କସ୍ଯାପି କର୍ମଣଃ ପ୍ରାପ୍ତୌ ରାଜ୍ଯଭ୍ରଷ୍ଟୋ ବଭୂଵ ସଃ । ଵିକ୍ରୀତୌ ଵନିତାପୁତ୍ରୌ ସ ଚକାରାତ୍ମଵିକ୍ରଯମ୍
କୌଣସି କର୍ମର ଫଳରେ ସେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଲେ; ସେ ନିଜ ଜଣେ ଝିଅ ଓ ପୁଅକୁ ବିକ୍ରି କଲେ, ଏବଂ ନିଜକୁ ମଧ୍ୟ ବେଚିଦେଲେ।
ପୁଲ୍କସସ୍ଯ ଚ ଦାସତ୍ଵଂ ଗତୋ ରାଜା ସ ପୁଣ୍ଯକୃତ୍ । ସତ୍ଯମାଲଂବ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ର ମୃତଚୈଲାପହାରକଃ
ସେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ରାଜା ଏକ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କର ଦାସ ହେଲେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସତ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ମୃତ ଲୋକଙ୍କର କପଡ଼ା ନେଇଯାଉଥିଲେ।
ସୋଽଭଵନ୍ନୃପତିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନ ସତ୍ଯାଚ୍ଚଲିତସ୍ତଥା । ଏଵଂ ଚ ତସ୍ଯ ନୃପତେର୍ବହଵୋ ଵତ୍ସରା ଗତାଃ
ସେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ, କେବେ ସତ୍ୟରୁ ଚୁକିଲେ ନାହିଁ; ଏଭଳି ଭାବେ ବହୁ ବର୍ଷ ତାଙ୍କର କଟିଗଲା।
ତତଶ୍ଚିଂତାପରୋ ରାଜା ସ ବଭୂଵାତିଦୁଃଖିତଃ । କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି ନିଷ୍କୃତିର୍ମେ କଥଂ ଭଵେତ୍
ତାପରେ ସେ ରାଜା ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ; 'ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? ମୋର ପାପ କିପରି ଶେଷ ହେବ?' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଇତି ଚିଂତଯତସ୍ତସ୍ଯ ମଗ୍ନସ୍ଯ ଵୃଜିନାର୍ଣଵେ । ଆଜଗାମ ମୁନିଃ କଶ୍ଚିଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ରାଜାନମାତୁରମ୍
ଏଭଳି ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଥିବା ବେଳେ, ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ତଳିଯାଇଥିବା ରାଜାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଜାଣି, ଏକ ମହାର୍ଷି ଆସିଲେ।
ପରୋପକାରଣାର୍ଥାଯ ନିର୍ମିତା ବ୍ରହ୍ମଣା ଦ୍ଵିଜାଃ । ସ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଵରଂ ନନାମ ନୃପସତ୍ତମଃ
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଉପକାର ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ; ସେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ମହାନ ରାଜା ଶିର ନମାଇଲେ।
କୃତାଂଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ଵା ଗୌତମସ୍ଯାଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତଃ । କଥଯାମାସ ଵୃତ୍ତାଂତମାତ୍ମନୋ ଦୁଃଖସଂଯୁତମ୍
ହାତ ଜୋଡ଼ି ଗୌତମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ି ରହି, ରାଜା ନିଜ ଦୁଃଖର କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନୃପତିଵାକ୍ଯାନି ଗୌତମୋ ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତଃ । ଉପଦେଶଂ ନୃପତଯେ ଵ୍ରତସ୍ଯାସ୍ଯ ଦଦୌ ମୁନିଃ
ରାଜାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଗୌତମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ମୁନି ଏହି ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ମାସି ଭାଦ୍ରପଦେ ରାଜନ୍କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେତି ଶୋଭନା । ଏକାଦଶୀ ସମାଯାତା ଅଜା ନାମେତି ପୁଣ୍ଯଦା
ହେ ରାଜା, ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ଏକ ଶୁଭ ଏକାଦଶୀ ଆସେ, ଯାହାକୁ ଅଜା ନାମରେ ଡାକାଯାଏ, ଏହା ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ଅସ୍ଯାଃ କୁରୁ ଵ୍ରତଂ ରାଜନ୍ପାପସ୍ଯାଂତୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ତଵ ଭାଗ୍ଯଵଶାଦେଷା ସପ୍ତମେଽହ୍ନି ସମାଗତା
ହେ ରାଜା, ଏହି ବ୍ରତ କର; ତୁମର ପାପର ଶେଷ ହେବ। ତୁମର ଭାଗ୍ୟରେ, ଏହି ବ୍ରତ ସପ୍ତମ ଦିନରେ ଆସିଛି।
ଉପଵାସପରୋ ଭୂତ୍ଵା ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ କୁରୁ । ଏଵମସ୍ଯା ଵ୍ରତେ ଚୀର୍ଣେ ତଵ ପାପକ୍ଷଯୋ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଉପବାସରେ ଲାଗି ରାତିରେ ଜାଗି ରୁହ; ଏଭଳି ଏହି ବ୍ରତ କରିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମର ପାପ ନଶ୍ଟ ହେବ।
ତଵ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ଚାଗତୋଽହଂ ନୃପୋତ୍ତମ । ଇତ୍ଯେଵଂ କଥଯିତ୍ଵା ଚ ମୁନିରଂତରଧୀଯତ
ତୁମର ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ମହାନ ରାଜା। ଏଭଳି କହି, ସେ ମୁନି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ମୁନିଵାକ୍ଯଂ ନୃପଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚକାର ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍ । କୃତେ ତସ୍ମିନ୍ଵ୍ରତେ ରାଜ୍ଞଃ ପାପସ୍ଯାଂତୋଽଭଵତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ମୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ କଲେ; ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସହିତ ରାଜାଙ୍କର ପାପ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଶେଷ ହେଲା।
ଶ୍ରୂଯତାଂ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ପ୍ରଭାଵୋଽସ୍ଯ ଵ୍ରତସ୍ଯ ଚ । ଯଦ୍ଦୁଃଖଂବହୁଭିର୍ଵର୍ଷୈର୍ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂତତ୍କ୍ଷଯୋଭଵେତ୍
ଶୁଣ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ଏହି ବ୍ରତର ପ୍ରଭାବ କଣ: ଯେ ଦୁଃଖ ବହୁ ବର୍ଷ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼େ, ତାହା ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ନିସ୍ତୀର୍ଣଦୁଃଖୋ ରାଜାସୀଦ୍ଵ୍ରତସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵତଃ । ପତ୍ନ୍ଯା ସହ ସମାଯୋଗଂ ପୁତ୍ରଜୀଵନମାପ ସଃ
ଏହି ବ୍ରତର ପ୍ରଭାବରେ ରାଜା ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ପତ୍ନୀ ସହିତ ମିଶିଲେ ଏବଂ ପୁଅଙ୍କୁ ପୁନଃ ପାଇଲେ।
ଦିଵି ଦୁଂଦୁଭଯୋ ନେଦୁଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷମଭୂଦ୍ଦିଵଃ । ଏକାଦଶ୍ଯାଃ ପ୍ରଭାଵେନ ପ୍ରାପ୍ଯରାଜ୍ଯମକଂଟକମ୍
ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୁମ୍ଦୁଭି ବାଜିଲା, ଆକାଶରୁ ଫୁଲ ବର୍ଷିଲା; ଏକାଦଶୀର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ଅବିଘ୍ନ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗଂ ଲେଭେ ହରିଶ୍ଚଂଦ୍ରଃ ସପୁରଃ ସପରିଚ୍ଛଦଃ । ଈଦୃଗ୍ଵିଧଂ ଵ୍ରତଂରାଜନ୍ଯେ କୁର୍ଵଂତି ଚ ମାନଵାଃ
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ସହର ଓ ସମସ୍ତ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ । ଏପରି ପବିତ୍ର ବ୍ରତ ରାଜାମାନେ କଲେ, ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି ।
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତାସ୍ତ୍ରିଦିଵଂ ଯାଂତି ତେ ନୃପ । ପଠନାଚ୍ଛ୍ରଵଣାଦ୍ଵାପି ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ହେ ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି । ଏହି କଥା ପଢିଲେ କିମ୍ବା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ ଉମାପତିନାରଦସଂଵାଦେ ଭାଦ୍ରପଦକୃଷ୍ଣାଜୈକାଦଶୀନାମ ଷଟ୍ପଂଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡ ଭାଗରେ ଉମାପତି ଓ ନାରଦଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ଭାଦ୍ରପଦ କୃଷ୍ଣ ଏକାଦଶୀ' ନାମକ ଛପନତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ - ନଭସ୍ଯସ୍ଯ ସିତେ ପକ୍ଷେ କିଂନାମୈକାଦଶୀ ଭଵେତ୍ । କୋ ଦେଵଃ କୋ ଵିଧିସ୍ତସ୍ଯ ଏତଦାଖ୍ଯାହି କେଶଵ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ — ନଭସ୍ୟ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଏକାଦଶୀର ନାମ କଣ? କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏହି ଦିନରେ ପୂଜା କରାଯାଏ ଓ କେମିତି ଉପବାସ କରାଯିବ? ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହ, ହେ କେଶବ ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ- କଥଯାମି ମହୀପାଲ କଥାମାଶ୍ଚର୍ଯକାରିଣୀମ୍ । କଥଯାମାସ ଯାଂ ବ୍ରହ୍ମା ନାରଦାଯ ମହାତ୍ମନେ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ — ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା କହିବି, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ମହାମୁନି ନାରଦଙ୍କୁ କହିଥିଲେ ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦେନ ଚତୁର୍ମୁଖ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ । ନଭସ୍ଯ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ କିଂ ନାମୈକାଦଶୀ ଭଵେତ୍ । ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ଵିଷ୍ଣୋରାରାଧନାଯ ଵୈ
ନାରଦ କହିଲେ — ହେ ଚତୁର୍ମୁଖ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି, ଦୟାକରି ମୋତେ କହ, ନଭସ୍ୟ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଏକାଦଶୀର ନାମ କଣ? ମୁଁ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ଏହା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- ଵୈଷ୍ଣଵୋଽସି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧୁପୃଷ୍ଟଂ କିଲ ତ୍ଵଯା । ନାତଃ ପରତରା ଲୋକେ ପଵିତ୍ରା ହରିଵାସରାତ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ — ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଭଲ କରିଛ । ହରିଙ୍କ ଦିନଠାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର କିଛି ଏହି ସଂସାରରେ ନାହିଁ ।
ପଦ୍ମା ନାମେତି ଵିଖ୍ଯାତା ନଭସ୍ଯୈକାଦଶୀ ସିତା । ହୃଷୀକେଶଃ ପୂଜ୍ଯତେଽସ୍ଯାଂ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍
ନଭସ୍ୟ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ 'ପଦ୍ମା' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏହି ଦିନ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ ଓ ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ ।
କଥଯାମି ତଵାଗ୍ରେଽହଂ କଥାଂ ପୌରାଣିକୀଂ ଶୁଭାମ୍ । ଯସ୍ଯାଃ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ମହାପାପଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି
ମୁଁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ପୁରାତନ ଓ ଶୁଭ କଥା କହିବି, ଯାହା କେବଳ ଏକଥର ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ।
ମାଂଧାତା ନାମ ରାଜର୍ଷିର୍ଵିଵସ୍ଵଦ୍ଵଂଶସଂଭଵଃ । ବଭୂଵ ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ସ ସତ୍ଯସଂଧଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ବିବସ୍ବତ୍ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମାନ୍ଧାତା ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ । ସେ ଏକ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ଥିଲେ, ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ।
ଧର୍ମତଃ ପାଲଯାମାସ ପ୍ରଜାଃ ପୁତ୍ରାନିଵୌରସାନ୍ । ନ ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଯେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷଂ ନାଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯସ୍ତଥା
ସେ ନିଜ ପୁଅମାନେ ପରି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ରଖିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ କେବେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ରୋଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କଷ୍ଟ ଥିଲାନି ।
ନିରାତଂକାଃ ପ୍ରଜାସ୍ତସ୍ଯ ଧନଧାନ୍ଯସମେଧିତାଃ । ନ୍ଯାଯେନୋପାର୍ଜିତଂ ଵିତ୍ତଂ ତସ୍ଯ କୋଶେ ମହୀପତେ
ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାମାନେ ଭୟ ଭିନ୍ନ ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପ୍ରଚୁର ଥିଲେ । ରାଜାଙ୍କର ଖଜାନା ନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ।
ସ୍ଵସ୍ଵଧର୍ମେ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତଂତେ ସର୍ଵେ ଵର୍ଣାଶ୍ରମାସ୍ତଥା । କାମଧେନୁସମାଭୂମିସ୍ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଯେ ମହୀପତେଃ
ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ଲୋକମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଭୂମି କାମଧେନୁ ପରି ଅଭିଷ୍ଟ ଫଳ ଦେଉଥିଲା ।
ତସ୍ଯୈଵଂ କୁର୍ଵତୋ ରାଜ୍ଯଂ ବହୁଵର୍ଷଗଣା ଗତାଃ । ଅଥୈକସ୍ମିଂଶ୍ଚ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଵିପାକଃ କର୍ମଣଃ ଖଲୁ
ଏଭଳି ଭାବେ ରାଜ୍ୟ କରିବା ସମୟରେ ବହୁ ବର୍ଷ କଟିଗଲା । ପରେ ଏକ ସମୟରେ କର୍ମର ଫଳ ଦେଖାଦେଲା ।