ଏକଦା ରମମାଣୋଽସୌ ଦେଵେଂଦ୍ରଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ନୃପ । ନର୍ତ୍ତଯାମାସ ଵୈ ହର୍ଷାତ୍ପଂଚାଶତ୍କୋଟିନାଯକଃ
କେବଳ ଏକଥର, ଦେବେନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବାବେଳେ, ପଞ୍ଚାଶି କୋଟି ସାଥିମାନେ ସହିତ ଖୁସିରେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ।
ଗଂଧର୍ଵାସ୍ତତ୍ର ଗାଯଂତି ଗଂଧର୍ଵଃ ପୁଷ୍ପଦଂତକଃ । ଚିତ୍ରସେନସ୍ତୁ ତତ୍ରୈଵ ଚିତ୍ରସେନସୁତା ତଥା
ସେଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି—ଗନ୍ଧର୍ବ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତକ, ଏବଂ ଚିତ୍ରସେନ ଓ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ।
ମାଲିନୀତି ଚ ନାମ୍ନା ତୁ ଚିତ୍ରସେନସ୍ଯ ଯୋଷିତା । ମାଲିନ୍ଯାସ୍ତୁ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ପୁଷ୍ପଦଂତୀ ଚ ନାମତଃ
ଚିତ୍ରସେନଙ୍କ ଜନାନୀ ନାମ ମାଲିନୀ, ମାଲିନୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତୀ ନାମକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ପୁଷ୍ପଦଂତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽସୌ ମାଲ୍ଯଵାନ୍ନାମ ନାମତଃ । ପୁଷ୍ପଦଂତ୍ଯାଶ୍ଚ ରୂପେଣ ମାଲ୍ଯଵାନତିମୋହିତଃ
ପୁଷ୍ପଦନ୍ତଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ନାମ ମାଲ୍ୟବାନ୍। ପୁଷ୍ପଦନ୍ତୀଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ମାଲ୍ୟବାନ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଗଲେ।
ତଯା ହ୍ଯେଵଂ କଟାକ୍ଷୈଶ୍ଚ ମାଲ୍ଯଵାଂଶ୍ଚ ଵଶୀକୃତଃ । ଲାଵଣ୍ଯଂ ରୂପସଂପନ୍ନଂ ତସ୍ଯା ରୂପଂ ନିଶାମଯ
ତାଙ୍କର ନଜର ଦ୍ୱାରା ମାଲ୍ୟବାନ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ରୂପ ଦେଖ, ଯେଉଁଥିରେ ଲାଜ ଓ ଆକର୍ଷଣ ଭରିଛି।
ବାହୂ ତସ୍ଯାଶ୍ଚ କାମେନ କଂଠପାଶୌ କୃତାଵିଵ । କର୍ଣାଯତେ ତୁ ନଯନେ ରକ୍ତାଂତେ ଘୂର୍ଣିତେ ତଥା
ତାଙ୍କର ବାହୁ ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେଉଁଠି କାମନାରେ ଗଳାକୁ ବେଢ଼ି ରଖିଛି। ତାଙ୍କର ଆଖି ଲାଲ ଆଉ ଘୂରୁଛି, କାନ ପାଖକୁ ଚାହୁଁଛି।
କର୍ଣୌ ତୁ ଶୋଭନୌ ତସ୍ଯାଃ କୁଣ୍ଡଲାଭ୍ଯାଂ ନୃପୋତ୍ତମ । କଂବୁଗ୍ରୀଵାଯୁତା ସୈଵ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତା
ତାଙ୍କର କାନ ଦୁଇଟି ଅତି ସୁନ୍ଦର, କୁଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ। ତାଙ୍କର ଗଳା ଶଂଖ ଭଳି, ଦିବ୍ୟ ଗହନାରେ ଭୂଷିତ।
ପୀନୋନ୍ନତୌ କୁଚୌ ତସ୍ଯାସ୍ତୌ ହେମକଲଶାଵିଵ । ମଧ୍ଯଂ କ୍ଷାମଂ ଚ ଚାର୍ଵଂଗ୍ଯା ମୁଷ୍ଟିଗ୍ରାହ୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଅଂଶ ଉଚ୍ଚ ଓ ଭରିବା, ସୁନାର କଳଶ ଭଳି। ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ସାଣ୍ଠି, ମୁଠିରେ ଧରିହେବା ଭଳି।
ନିତଂବୌ ଵିସ୍ତୃତୌ ଚାସ୍ଯା ଵିସ୍ତୀର୍ଣା ଜଘନସ୍ଥଲୀ । ଚରଣୌ ଶୋଭମାନୌ ଚ ରକ୍ତୋତ୍ପଲସମଦ୍ଯୁତୀ
ତାଙ୍କର ନିତମ୍ବ ଚଉଡ଼ା, ପିଠି ମଧ୍ୟ ବିସ୍ତୃତ। ତାଙ୍କର ପାଦ ଲାଲ ଅପସରା ଫୁଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି।
ଈଦୃଶ୍ଯା ପୁଷ୍ପଵତ୍ଯା ସ ମାଲ୍ଯଵାନତିମୋହିତଃ । ଶକ୍ରସ୍ଯ ପରିତୋଷାଯ ନୃତ୍ଯାର୍ଥଂ ତୌ ସମାଗତୌ
ଏଭଳି ପୁଷ୍ପଭା ଜନନୀକୁ ଦେଖି ମାଲ୍ୟବାନ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୁଗ୍ଧ ହେଲେ। ଦୁଇଜଣେ ଏକାଠି ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ।
ଗାଯମାନୌ ତୁ ତୌ ତତ୍ର ଅପ୍ସରୋଗଣସେଵିତୌ । ମଦନାଭିପରୀତାଂଗୌ ପୁଷ୍ପଦଂତୀ ଚ ମାଲ୍ଯଵାନ୍
ସେଠାରେ ଦୁଇଜଣେ ଗାଉଥିଲେ, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସେବାରେ ରହି। ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କର ଶରୀର ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲା—ପୁଷ୍ପଦନ୍ତୀ ଓ ମାଲ୍ୟବାନ୍।
ପରସ୍ପରାନୁରାଗେଣ ଵ୍ଯାମୋହଵଶମାଗତୌ । ନ ଶୁଦ୍ଧଗାନଂ ଗାଯେତାଂ ଚିତ୍ତଭ୍ରମସମନ୍ଵିତୌ
ପରସ୍ପର ପ୍ରେମରେ ଦୁଇଜଣେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଗଲେ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହେବାରୁ ସଫା ଗୀତ ଗାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ବଦ୍ଧଦୃଷ୍ଟୀ ତଥାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ କାମବାଣଵଶଂ ଗତୌ । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଲେଖର୍ଷଭସ୍ତତ୍ର ସଂଗତଂ ମାନସଂ ତଯୋଃ
ଦୁଇଜଣେ ଏକାଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ରଖିଥିଲେ, କାମବାଣରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ତାଙ୍କର ମନ ଏକାଠି ହୋଇଛି ବୋଲି ଦେଖି, ଲେଖର୍ଷଭ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସେଥିରେ ଅନୁଭବ କଲେ।
ତାଲକ୍ରିଯାମାନଲୋପାତ୍ତଥା ଗୀତଵିସର୍ଜନାତ୍ । ଚିଂତଯିତ୍ଵା ତୁ ମଘଵା ହ୍ଯଵମାନଂ ତଥାତ୍ମନଃ
ତାଙ୍କର ତାଳ ଭଙ୍ଗ ଓ ଗୀତ ଛାଡ଼ିଦେବା ଦେଖି, ମଘବାନ୍ (ଇନ୍ଦ୍ର) ନିଜକୁ ଅପମାନ ହେଲା ବୋଲି ଭାବିଲେ।
କୁପିତଶ୍ଚ ତଯୋରର୍ଥେ ଶାପଂ ଦାସ୍ଯନ୍ନିଦଂ ଜଗୌ । ଧିଗ୍ଧିଗ୍ଵାଂ ପତିତୌ ମୂଢାଵାଜ୍ଞାଭଂଗ କୃତୌ ମମ
ତାଙ୍କୁ ନେଇ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଶାପ ଦେବାକୁ ଯୋଗାଉଥିବାବେଳେ କହିଲେ—'ହେ ଲଜ୍ଜା! ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଲା, ମୋ ଆଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କଲା।'
ଯୁଵାଂ ପିଶାଚୌ ଭଵତାଂ ଦଂପତୀଭାଵଧାରିଣୌ । ମର୍ତ୍ଯଲୋକମନୁପ୍ରାପ୍ତୌ ଭୁଂଜାନୌ କର୍ମଣଃ ଫଲମ୍
'ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ପିଶାଚ ହେବ, ଦମ୍ପତି ଭାବ ଧାରଣ କରି ମଣିଷ ଲୋକରେ ଯିବ, ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗ କରିବ।'
ଏଵଂ ମଘଵତା ଶପ୍ତାଵୁଭୌ ଦୁଃଖିତମାନସୌ । ହିମଵଂତଂ ଗିରିଂ ପ୍ରାପ୍ତାଵିଂଦ୍ରଶାପାଦ୍ଵିମୋହିତୌ
ଏଭଳି ମଘବାନଙ୍କ ଶାପ ପାଇଁ, ଦୁହେଁ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ମନେ ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ।
ଉଭୌ ପିଶାଚତାଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ଦାରୁଣଂ ଦୁଃଖମେଵ ଚ । ସଂତପ୍ତମାନସୌ ତତ୍ର ହିମକୃଚ୍ଛ୍ରଗତାଵୁଭୌ
ଦୁହେଁ ପିଶାଚ ଦେହ ନେଇଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ; ମନ ଜଳିଯାଇ, ସେଠାରେ ତୀବ୍ର ଶୀତ ଭୋଗିଲେ।
ଗଂଧର୍ଵତ୍ଵମପ୍ସରସ୍ତ୍ଵଂ ନ ଜାନୀତୋ ଵିମୌହିତୌ । ପୀଡ୍ଯମାନୌ ନିଦାଘେନ ଦେହପାତକଜେନ ଚ
ଏକ ଜଣେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟଜଣେ ଅପ୍ସରା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ସେଥିରେ ଜଣିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତୀବ୍ର ତାପ ଓ ଦେହ ପତନର ପାପରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ।
ନ ନିଶାଯାଂ ସୁଖଂ ଶାଂତିଂ ଲଭେତେ କର୍ମପୀଡିତୌ । ପରସ୍ପରଂ ଵାଦମାନୌ ଚେରତୁର୍ଗିରିଗହ୍ଵରେ
କର୍ମରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ରାତିରେ ସେମାନେ କେବେ ଶାନ୍ତି କିମ୍ବା ସୁଖ ମିଳିଲେ ନାହିଁ; ପରସ୍ପରେ ବାଦବିବାଦ କରି, ପାହାଡ଼ର ଗୁହାଗୁଡ଼ିକୁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ପୀଡ୍ଯମାନୌ ତୁ ଶୀତେନ ତୁଷାରପ୍ରଭଵେନ ତୌ । ଦଂତଘର୍ଷଂ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣୌ ରୋମାଂଚିତଵପୁର୍ଦ୍ଧରୌ
ତୁଷାରର ଶୀତରେ ଦୁହେଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ଦାନ୍ତ ଗଜିଲା, ଶରୀରର ଲୋମ ଉଠିଗଲା।
ଊଚେ ପିଶାଚଃ ସ ତଦା ତାଂ ପତ୍ନୀଂ ସ୍ଵାଂ ପିଶାଚିକାମ୍ । କିମନଲ୍ପକୃତଂ ପାପଂ ଦାରୁଣଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ସେତେବେଳେ ପିଶାଚ ପତି ତାଙ୍କ ପିଶାଚୀ ଜଣେ ପତ୍ନୀକୁ କହିଲେ: 'ଆମେ କେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁଃଖଦାୟକ ପାପ କରିଛୁ, ଯାହା ଦେଖି ଏମିତି ଭୟ ଲାଗୁଛି?'
ଯେନ ପ୍ରାପ୍ତଂ ପିଶାଚତ୍ଵଂ ସ୍ଵେନ ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମଣା । ନରକଂ ଦାରୁଣଂ ମତ୍ଵା ପିଶାଚତ୍ଵଂ ଚ ଦୁଃଖଦମ୍
'କେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଆମେ ଏହି ପିଶାଚ ଦେହ ପାଇଲୁ? ଏହି ଭୟଙ୍କର ନରକ ଓ ପିଶାଚ ଦେହର ଦୁଃଖ ଭାବି...'
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ପାତକଂ ନ ସମାଚରେତ୍ । ଇତି ଚିଂତାପରୌ ତତ୍ର ତାଵାସ୍ତାଂ ଦୁଃଖକର୍ଷିତୌ
'ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ପାପ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।' ଏଭଳି ଚିନ୍ତାରେ ଦୁହେଁ ଦୁଃଖରେ ତାଁଠାରେ ରହିଲେ।
ଦୈଵଯୋଗାତ୍ତଯୋଃ ପ୍ରାପ୍ତା ମାଘସ୍ଯୈକାଦଶୀ ତିଥିଃ । ଜଯାନାମେତି ଵିଖ୍ଯାତା ତିଥୀନାମୁତ୍ତମା ତିଥିଃ
ଭାଗ୍ୟର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ, ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ ତିଥି ଆସିଲା, ଯାହାକୁ 'ଜୟା' ବୋଲି ଖ୍ୟାତ, ସମସ୍ତ ତିଥିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତସ୍ମିନ୍ଦିନେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ତାଵାହାରଵିଵର୍ଜିତୌ । ଆସାତେ ତତ୍ର ନୃପତେ ଜଲପାନଵିଵର୍ଜିତୌ
ସେଇ ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ, ରାଜା, ଦୁହେଁ ସେଠାରେ ଖାଦ୍ୟ ବିନା ଓ ଜଳ ମଧ୍ୟ ନ ପିଇ ରହିଲେ।
ନ କୃତୋ ଜୀଵଘାତଶ୍ଚ ନ ପତ୍ରଫଲଭକ୍ଷଣମ୍ । ଅଶ୍ଵତ୍ଥସ୍ଯ ସମୀପେ ତୌ ସର୍ଵଦା ଦୁଃଖସଂଯୁତୌ
ସେମାନେ କାହାରି ଜୀବନ ନେଲେ ନାହିଁ, ପତ୍ର କିମ୍ବା ଫଳ ମଧ୍ୟ ଖାଇଲେ ନାହିଁ; ସଦା ଦୁଃଖରେ ଏକ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛ ନିକଟେ ରହିଲେ।
ରଵିରସ୍ତଂଗତୋ ରାଜଂସ୍ତଥୈଵ ସ୍ଥିତଯୋସ୍ତଯୋଃ । ପ୍ରାପ୍ତା ଚୈଵ ନିଶା ଘୋରା ଦାରୁଣା ପ୍ରାଣହାରିଣୀ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲାବେଳେ, ରାଜା, ଦୁହେଁ ସେଠି ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଲେ; ଏବଂ ଭୟଙ୍କର, ପ୍ରାଣ ନେବା ରାତି ଆସିଗଲା।
ଵେପମାନୌ ତତସ୍ତୌ ତୁ ତତଃ ସୁଷୁପତଃ କ୍ଷିତୌ । ପରସ୍ପରେଣ ସଂଲଗ୍ନୌ ଗାତ୍ରଯୋର୍ଭୁଜଯୋରପି
ତା'ପରେ, ଦୁହେଁ କାଂପି କାଂପି ଭୂମିରେ ଶୋଇଲେ, ପରସ୍ପରଙ୍କ ଶରୀର ଓ ବାହୁ ଜଡ଼ି ରହିଲେ।
ନ ନିଦ୍ରା ନ ରତଂ ତତ୍ର ନ ତୌ ସୌଖ୍ଯମଵିଂଦତାମ୍ । ଏଵଂ ତୌ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ଶାପେନେଂଦ୍ରସ୍ଯ ପୀଡିତୌ
ସେଠି, ଦୁହେଁ ନ ଘୁମିଲେ, ନ ଆନନ୍ଦ ମିଳିଲା, ନ କିଛି ସୁଖ ଲାଗିଲା; ଏଭଳି, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁହେଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ।