ସମାଲଭ୍ଯ ଶୁଭୈର୍ଗଂଧୈର୍ଧୂପୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ମନୋରମୈଃ । ପୂଜିତାଂ କୁସୁମୈଃ ଶୁଭ୍ରୈର୍ମଂତ୍ରେଣାନେନ ଵାଡଵ
ଶୁଭ ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ମନୋହର ଫୁଲ ଓ ଧଳା କୁସୁମ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ବାଡ଼ବ।
ସୁପ୍ତେ ତ୍ଵଯି ଜଗନ୍ନାଥେ ଜଗତ୍ସୁପ୍ତଂ ଭଵେଦିଦମ୍ । ଵିବୁଦ୍ଧେ ତ୍ଵଯି ବୁଧ୍ଯେତ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଚରାଚରମ୍
ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ, ଆପଣ ଶୟନ କଲେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶୟନ ହୁଏ; ଆପଣ ଜାଗିଲେ, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଜାଗିଉଠେ।
ଏଵଂ ତାଂ ପ୍ରତିମାଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ତୁ ନାରଦ । ତସ୍ଯୈଵାଗ୍ରେ ସ୍ଵଯଂ ଵାଚା ଗୃହ୍ଣୀଯାନ୍ନିଯମଂ ତତଃ
ଏଭଳି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କରି, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନିଜେ ନିୟମ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ନାରଦ।
ସ୍ତ୍ରୀ ଵା ନରୋ ଵା ତଦ୍ଭକ୍ତୋ ଧର୍ମାଧର୍ମଵିଭାଗତଃ । ଚତୁରୋ ଵାର୍ଷିକାନ୍ମାସାନ୍ଦେଵସ୍ଯୋତ୍ଥାପନାଵଧି
ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ, ଯେଉଁମାନେ ସେଇ ଭଗବାନଙ୍କ ଭକ୍ତ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ, ଭଗବାନଙ୍କ ଉଠିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାରି ମାସର ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୃହ୍ଣୀଯାନ୍ନିଯମାନେତାନ୍ଦଂତଧାଵନପୂର୍ଵକମ୍ । ଉପଵାସଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ସତି
ଏହି ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ପରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ଉପବାସ କରି, ପବିତ୍ର ପ୍ରଭାତରେ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।
ନିତ୍ଯଂ କର୍ମ ଚରିତ୍ଵା ତୁ ଵିଷ୍ଣୋରଗ୍ରେ ଜିତାତ୍ମଵାନ୍ । ତେଷାଂ ଫଲାନି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତତ୍କର୍ତୄଣାଂ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କରି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଫଳ କଣ ମିଳେ, ମୁଁ କହିବି।
ମଧୁରତ୍ଵଂ ଲଭେଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ପୁରୁଷୋ ଗୁଡଵର୍ଜନାତ୍ । ତଥୈଵ ସଂତତିଂ ଦୀର୍ଘାଂ ତୈଲସ୍ଯ ଵର୍ଜନାଦ୍ଯତଃ
ଗୁଡ଼ ଛାଡ଼ିଲେ, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ମଧୁରତା ପାଉଛନ୍ତି; ତେଣୁ ତେଲ ଛାଡ଼ିଲେ, ଦୀର୍ଘ ବଂଶ ପାଇଥାନ୍ତି।
ଘୃତସ୍ଯ ଵର୍ଜନାଦ୍ଵିପ୍ର ସୁଂଦରାଂଗଃ ପ୍ରଜାଯତେ । କଟୁତୈଲପରିତ୍ଯାଗୀ ଶତ୍ରୁନାଶମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଘିଅ ଛାଡ଼ିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ପାଇଯାଏ; ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତେଲ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ ହୁଏ।
ସୁଗଂଧତୈଲତ୍ଯାଗେନ ସୌଭାଗ୍ଯମତୁଲଂ ଲଭେତ୍ । ପୁଷ୍ପଭୋଗପରିତ୍ଯାଗୀ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵିଦ୍ଯାଧରୋ ଭଵେତ୍
ସୁଗନ୍ଧ ତେଲ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଅପୂର୍ବ ସୌଭାଗ୍ୟ ମିଳେ; ଫୁଲ ଉପଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିଦ୍ୟାଧର ହେବେ।
ଯୋଗାଭ୍ଯାସୀ ନରୋ ଯସ୍ତୁ ସ ବ୍ରହ୍ମପଦମାପ୍ନୁଯାତ୍ । କଟ୍ଵମ୍ଲମଧୁରକ୍ଷାରତୀକ୍ଷ୍ଣକାଷାଯ ଷଡ୍ରସାନ୍
ଯେ ଲୋକ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମପଦ ପାଏ; କଟୁ, ତିତ, ମଧୁର, ଖାରା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ କଷାୟ—ଏହି ଛଅ ରସ ତ୍ୟାଗ କଲେ—
ଵର୍ଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଵୈରୂପ୍ଯଂ ଦୌର୍ଗଂଧ୍ଯଂ ନାପ୍ନୁଯାନ୍ନରଃ । ତାଂବୂଲଵର୍ଜନାଦ୍ଭୋଗୀ ରକ୍ତକଂଠସ୍ତୁ ଜାଯତେ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ତାମ୍ବୁଳ ଖାଇବାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ବିକୃତ ଦେହ କିମ୍ବା ଦୁର୍ଗନ୍ଧର ଶିକାର ହୁଏନି; ତାମ୍ବୁଳ ଛାଡ଼ିଲେ, ସେ ଲୋକ ରକ୍ତ କଣ୍ଠ ଥିବା ସର୍ପ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଘୃତତ୍ଯାଗାଚ୍ଚ ଲାଵଣ୍ଯଂ ସଦା ସ୍ନିଗ୍ଧତନୁର୍ଭଵେତ୍ । ଫଲତ୍ଯାଗାଚ୍ଚ ଵିପେଂଦ୍ର ବହୁପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଜାଯତେ
ଘିଅ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ମଣିଷ ସଦା ସୁନ୍ଦର ଓ କୋମଳ ଦେହର ହୁଏ; ଫଳ ଛାଡ଼ିଲେ, ରାଜା, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନେକ ପୁଅ ପାଇଥାଏ।
ପଲାଶପତ୍ରାଶନକୃଦ୍ରୂପଵାନ୍ଭୋଗଵାନ୍ଭଵେତ୍ । ଦୀପ୍ତିମାନ୍ଦୀପ୍ତିକରଣଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯପତିର୍ଭଵେତ୍
ପଳାଶ ପତ୍ର ଖାଇଥିବା ଲୋକ ସୁନ୍ଦର ଓ ଧନୀ ହୁଏ; ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଆଲୋକ ଦେଇଥିବା, ସିଧାସଳଖ ଧନର ମାଲିକ ହୁଏ।
ଦଧିଦୁଗ୍ଧପରିତ୍ଯାଗୀ ଗୋଲୋକଂ ଲଭତେ ନରଃ । ମୌନଵ୍ରତୀ ଭଵେଦ୍ଯସ୍ତୁ ତସ୍ଯାଜ୍ଞାଽସ୍ଖଲିତା ଭଵେତ୍
ଯିଏ ଦହି ଓ ଦୁଧ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ଗୋଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ଯିଏ ମୌନ ବ୍ରତ ରଖେ, ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା କେବେ ଭୁଲ ହୁଏନି।
ଇଂଦ୍ରାସନମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଥାଲୀପାକସ୍ଯ ଵର୍ଜନାତ୍ । ଏଵମାଦି ପରିତ୍ଯାଗାଦ୍ଧର୍ମସ୍ଥୋ ଧର୍ମନଂଦନଃ
ଯିଏ ହାଣ୍ଡିରେ ରାନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସିଂହାସନ ପାଏ; ଏଭଳି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ତ୍ୟାଗ କରି, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଲୋକ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ।
ନମୋନାରାଯଣାଯେତି ଜପ୍ତ୍ଵା ଶତଗୁଣଂ ଫଲମ୍ । ଏକ ଏଵ ସ ଵୈ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵିଦ୍ଯାଧରପତିର୍ଭଵେତ୍
‘ନମୋ ନାରାୟଣାୟ’ ବୋଲି ଜପ କଲେ, ଶତଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ; ସେ ଏକାକି ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କର ମାଲିକ ହୁଏ।
ପୁଷ୍କରସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ଗଂଗାଯାଃ ସ୍ନାନଜଂ ଫଲମ୍
ପୁଷ୍କରରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ, ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଫଳ ମିଳିଯାଏ।
ଭୂମୌ ଭୁଂକ୍ତେ ସଦା ଯସ୍ତୁ ସ ପୃଥିଵ୍ଯଧିପୋ ଭଵେତ୍ । ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚୈଵ ଗୃହେ କୁର୍ଯାଦୁପଲେପନମାର୍ଜନମ୍
ଯିଏ ସଦା ଭୂମିରେ ବସି ଖାଏ, ସେ ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି ହୁଏ; ଏବଂ ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଘର ଝାଡ଼ୁ ଦେଇ ଲେପ କରେ—
କଲ୍ପସ୍ଥାଯୀ ଭଵେଦ୍ଵିଦ୍ଵନ୍ଵୈକୁଂଠେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଚ ଯଃ କୁର୍ଯାଚ୍ଛତମଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ନରଃ
—ହେ ପଣ୍ଡିତ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ରହେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯିଏ ଏକ ଶତ ଆଠ ଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ—
ହଂସଯୁକ୍ତଵିମାନେନ ଦିଵ୍ଯେନ ସହ ଗଚ୍ଛତି । ଗୀତଵାଦ୍ଯକରୋ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଗାଂଧର୍ଵଂ ଲୋକମାପ୍ନୁଯାତ୍
—ସେ ହଁସ ଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ବସି ଯାଏ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ କରି, ସେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ପଂଚଗଵ୍ଯାଶନୋ ଵିଦ୍ଵନ୍ଚାଂଦ୍ରାଯଣଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ନିତ୍ଯଂ ଶାସ୍ତ୍ରଵିନୋଦେନ ଲୋକାନ୍ଯସ୍ତୁ ପ୍ରବୋଧଯେତ୍
ଯେ ପଣ୍ଡିତ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଖାଏ, ସେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତର ଫଳ ପାଏ; ଯିଏ ସଦା ଶାସ୍ତ୍ର ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ଲୋକମାନେକୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ—
ସ ଵ୍ଯାସରୂପୀ ଵିଷ୍ଣ୍ଵଗ୍ରେ ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ଲଭେତ୍ । ତୁଲସୀଦଲପୂଜାଂ ତୁ କୃତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍
—ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବ୍ୟାସ ରୂପ ଧାରଣ କରେ, ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦେଇ ପୂଜା କଲେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁପୁରକୁ ଯାଏ।
କୃତ୍ଵା ପ୍ରୋକ୍ଷଣକଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସ୍ଥାନମପ୍ସରସାଂ ଲଭେତ୍ । ଶୀତାଂବୁନା ଗୃହେ ସ୍ନାନାତ୍ନିର୍ମଲଂ ଦେହମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଦିବ୍ୟ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କ୍ରିୟା କଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନ ପାଏ; ଘରେ ଢଣ୍ଡା ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଶୁଦ୍ଧ ଦେହ ମିଳିଯାଏ।
ଉଷ୍ଣୋଦକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସ୍ନାନଂ ଵୈ ପୌଷ୍କରଂ ଲଭେତ୍ । ପତ୍ରେଷୁ ଯୋ ନରୋ ଭୁଂକ୍ତେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଗରମ ପାଣି ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ପୁଷ୍କରରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଫଳ ମିଳେ; ଯିଏ ପତ୍ରରେ ଖାଏ, ସେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ଫଳ ପାଏ।
ଭୁଂକ୍ତେ ଶିଲାଯାଂ ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରଯାଗଜମ୍ । ଧର୍ମୋଦଯଜଲତ୍ଯାଗୀ ନ ରୋଗୈଃ ପରିଭୂଯତେ
ଯିଏ ସଦା ପାଥର ଉପରେ ବସି ଭୋଜନ କରେ, ସେ ପ୍ରୟାଗର ପୁଣ୍ୟ ପାଏ; ଯିଏ ଭୋଜନ ଆରମ୍ଭରେ ପାଣି ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ କେବେ ରୋଗରେ ପଡ଼େନି।
ତାମ୍ରପାତ୍ରେଷୁ ଭୁଂଜାନୋ ନୈମିଷଂ ଫଲମାପ୍ରୁଯାତ୍ । କାଂସ୍ଯପାତ୍ରଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଶେଷପାତ୍ରମୁପାଚରେତ୍
ଯିଏ ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟର ଫଳ ପାଏ; କାଂସ୍ୟ ପାତ୍ର ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଅଲାଭେ ସର୍ଵପାତ୍ରାଣାଂ ମୃନ୍ମଯଂ ପାତ୍ରମୁତ୍ତମମ୍ । ସ୍ଵଗୃହୀତୈଃ କୃତୈର୍ଵାପି ପାତ୍ରୈଃ ପାଲାଶସଂଭଵୈଃ
ସମସ୍ତ ପାତ୍ର ନ ମିଳିଲେ, ମାଟିର ପାତ୍ର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; କିମ୍ବା ନିଜେ ତିଆରି କରିଥିବା, କିମ୍ବା ପଳାଶ ପତ୍ରରୁ ବନାଯାଇଥିବା ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଯସ୍ତୁ ସଂଵତ୍ସରଂ ପୂର୍ଣ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମୁପାସତେ । ପାତ୍ରୈର୍ଵା ଭୋଜନଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ସେଵତେ ତତ୍ସମଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଯିଏ ପୂରା ବର୍ଷ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରେ, କିମ୍ବା ପଣ୍ଡିତ ଏହି ପାତ୍ରରେ ଭୋଜନ କରେ, ସେମାନେ ସମାନ ମନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ।
ଚାଂଦ୍ରାଯଣସମଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମପାତ୍ରେଷୁ ଭୋଜନେ । ଏକୈକଂ ଭୋଜନଂ ଵିଦ୍ଵନ୍ବ୍ରହ୍ମପତ୍ରେଷୁ ଭୁଂଜତଃ
ବ୍ରହ୍ମପାତ୍ରରେ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ସମାନ ମନାଯାଏ । ପ୍ରତିଟି ଭୋଜନ, ଯଦି ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରହ୍ମପାତ୍ରରେ କରନ୍ତି, ସେଠି ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱ ମିଳେ ।
ତ୍ରିରାତ୍ରେଣ ସମଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମହାପାତକନାଶନମ୍ । ଏକାଦଶ୍ଯୁପଵାସେନ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍
ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କଲେ ତିନି ରାତିରେ ମହାପାପ ନାଶ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେତିକି ପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ ।