ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥଵୃଂଦୈଶ୍ଚ ସମାଗତ୍ଯ ପୁରୋହିତୈଃ । ତତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ତଥା ଧ୍ଯାଯନ୍ତର୍ପଯନ୍ପିତୃଦେଵତାଃ
ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ ସେମାନେ ଆସିଲେ। ପରେ ସ୍ନାନ କରି, ଧ୍ୟାନ ଓ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଲେ।
ପୂଜଯାମାସ ଦେଵେଶଂ ପୁଂଡରୀକାକ୍ଷମଚ୍ଯୁତମ୍ । ଦୀପମାଲାକୁଲେ ତତ୍ର ସର୍ଵତଃ ସୁମନୋହରେ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସୁନ୍ଦର ଦୀପମାଳାରେ ଶୋଭିତ ସ୍ଥାନରେ, ସେମାନେ ପଦ୍ମନୟନ ଅଚ୍ୟୁତ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଲିଖିତଂ ତତ୍ର ମାର୍ଜାରଂ ଦେଵତାଲଯେ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରାକୃତଂ କର୍ମ ଜନ୍ମ ସ୍ମୃତ୍ଵା ନୃପସ୍ତଦା
ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଏକ ବିଲେଉଟିର ଚିତ୍ର ଦେଖିଲେ। ଏହା ଦେଖି ରାଜା ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ସାଧାରଣ ଜୀବନକୁ ମନେପକାଇଲେ।
ମୁଖପଂକଜମାଲୋକ୍ଯ ପ୍ରିଯାଯାଃ ପ୍ରଜହାସ ଚ । ରୂପସୁଂଦର୍ଯୁଵାଚ- ମମ ସନ୍ମୁଖମାଲୋକ୍ଯ ଭର୍ତଃ କିଂ ସ୍ମିତକାରଣମ୍ 6.30.
ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କର ପଦ୍ମପ୍ରଭା ମୁହଁକୁ ଦେଖି ରାଜା ହସିଲେ। ରୂପସୁନ୍ଦରୀ କହିଲେ— ମୋ ମୁହଁକୁ ଦେଖି, ହେ ଭର୍ତ୍ତା, ତୁମେ କାହିଁକି ହସୁଛ?
କଥଯାମାସ ହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ପ୍ରାକ୍ତନଂ କର୍ମଣଃ ଫଲମ୍ । ରାଜୋଵାଚ- ଅହମାସଂ ପୁରା ଦେଵି ମାର୍ଜାରୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଲଯେ
ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ରାଜା କହିଲେ— ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରେ ବିଲେଉଟି ଥିଲି।
ଭକ୍ଷିତା ମୂଷକାସ୍ତତ୍ର ମଯା ଶତସହସ୍ରଶଃ । ତତୋ ନାରାଯଣସ୍ଯାଗ୍ରେ ଦୀପଃ ସଂରକ୍ଷିତୋ ଯତଃ
ସେଠାରେ ମୁଁ ଶତଶଃ ହଜାରେ ଉଠି ଉଠି ଉଣ୍ଡରା ଖାଇଥିଲି। ତାପରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଦୀପକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲି।
ଵ୍ଯାଜେନାପି ମଯା ଦେଵିପ୍ରାପ୍ତଂ ତତ୍କର୍ମଣଃ ଫଲମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁଲୋକମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମଯାଧୁନା
ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ଯଦିଓ ଚାଳାକିରେ କଲି, ତଥାପି ଏହି କର୍ମର ଫଳ ପାଇଛି— ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକ ପାଇଲି ଏବଂ ଏବେ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ମିଳିଛି।
ରୂପସୁଂଦର୍ଯୁଵାଚ-। ମମାପି ସ୍ମରଣଂ ଜାତଂ ପ୍ରାକୃତସ୍ଯ ଚ ଜନ୍ମନଃ । ମୂଷିକା ଚାହମପ୍ଯାସଂ କ୍ଷୁଦ୍ରା ବ୍ରାହ୍ମଣଵେଶ୍ମନି
ରୂପସୁନ୍ଦରୀ କହିଲେ— ମୋତେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ସ୍ମୃତି ଆସିଛି; ମୁଁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରରେ ଛୋଟ ଉଣ୍ଡରା ଥିଲି।
କାର୍ତିକେ ଚ ପ୍ରବୋଧିନ୍ଯାଂ ମଂଦୀଭୂତେ ଚ ଦୀପକେ । ଵର୍ତ୍ଯଗ୍ରାହରଣାର୍ଥାଯ ନିର୍ଗତାହଂ ତଦା ବିଲାତ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ପ୍ରବୋଧିନୀ ଦିନରେ, ଦୀପ ମନ୍ଦ ହୋଇଯିବାବେଳେ, ମୁଁ ବାହାରିଲି ବତିର ଆଗକୁ ନେବାକୁ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାରାଯଣଂ ଦେଵଂ ପୂଜିତଂ କୁସୁମୈସ୍ତଥା । ନିଦ୍ରାଭିଭୂତଂ ଵିପ୍ରଂ ଚ ଵର୍ତ୍ତିଃ କୃଷ୍ଟା ମଯା ତଦା
ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଫୁଲରେ ପୂଜିତ ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘୁମେ ପଡ଼ିଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ସେଇ ବତିକୁ ଟାଣିଥିଲି।
ଉତ୍ଥିତସ୍ତ୍ଵଂ ଯଦା ତତ୍ର ମାଂ ଗୃହୀତୁଂ କୃତକ୍ଷଣଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵଂ ଚ ପ୍ରଣଷ୍ଟାହଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ବିଲମଧ୍ଯତଃ
ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ଧରିବାକୁ ଉଠିଲେ, ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖି, ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ଗହଳିର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଦେଲି।
ଵିଶଂତ୍ଯା ମମ ପାଦେନ ଦୀପଵର୍ତ୍ତିର୍ଵିଜୃଂଭିତା । ତୈଲପାତ୍ରଂ ଚ ନମିତଂ ତେନାହଂ ସୁଖଭାଗିନୀ
ମୁଁ ଗହଳିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ, ମୋର ପାଦ ଦୀପର ବାତିକୁ ଛୁଇଁଲା, ତାହାରେ ଆଗୁଣ ଭଲଭାବେ ଜଳିଉଠିଲା ଏବଂ ତେଲର ପାତ୍ର ଉଲଟିଗଲା—ଏଭଳି ଭାଗ୍ୟବତୀ ହେଲି।
ତନ୍ମଯା ରାଜରାଜେଂଦ୍ର ଦୀପଂ ଚୈଵ ପ୍ରକାଶିତମ୍ । ଇଦାନୀଂ ଚ ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ ରୂପଲାଵଣ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ହେ ରାଜାଧିରାଜ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦୀପ ଜଳିଉଠିଲା, ଏବଂ ଏବେ ମୁଁ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ରୂପ ଓ ଲାଭଣ୍ୟ ପାଇଛି।
ତ୍ଵଂ ଚ ଭର୍ତ୍ତା ତଥା ରାଜ୍ଯଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚୈଵଂଵିଧଂ ସୁଖମ୍ । ଦୀପପ୍ରବୋଧନାଜ୍ଜାତଂ ଜ୍ଞାନମତ୍ଯଂତ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ତୁମେ ମୋର ସ୍ୱାମୀ, ଏହି ରାଜ୍ୟ, ପୁଅମାନେ ଓ ଏପରି ସମସ୍ତ ସୁଖ, ଏବଂ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଜ୍ଞାନ—ଏସବୁ ଦୀପବ୍ରତ ପାଳନରୁ ମିଳିଛି।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଦୀପଵ୍ରତମନୁତ୍ତମମ୍ । ଆଵାଂ ହି ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା କୁର୍ଵଶ୍ଚୈଵ ଵିଶେଷତଃ
ସେଥିପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ଅତିଶୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଏହି ଅପୂର୍ବ ଦୀପବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।
ତଦେତତ୍କର୍ମଣଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଫଲଂ ରାଜ୍ଯାଦିସଂପଦଃ । ପୂର୍ଵଜନ୍ମସ୍ମୃତଂ ଚାପି ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯସ୍ତଥା
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରୁ ରାଜ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧିର ଫଳ ମିଳିଛି, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପର ନାଶ ହୋଇଛି।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵିଧିମଂତ୍ରାଦିପୂର୍ଵକମ୍ । ଦୀପଵ୍ରତଂ କୃତଂ ପୁଂଭିଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଚଂଦ୍ରାର୍କତାରକମ୍
ସେଥିପାଇଁ, ନିୟମ ଓ ମନ୍ତ୍ରାଦି ସହିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ପୁରୁଷମାନେ ଦୀପବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ; ଏହାର ପୁଣ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରାମାନେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବିନାଶୀ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ରାଜା ଚକ୍ରେ ଦୀପଵ୍ରତଂ ତଦା । ପ୍ରିଯଯା ସହ ଦେଵର୍ଷେ ସମ୍ଯକ୍ଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତଃ
ଏମିତି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ତାହାବେଳେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହିତ, ଦେବୃଷି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦୀପବ୍ରତ କଲେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ପୁଷ୍କରେ ତୀର୍ଥେ କୃତ୍ଵା ଦୀପଵ୍ରତଂ ତୁ ତୌ । ଅଵାପତୁଃ ପରାଂ ମୁକ୍ତିଂ ଦେଵଦାନଵଦୁର୍ଲ୍ଲଭାମ୍
ସେହି ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥରେ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଦୀପବ୍ରତ କରି, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେହି ପରାମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ।
ଏତଦ୍ଦୀପସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯେ ଶୃଣ୍ଵଂତି ନରା ଭୁଵି । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ପ୍ରଯାଂତି ହରିମଂଦିରମ୍
ଏହି ଦୀପର ମହିମା ଯେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ହରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଯେ ଚ କୁର୍ଵଂତି ପୁରୁଷାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵା ଭକ୍ତିତତ୍ପରାଃ । ତେ ସର୍ଵେ ପାପନିର୍ମୁକ୍ତା ଯାଂତି ବ୍ରହ୍ମସନାତନମ୍
ଯେମାନେ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ନେତ୍ରରୋଗା ଵିନଶ୍ଯଂତି ଯଥା ପାପପ୍ରଭାଵଜାଃ । ଆଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯଃ ସର୍ଵେ ନଶ୍ଯଂତେ ହି କୃତେକ୍ଷଣାତ୍
ପାପର ପ୍ରଭାବରୁ ହୋଇଥିବା ଚକ୍ଷୁର ରୋଗ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗ ତୁରନ୍ତ ଦୂରିଯାଏ।
ନ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଂ ନ ଶୋକଂ ଚ ନ ମୋହୋ ନ ଚ ଵିଭ୍ରମଃ । ଗୃହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସମାଯାତି ଜନ୍ମଜନ୍ମନି ଵାଡଵ
ଘରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଶୋକ, ମୋହ କିମ୍ବା ଭ୍ରମ ନାହିଁ; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଘରେ ଜନ୍ମ ପରେ ଜନ୍ମ ବାସ କରନ୍ତି, ହେ ବଡ଼ଭା।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶତକ୍ରତୁଂ ସିଦ୍ଧଂ ସମାପ୍ତଵରଦକ୍ଷିଣମ୍ । ମଘଵା ଜାତସଂକଲ୍ପଃ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛଦ୍ବୃହସ୍ପତିମ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ—ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧ ଓ ଦାନଦେଇ ସମାପ୍ତ ଦେଖି, ମଘବାନ୍ ନିଜ ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ଭଗଵନ୍କେନ ଦାନେନ ସର୍ଵତଃ ସୁଖମେଧତେ । ଯଦକ୍ଷଯଂ ମହାର୍ଘଂ ଚ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ମହାତପଃ
ହେ ଭଗବାନ, କେଉଁ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଠାରେ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅମୂଲ୍ୟ ସୁଖ ମିଳେ? ଏହି କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ହେ ମହାତପସ୍ବୀ।
ଏଵମିଂଦ୍ରେଣ ଚୋକ୍ତୋଽସୌ ଦେଵଦେଵଃ ପୁରୋହିତଃ । ପ୍ରହସ୍ଯ ତଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚହ
ଏପରି ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଚାରାଯିବା ପରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ପୁରୋହିତ ବୃହସ୍ପତି ହସି, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ହିରଣ୍ଯଦାନଂ ଗୋଦାନଂ ଭୂମିଦାନଂ ଚ ଵାସଵ । ଏତତ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛମାନସ୍ତୁ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ହେ ବାସବ, ସୁନା, ଗାଈ ଓ ଜମି ଦାନ କରିଥିବା ଲୋକ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ସୁଵର୍ଣଂ ରଜତଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ମଣିରତ୍ନଂ ଚ ଵାସଵ । ସର୍ଵମେଵ ଭଵେଦ୍ଦତ୍ତଂ ଵସୁଧାଂ ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ହେ ବାସବ, ସୁନା, ଚାଁଦି, ବସ୍ତ୍ର, ମଣି ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ—ଏସବୁ ଦାନ ହେଉଛି ଯେଉଁଠି ଜମି ଦାନ କରାଯାଏ।
ଫାଲକୃଷ୍ଟାଂ ମହୀଂ ଦତ୍ଵା ସବୀଜାଂ ସସ୍ଯମାଲିନୀମ୍ । ଯାଵତ୍ସୂର୍ଯକୃତାଲୋକସ୍ତାଵତ୍ସ୍ଵର୍ଗେମହୀଯତେ
ଯେଉଁଠି ଚଷା କରାଯାଇଥିବା, ବିଆ ଓ ଫସଲ ଥିବା ଜମି ଦାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁଯାଏଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଉଛି, ସେଉଁଯାଏଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ମାନ୍ୟତା ମିଳେ।
ଯତ୍କିଂଚିତ୍କୁରୁତେ ପାପଂ ପୁରୁଷୋ ଵୃତ୍ତିକର୍ଷିତଃ । ଅପି ଗୋଚର୍ମମାତ୍ରେଣ ଭୂମିଦାନେନ ଶୁଧ୍ଯତି
ଏକ ମଣିଷ ଜୀବିକା ପାଇଁ କିଛି ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗାଈର ଚର୍ମ ପରିମାଣ ଜମି ଦାନ କଲେ ସେ ପାପ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ।