ଗାଯମାନୌ ତୁ ତୌ ତତ୍ର ଅପ୍ସରୋଗଣସେଵିତୌ । ମଦନାଭିପରୀତାଂଗୌ ପୁଷ୍ପଦଂତୀ ଚ ମାଲ୍ଯଵାନ୍
ସେଠାରେ ଦୁଇଜଣେ ଗାଉଥିଲେ, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସେବାରେ ରହି। ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କର ଶରୀର ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲା—ପୁଷ୍ପଦନ୍ତୀ ଓ ମାଲ୍ୟବାନ୍।
ପରସ୍ପରାନୁରାଗେଣ ଵ୍ଯାମୋହଵଶମାଗତୌ । ନ ଶୁଦ୍ଧଗାନଂ ଗାଯେତାଂ ଚିତ୍ତଭ୍ରମସମନ୍ଵିତୌ
ପରସ୍ପର ପ୍ରେମରେ ଦୁଇଜଣେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଗଲେ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହେବାରୁ ସଫା ଗୀତ ଗାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ବଦ୍ଧଦୃଷ୍ଟୀ ତଥାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ କାମବାଣଵଶଂ ଗତୌ । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଲେଖର୍ଷଭସ୍ତତ୍ର ସଂଗତଂ ମାନସଂ ତଯୋଃ
ଦୁଇଜଣେ ଏକାଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ରଖିଥିଲେ, କାମବାଣରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ତାଙ୍କର ମନ ଏକାଠି ହୋଇଛି ବୋଲି ଦେଖି, ଲେଖର୍ଷଭ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସେଥିରେ ଅନୁଭବ କଲେ।
ତାଲକ୍ରିଯାମାନଲୋପାତ୍ତଥା ଗୀତଵିସର୍ଜନାତ୍ । ଚିଂତଯିତ୍ଵା ତୁ ମଘଵା ହ୍ଯଵମାନଂ ତଥାତ୍ମନଃ
ତାଙ୍କର ତାଳ ଭଙ୍ଗ ଓ ଗୀତ ଛାଡ଼ିଦେବା ଦେଖି, ମଘବାନ୍ (ଇନ୍ଦ୍ର) ନିଜକୁ ଅପମାନ ହେଲା ବୋଲି ଭାବିଲେ।
କୁପିତଶ୍ଚ ତଯୋରର୍ଥେ ଶାପଂ ଦାସ୍ଯନ୍ନିଦଂ ଜଗୌ । ଧିଗ୍ଧିଗ୍ଵାଂ ପତିତୌ ମୂଢାଵାଜ୍ଞାଭଂଗ କୃତୌ ମମ
ତାଙ୍କୁ ନେଇ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଶାପ ଦେବାକୁ ଯୋଗାଉଥିବାବେଳେ କହିଲେ—'ହେ ଲଜ୍ଜା! ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଲା, ମୋ ଆଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କଲା।'
ଯୁଵାଂ ପିଶାଚୌ ଭଵତାଂ ଦଂପତୀଭାଵଧାରିଣୌ । ମର୍ତ୍ଯଲୋକମନୁପ୍ରାପ୍ତୌ ଭୁଂଜାନୌ କର୍ମଣଃ ଫଲମ୍
'ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ପିଶାଚ ହେବ, ଦମ୍ପତି ଭାବ ଧାରଣ କରି ମଣିଷ ଲୋକରେ ଯିବ, ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗ କରିବ।'
ଏଵଂ ମଘଵତା ଶପ୍ତାଵୁଭୌ ଦୁଃଖିତମାନସୌ । ହିମଵଂତଂ ଗିରିଂ ପ୍ରାପ୍ତାଵିଂଦ୍ରଶାପାଦ୍ଵିମୋହିତୌ
ଏଭଳି ମଘବାନଙ୍କ ଶାପ ପାଇଁ, ଦୁହେଁ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ମନେ ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ।
ଉଭୌ ପିଶାଚତାଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ଦାରୁଣଂ ଦୁଃଖମେଵ ଚ । ସଂତପ୍ତମାନସୌ ତତ୍ର ହିମକୃଚ୍ଛ୍ରଗତାଵୁଭୌ
ଦୁହେଁ ପିଶାଚ ଦେହ ନେଇଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ; ମନ ଜଳିଯାଇ, ସେଠାରେ ତୀବ୍ର ଶୀତ ଭୋଗିଲେ।
ଗଂଧର୍ଵତ୍ଵମପ୍ସରସ୍ତ୍ଵଂ ନ ଜାନୀତୋ ଵିମୌହିତୌ । ପୀଡ୍ଯମାନୌ ନିଦାଘେନ ଦେହପାତକଜେନ ଚ
ଏକ ଜଣେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟଜଣେ ଅପ୍ସରା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ସେଥିରେ ଜଣିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତୀବ୍ର ତାପ ଓ ଦେହ ପତନର ପାପରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ।
ନ ନିଶାଯାଂ ସୁଖଂ ଶାଂତିଂ ଲଭେତେ କର୍ମପୀଡିତୌ । ପରସ୍ପରଂ ଵାଦମାନୌ ଚେରତୁର୍ଗିରିଗହ୍ଵରେ
କର୍ମରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ରାତିରେ ସେମାନେ କେବେ ଶାନ୍ତି କିମ୍ବା ସୁଖ ମିଳିଲେ ନାହିଁ; ପରସ୍ପରେ ବାଦବିବାଦ କରି, ପାହାଡ଼ର ଗୁହାଗୁଡ଼ିକୁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ପୀଡ୍ଯମାନୌ ତୁ ଶୀତେନ ତୁଷାରପ୍ରଭଵେନ ତୌ । ଦଂତଘର୍ଷଂ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣୌ ରୋମାଂଚିତଵପୁର୍ଦ୍ଧରୌ
ତୁଷାରର ଶୀତରେ ଦୁହେଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ଦାନ୍ତ ଗଜିଲା, ଶରୀରର ଲୋମ ଉଠିଗଲା।
ଊଚେ ପିଶାଚଃ ସ ତଦା ତାଂ ପତ୍ନୀଂ ସ୍ଵାଂ ପିଶାଚିକାମ୍ । କିମନଲ୍ପକୃତଂ ପାପଂ ଦାରୁଣଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ସେତେବେଳେ ପିଶାଚ ପତି ତାଙ୍କ ପିଶାଚୀ ଜଣେ ପତ୍ନୀକୁ କହିଲେ: 'ଆମେ କେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁଃଖଦାୟକ ପାପ କରିଛୁ, ଯାହା ଦେଖି ଏମିତି ଭୟ ଲାଗୁଛି?'
ଯେନ ପ୍ରାପ୍ତଂ ପିଶାଚତ୍ଵଂ ସ୍ଵେନ ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମଣା । ନରକଂ ଦାରୁଣଂ ମତ୍ଵା ପିଶାଚତ୍ଵଂ ଚ ଦୁଃଖଦମ୍
'କେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଆମେ ଏହି ପିଶାଚ ଦେହ ପାଇଲୁ? ଏହି ଭୟଙ୍କର ନରକ ଓ ପିଶାଚ ଦେହର ଦୁଃଖ ଭାବି...'
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ପାତକଂ ନ ସମାଚରେତ୍ । ଇତି ଚିଂତାପରୌ ତତ୍ର ତାଵାସ୍ତାଂ ଦୁଃଖକର୍ଷିତୌ
'ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ପାପ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।' ଏଭଳି ଚିନ୍ତାରେ ଦୁହେଁ ଦୁଃଖରେ ତାଁଠାରେ ରହିଲେ।
ଦୈଵଯୋଗାତ୍ତଯୋଃ ପ୍ରାପ୍ତା ମାଘସ୍ଯୈକାଦଶୀ ତିଥିଃ । ଜଯାନାମେତି ଵିଖ୍ଯାତା ତିଥୀନାମୁତ୍ତମା ତିଥିଃ
ଭାଗ୍ୟର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ, ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ ତିଥି ଆସିଲା, ଯାହାକୁ 'ଜୟା' ବୋଲି ଖ୍ୟାତ, ସମସ୍ତ ତିଥିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତସ୍ମିନ୍ଦିନେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ତାଵାହାରଵିଵର୍ଜିତୌ । ଆସାତେ ତତ୍ର ନୃପତେ ଜଲପାନଵିଵର୍ଜିତୌ
ସେଇ ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ, ରାଜା, ଦୁହେଁ ସେଠାରେ ଖାଦ୍ୟ ବିନା ଓ ଜଳ ମଧ୍ୟ ନ ପିଇ ରହିଲେ।
ନ କୃତୋ ଜୀଵଘାତଶ୍ଚ ନ ପତ୍ରଫଲଭକ୍ଷଣମ୍ । ଅଶ୍ଵତ୍ଥସ୍ଯ ସମୀପେ ତୌ ସର୍ଵଦା ଦୁଃଖସଂଯୁତୌ
ସେମାନେ କାହାରି ଜୀବନ ନେଲେ ନାହିଁ, ପତ୍ର କିମ୍ବା ଫଳ ମଧ୍ୟ ଖାଇଲେ ନାହିଁ; ସଦା ଦୁଃଖରେ ଏକ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛ ନିକଟେ ରହିଲେ।
ରଵିରସ୍ତଂଗତୋ ରାଜଂସ୍ତଥୈଵ ସ୍ଥିତଯୋସ୍ତଯୋଃ । ପ୍ରାପ୍ତା ଚୈଵ ନିଶା ଘୋରା ଦାରୁଣା ପ୍ରାଣହାରିଣୀ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲାବେଳେ, ରାଜା, ଦୁହେଁ ସେଠି ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଲେ; ଏବଂ ଭୟଙ୍କର, ପ୍ରାଣ ନେବା ରାତି ଆସିଗଲା।
ଵେପମାନୌ ତତସ୍ତୌ ତୁ ତତଃ ସୁଷୁପତଃ କ୍ଷିତୌ । ପରସ୍ପରେଣ ସଂଲଗ୍ନୌ ଗାତ୍ରଯୋର୍ଭୁଜଯୋରପି
ତା'ପରେ, ଦୁହେଁ କାଂପି କାଂପି ଭୂମିରେ ଶୋଇଲେ, ପରସ୍ପରଙ୍କ ଶରୀର ଓ ବାହୁ ଜଡ଼ି ରହିଲେ।
ନ ନିଦ୍ରା ନ ରତଂ ତତ୍ର ନ ତୌ ସୌଖ୍ଯମଵିଂଦତାମ୍ । ଏଵଂ ତୌ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ଶାପେନେଂଦ୍ରସ୍ଯ ପୀଡିତୌ
ସେଠି, ଦୁହେଁ ନ ଘୁମିଲେ, ନ ଆନନ୍ଦ ମିଳିଲା, ନ କିଛି ସୁଖ ଲାଗିଲା; ଏଭଳି, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁହେଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ତଯୋର୍ଦୁଃଖିତଯୋର୍ନିର୍ଜଗାମ ନିଶୀଥିନୀ । ମାର୍ତଂଡ ଉଦଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦ୍ଵାଦଶୀ ଦିଵସାଗମେ
ଏଭଳି ଦୁହେଁ ଦୁଃଖିତ ହେବା ସମୟରେ, ରାତି ଶେଷ ହେଲା; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ଆସିଗଲା।
ମଯା ତୁ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ତଯୋର୍ମୁକ୍ତିର୍ଧୃତା ହୃଦି । ଜଯାଯାଃ ସୁଵ୍ରତଂ ଚୀର୍ଣଂ ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ କୃତମ୍
ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ହୃଦୟରେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ କଲି, କାରଣ ସେମାନେ ଜୟା ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି ରାତି ସାରା ଜାଗିଥିଲେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵ୍ରତପ୍ରଭାଵାଚ୍ଚ ଯଥାଜାତଂ ତଥା ଶୃଣୁ । ଦ୍ଵାଦଶୀଦିଵସେ ପ୍ରାପ୍ତେ ତଥା ଚୀର୍ଣେ ଜଯା ଵ୍ରତେ
ତେଣୁ, ବ୍ରତର ଶକ୍ତିରେ କେମିତି ଘଟିଲା, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ ଓ ଜୟା ବ୍ରତ ସଫଳ ହେଲାବେଳେ, ମୁଁ କହୁଛି, ଶୁଣ।
ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରଭାଵାନ୍ନୃପତେ ପିଶାଚତ୍ଵଂ ତଯୋର୍ଗତମ୍ । ପୁଷ୍ପଦଂତୀ ମାଲ୍ଯଵତୌ ପୂର୍ଵରୂପୌ ବଭୂଵତୁଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, ରାଜା, ସେମାନଙ୍କର ପିଶାଚ ଦେହ ଶେଷ ହେଲା; ପୁଷ୍ପଦନ୍ତୀ ଓ ମାଲ୍ୟବତ୍ ତାଙ୍କ ପୁରୁଣା ରୂପକୁ ପୁଣି ପାଇଲେ।
ପୁରାତନସ୍ନେହଯୁତୌ ପୂର୍ଵାଲଂକାରଧାରିଣୌ । ଵିମାନମଧିରୂଢୌ ତୌ ଗତୌ ନାକେ ମନୋରମେ
ପୁରୁଣା ସ୍ନେହରେ ବନ୍ଧା, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଶୁଭ୍ର ଭୂଷାଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେହି ଦୁଇଜଣ ଦେବତା ରଥରେ ଚଢି ସୁନ୍ଦର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ।
ଦେଵେଂଦ୍ରସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ଗତ୍ଵା ପ୍ରଣାମଂ ଚକ୍ରତୁର୍ମୁଦା । ତଥାଵିଧୌ ତୁ ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଘଵା ଵିସ୍ମିତୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ସେମାନେ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି ମଘବାନ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ କହିଲେ।
ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ- ଵଦ ତଂ କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ପିଶାଚତ୍ଵଂ ହି ଵାଂ ଗତୌ । ମମ ଶାପଂ ଚ ସଂପ୍ରାପ୍ତୌ କେନ ଦେଵେନ ମୋଚିତୌ
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ — କହ, କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ପିଶାଚ ହେଲ, କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ ଶାପରେ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଲ, ଏବଂ କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ କୃପାରେ ମୁକ୍ତି ମିଳିଲ?
ମାଲ୍ଯଵାନୁଵାଚ- ଵାସୁଦେଵପ୍ରସାଦେନ ଜଯାଯାସ୍ତୁ ଵ୍ରତେନ ଚ । ପିଶାଚତ୍ଵଂ ଗତଂ ସ୍ଵାମିଂସ୍ତଵ ଭକ୍ତିପ୍ରଭାଵତଃ
ମାଲ୍ୟବାନ୍ କହିଲେ — ବାସୁଦେବଙ୍କ କୃପା ଓ ଜୟାଙ୍କ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ପିଶାଚ ହେଇଥିଲୁ, ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତିର ପ୍ରଭାବରେ ମୁକ୍ତି ମିଳିଛି।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ମଘଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ପୁନସ୍ତଥା । ପଵିତ୍ରୌ ପାଵନୌ ଜାତୌ ଵଂଦନୀଯୌ ମମାପି ଚ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ମଘବାନ୍ ପୁନି କହିଲେ — ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ହୋଇଛ, ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ।
ହରିଵାସରକର୍ତାରୌ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିପରାଯଣୌ । ହରିଵାସରସଁଲ୍ଲୀନା ଯେ ଚ କୃଷ୍ଣପରାଯଣାଃ 6.43.
ଯେମାନେ ହରିବାସର ପାଳନ କରନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ଲୀନ ରହନ୍ତି, ହରିବାସରରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଓ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି—