି ଉଦିତୋଦିତଭାସ୍କରେ
ଯିଏ ଚାରି ମାସ ଧରି ଦିନକୁ ଏକଥର ଭୋଜନ ଦାନ କରେ, ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ହୁଏ, ସେତେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—
ତାଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଵ୍ରୀହୀଂଶ୍ଚ ଯଵଗୋଧୂମାନ୍ଵର୍ଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ମାନଵଃ
ସେ ତେତିକି ହଜାର ବର୍ଷ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଯଦି କେହି ଚାଉଳ, ଯବ ଓ ଗହୁଁ ତ୍ୟାଗ କରେ—
ଅଶ୍ଵମେଧାଦିକେ କୃତେ ଵିଧିଵଦ୍ଵୈ ସଦକ୍ଷିଣେ । ଯତ୍ଫଲଂ ମୁନିଭିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ନରଃ
ଯେଉଁମାନେ ନିୟମ ମାନି ଏବଂ ଯଥାଯଥ ଦାନ ସହିତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ମୁନିମାନେ ଯେଉଁ ଫଳ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ସେଇ ଫଳ ଏକ ମଣିଷ ପାଇଥାଏ।
ଧନଧାନ୍ଯସମାଯୁକ୍ତୋ ବହୁପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଜାଯତେ । ତୁଲସୀତିଲଦର୍ଭୈଶ୍ଚ ଯେ କୁର୍ଵଂତି ଚ ତର୍ପଣମ୍
ଯେଉଁମାନେ ତୁଳସୀ, ତିଳ ଓ ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପ୍ରଚୁର ଓ ବହୁପୁତ୍ର ସହ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ତତ୍ଫଲଂ କୋଟିଗୁଣିତଂ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ଵିଶେଷତଃ । ଯଦା ସୁପ୍ତେ ହୃଷୀକେଶେ କୁର୍ଯାଚ୍ଚୈତତ୍ତ୍ରଯାନ୍ଵିତମ୍
ବିଶେଷକରି ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ, ଯେତେବେଳେ ହୃଷୀକେଶ ଶୁଅନ୍ତି, ସେଇ ତିନି ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ, ସେଠାରୁ ମିଳୁଥିବା ଫଳ କୋଟିଗୁଣ ଅଧିକ ହୁଏ।
ତେଽପି ଯୁଗସହସ୍ରାଣି ମୋଦଂତେ ଵିଷ୍ଣୁସଂନିଧୌ । ପଦଂ ଵା ପଦମର୍ଦ୍ଧଂ ଵା ଋଚାଂ ଚାର୍ଦ୍ଧଋଚାଂ ତଥା
ସେମାନେ ଭି ହଜାର ହଜାର ଯୁଗ ଧରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଏକ ପଦ, ଅର୍ଦ୍ଧ ପଦ କିମ୍ବା ଅର୍ଦ୍ଧ ଚରଣ ମାତ୍ର ଗାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଵିଷ୍ଣ୍ଵଗ୍ରେ ଯେ ପ୍ରଗାଯଂତି ମୁକ୍ତାସ୍ତେ ଵୈ ନ ସଂଶଯଃ । ମୈଥୁନଂ ଵର୍ଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ସୁପ୍ତେ ଦେଵେ ଜନାର୍ଦନେ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯେଉଁମାନେ ଗାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦେବ ଶୁଅଥିବାବେଳେ ମିଥୁନ ସମ୍ପର୍କ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି—
ଏକମନ୍ଵଂତରଂ ସୋଽପି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଦଧିଦୁଗ୍ଧଂ ତଥା ତକ୍ରଂ ଗୁଡଂ ଶାକଂ ତଥୈଵ ଚ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ଦହି, ଦୁଧ, ତକ୍ର, ଗୁଡ଼, ଶାକ ତ୍ୟାଗ କରିଲେ—
ଵର୍ଜନାଦେଵ ଭୋ ଵିପ୍ର ମୁକ୍ତିଭାଗୀ ନ ସଂଶଯଃ । ସ୍ନାନମାମଲକେନୈଵ ଯେ କୁର୍ଵଂତି ଚ ମାନଵାଃ
ଏହା ତ୍ୟାଗ କରିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଆମଳକ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରନ୍ତି—
ଦିନେଦିନେ ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଵଂତି ଚ ତେ ମୁନେ । ଧାତ୍ରୀଫଲଂ ପାପହରଂ ପ୍ରଵଦଂତି ମନୀଷିଣଃ
ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି, ହେ ମୁନି; ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ପାପ ହରିଥାଏ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯତାରଣାର୍ଥାଯ ନିର୍ମିତା ବ୍ରାହ୍ମଣା ପୁରା । ସଂଧ୍ଯାମୌନଂ ଚରେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଭୁଂକ୍ତେ ମାସଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ତିନି ଲୋକକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ପୁରାତନ କାଳରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ; ଯେଉଁମାନେ ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ମୌନ ରହନ୍ତି ଏବଂ ଚାରି ମାସ ଖାଆନ୍ତି—
ମନ୍ଵଂତରାଣି ଚତ୍ଵାରି ଵୈକୁଂଠେ ମୋଦତେ ପୁନଃ । ସ୍ଵଯଂପାକୀ ନରୋ ଯସ୍ତୁ ଭୁଂକ୍ତେ ମାସଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ସେମାନେ ଚାରିଟି ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଚାରି ମାସ ନିଜେ ରାନ୍ଧିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତି—
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଇଂଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଚତୁରୋ ଵାର୍ଷିକାନ୍ମାସାନ୍ମୌନଂ ଚୈଵ ସମାଚରେତ୍
ସେମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଚାରି ମାସ ମୌନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି—
ସ ଚ ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଗଚ୍ଛେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଂ ଚ ତଦନଂତରମ୍ । ମୌନଭୋଜୀ ନରୋ ଯସ୍ତୁ କଦାଚିନ୍ନାଵସୀଦତି
ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁପୁରକୁ ଯାଆନ୍ତି, ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ମୌନରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଅବନତି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ମୌନେନ ଭୁଂଜମାନାସ୍ତୁ ରାକ୍ଷସାସ୍ତ୍ରିଦିଵଂ ଗତାଃ । କୃମିକୀଟସମାଯୁକ୍ତଂ ପକ୍ଵାନ୍ନମଶୁଚୀ ଭଵେତ୍
ମୌନରେ ଭୋଜନ କରିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ କୀଟ, ପୋକା ମିଶିଥିବା ପକା ଭାତ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
ଗଵାଂ ମାଂସସମଂ ଜ୍ଞେଯମନ୍ନଂ ଚାପି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ତଦନ୍ନମଶୁଚି ଜ୍ଞେଯଂ ଗ୍ରସତେ ମାନୁଷୋ ଯଦି
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ଏପରି ଭାତକୁ ଗୋମାଂସ ସମାନ ମନ୍ତବ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି ମଣିଷ ଏପରି ଅଶୁଦ୍ଧ ଭାତ ଖାଏ—
ଏତଦ୍ଵୈ ଭୋଜନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ରାକ୍ଷସାନାଂ ପ୍ରିଯଂ ସଦା । ତୋଷିତୋ ହି ପୁରା ବ୍ରହ୍ମା ତେନ ଦତ୍ତଂ ମହାତ୍ମନା
ଏହି ଭୋଜନ ସଦା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପୁରାତନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଏହା ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ମୌନେନ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ତୁ ସ୍ଵର୍ଗଂ ପ୍ରାପ୍ତା ନ ସଂଶଯଃ । ସଂଜଲ୍ପନ୍ଭୁଂଜତେ ଯସ୍ତୁ ତେନାନ୍ନମଶୁଚୀ ଭଵେତ୍
ମୌନରେ ଭୋଜନ କରିଥିବା ଲୋକେ ନିଶ୍ଚିତ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଆନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଖାଉଥିବାବେଳେ କଥାହୁଏ, ସେମାନଙ୍କ ଭାତ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
ପାପଂ ସ କେଵଲଂ ଭୁଂକ୍ତେ ତସ୍ମାନ୍ମୌନଂ ସମାଚରେତ୍ । ଉପଵାସସମଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ଜ୍ଞେଯଂ ମୌନେନ ନାରଦ
ସେ କେବଳ ପାପ ଭୋଜନ କରେ; ତେଣୁ ମୌନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ନାରଦ, ମୌନରେ ଭୋଜିଥିବା ଭାତ ଉପବାସ ସମାନ।
ପଂଚପ୍ରାଣାହୁତୀର୍ଯସ୍ତୁ ମୌନଭୋଜୀ ନରୋତ୍ତମଃ । ପଂଚ ଵୈ ପାତକାନ୍ଯସ୍ଯ ନଶ୍ଯଂତି ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିଷ, ଯେଉଁମାନେ ମୌନରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରାଣ ହୋମ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ମହାପାପ ନିଶ୍ଚିତ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ନ କୁର୍ଯାତ୍ସଂଧିତଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ପିତୃକର୍ମଣି ଵାଡଵ । ଅଶୁଚ୍ଯଂଗେ ସ୍ଥିତଂ ଚୈଵ ଵସ୍ତ୍ରଂ ତଦଶୁଚୀ ଭଵେତ୍
ହେ ବାଡ଼ବ, ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସିଲାଇ କରାଯାଇଥିବା କପଡ଼ା ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଏହିପରି କପଡ଼ା ଯଦି ଅଶୁଚି ଦେହରେ ପିନ୍ଧାଯାଇଛି, ସେ କପଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଅଶୁଚି ହେବ ।
କଟିପୃଷ୍ଠସ୍ଥିତେ ଵସ୍ତ୍ରେ ପୁରୀଷଂ କୁରୁତେ ତୁ ଯଃ । ମୂତ୍ରଂ ଵା ମୈଥୁନଂ ଵାପି ତଦ୍ଵସ୍ତ୍ରଂ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍
ଯେଉଁ କପଡ଼ା କମର କିମ୍ବା ପିଠିରେ ପିନ୍ଧାଯାଇଛି ଏବଂ ତାହା ମଳ, ପେଶାବ କିମ୍ବା ଯୌନ କ୍ରିୟାରେ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ, ସେହି କପଡ଼ାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ୍ ।
ପିତୃକର୍ମଵିଶେଷେଣ ଵର୍ଜନୀଯଂ ଚ ଵାଡଵ । ସର୍ଵଦା ଚ ମୁନେ ପ୍ରାଜ୍ଞୈର୍ଦେଵାର୍ଚା ଚକ୍ରପାଣିନଃ
ହେ ବାଡ଼ବ, ବିଶେଷକରି ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏପରି କପଡ଼ା ଛାଡ଼ିବା ଦରକାର । ଏବଂ, ମୁନି, ଜେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନେ ଦେବତା ଓ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ପୂଜାରେ ସବୁବେଳେ ଏହି କପଡ଼ା ଦୂରେଇ ରଖିବେ ।
କର୍ତ୍ତଵ୍ଯା ଚ ଵିଶେଷେଣ ଶୁଚିଭିର୍ଵିଜିତେଂଦ୍ରିଯୈଃ । ସଂପ୍ରସୁପ୍ତେ ହୃଷୀକେଶେ ତୃଣଶାକକୁସୁଂଭିକାଃ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବିଶେଷରେ ସେମାନେ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଛନ୍ତି । ଯେତେବେଳେ ହୃଷୀକେଶ ଶୟନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତୃଣ, ଶାକ ଓ କୁସୁମ୍ଭ ଫୁଲ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
ସଂଧିତାନି ଚ ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଵର୍ଜିତାନି ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ହରୌ ସୁପ୍ତେ ଯସ୍ତୁ ଏତାନି ଵର୍ଜଯେତ୍ 6.64.
ସିଲାଇ କରାଯାଇଥିବା କପଡ଼ାକୁ ସାବଧାନରେ ଛାଡ଼ିବା ଦରକାର । ଚାରିମାସୀ ଉପବାସରେ, ଯେତେବେଳେ ହରି ଶୟନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ସବୁ ଜିନିଷ ଛାଡ଼ନ୍ତି—
ନରକଂ ନ ତୁ ସଂଗଚ୍ଛେତ୍ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍ । ମଦ୍ଯଂ ମାଂସଂ ନ ଭକ୍ଷେତ ଶାଶକଂ ସୌକରଂ ତଥା
—ସେମାନେ କେବେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ, କିମ୍ବା ପାପର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବନ୍ତି ନାହିଁ । ମଦ୍ୟ, ମାଂସ, ଖରା ଓ ଶୁଆ ମାଂସ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ଵିଶେଷେଣ ସୁପ୍ତେ ଦେଵେ ଜନାର୍ଦନେ । ସୋଽପି ଦେଵତ୍ଵମାପ୍ନୋତି ଅହିଂସାନିରତୋ ନରଃ
ଚାରିମାସୀ ଉପବାସରେ, ଯେତେବେଳେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଶୟନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁ ଲୋକ ଅହିଂସାରେ ଲିନ ରହନ୍ତି, ସେ ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।
ମିଥ୍ଯାକ୍ରୋଧଂ ତଥା ରୌକ୍ଷ୍ଯଂ ତଥା ପର୍ଵସୁ ମୈଥୁନମ୍ । ଵର୍ଜିତଂ ଯେନ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ସୋଽଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଅନ୍ୟଥା କ୍ରୋଧ, କଠୋରତା ଓ ପର୍ବଦିନରେ ଯୌନ କ୍ରିୟା—ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ସବୁ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ।