ଇଦାନୀଂ ବ୍ରୂହି କିଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ମହାଭାଗ ତ୍ଵମିଚ୍ଛସି
ଏବେ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ତୁମେ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ମୋତେ କହ।
ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣଵେ ନମଃ ସ୍ଵଚ୍ଛଂ ଚଂଦ୍ରାଵଦାତଂ କରିକରମକରକ୍ଷୋଭସଂଜାତଫେନଂ। ବ୍ରହ୍ମୋଦ୍ଭୂତିପ୍ରସକ୍ତୈର୍ଵ୍ରତନିଯମପରୈଃ ସେଵିତଂ ଵିପ୍ରମୁଖ୍ଯୈଃ। କାରାଲଂକୃତେନ ତ୍ରିଭୁଵନଗୁରୁଣା ବ୍ରହ୍ମଣା ଦୃଷ୍ଟିପୂତଂ। ସଂଭୋଗାଭୋଗରମ୍ଯଂ ଜଲମଶୁଭହରଂ ପୌଷ୍କରଂ ଵଃ ପୁନାତୁ
ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଧଳା, ହାତୀ ଓ ମକର ଦ୍ୱାରା ଆଗ୍ରହିତ ଝାଗ ଭରିଥିବା, ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବ୍ରତ ଓ ନିୟମରେ ନିଷ୍ଠାରେ ସେବନ କରୁଥିବା, ତିନି ଲୋକର ଗୁରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପବିତ୍ର, ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୋଭାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ଦୂର କରୁଥିବା ପୁଷ୍କର ଜଳ ତୁମକୁ ପବିତ୍ର କରୁ।
ସୂତମେକାଂତମାସୀନଂ ଵ୍ଯାସଶିଷ୍ଯଂ ମହାମତିଃ। ଲୋମହର୍ଷଣନାମା ଵା ଉଗ୍ରଶ୍ରଵସମାହ ତତ୍
ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋମହର୍ଷଣ କିମ୍ବା ଉଗ୍ରଶ୍ରବା, ସୂତ ଭାବେ ଏକାନ୍ତରେ ବସିଥିଲେ।
ଋଷୀଣାମାଶ୍ରମାଂସ୍ତାତ ଗତ୍ଵା ଧର୍ମାନ୍ସମାସତଃ। ପୃଚ୍ଛତାଂ ଵିସ୍ତରାଦ୍ବ୍ରୂହି ଯନ୍ମତ୍ତଃ ଶ୍ରୁତଵାନସି
ହେ ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ଋଷିମାନେ ରହୁଥିବା ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଏକାଗ୍ରତାରେ ପଚାରିଛ, ମୋ ପାଖରୁ ଯେଉଁଠିକି ଶୁଣିଛ, ସେସବୁକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହ।
ଵେଦଵ୍ଯାସାନ୍ମଯା ପୁତ୍ର ପୁରାଣାନ୍ଯଖିଲାନି ଚ। ତଵାଖ୍ଯାତାନି ପ୍ରାପ୍ତାନି ମୁନିଭ୍ଯୋ ଵଦ ଵିସ୍ତରାତ୍
ହେ ପୁଅ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବେଦବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଓ ସମସ୍ତ ପୁରାଣ କହିଦେଇଛି। ଏହି ସବୁକୁ ଋଷିମାନେ ପାଖରେ ବିସ୍ତାରରେ କହ।
ପ୍ରଯାଗେ ମୁନିଵର୍ଯୈଶ୍ଚ ଯଥାପୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭୁଃ। ପୃଷ୍ଟେନ ଚାନୁଶିଷ୍ଟାସ୍ତେ ମୁନଯୋ ଧର୍ମକାଂକ୍ଷିଣଃ
ପ୍ରୟାଗରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଯେପରି ପଚାରିଥିଲେ, ଓ ପ୍ରଭୁ ଯେପରି ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ, ଧର୍ମକୁ ଆଶା କରୁଥିବା ସେମାନେ ଏହିପରି ଶିକ୍ଷା ନେଇଥିଲେ।
ଦେଶଂ ପୁଣ୍ଯମଭୀପ୍ସଂତୋ ଵିଭୁନା ଚ ହିତୈଷିଣା। ସୁନାଭଂ ଦିଵ୍ଯରୂପଂ ଚ ସତ୍ଯଗଂ ଶୁଭଵିକ୍ରମଂ
ପୁଣ୍ୟ ଭୂମି ଚାହୁଁଥିବା ସେମାନେ, ସଦା ଭଲ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି, ସତ୍ୟବାନ୍, ଶୁଭ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସୁନାଭ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଯିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇଥିଲେ।
ଅନୌପମ୍ଯମିଦଂ ଚକ୍ରଂ ଵର୍ତମାନମତଂଦ୍ରିତାଃ। ପୃଷ୍ଟତୋ ଯାତନିଯମାତ୍ପଦଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯଥ ଯଦ୍ଧିତମ୍
ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଚକ୍ର ଅବିରତ ଘୂରୁଛି, ତୁମେ ଏହାକୁ ଏକାଗ୍ରତାରେ ଅନୁସର। ଏହିପରି କଲେ, ତୁମେ ଆବଶ୍ୟକ ଭଲ ଫଳ ପାଇବ।
ଗଚ୍ଛତୋ ଧର୍ମଚକ୍ରସ୍ଯ ଯତ୍ର ନେମିର୍ଵିଶୀର୍ଯତେ। ପୁଣ୍ଯଃ ସ ଦେଶୋ ମଂତଵ୍ଯ ଇତ୍ଯୁଵାଚ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭୁଃ
ଧର୍ମର ଚକ୍ର ଯେଉଁଠାରେ ଘୂରୁଥିବାବେଳେ ତାହାର କଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଯିବ ନାହିଁ, ସେଠିକୁ ପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଭାବିବା ଉଚିତ— ପ୍ରଭୁ ଏପରି କହିଥିଲେ।
ଉକ୍ତ୍ଵା ଚୈଵମୃଷୀନ୍ସର୍ଵାନଦୃଶ୍ଯତ୍ଵମଗାତ୍ପୁନଃ। ଗଂଗାଵର୍ତସମାହାରୋ ନେମିର୍ଯତ୍ର ଵ୍ଯଶୀର୍ଯତ
ଏପରି କହି, ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉନାହିଁ। ଗଙ୍ଗା ଧାରା ଯେଉଁଠାରେ ଏକଠା ହେଲା, ସେଠି ଚକ୍ରର କଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ଈଜିରେ ଦୀର୍ଘସତ୍ରେଣ ଋଷଯୋ ନୈମିଷେ ତଦା। ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ତୁ ତାନ୍ବ୍ରୂହି ପୃଚ୍ଛତୋ ଧର୍ମସଂଶଯାନ୍
ତାପରେ, ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ଋଷିମାନେ ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ସେମାନେ ପଚାରିଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦିଅ।
ଉଗ୍ରଶ୍ରଵାସ୍ତତୋ ଗତ୍ଵା ଜ୍ଞାନଵିନ୍ମୁନିପୁଂଗଵାନ୍। ଅଭିଗମ୍ଯୋପସଂଗୃହ୍ଯ ନମସ୍କୃତ୍ଵା କୃତାଂଜଲିଃ
ତାପରେ ଉଗ୍ରଶ୍ରବା ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ମହାନ ଋଷିମାନେ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ, ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କଲେ।
ତୋଷଯାମାସ ମେଧାଵୀ ପ୍ରଣିପାତେନ ତାନୃଷୀନ୍। ତେ ଚାପି ସତ୍ରିଣଃ ପ୍ରୀତାଃ ସସଦସ୍ଯା ମହାତ୍ମନେ
ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଉଗ୍ରଶ୍ରବା ନମ୍ରତାରେ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ। ଏବଂ ସେମାନେ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ, ସହସଦସ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
ତସ୍ମୈ ସମେତ୍ଯ ପୂଜାଂ ଚ ଯଥାଵତ୍ପ୍ରତିପେଦିରେ। ଋଷଯ ଊଚୁଃ। କୁତସ୍ତ୍ଵମାଗତଃ ସୂତ କସ୍ମାଦ୍ଦେଶାଦିହାଗତଃ
ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଲେ। ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ: ହେ ସୂତ, ତୁମେ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ? କେଉଁ ଦେଶରୁ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛ?
କାରଣଂ ଚାଗମେ ବ୍ରୂହି ଵୃଂଦାରକସମଦ୍ଯୁତେ। ସୂତ ଉଵାଚ। ପିତ୍ରାହଂ ତୁ ସମାଦିଷ୍ଟୋ ଵ୍ଯାସଶିଷ୍ଯେଣ ଧୀମତା
ଓ ବୃନ୍ଦାରକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ, ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିଅନୁସାରେ କାହିଁକି ଏହି କାରଣ ହେଲା, ଆମକୁ କୁହ। ସୂତ କହିଲେ—ମୁଁ ମୋ ବାପାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ହୋଇଥିଲି, ସେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଜ୍ଞାନୀ ଶିଷ୍ୟ।
ଶୁଶ୍ରୂଷସ୍ଵ ମୁନୀନ୍ଗତ୍ଵା ଯତ୍ତେ ପୃଚ୍ଛଂତି ତଦ୍ଵଦ। ଵଦଂତୁ ଭଗଵଂତୋ ମାଂ କଥଯାମି କଥାଂ ତୁ ଯାଂ
ତୁମେ ମୁନିମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ, ସେମାନଙ୍କୁ ସେବା କର। ସେମାନେ ଯାହା ପଚାରିବେ, ତାହାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ କୁହ। ପୂଜ୍ୟମାନେ ମୋତେ ଯାହା ଜଣାଇବେ, ସେ କଥା ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କହିଦେବି।
ପୁରାଣଂ ଚେତିହାସଂ ଵା ଧର୍ମାନଥ ପୃଥଗ୍ଵିଧାନ୍। ତାଂ ଗିରଂ ମଧୁରାଂ ତସ୍ଯ ଶୁଶ୍ରୁଵୁର୍ଋଷିସତ୍ତମାଃ
ପୁରାଣ କିମ୍ବା ଇତିହାସ, କିମ୍ବା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଧର୍ମ ଯେଉଁଥିରେ ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମଧୁର କଥା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ଶୁଣିଲେ।
ଅଥ ତେଷାଂ ପୁରାଣସ୍ଯ ଶୁଶ୍ରୂଷା ସମପଦ୍ଯତ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମତିଵିଶ୍ଵସ୍ତଂ ଵିଦ୍ଵାଂସଂ ଲୌମହର୍ଷଣିଂ
ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁରାଣ ଶୁଣିବା ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମ ନେଲା, କାରଣ ସେମାନେ ଲୌମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ଦେଖିଥିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ସତ୍ରେ କୁଲପତିସ୍ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଵିଶାରଦଃ। ଶୌନକୋ ନାମ ମେଧାଵୀ ଵିଜ୍ଞାନାରଣ୍ଯକେ ଗୁରୁଃ
ସେ ସଭାରେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମେଧାବୀ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଅରଣ୍ୟର ଗୁରୁ, ଶୌନକ ନାମକ କୁଳପତି ବସିଥିଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ତଦ୍ଭାଵମାଲଂବ୍ଯ ଧର୍ମାଞ୍ଛୁଶ୍ରୂଷୁରାହ ତମ୍। ତ୍ଵଯା ସୂତ ମହାବୁଦ୍ଧେ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମଃ
ଏଭଳି ଭାବକୁ ଧରି, ଧର୍ମ ଜିଜ୍ଞାସୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ହେ ସୂତ, ତୁମେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।’
ଇତିହାସପୁରାଣାର୍ଥଂ ଵ୍ଯାସଃ ସମ୍ଯଗୁପାସିତଃ। ଦୁଦୋହିଥମତିଂ ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ପୁରାଣାଶ୍ରଯାଂ ଶୁଭାଂ
ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣର ଅର୍ଥ ବୁଝିବା ପାଇଁ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ସେବା କରାଯାଇଥିଲା, ତୁମ ମନ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ପୁରାଣରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ହୋଇଥିଲା।
ଅମୀଷାଂ ଵିପ୍ରମୁଖ୍ଯାନାଂ ପୁରାଣଂ ପ୍ରତି ସମ୍ପ୍ରତି। ଶୁଶ୍ରୂଷାଽସ୍ତେ ମହାବୁଦ୍ଧେ ତଛ୍ରାଵଯିତୁମର୍ହସି
ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପୁରାଣ ଶୁଣିବା ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଶୁଣାଅ।
ସର୍ଵେ ହୀମେ ମହାତ୍ମାନୋ ନାନାଗୋତ୍ରାଃ ସମାଗତାଃ। ସ୍ଵାନ୍ସ୍ଵାନଂଶାନ୍ପୁରାଣୋକ୍ତାଞ୍ଛୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମାମାନେ, ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଗୋତ୍ରରୁ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ଉପାସକ। ପୁରାଣରେ ଯେଉଁଅଂଶ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ସଂପୂର୍ଣେ ଦୀର୍ଘସତ୍ରେସ୍ମିଂସ୍ତାଂସ୍ତ୍ଵଂ ଶ୍ରାଵଯ ଵୈ ମୁନୀନ୍। ପାଦ୍ମଂ ପୁରାଣଂ ସର୍ଵେଷାଂ କଥଯସ୍ଵ ମହାମତେ
ଏହି ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞରେ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ପାଦ୍ମ ପୁରାଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କଥାହେବା ଉଚିତ, ହେ ମହାମତି।
କଥଂ ପଦ୍ମଂ ସମୁଦ୍ଭୂତଂ ବ୍ରହ୍ମ ତତ୍ର କଥଂ ନ୍ଵଭୂତ୍। ପ୍ରୋଦ୍ଭୂତେନ କଥଂ ସୃଷ୍ଟିଃ କୃତା ତାଂ ତୁ ତଥା ଵଦ
ପଦ୍ମ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା କିପରି ଆସିଲେ? ଯିଏ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ସେ କିପରି ସୃଷ୍ଟି କଲେ? ସେ ସତ୍ୟ ଘଟଣାକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ କୁହ।
ଏଵଂ ପୃଷ୍ଟସ୍ତତସ୍ତାଂସ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଶୁଭାଂ ଗିରମ୍। ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଚ ନ୍ଯାଯସଂଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରାବ୍ରଵୀଦ୍ରୌମହର୍ଷଣିଃ
ଏଭଳି ପଚାରାଯିବା ପରେ, ସେ ମଧୁର ଓ ଶୁଭ କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ; ଲୌମହର୍ଷଣ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଏବଂ ଯୁକ୍ତିସହିତ କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରୀତୋସ୍ମ୍ଯନୁଗୃହୀତୋସ୍ମି ଭଵଦ୍ଭିରିହ ଚୋଦନାତ୍। ପୁରାଣାର୍ଥଂ ପୁରାଣଜ୍ଞୈଃ ସର୍ଵଧର୍ମପରାଯଣୈଃ
ମୁଁ ତୁମମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ପୁରାଣର ଅର୍ଥ ବିଷୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ତୁମମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଓ ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ, ତାହାରେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ ଅନୁଭବ କରୁଛି।
ଯଥାଶ୍ରୁତଂ ସୁଵିଖ୍ଯାତଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯାମି ଵଃ। ଧର୍ମ ଏଷ ତୁ ସୂତସ୍ଯ ସଦ୍ଭିର୍ଦୃଷ୍ଟଃ ସନାତନଃ
ମୁଁ ଯେଉଁ କଥା ଶୁଣିଛି ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେସବୁ ତୁମକୁ କହିବି; କାରଣ ଏହିଟି ସୂତଙ୍କ ନିତ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଯାହା ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମାନିଛନ୍ତି।
ଦେଵତାନାମୃଷୀଣାଂ ଚ ରାଜ୍ଞାଂ ଚାମିତତେଜସାମ୍। ଵଂଶାନାଂ ଧାରଣଂ କାର୍ଯଂ ସ୍ତୁତୀନାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଦେବତା, ଋଷି ଓ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜାମାନଙ୍କ ବଂଶ ପାଳନ କରିବା, ଏବଂ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଇତିହାସପୁରାଣେଷୁ ଦୃଷ୍ଟା ଯେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ। ନ ହି ଵେଦେଷ୍ଵଧୀକାରଃ କଶ୍ଚିତ୍ସୂତସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ
ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣରେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ବେଦରେ କୌଣସି ସୂତଙ୍କର ଅଧିକାର ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।