ପୀଡ୍ଯମାନୌ ତୁ ଶୀତେନ ତୁଷାରପ୍ରଭଵେନ ତୌ । ଦଂତଘର୍ଷଂ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣୌ ରୋମାଂଚିତଵପୁର୍ଦ୍ଧରୌ
ତୁଷାରର ଶୀତରେ ଦୁହେଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ଦାନ୍ତ ଗଜିଲା, ଶରୀରର ଲୋମ ଉଠିଗଲା।
ଊଚେ ପିଶାଚଃ ସ ତଦା ତାଂ ପତ୍ନୀଂ ସ୍ଵାଂ ପିଶାଚିକାମ୍ । କିମନଲ୍ପକୃତଂ ପାପଂ ଦାରୁଣଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ସେତେବେଳେ ପିଶାଚ ପତି ତାଙ୍କ ପିଶାଚୀ ଜଣେ ପତ୍ନୀକୁ କହିଲେ: 'ଆମେ କେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁଃଖଦାୟକ ପାପ କରିଛୁ, ଯାହା ଦେଖି ଏମିତି ଭୟ ଲାଗୁଛି?'
ଯେନ ପ୍ରାପ୍ତଂ ପିଶାଚତ୍ଵଂ ସ୍ଵେନ ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମଣା । ନରକଂ ଦାରୁଣଂ ମତ୍ଵା ପିଶାଚତ୍ଵଂ ଚ ଦୁଃଖଦମ୍
'କେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଆମେ ଏହି ପିଶାଚ ଦେହ ପାଇଲୁ? ଏହି ଭୟଙ୍କର ନରକ ଓ ପିଶାଚ ଦେହର ଦୁଃଖ ଭାବି...'
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ପାତକଂ ନ ସମାଚରେତ୍ । ଇତି ଚିଂତାପରୌ ତତ୍ର ତାଵାସ୍ତାଂ ଦୁଃଖକର୍ଷିତୌ
'ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ପାପ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।' ଏଭଳି ଚିନ୍ତାରେ ଦୁହେଁ ଦୁଃଖରେ ତାଁଠାରେ ରହିଲେ।
ଦୈଵଯୋଗାତ୍ତଯୋଃ ପ୍ରାପ୍ତା ମାଘସ୍ଯୈକାଦଶୀ ତିଥିଃ । ଜଯାନାମେତି ଵିଖ୍ଯାତା ତିଥୀନାମୁତ୍ତମା ତିଥିଃ
ଭାଗ୍ୟର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ, ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ ତିଥି ଆସିଲା, ଯାହାକୁ 'ଜୟା' ବୋଲି ଖ୍ୟାତ, ସମସ୍ତ ତିଥିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତସ୍ମିନ୍ଦିନେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ତାଵାହାରଵିଵର୍ଜିତୌ । ଆସାତେ ତତ୍ର ନୃପତେ ଜଲପାନଵିଵର୍ଜିତୌ
ସେଇ ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ, ରାଜା, ଦୁହେଁ ସେଠାରେ ଖାଦ୍ୟ ବିନା ଓ ଜଳ ମଧ୍ୟ ନ ପିଇ ରହିଲେ।
ନ କୃତୋ ଜୀଵଘାତଶ୍ଚ ନ ପତ୍ରଫଲଭକ୍ଷଣମ୍ । ଅଶ୍ଵତ୍ଥସ୍ଯ ସମୀପେ ତୌ ସର୍ଵଦା ଦୁଃଖସଂଯୁତୌ
ସେମାନେ କାହାରି ଜୀବନ ନେଲେ ନାହିଁ, ପତ୍ର କିମ୍ବା ଫଳ ମଧ୍ୟ ଖାଇଲେ ନାହିଁ; ସଦା ଦୁଃଖରେ ଏକ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛ ନିକଟେ ରହିଲେ।
ରଵିରସ୍ତଂଗତୋ ରାଜଂସ୍ତଥୈଵ ସ୍ଥିତଯୋସ୍ତଯୋଃ । ପ୍ରାପ୍ତା ଚୈଵ ନିଶା ଘୋରା ଦାରୁଣା ପ୍ରାଣହାରିଣୀ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲାବେଳେ, ରାଜା, ଦୁହେଁ ସେଠି ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଲେ; ଏବଂ ଭୟଙ୍କର, ପ୍ରାଣ ନେବା ରାତି ଆସିଗଲା।
ଵେପମାନୌ ତତସ୍ତୌ ତୁ ତତଃ ସୁଷୁପତଃ କ୍ଷିତୌ । ପରସ୍ପରେଣ ସଂଲଗ୍ନୌ ଗାତ୍ରଯୋର୍ଭୁଜଯୋରପି
ତା'ପରେ, ଦୁହେଁ କାଂପି କାଂପି ଭୂମିରେ ଶୋଇଲେ, ପରସ୍ପରଙ୍କ ଶରୀର ଓ ବାହୁ ଜଡ଼ି ରହିଲେ।
ନ ନିଦ୍ରା ନ ରତଂ ତତ୍ର ନ ତୌ ସୌଖ୍ଯମଵିଂଦତାମ୍ । ଏଵଂ ତୌ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ଶାପେନେଂଦ୍ରସ୍ଯ ପୀଡିତୌ
ସେଠି, ଦୁହେଁ ନ ଘୁମିଲେ, ନ ଆନନ୍ଦ ମିଳିଲା, ନ କିଛି ସୁଖ ଲାଗିଲା; ଏଭଳି, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁହେଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ତଯୋର୍ଦୁଃଖିତଯୋର୍ନିର୍ଜଗାମ ନିଶୀଥିନୀ । ମାର୍ତଂଡ ଉଦଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦ୍ଵାଦଶୀ ଦିଵସାଗମେ
ଏଭଳି ଦୁହେଁ ଦୁଃଖିତ ହେବା ସମୟରେ, ରାତି ଶେଷ ହେଲା; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ଆସିଗଲା।
ମଯା ତୁ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ତଯୋର୍ମୁକ୍ତିର୍ଧୃତା ହୃଦି । ଜଯାଯାଃ ସୁଵ୍ରତଂ ଚୀର୍ଣଂ ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ କୃତମ୍
ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ହୃଦୟରେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ କଲି, କାରଣ ସେମାନେ ଜୟା ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି ରାତି ସାରା ଜାଗିଥିଲେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵ୍ରତପ୍ରଭାଵାଚ୍ଚ ଯଥାଜାତଂ ତଥା ଶୃଣୁ । ଦ୍ଵାଦଶୀଦିଵସେ ପ୍ରାପ୍ତେ ତଥା ଚୀର୍ଣେ ଜଯା ଵ୍ରତେ
ତେଣୁ, ବ୍ରତର ଶକ୍ତିରେ କେମିତି ଘଟିଲା, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ ଓ ଜୟା ବ୍ରତ ସଫଳ ହେଲାବେଳେ, ମୁଁ କହୁଛି, ଶୁଣ।
ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରଭାଵାନ୍ନୃପତେ ପିଶାଚତ୍ଵଂ ତଯୋର୍ଗତମ୍ । ପୁଷ୍ପଦଂତୀ ମାଲ୍ଯଵତୌ ପୂର୍ଵରୂପୌ ବଭୂଵତୁଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, ରାଜା, ସେମାନଙ୍କର ପିଶାଚ ଦେହ ଶେଷ ହେଲା; ପୁଷ୍ପଦନ୍ତୀ ଓ ମାଲ୍ୟବତ୍ ତାଙ୍କ ପୁରୁଣା ରୂପକୁ ପୁଣି ପାଇଲେ।
ପୁରାତନସ୍ନେହଯୁତୌ ପୂର୍ଵାଲଂକାରଧାରିଣୌ । ଵିମାନମଧିରୂଢୌ ତୌ ଗତୌ ନାକେ ମନୋରମେ
ପୁରୁଣା ସ୍ନେହରେ ବନ୍ଧା, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଶୁଭ୍ର ଭୂଷାଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେହି ଦୁଇଜଣ ଦେବତା ରଥରେ ଚଢି ସୁନ୍ଦର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ।
ଦେଵେଂଦ୍ରସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ଗତ୍ଵା ପ୍ରଣାମଂ ଚକ୍ରତୁର୍ମୁଦା । ତଥାଵିଧୌ ତୁ ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଘଵା ଵିସ୍ମିତୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ସେମାନେ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି ମଘବାନ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ କହିଲେ।
ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ- ଵଦ ତଂ କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ପିଶାଚତ୍ଵଂ ହି ଵାଂ ଗତୌ । ମମ ଶାପଂ ଚ ସଂପ୍ରାପ୍ତୌ କେନ ଦେଵେନ ମୋଚିତୌ
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ — କହ, କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ପିଶାଚ ହେଲ, କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ ଶାପରେ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଲ, ଏବଂ କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ କୃପାରେ ମୁକ୍ତି ମିଳିଲ?
ମାଲ୍ଯଵାନୁଵାଚ- ଵାସୁଦେଵପ୍ରସାଦେନ ଜଯାଯାସ୍ତୁ ଵ୍ରତେନ ଚ । ପିଶାଚତ୍ଵଂ ଗତଂ ସ୍ଵାମିଂସ୍ତଵ ଭକ୍ତିପ୍ରଭାଵତଃ
ମାଲ୍ୟବାନ୍ କହିଲେ — ବାସୁଦେବଙ୍କ କୃପା ଓ ଜୟାଙ୍କ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ପିଶାଚ ହେଇଥିଲୁ, ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତିର ପ୍ରଭାବରେ ମୁକ୍ତି ମିଳିଛି।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ମଘଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ପୁନସ୍ତଥା । ପଵିତ୍ରୌ ପାଵନୌ ଜାତୌ ଵଂଦନୀଯୌ ମମାପି ଚ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ମଘବାନ୍ ପୁନି କହିଲେ — ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ହୋଇଛ, ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ।
ହରିଵାସରକର୍ତାରୌ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିପରାଯଣୌ । ହରିଵାସରସଁଲ୍ଲୀନା ଯେ ଚ କୃଷ୍ଣପରାଯଣାଃ 6.43.
ଯେମାନେ ହରିବାସର ପାଳନ କରନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ଲୀନ ରହନ୍ତି, ହରିବାସରରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଓ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି—
ଅସ୍ମାକମପି ମର୍ତ୍ଯାସ୍ତେ ପୂଜ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ନ ସଂଶଯଃ । ଵିହରସ୍ଵ ଯଥାସୌଖ୍ଯଂ ପୁଷ୍ପଦଂତ୍ଯା ସୁରାଲଯେ
ଏମିତି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପୁଷ୍ପଦନ୍ତୀଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗ ଗୃହରେ ଆପଣ ଇଚ୍ଛାମତେ ବିହାର କରନ୍ତୁ।
କୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ- ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାଦ୍ରାଜନ୍କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ହରିଵାସରଃ । ଜଯା ତୁ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାପହାରିଣୀ
କୃଷ୍ଣ କହିଲେ — ଏହି କାରଣରୁ, ରାଜନ୍, ହରିବାସର ଅବଶ୍ୟ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଜୟା ବ୍ରତ, ରାଜଶାର୍ଦୂଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରେ।
ସର୍ଵଦାନାନି ତେନୈଵ ସର୍ଵଯଜ୍ଞା ଅଶେଷତଃ । ଦତ୍ତାନି କାରିତାଶ୍ଚୈଵ ଜଯାଯାସ୍ତୁ ଵ୍ରତଂ କୃତମ୍
ସମସ୍ତ ଦାନ ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ତ ନାହିଁ, ସେସବୁ ଜୟା ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
କଲ୍ପକୋଟିର୍ଭଵେତ୍ତାଵଦ୍ଵୈକୁଂଠେ ମୋଦତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ପଠନାଚ୍ଛ୍ରଵଣାଦ୍ରାଜନ୍ନଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍
କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ। ଏହି କଥା ପଢିଲେ କିମ୍ବା ଶୁଣିଲେ, ରାଜନ୍, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ- ଫାଲ୍ଗୁନସ୍ଯାସିତେ ପକ୍ଷେ କିଂନାମୈକାଦଶୀଭଵେତ୍ । କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦେନ ଵାସୁଦେଵ ମମାଗ୍ରତଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ — ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ଏକାଦଶୀର ନାମ କଣ? ଦୟାକରି, ବାସୁଦେବ, ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କହ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ- ନାରଦଃ ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ କମଲାସନମ୍ । ଫାଲ୍ଗୁନସ୍ଯାସିତେ ପକ୍ଷେ ଵିଜଯାନାମ ନାମତଃ । ତସ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦତଃ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ — ନାରଦ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ଯିଏ କମଳାସନ। ଫାଲ୍ଗୁନର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ 'ବିଜୟା' ନାମକ ଏକାଦଶୀ କହାଯାଏ। ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟାକରି ଏହାର ପୁଣ୍ୟ କଥା କହ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- ଶୃଣୁ ନାରଦ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କଥାଂ ପାପହରାମ୍ପରାମ୍ । ଯନ୍ନ କସ୍ଯଚିଦାଖ୍ଯାତଂ ମଯୈତଦ୍ଵିଜଯାଵ୍ରତମ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ — ନାରଦ, ଶୁଣ, ମୁଁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପାପ ନାଶକ କଥା କହିବି। ଏହି ବିଜୟା ବ୍ରତର କଥା ମୁଁ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ କହିନଥିଲି।
ପୁରାତନଂ ଵ୍ରତଂ ହ୍ଯେତତ୍ପଵିତ୍ରଂ ପାପନାଶନମ୍ । ଜଯଂ ଦଦାତି ଵିଜଯା ନୃପାଣାଂ ଵୈ ନ ସଂଶଯଃ
ଏହା ପୁରୁଣା ବ୍ରତ, ପବିତ୍ର ଓ ପାପ ନାଶକ। ବିଜୟା ବ୍ରତ ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଜୟ ଦେଇଥାଏ।
ପୁରା ରାମୋ ଵନଂ ଯାତୋ ଵର୍ଷାଣ୍ଯେଵ ଚତୁର୍ଦଶ । ନ୍ଯଵସତ୍ପଂଚଵଟ୍ଯାଂ ତୁ ସହସୀତଃ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ପୂର୍ବେ ରାମ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ବର୍ଷ ପାଇଁ ବନକୁ ଗଲେ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ପଞ୍ଚବଟୀରେ ବସିଥିଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ଵସତସ୍ତସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ଵିଜଯାତ୍ମନଃ । ରାଵଣେନ ହୃତା ଲୌଲ୍ଯାଦ୍ଭାର୍ଯା ସୀତା ଯଶସ୍ଵିନୀ
ସେଠାରେ ବିଜୟୀ ରାମ ବସୁଥିବାବେଳେ, ରାବଣ ଲୋଭରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ତ୍ରୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କଲା।