ଗତପାପଃ ସ ଲଲିତୋ ଦିଵ୍ଯଦେହୋ ବଭୂଵ ହ । ରାକ୍ଷସତ୍ଵଂ ଗତଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତା ଗଂଧର୍ଵତା ପୁନଃ
ପାପ ଦୂରିଗଲା, ଲଳିତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପାଇଲେ। ତାଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଅବସ୍ଥା ଶେଷ ହେଲା ଏବଂ ସେ ପୁଣି ଗନ୍ଧର୍ବ ହେଲେ।
ହେମରତ୍ନସମାକୀର୍ଣୋ ରେମେ ଲଲିତଯା ସହ । ଵିମାନଵରମାରୂଢୌ ପୂର୍ଵରୂପାଧିକୌ ଚ ତୌ
ସୁନା ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଘିରି, ସେ ଲଳିତା ସହ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ। ଦୁହେଁ ପୂର୍ବ ରୂପଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇ, ଉତ୍ତମ ବିମାନରେ ବସିଗଲେ।
ଦଂପତୀ ଅତ୍ଯଶୋଭେତାଂ କାମଦାଯାଃ ପ୍ରଭାଵତଃ । ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ତଵ୍ଯୈଷା ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
କାମଦାଙ୍କର କୃପାରେ ସେଇ ଦମ୍ପତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଟି ସାବଧାନରେ କରିବା ଉଚିତ।
ଲୋକାନାଂ ତୁ ହିତାର୍ଥାଯ ତଵାଗ୍ରେ କଥିତା ମଯା । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦି ପାପଘ୍ନୀ ପିଶାଚତ୍ଵଵିନାଶନୀ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଏହି କଥା କହିଛି। ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପକୁ ନଶ୍ୟ କରେ, ଭୂତ ହେବାର ଦୁଃଖକୁ ମିଟାଏ।
ନାତଃ ପରତରା କାଚିତ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରେ । ପଠନାଚ୍ଛ୍ରଵଣାଦ୍ରାଜନ୍ଵାଜପେଯଫଲଂ ଲଭେତ୍
ତିନି ଜଗତରେ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏହାଠାରୁ ଉପରି କିଛି ନାହିଁ। ଏହାକୁ ପଢିଲେ କିମ୍ବା ଶୁଣିଲେ, ରାଜନ, ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ ଉମାପତିନାରଦସଂଵାଦେ ଚୈତ୍ରଶୁକ୍ଲା କାମଦାନାମ ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ ଉମାପତି ଓ ନାରଦଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ କାମଦା' ନାମକ ସତଚାଳିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ- ଵୈଶାଖସ୍ଯାସିତେ ପକ୍ଷେ କିଂନାମୈକାଦଶୀ ଭଵେତ୍ । ମହିମାନଂ କଥଯ ମେ ଵାସୁଦେଵ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ— ବୈଶାଖ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀର ନାମ କଣ? ଏହାର ମହିମା ମୋତେ କହ, ହେ ବାସୁଦେବ, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ- ସୌଭାଗ୍ଯଦାଯିନୀ ରାଜନ୍ନିହଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ । ଵୈଶାଖକୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ତୁ ନାମ୍ନା ଚୈଵ ଵରୂଥିନୀ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ— ରାଜନ, ଏହି ଏକାଦଶୀ ଏହି ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ। ବୈଶାଖ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ଏହାକୁ 'ବରୂଥିନୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵରୂଥିନ୍ଯା ଵ୍ରତେନୈଵ ସୌଖ୍ଯଂ ଭଵତି ସର୍ଵଦା । ପାପହାନିଶ୍ଚ ଭଵତି ସୌଭାଗ୍ଯପ୍ରାପ୍ତିରେଵ ଚ
ବରୂଥିନୀ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ ସଦା ସୁଖ ମିଳେ, ପାପ ନଶ୍ୟ ହୁଏ ଓ ଶୁଭ ଲାଭ ହୁଏ।
ଦୁର୍ଭଗା ଯା କରୋତ୍ଯେନାଂ ସା ସ୍ତ୍ରୀ ସୌଭାଗ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଲୋକାନାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯିନୀ
ଯେଉଁ ଅସୁଭାଗ୍ୟବତୀ ନାରୀ ଏହି ବ୍ରତ କରେ, ସେ ଶୁଭ ଲାଭ କରେ। ଏହା ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।
ସର୍ଵପାପହରା ନୄଣାଂ ଗର୍ଭଵାସନିକୃଂତନୀ । ଵରୂଥିନ୍ଯା ଵ୍ରତେନୈଵ ମାଂଧାତା ସ୍ଵର୍ଗତିଂ ଗତଃ
ଏହି ବ୍ରତ ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ଜନ୍ମବନ୍ଧନ କଟିଦିଏ। ବରୂଥିନୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି ମାନ୍ଧାତା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଧୁଂଧୁମାରାଦଯଶ୍ଚାନ୍ଯେ ରାଜାନୋ ବହଵସ୍ତଥା । ବ୍ରହ୍ମକପାଲନିର୍ମୁକ୍ତୋ ବଭୂଵ ଭଗଵାନ୍ଭଵଃ
ଧୁନ୍ଧୁମାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଭଗବାନ ଭବ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇଥିଲେ।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତପସ୍ତପ୍ଯତି ଯୋ ନରଃ । କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ରଵିଗ୍ରହେ ସ୍ଵର୍ଣଭାରଂ ଦଦାତି ଯଃ । ତତ୍ତୁଲ୍ଯଂଫଲମାପ୍ନୋତିଵରୂଥିନ୍ଯାଵ୍ରତଂଚରନ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରେ କିମ୍ବା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ସୁନା ଦାନ କରେ, ସେଇ ଫଳ ବରୂଥିନୀ ବ୍ରତ କରିଲେ ମିଳିଯାଏ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାଵାନ୍ଯସ୍ତୁ କୁରୁତେ ଵରୂଥିନ୍ଯା ଵ୍ରତଂ ନରଃ । ଵାଂଛିତଂ ଲଭତେ ସୋଽପି ଇହଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ
ଯେଉଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍ ପୁରୁଷ ବରୂଥିନୀ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ଏହି ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଆପଣ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଫଳ ପାଏ।
ପଵିତ୍ରା ପାଵନୀ ହ୍ଯେଷା ମହାପାତକନାଶିନୀ । ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦା ଚୈଵ କର୍ତୄଣାଂ ନୃପସତ୍ତମ
ଏହି ବ୍ରତ ପବିତ୍ର ଓ ପବିତ୍ରତାଦାୟିନୀ, ବଡ଼ ପାପ ନଶ୍ୟ କରେ। ଏହା କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଛି, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅଶ୍ଵଦାନାନ୍ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଜଦାନଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ । ଗଜଦାନାଦ୍ଭୂମିଦାନଂ ତିଲଦାନଂ ତତୋଽଧିକମ୍
ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଘୋଡ଼ା ଦାନ କରିବା, ହାତୀ ଦାନ କରିବାଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ହାତୀ ଦାନ ଠାରୁ ଭୂମି ଦାନ ଉତ୍ତମ, ଏବଂ ତିଳ ଦାନ ସେଠାରୁ ମଧ୍ୟା ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତସ୍ମାଚ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଣଦାନଂ ଵୈ ଅନ୍ନଦାନଂ ତତୋଽଧିକମ୍ । ଅନ୍ନଦାନାତ୍ପରଂ ଦାନଂ ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେଠାରୁ ସୁନା ଦାନ ଉତ୍ତମ, ତାପରେ ଅନ୍ନ ଦାନ ତଥାପି ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଅନ୍ନ ଦାନ ଠାରୁ ବଡ଼ ଦାନ ନାହିଁ, ନ ଆଗରେ ଥିଲା, ନ ଭବିଷ୍ୟତରେ ହେବ।
ପିତୃଦେଵମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ତୃପ୍ତିରନ୍ନେନ ଜାଯତେ । ତତ୍ସମଂ କଵିଭିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ କନ୍ଯାଦାନଂ ନୃପୋତ୍ତମ
ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ମଣିଷମାନେ ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଏହା ସମାନ ଦାନ କବିମାନେ କନ୍ୟା ଦାନକୁ କହିଛନ୍ତି, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଧେନୁଦାନଂ ଚ ତତ୍ତୁଲ୍ଯମିତ୍ଯାହ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵଯମ୍ । ପ୍ରୋକ୍ତେଭ୍ଯଃ ସର୍ଵଦାନେଭ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଯାଦାନଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ଗାଈ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଏହା ସମାନ, ଭଗବାନ୍ ନିଜେ ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି। ଏସବୁ ଦାନ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନ ଦାନ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ନରଃ କୃତ୍ଵା ଵରୂଥିନୀମ୍ । କନ୍ଯାଵିତ୍ତେନ ଜୀଵଂତି ଯେ ନରାଃ ପାପମୋହିତାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳ ବରୂଥିନୀ ବ୍ରତ କରିଲେ ମିଳିଯାଏ। ଯେଉଁ ପୁରୁଷମାନେ ପାପରେ ମୁହଁ ଦେଇ କନ୍ୟାର ଧନରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ରହନ୍ତି।
ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯଂ ତେ ଗଚ୍ଛଂତି ନିରଯଂ ଯାତନାମଯମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ନ ଗ୍ରାହ୍ଯଂ କନ୍ଯକାଧନମ୍
ଯେମାନେ କନ୍ୟା ଦାନର ଧନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ସେମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ କନ୍ୟାଦାନର ଧନ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଶ୍ଚ ଗୃହ୍ଣାତି ଲୋଭେନ କନ୍ଯାଂ କ୍ରୀତ୍ଵା ଚ ତଦ୍ଧନମ୍ । ସୋଽନ୍ଯଜନ୍ମନି ରାଜେଂଦ୍ର ଓତୁର୍ଭଵତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଯେଉଁଠି ଲୋଭରେ କେହି କନ୍ୟାକୁ କିଣି ତାହାର ଧନ ନେଇଥାଏ, ହେ ରାଜା, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପରଜନ୍ମରେ ଜଳଚର ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
କନ୍ଯାଂ ପୁଣ୍ଯେନ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥାଶକ୍ତି ସ୍ଵଲଂକୃତାମ୍ । ତତ୍ପୁଣ୍ଯସଂଖ୍ଯାଂ ନୃପତେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତୋ ନ ଶକ୍ନୁଯାତ୍
ଯିଏ ନିର୍ମଳ ମନେ, ଯେତେ ସମ୍ଭବ ଶୋଭା ଦେଇ କନ୍ୟାକୁ ଦାନ କରେ, ହେ ରାଜା, ତାହାର ପୁଣ୍ୟର ଗଣନା କରିବାକୁ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
ତତ୍ତୁଲ୍ଯଂ ଫଲମାପ୍ନୋତି ନରଃ କୃତ୍ଵା ଵରୂଥିନୀମ୍ । କାଂସ୍ଯଂ ମାଂସଂ ମସୂରାଂଶ୍ଚ ଚଣକାନ୍କୋଦ୍ରଵାଂସ୍ତଥା
ଯିଏ ଭଲଭାବେ ବରୂଥିନୀ ବ୍ରତ କରି, କାଂସ୍ୟ, ମାଂସ, ମସୁର ଡାଲି, ଚଣା, କୋଦୋ ଦାନା ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି କନ୍ୟାଦାନ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।
ଶାକଂ ମଧୁ ପରାନ୍ନଂ ଚ ପୁନର୍ଭୋଜନ ମୈଥୁନେ । ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଵ୍ରତକର୍ତା ଚ ଦଶମ୍ଯାଂ ଦଶ ଵର୍ଜଯେତ୍
ଶାକ, ମଧୁ, ଅନ୍ୟର ଖାଦ୍ୟ, ପୁନଃ ଖାଇବା, ଏବଂ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ—ଏହି ଦଶଟି ଜିନିଷ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ବ୍ରତୀ ଦଶମୀ ତିଥିରେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଦ୍ଯୂତଂ କ୍ରୀଡାଂ ଚ ନିଦ୍ରାଂ ଚ ତାଂବୂଲଂ ଦଂତଧାଵନମ୍ । ପରାପଵାଦଂ ପୈଶୁନ୍ଯଂ ସ୍ତେଯଂ ହିଂସାଂ ତଥା ରତିମ୍
ଜୁଆ, ଖେଳ, ଘୁମ୍, ପାନ, ଦାନ୍ତ ମାଜିବା, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା, ଚୁଗଳି, ଚୋରି, ହିଂସା ଏବଂ ଯୌନ ଆନନ୍ଦ—
କ୍ରୋଧଂ ଚୈଵାନୃତଂ ଵାକ୍ଯମେକାଦଶ୍ଯାଂ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍ । କାଂସ୍ଯଂ ମାଂସଂ ସୁରାଂ କ୍ଷୌଦ୍ରଂ ତୈଲଂ ପତିତଭାଷଣମ୍
କ୍ରୋଧ ଏବଂ ମିଥ୍ୟା କଥା ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍। କାଂସ୍ୟ, ମାଂସ, ମଦ, ମଧୁ, ତେଲ ଏବଂ ପତିତଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵ୍ଯାଯାମଂ ଚ ପ୍ରଵାସଂ ଚ ପୁନର୍ଭୋଜନମୈଥୁନମ୍ । ଵୃଷପୃଷ୍ଠଂ ମସୂରାନ୍ନଂ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍
ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଅଭ୍ୟାସ, ଦୂରଯାତ୍ରା, ପୁନଃ ଖାଇବା, ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ, ବୃଷଭ ପିଠିରେ ବସିବା ଏବଂ ମସୁର ଭୋଜନ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଅନେନ ଵିଧିନା ରାଜନ୍ଵିହିତା ଯୈର୍ଵରୂଥିନୀ । ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯଂ କୃତ୍ଵା ଦଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରାଂତେଽକ୍ଷଯାଂ ଗତିମ୍ । ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ କୃତ୍ଵା ପୂଜିତୋ ମଧୁସୂଦନଃ
ହେ ରାଜା, ଏହି ପ୍ରକାର ବରୂଥିନୀ ବ୍ରତ ଯିଏ କରେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରି, ଶେଷରେ ଦାନ କରି ଅକ୍ଷୟ ଗତି ପାଏ। ରାତିରେ ଜାଗି ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି—
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତାସ୍ତେ ଯାଂତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ କର୍ତଵ୍ଯା ପାପଭୀରୁଭିଃ
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ, ପାପକୁ ଭୟ କରୁଥିବା ଲୋକେ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍।