ଯତଃ ପତ୍ନୀଵଶୋପେତୋ ଗାଯମାନୋ ମମାଗ୍ରତଃ । ଵଚନାତ୍ତସ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ର ରକ୍ଷୋରୂପୋ ବଭୂଵ ସଃ
ମୋ ସାମ୍ନାରେ ତୁମେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଗାଇଥିଲା। ଏହି କଥା କହି, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ରାକ୍ଷସ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ରୌଦ୍ରାନନୋ ଵିରୂପାକ୍ଷୋ ଦୃଷ୍ଟମାତ୍ରୋ ଭଯଂକରଃ । ବାହୂଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣୌ ମୁଖଂ କଂଦରସନ୍ନିଭମ୍
ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର, ଚକ୍ଷୁ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ, ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ଭୟ ଲାଗୁଥିଲା। ତାଙ୍କ ଦୁଇଟି ବାହୁ ଏକ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ମୁହଁ ପାହାଡ଼ ଗୁହା ପରି।
ଚଂଦ୍ରସୂର୍ଯନିଭେ ନେତ୍ରେ ଗ୍ରୀଵାପର୍ଵତସଂନିଭା । ନାସାରଂଧ୍ରେ ତୁ ଵିଵରେ ଅଧରୌ ଯୋଜନାଯତୌ
ତାଙ୍କ ଆଖି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଗଳା ପାହାଡ଼ ପରି ମୋଟା, ନାକର ଛିଦ୍ର ଗଭୀର ଗହ୍ୱର, ଓଠ ଏକ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା।
ଶରୀରଂ ତସ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ର ଉତ୍ଥିତଂ ଯୋଜନାଷ୍ଟକମ୍ । ଈଦୃଶୋ ରାକ୍ଷସୋ ଭୂତ୍ଵା ଭୁଂଜାନଃ କର୍ମଣଃ ଫଲମ୍
ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଏଠାରୁ ଆଠ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏଭଳି ରାକ୍ଷସ ହୋଇ, ସେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗୁଥିଲେ।
ଲଲିତା ତୁ ତଥାଲୋକ୍ଯ ସ୍ଵପତିଂ ଵିକୃତାକୃତିମ୍ । ଚିଂତଯାମାସ ମନସା ଦୁଃଖେନ ମହତାର୍ଦିତା
ଲଳିତା ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଏଭଳି ବିକୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି ବହୁତ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ମନେ ମନେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି ପତିଃ ଶାପେନ ପୀଡିତଃ । ଇତି ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ମନସା ଶର୍ମ ନାଲଭତ୍
ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଶାପରେ ପୀଡ଼ିତ। ଏଭଳି ଭାବି ଭାବି ମନରେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ।
ଚଚାର ପତିନା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଲଲିତା ଗହନେ ଵନେ । ବଭ୍ରାମ ଵିପିନେ ଦୁର୍ଗେ କାମରୂପୀ ସ ରାକ୍ଷସଃ
ଲଳିତା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ରାକ୍ଷସ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଅପରିଚିତ ଓ କଷ୍ଟଦାୟକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ।
ନିର୍ଘୃଣଃ ପାପନିରତୋ ଵିରୂପଃ ପୁରୁଷାଦକଃ । ନ ସୁଖଂ ଲଭତେ ରାତ୍ରୌ ନ ଦିଵା ପାପପୀଡିତଃ
ସେ ନିଷ୍ଠୁର, ଦୁଷ୍ଟ କାମରେ ଲାଗିଥିବା, ଅପରୂପ ଦେହ ଓ ମଣିଷ ଖାଇଥିବା ଥିଲେ। ପାପରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଦିନ ରାତି କେବେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ପାଉନଥିଲେ।
ଲଲିତା ଦୁଃଖିତାତୀଵ ପତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଥାଵିଧମ୍ । ବଭ୍ରାମ ତେନ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସା ରୁଦତୀ ଗହନେ ଵନେ
ଲଳିତା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସହିତ ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ରୁହୁଥିଲେ ଏବଂ କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଶ୍ରମପଦଂ ରମ୍ଯଂ ମୁନିଂ ସଂଶାଂତଵିଗ୍ରହମ୍ । ଶୀଘ୍ରଂ ଜଗାମ ଲଲିତା ନମସ୍କୃତ୍ଯାଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତା
ସୁନ୍ଦର ଆଶ୍ରମ ଓ ଶାନ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଲଳିତା ତୁରନ୍ତ ଯାଇ, ପ୍ରଣାମ କରି, ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ମୁନିଃ ପ୍ରାହ ଦୁଃଖିତାଂ ହି ଦଯାପରଃ । କା ତ୍ଵଂ କସ୍ମାଦିହାଯାତା ସତ୍ଯଂ ଵଦ ମମାଗ୍ରତଃ
ସେ ମୁନି ଦୟାରେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି କହିଲେ, "ତୁମେ କିଏ? କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ସତ୍ୟ କହ।"
ଲଲିତୋଵାଚ- ଵୀରଧନ୍ଵେତି ଗଂଧର୍ଵଃ ସୁତା ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଲଲିତାଂ ନାମ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ପତ୍ଯର୍ଥମିହ ଚାଗତାମ୍
ଲଳିତା କହିଲେ— "ମୋ ପିତା ବୀରଧନ୍ୱାନ୍ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବ। ମୋର ନାମ ଲଳିତା। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।"
ଭର୍ତା ମେ ପାପଦୋଷେଣ ରାକ୍ଷସୋଽଭୂନ୍ମହାମୁନେ । ରୌଦ୍ରରୂପୋ ଦୁରାଚାରସ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାସ୍ତି ମେ ସୁଖମ୍
"ମୋ ସ୍ୱାମୀ ପାପ କାରଣରୁ ରାକ୍ଷସ ହୋଇଛନ୍ତି, ମହାମୁନି। ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋତେ କେବେ ସୁଖ ମିଳୁନାହିଁ।"
ସାଂପ୍ରତଂ ଶାଧି ମାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଯତ୍କୃତ୍ଯଂ ତଦ୍ଵଦ ପ୍ରଭୋ । କୁରୁଷ୍ଵ ତଦ୍ ଵ୍ରତଂ ଭଦ୍ରେ ଵିଧିପୂର୍ଵଂ ମଯୋଦିତମ୍
"ଏବେ ମୋତେ କଣ କରିବା ଉଚିତ୍, କୃପାକରି କହନ୍ତୁ। କେଉଁ ବ୍ରତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବି, ମୋତେ ଶିଖାନ୍ତୁ।"
ଋଷିରୁଵାଚ- ଚୈତ୍ରମାସସ୍ଯ ରଂଭୋରୁ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷୋଽସ୍ତି ସାଂପ୍ରତମ୍ । କାମଦୈକାଦଶୀନାମ ପାପଘ୍ନୀ ଲଲିତେ ପରା
ମୁନି କହିଲେ— "ଏବେ ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଚାଲିଛି। ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟରେ କାମଦା ଏକାଦଶୀ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଲଳିତା, ଏହା ପାପ ନାଶ କରେ।"
କୁରୁଷ୍ଵ ତଦ୍ଵ୍ରତଂ ଭଦ୍ରେ ଵିଧିପୂର୍ଵଂ ମଯୋଦିତମ୍ । ଅସ୍ଯ ଵ୍ରତସ୍ଯ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତତ୍ସ୍ଵଭର୍ତ୍ରେ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
"ଭଲ ଭାବେ ଏହି ବ୍ରତ କର, ଯେପରି ମୁଁ କହିଛି। ଏହି ବ୍ରତର ପୁଣ୍ୟ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଉ।"
ଦତ୍ତେ ପୁଣ୍ଯେକ୍ଷଣାତ୍ତସ୍ଯ ଶାପଦୋଷଃ ପ୍ରଯାସ୍ଯତି । ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନେର୍ଵାକ୍ଯଂ ଲଲିତା ହର୍ଷିତାଭଵତ୍
"ପୁଣ୍ୟ ଦେଲେ ତାଙ୍କର ଶାପ ଦୂରିଯିବ।" ମୁନିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଲଳିତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଉପୋଷ୍ଯୈକାଦଶୀଂ ରାଜନ୍ଦ୍ଵାଦଶୀଦିଵସେ ତଥା । ଵିପ୍ରସ୍ଯୈଵ ସମୀପେ ତଦ୍ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଚାଗ୍ରତଃ
ଲଳିତା ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କରି, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟରେ ଏବଂ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରହିଲେ।
ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ଲଲିତା ସ୍ଵପତ୍ଯୁସ୍ତାରଣାଯ ଵୈ । ମଯା ତୁ ତଦ୍ଵ୍ରତଂ ଚୀର୍ଣଂ କାମଦାଯା ଉପୋଷଣମ୍
ଲଳିତା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ କହିଲେ, "ମୁଁ କାମଦା ବ୍ରତ କରି, ଉପବାସ ରହିଛି।"
ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେନ ଗଚ୍ଛତ୍ଵସ୍ଯ ପିଶାଚତା । ଲଲିତାଵଚନାଦେଵ ଵର୍ତ୍ତମାନୋଽପି ତତ୍କ୍ଷଣେ
"ଏହି ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ପିଶାଚ ଅବସ୍ଥା ଦୂର ହେଉ।" ଲଳିତା ଏହି କଥା କହିବା ସହିତ, ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏହା ଘଟିଗଲା।
ଗତପାପଃ ସ ଲଲିତୋ ଦିଵ୍ଯଦେହୋ ବଭୂଵ ହ । ରାକ୍ଷସତ୍ଵଂ ଗତଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତା ଗଂଧର୍ଵତା ପୁନଃ
ପାପ ଦୂରିଗଲା, ଲଳିତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପାଇଲେ। ତାଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଅବସ୍ଥା ଶେଷ ହେଲା ଏବଂ ସେ ପୁଣି ଗନ୍ଧର୍ବ ହେଲେ।
ହେମରତ୍ନସମାକୀର୍ଣୋ ରେମେ ଲଲିତଯା ସହ । ଵିମାନଵରମାରୂଢୌ ପୂର୍ଵରୂପାଧିକୌ ଚ ତୌ
ସୁନା ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଘିରି, ସେ ଲଳିତା ସହ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ। ଦୁହେଁ ପୂର୍ବ ରୂପଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇ, ଉତ୍ତମ ବିମାନରେ ବସିଗଲେ।
ଦଂପତୀ ଅତ୍ଯଶୋଭେତାଂ କାମଦାଯାଃ ପ୍ରଭାଵତଃ । ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ତଵ୍ଯୈଷା ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
କାମଦାଙ୍କର କୃପାରେ ସେଇ ଦମ୍ପତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଟି ସାବଧାନରେ କରିବା ଉଚିତ।
ଲୋକାନାଂ ତୁ ହିତାର୍ଥାଯ ତଵାଗ୍ରେ କଥିତା ମଯା । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦି ପାପଘ୍ନୀ ପିଶାଚତ୍ଵଵିନାଶନୀ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଏହି କଥା କହିଛି। ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପକୁ ନଶ୍ୟ କରେ, ଭୂତ ହେବାର ଦୁଃଖକୁ ମିଟାଏ।
ନାତଃ ପରତରା କାଚିତ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରେ । ପଠନାଚ୍ଛ୍ରଵଣାଦ୍ରାଜନ୍ଵାଜପେଯଫଲଂ ଲଭେତ୍
ତିନି ଜଗତରେ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏହାଠାରୁ ଉପରି କିଛି ନାହିଁ। ଏହାକୁ ପଢିଲେ କିମ୍ବା ଶୁଣିଲେ, ରାଜନ, ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ ଉମାପତିନାରଦସଂଵାଦେ ଚୈତ୍ରଶୁକ୍ଲା କାମଦାନାମ ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ ଉମାପତି ଓ ନାରଦଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ କାମଦା' ନାମକ ସତଚାଳିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ- ଵୈଶାଖସ୍ଯାସିତେ ପକ୍ଷେ କିଂନାମୈକାଦଶୀ ଭଵେତ୍ । ମହିମାନଂ କଥଯ ମେ ଵାସୁଦେଵ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ— ବୈଶାଖ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀର ନାମ କଣ? ଏହାର ମହିମା ମୋତେ କହ, ହେ ବାସୁଦେବ, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ- ସୌଭାଗ୍ଯଦାଯିନୀ ରାଜନ୍ନିହଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ । ଵୈଶାଖକୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ତୁ ନାମ୍ନା ଚୈଵ ଵରୂଥିନୀ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ— ରାଜନ, ଏହି ଏକାଦଶୀ ଏହି ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ। ବୈଶାଖ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ଏହାକୁ 'ବରୂଥିନୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵରୂଥିନ୍ଯା ଵ୍ରତେନୈଵ ସୌଖ୍ଯଂ ଭଵତି ସର୍ଵଦା । ପାପହାନିଶ୍ଚ ଭଵତି ସୌଭାଗ୍ଯପ୍ରାପ୍ତିରେଵ ଚ
ବରୂଥିନୀ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ ସଦା ସୁଖ ମିଳେ, ପାପ ନଶ୍ୟ ହୁଏ ଓ ଶୁଭ ଲାଭ ହୁଏ।
ଦୁର୍ଭଗା ଯା କରୋତ୍ଯେନାଂ ସା ସ୍ତ୍ରୀ ସୌଭାଗ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଲୋକାନାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯିନୀ
ଯେଉଁ ଅସୁଭାଗ୍ୟବତୀ ନାରୀ ଏହି ବ୍ରତ କରେ, ସେ ଶୁଭ ଲାଭ କରେ। ଏହା ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।