ଵର୍ଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଵୈରୂପ୍ଯଂ ଦୌର୍ଗଂଧ୍ଯଂ ନାପ୍ନୁଯାନ୍ନରଃ । ତାଂବୂଲଵର୍ଜନାଦ୍ଭୋଗୀ ରକ୍ତକଂଠସ୍ତୁ ଜାଯତେ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ତାମ୍ବୁଳ ଖାଇବାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ବିକୃତ ଦେହ କିମ୍ବା ଦୁର୍ଗନ୍ଧର ଶିକାର ହୁଏନି; ତାମ୍ବୁଳ ଛାଡ଼ିଲେ, ସେ ଲୋକ ରକ୍ତ କଣ୍ଠ ଥିବା ସର୍ପ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଘୃତତ୍ଯାଗାଚ୍ଚ ଲାଵଣ୍ଯଂ ସଦା ସ୍ନିଗ୍ଧତନୁର୍ଭଵେତ୍ । ଫଲତ୍ଯାଗାଚ୍ଚ ଵିପେଂଦ୍ର ବହୁପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଜାଯତେ
ଘିଅ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ମଣିଷ ସଦା ସୁନ୍ଦର ଓ କୋମଳ ଦେହର ହୁଏ; ଫଳ ଛାଡ଼ିଲେ, ରାଜା, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନେକ ପୁଅ ପାଇଥାଏ।
ପଲାଶପତ୍ରାଶନକୃଦ୍ରୂପଵାନ୍ଭୋଗଵାନ୍ଭଵେତ୍ । ଦୀପ୍ତିମାନ୍ଦୀପ୍ତିକରଣଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯପତିର୍ଭଵେତ୍
ପଳାଶ ପତ୍ର ଖାଇଥିବା ଲୋକ ସୁନ୍ଦର ଓ ଧନୀ ହୁଏ; ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଆଲୋକ ଦେଇଥିବା, ସିଧାସଳଖ ଧନର ମାଲିକ ହୁଏ।
ଦଧିଦୁଗ୍ଧପରିତ୍ଯାଗୀ ଗୋଲୋକଂ ଲଭତେ ନରଃ । ମୌନଵ୍ରତୀ ଭଵେଦ୍ଯସ୍ତୁ ତସ୍ଯାଜ୍ଞାଽସ୍ଖଲିତା ଭଵେତ୍
ଯିଏ ଦହି ଓ ଦୁଧ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ଗୋଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ଯିଏ ମୌନ ବ୍ରତ ରଖେ, ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା କେବେ ଭୁଲ ହୁଏନି।
ଇଂଦ୍ରାସନମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଥାଲୀପାକସ୍ଯ ଵର୍ଜନାତ୍ । ଏଵମାଦି ପରିତ୍ଯାଗାଦ୍ଧର୍ମସ୍ଥୋ ଧର୍ମନଂଦନଃ
ଯିଏ ହାଣ୍ଡିରେ ରାନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସିଂହାସନ ପାଏ; ଏଭଳି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ତ୍ୟାଗ କରି, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଲୋକ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ।
ନମୋନାରାଯଣାଯେତି ଜପ୍ତ୍ଵା ଶତଗୁଣଂ ଫଲମ୍ । ଏକ ଏଵ ସ ଵୈ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵିଦ୍ଯାଧରପତିର୍ଭଵେତ୍
‘ନମୋ ନାରାୟଣାୟ’ ବୋଲି ଜପ କଲେ, ଶତଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ; ସେ ଏକାକି ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କର ମାଲିକ ହୁଏ।
ପୁଷ୍କରସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ଗଂଗାଯାଃ ସ୍ନାନଜଂ ଫଲମ୍
ପୁଷ୍କରରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ, ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଫଳ ମିଳିଯାଏ।
ଭୂମୌ ଭୁଂକ୍ତେ ସଦା ଯସ୍ତୁ ସ ପୃଥିଵ୍ଯଧିପୋ ଭଵେତ୍ । ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚୈଵ ଗୃହେ କୁର୍ଯାଦୁପଲେପନମାର୍ଜନମ୍
ଯିଏ ସଦା ଭୂମିରେ ବସି ଖାଏ, ସେ ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି ହୁଏ; ଏବଂ ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଘର ଝାଡ଼ୁ ଦେଇ ଲେପ କରେ—
କଲ୍ପସ୍ଥାଯୀ ଭଵେଦ୍ଵିଦ୍ଵନ୍ଵୈକୁଂଠେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଚ ଯଃ କୁର୍ଯାଚ୍ଛତମଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ନରଃ
—ହେ ପଣ୍ଡିତ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ରହେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯିଏ ଏକ ଶତ ଆଠ ଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ—
ହଂସଯୁକ୍ତଵିମାନେନ ଦିଵ୍ଯେନ ସହ ଗଚ୍ଛତି । ଗୀତଵାଦ୍ଯକରୋ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଗାଂଧର୍ଵଂ ଲୋକମାପ୍ନୁଯାତ୍
—ସେ ହଁସ ଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ବସି ଯାଏ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ କରି, ସେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ପଂଚଗଵ୍ଯାଶନୋ ଵିଦ୍ଵନ୍ଚାଂଦ୍ରାଯଣଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ନିତ୍ଯଂ ଶାସ୍ତ୍ରଵିନୋଦେନ ଲୋକାନ୍ଯସ୍ତୁ ପ୍ରବୋଧଯେତ୍
ଯେ ପଣ୍ଡିତ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଖାଏ, ସେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତର ଫଳ ପାଏ; ଯିଏ ସଦା ଶାସ୍ତ୍ର ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ଲୋକମାନେକୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ—
ସ ଵ୍ଯାସରୂପୀ ଵିଷ୍ଣ୍ଵଗ୍ରେ ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ଲଭେତ୍ । ତୁଲସୀଦଲପୂଜାଂ ତୁ କୃତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍
—ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବ୍ୟାସ ରୂପ ଧାରଣ କରେ, ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦେଇ ପୂଜା କଲେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁପୁରକୁ ଯାଏ।
କୃତ୍ଵା ପ୍ରୋକ୍ଷଣକଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସ୍ଥାନମପ୍ସରସାଂ ଲଭେତ୍ । ଶୀତାଂବୁନା ଗୃହେ ସ୍ନାନାତ୍ନିର୍ମଲଂ ଦେହମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଦିବ୍ୟ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କ୍ରିୟା କଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନ ପାଏ; ଘରେ ଢଣ୍ଡା ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଶୁଦ୍ଧ ଦେହ ମିଳିଯାଏ।
ଉଷ୍ଣୋଦକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସ୍ନାନଂ ଵୈ ପୌଷ୍କରଂ ଲଭେତ୍ । ପତ୍ରେଷୁ ଯୋ ନରୋ ଭୁଂକ୍ତେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଗରମ ପାଣି ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ପୁଷ୍କରରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଫଳ ମିଳେ; ଯିଏ ପତ୍ରରେ ଖାଏ, ସେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ଫଳ ପାଏ।
ଭୁଂକ୍ତେ ଶିଲାଯାଂ ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରଯାଗଜମ୍ । ଧର୍ମୋଦଯଜଲତ୍ଯାଗୀ ନ ରୋଗୈଃ ପରିଭୂଯତେ
ଯିଏ ସଦା ପାଥର ଉପରେ ବସି ଭୋଜନ କରେ, ସେ ପ୍ରୟାଗର ପୁଣ୍ୟ ପାଏ; ଯିଏ ଭୋଜନ ଆରମ୍ଭରେ ପାଣି ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ କେବେ ରୋଗରେ ପଡ଼େନି।
ତାମ୍ରପାତ୍ରେଷୁ ଭୁଂଜାନୋ ନୈମିଷଂ ଫଲମାପ୍ରୁଯାତ୍ । କାଂସ୍ଯପାତ୍ରଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଶେଷପାତ୍ରମୁପାଚରେତ୍
ଯିଏ ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟର ଫଳ ପାଏ; କାଂସ୍ୟ ପାତ୍ର ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଅଲାଭେ ସର୍ଵପାତ୍ରାଣାଂ ମୃନ୍ମଯଂ ପାତ୍ରମୁତ୍ତମମ୍ । ସ୍ଵଗୃହୀତୈଃ କୃତୈର୍ଵାପି ପାତ୍ରୈଃ ପାଲାଶସଂଭଵୈଃ
ସମସ୍ତ ପାତ୍ର ନ ମିଳିଲେ, ମାଟିର ପାତ୍ର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; କିମ୍ବା ନିଜେ ତିଆରି କରିଥିବା, କିମ୍ବା ପଳାଶ ପତ୍ରରୁ ବନାଯାଇଥିବା ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଯସ୍ତୁ ସଂଵତ୍ସରଂ ପୂର୍ଣ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମୁପାସତେ । ପାତ୍ରୈର୍ଵା ଭୋଜନଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ସେଵତେ ତତ୍ସମଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଯିଏ ପୂରା ବର୍ଷ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରେ, କିମ୍ବା ପଣ୍ଡିତ ଏହି ପାତ୍ରରେ ଭୋଜନ କରେ, ସେମାନେ ସମାନ ମନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ।
ଚାଂଦ୍ରାଯଣସମଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମପାତ୍ରେଷୁ ଭୋଜନେ । ଏକୈକଂ ଭୋଜନଂ ଵିଦ୍ଵନ୍ବ୍ରହ୍ମପତ୍ରେଷୁ ଭୁଂଜତଃ
ବ୍ରହ୍ମପାତ୍ରରେ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ସମାନ ମନାଯାଏ । ପ୍ରତିଟି ଭୋଜନ, ଯଦି ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରହ୍ମପାତ୍ରରେ କରନ୍ତି, ସେଠି ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱ ମିଳେ ।
ତ୍ରିରାତ୍ରେଣ ସମଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମହାପାତକନାଶନମ୍ । ଏକାଦଶ୍ଯୁପଵାସେନ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍
ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କଲେ ତିନି ରାତିରେ ମହାପାପ ନାଶ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେତିକି ପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ ।
ସର୍ଵଦାନଫଲଂ ଚୈଵ ସର୍ଵତୀର୍ଥଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ନ ଚାପି ନରକଂ ପଶ୍ଯେତ୍ପଦ୍ମପତ୍ରେଷୁ ଭୋଜନାତ୍
ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ଭୋଜନ କଲେ ସମସ୍ତ ଦାନ ଓ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରାର ଫଳ ମିଳେ, ଏବଂ କେବେ ନରକ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯାତି ଵୈକୁଂଠେଽନ୍ଯୋ ଜନଃ ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଏଷ ବ୍ରହ୍ମ ମହାଵୃକ୍ଷଃ ପାପହା ସର୍ଵକାମଦଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଲେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଲୋକେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି । ଏହା ହେଉଛି ବଡ଼ ବ୍ରହ୍ମବୃକ୍ଷ, ପାପ ନାଶକ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ।
ମଧ୍ଯମଂ ଵର୍ଜିତଂ ପତ୍ରଂ ଶୂଦ୍ରଜାତେର୍ନୃପୋତ୍ତମ । ଭୁଂଜନ୍ନରକମାପ୍ନୋତି ଯାଵଦିଂଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ହେ ରାଜା, ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମର ଲୋକ ପାଇଁ ମଧ୍ୟମ ପତ୍ର ବର୍ଜିତ । ଯଦି ଏହି ପତ୍ର ଭୋଜନ କରିବେ, ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେତେ ବର୍ଷ ଅଛନ୍ତି, ସେତେ ବର୍ଷ ନରକ ଭୋଗିବେ ।
ଵର୍ଜଯେନ୍ମଧ୍ଯମଂ ପତ୍ରଂ ଶେଷପତ୍ରେଷୁ ଭୋଜନମ୍ । ମଧ୍ଯପତ୍ରେ ଚ ଯଃ ଶୂଦ୍ରୋ ଭୋଜନଂ କୁରୁତେ ଦ୍ଵିଜ
ମଧ୍ୟମ ପତ୍ର ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ ପତ୍ରରେ ଭୋଜନ କରିପାରିବେ । ଯଦି ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟମ ପତ୍ରରେ ଭୋଜନ କରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସେ ପାପୀ ହୁଏ ।
କପିଲାଂ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଦତ୍ତ୍ଵା ଶୁଦ୍ଧିର୍ଭଵତି ନାନ୍ଯଥା । କପିଲାଂ ଦୋହଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଶୂଦ୍ରୋ ଭୁଂକ୍ତେ ନିଜେ ଗୃହେ
କପିଳା ଗାଈ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ । ଯଦି ଶୂଦ୍ର କପିଳା ଦୁଧ ଦୋହନ କରି ନିଜ ଘରେ ଭୋଜନ କରେ,
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵିଷ୍ଠାଯାଂ ଜାଯତେ କୃମିଃ । କୃମିଯୋନିଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପଶୁଯୋନିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଳରେ କୀଟ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ । କୀଟ ଯୋନିରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ ପଶୁ ଯୋନି ଲଭେ ।
କପିଲଂ ଯୋହ୍ଯନଡ୍ଵାହଂ ଶୂଦ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵାତ୍ର ଵାହଯେତ୍ । ଯାଵଂତି ତସ୍ଯ ରୋମାଣି ତାଵଦ୍ଵର୍ଷାଣି ନାରଦ 6.64.
ଯଦି ଶୂଦ୍ର କପିଳା ଗାଈକୁ ଭାର ବହାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ, ହେ ନାରଦ, ଗାଈର ଯେତେ ଲୋମ ଅଛି, ସେତେ ବର୍ଷ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ ।
କୁଂଭୀପାକେଷୁ ପଚ୍ଯେତ ସ ନରୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଅଜା ଚୈଵ ଗୃହେ ତସ୍ଯ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ଵିଶେଷତଃ
ସେ ଲୋକ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ରନ୍ଧାଯାଏ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ଯଦି ଶୂଦ୍ର ଘରେ ଛାଗ ରଖାଯାଏ ।
ତସ୍ଯା ଵୈ ଦୁଗ୍ଧପାନେନ ଶୂଦ୍ରୋ ଯାତୀହ ରୌରଵମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ ଵ୍ଯାପାରୋ ଯସ୍ଯ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ
ଏହାର ଦୁଧ ପିଲେ ଶୂଦ୍ର ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଏ । ଯଦି ଶୂଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ କାମ କରୁଛନ୍ତି,
ସ ଵିପ୍ରୋ ଵେଦବାହ୍ଯଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛୂଦ୍ରଃ କୌଲିକ ଉଚ୍ଯତେ । ଵ୍ଯାପାରେ ପ୍ରେରିତୋ ଵିପ୍ରଃ ଶୂଦ୍ରାଜ୍ଞାଂ ଚ କରୋତି ଯଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦ ବାହ୍ୟ ହୁଏ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ର କୌଳିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ୟବସାୟରେ ଲାଗିଲେ ଏବଂ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନିଲେ,