ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦିଵ୍ଯାଂ ପୌରାଣିକୀକଥାମ୍ । ଯସ୍ଯାଃ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ପୁରାତନ କଥା କହିବି, ଯାହାକୁ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଅଧୋଯୋନିଗତଶ୍ଚୈଵ ପିତରୋ ଯସ୍ଯ ପାପତଃ । ଅସ୍ଯାଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯଦାନେନ ମୋକ୍ଷଂ ଯାଂତି ନ ସଂଶଯଃ
ଯେ ପିତୃଗଣ ପାପ କରି ନିମ୍ନ ଜନ୍ମରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ଏହି କଥାର ପୁଣ୍ୟ ଦାନ କରିଲେ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଚଂପକେ ନଗରେ ରମ୍ଯେ ଵୈଷ୍ଣଵୈଶ୍ଚ ଵିଭୂଷିତେ । ଵୈଖାନସୋ ନାମ ନୃପଃ ପୁତ୍ରଵତ୍ପାଲଯେତ୍ପ୍ରଜାଃ
ଚମ୍ପକ ନାମକ ସୁନ୍ଦର ସହରରେ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନେ ଶୋଭା ପାଇଥିଲେ, ଭୈଖାନସ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ନିଜ ପ୍ରଜାକୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ପରି ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଵସଂତି ବହଵୋ ଵିପ୍ରା ଵେଦଵେଦାଂଗପାରଗାଃ । ଋଦ୍ଧିମତ୍ଯଃ ପ୍ରଜାସ୍ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଵୈଖାନସସ୍ଯ ହି
ସେଠାରେ ବହୁ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ଭୈଖାନସ ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରଜାମାନେ ବହୁତ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଏଵଂ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣୋ ରାତ୍ରୌ ସ୍ଵପ୍ନସ୍ଯ ମଧ୍ଯତଃ । ସ୍ଵକୀଯପିତରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଅଧୋଯୋନିଗତା ନୃପ
ଏଭଳି ଭାବେ ରାଜ୍ୟ ଚାଳାଉଥିବାବେଳେ, ଏକ ରାତିରେ ସ୍ୱପ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନେ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟମାନସଃ । କଥଯାମାସ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ସ୍ଵପ୍ନଜାତଂ ଦ୍ଵିଜାନ୍ପ୍ରତି
ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାଜାଙ୍କ ମନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ସେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ରାଜୋଵାଚ- ମଯା ସ୍ଵପିତରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନରକୋପଗତା ଦ୍ଵିଜାଃ । ତାରଯେତି ତନୂଜତ୍ଵମସ୍ମାନ୍ନିରଯସାଗରାତ୍
ରାଜା କହିଲେ—'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ମୋର ପୂର୍ବଜମାନେ ନରକକୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଛି। ମୁଁ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ହେବାରୁ, ଏହି ନରକ ସାଗରରୁ ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କର।'
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣାସ୍ତେ ନୂନଂ ରୋଦମାନା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ଏତସ୍ମାଚ୍ଚ ନ ମେ ସୁଖମ୍
ସେମାନେ ଏଭଳି କହି, ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ସେମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିଛି, ଏହି କାରଣରେ ମୋତେ କୌଣସି ସୁଖ ମିଳୁନାହିଁ।
ଏତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ମମ ମହତ୍ସୁଖଦାଯି ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଅଶ୍ଵା ଗଜାସ୍ତଥା ସର୍ଵେ ରୋଚଂତେ ମେ ନ ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏହି ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ ମୋତେ ସୁଖ ଦେଉନାହିଁ; ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ—କିଛି ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ନ ଦାରା ନ ସୁତା ମହ୍ଯଂ ରୋଚଂତେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ । କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି ହୃଦଯଂ ମେଽଵରୁଧ୍ଯତେ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କିମ୍ବା ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ। ମୁଁ କଣ କରିବି, କେଉଁଠି ଯିବି? ମୋ ହୃଦୟ ଭାରି ହୋଇଯାଇଛି।
ତଦ୍ଵ୍ରତଂ ତଂ ତପୋଯୋଗଂ ଯେନୈଵ ମମ ପୂର୍ଵଜାଃ । ମୋକ୍ଷଂ ପ୍ରଯାଂତି ସଦ୍ଯୋ ଵୈ କଥ୍ଯତାଂ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ତେଣୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏମିତି କୌଣସି ବ୍ରତ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା କହ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୋର ପୂର୍ବଜମାନେ ସତ୍ୱରେ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବେ।
ପୁତ୍ରେ ତୁ ଜୀଵିତପ୍ରାଯେ ବଲୀଯସି ମହାତ୍ମନି । ପିତାସ୍ତି ନରକେ ଘୋରେ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ଯ କିଂ ଫଲମ୍
ଯଦି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ପୁଅ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବାପା ଯଦି ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ରହିଥାଆନ୍ତି, ତେବେ ଏମିତି ପୁଅର କଣ ଉପକାର?
ବ୍ରାହ୍ମଣା ଊଚୁଃ - ପର୍ଵତସ୍ଯ ମୁନେ ରାଜନ୍ନିକଟେ ଚାଶ୍ରମୋ ମହାନ୍ । ଗମ୍ଯତାଂ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ଭୂତଂ ଭଵ୍ଯଂ ଵିଜାନତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—'ହେ ରାଜା, ପାହାଡ଼ ନିକଟରେ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ରମ ଅଛି। ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯାଅ, ହେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଜାଣନ୍ତି।'
ତେଷାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ରାଜା ଵୈଖାନସୋ ମହାନ୍ । ଜଗାମ ଚାଶୁ ତତ୍ରୈଵ ଚାଶ୍ରମଂ ପର୍ଵତସ୍ଯ ଚ
ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମହାନ ଭୈଖାନସ ରାଜା ତୁରନ୍ତ ସେଇ ପାହାଡ଼ ନିକଟର ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵେଷ୍ଟିତୋ ରାଜା ରାଜଭିଶ୍ଚ ସମନ୍ଵିତଃ । ଆଶ୍ରମଂ ଵିପୁଲଂ ତସ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ରାଜସତ୍ତମଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ସହିତ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ସେଇ ବିଶାଳ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତତ୍ରର୍ଗ୍ଵେଦ ଯଜୁର୍ଵେଦ ସାମାଧ୍ଯଯନକୋଵିଦୈଃ । ଵେଷ୍ଟିତଂ ମୁନିଭିଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଯଥା
ସେଠାରେ ଋଗ୍ବେଦ, ଯଜୁର୍ବେଦ ଓ ସାମବେଦର ଅଧ୍ୟୟନରେ ପାରଙ୍ଗତ ମୁନିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ। ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲଂ ରାଜା ଵୈଖାନସସ୍ତଥା । ଦଂଡଵତ୍ପ୍ରଣତିଂ କୃତ୍ଵା ପସ୍ପର୍ଶ ଚରଣୌ ମୁନେଃ
ସେ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭୈଖାନସ ରାଜା ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁନିଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ କୁଶଲଂ ତସ୍ଯ ସପ୍ତସ୍ଵଂଗେଷ୍ଵସୌ ମୁନିଃ । ରାଜ୍ଯେ ନିଷ୍କଂଟକତ୍ଵଂ ଚ ରାଜ୍ଞଃ ସୌଖ୍ଯସମନ୍ଵିତମ୍
ମୁନି ତାଙ୍କୁ ସପ୍ତାଙ୍ଗ ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ, ରାଜ୍ୟରେ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ନାହିଁ କି ଓ ରାଜାଙ୍କ ସୁଖ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିଲେ।
ରାଜୋଵାଚ - ତଵ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଭୋ ସ୍ଵାମିନ୍କୁଶଲଂ ମେଽଙ୍ଗସପ୍ତସୁ । ଭକ୍ତା ଯେ ଵିଷ୍ଣୁଵିପ୍ରେଷୁ କଥଂ ତେଷାଂ ଚ ଵିଘ୍ନତା
ରାଜା କହିଲେ — ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ସପ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁସ୍ଥ ଅଛି। ଯେମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେମିତି ବାଧା ଆସିପାରିବ?
ମଯା ସ୍ଵପିତରୋ ଦୃଷ୍ଟାଃ ସ୍ଵପ୍ନେ ଚ ନରକେ ସ୍ଥିତାଃ । କସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ସାମର୍ଥ୍ଯାନ୍ମୋକ୍ଷଂ ଯାଂତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ମୁଁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଲି, ମୋ ପୂର୍ବଜମାନେ ନରକରେ ବସିଛନ୍ତି। କେଉଁ ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ?
ଅଯଂ ମେ ସଂଶଯଃ ସ୍ଵାମିନ୍ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତଂ ତ୍ଵାମୁପାଗତଃ । ଉପାଯଃ କଶ୍ଚିଦେଵାତ୍ର କର୍ତଵ୍ଯୋ ମୁନିସତ୍ତମ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ମୋର ସନ୍ଦେହ। ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବାକୁ ମୁଁ ଆସିଛି। ଏଠାରେ କିଛି ଉପାୟ ଅଛି କି, ମହାମୁନି?
ଏତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପର୍ଵତୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ । ଧ୍ଯାନସ୍ତିମିତନେତ୍ରୋଽଭୂତ୍ତପସ୍ଵୀ ବ୍ରହ୍ମସଂନିଭଃ
ରାଜାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପର୍ବତ ନାମକ ମହାମୁନି ଧ୍ୟାନରେ ନିଶ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟି ହେଲେ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ମୁହୂର୍ତମେକଂ ଧ୍ଯାନସ୍ଥୋ ଭୂପତିଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ । ଜ୍ଞାତଂ ହି ତଵ ରାଜେଂଦ୍ର ପିତୄଣାଂ ପୂର୍ଵଚେଷ୍ଟିତମ୍
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଧ୍ୟାନରେ ରହି, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ — ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ପୂର୍ବ କର୍ମ ମୋତେ ଜଣା ପଡ଼ିଛି।
ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ତାତସ୍ତେ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ରାଜ୍ଯଗର୍ଵିତଃ । ସପତ୍ନ୍ଯା ଋତୁକାଲେ ତୁ ରାଜଧର୍ମପ୍ରଵର୍ତିତଃ
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ତୁମ ବାପା ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଥିଲେ, ରାଜ୍ୟ ଗର୍ବରେ ଥିଲେ, ଓ ସହପତ୍ନୀ ସହିତ ଋତୁକାଳରେ ରାଜଧର୍ମ କରୁଥିଲେ।
ଗତୋ ଗ୍ରାମେ ତୁ ତାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କାର୍ଯାର୍ଥୀ ନିଜଯୋଷିତମ୍ । ତଵ ପିତ୍ରା ତୁ ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ନ ଦତ୍ତମୃତୁଦାନକମ୍
କିଛି କାମ ପାଇଁ ସେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରାମରେ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ, ତୁମ ବାପା ତାଙ୍କୁ ଋତୁକାଳର ଦାନ ଦେଇନଥିଲେ।
ତେନ ପାପପ୍ରଭାଵେନ ନରକେ ପିତୃଭିଃ ସହ । ପତିତୋ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ତଵ ତାତଃ ସୁଦାରୁଣେ
ଏହି ପାପର ପ୍ରଭାବରେ, ହେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ବାପା ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
ତତଃ ପୁନରୁଵାଚେଦଂ ରାଜା ଵୈଖାନସୋ ମୁନିମ୍ । କେନ ଵ୍ରତପ୍ରଭାଵେନ ମୋକ୍ଷସ୍ତେଷାଂ ଭଵେନ୍ମୁନେ
ତାପରେ ରାଜା ପୁନି ମୁନି ଭୈଖାନସଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ — କେଉଁ ବ୍ରତର ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବେ, ମୁନି?
ମୁନିରୁଵାଚ- ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ସିତେ ପକ୍ଷେ ମୋକ୍ଷା ନାମେତି ନାମତଃ । ସର୍ଵୈଶ୍ଚେତଦ୍ଵ୍ରତଂ କାର୍ଯଂ ପିତ୍ରେ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ମୁନି କହିଲେ — ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ମୋକ୍ଷା ଏକାଦଶୀ ନାମକ ବ୍ରତ ଅଛି। ସମସ୍ତେ ଏହି ବ୍ରତ କରନ୍ତୁ, ଏହାର ପୁଣ୍ୟ ପିତାଙ୍କୁ ଦିଆଯିବ।
ତେନ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେନ ମୋକ୍ଷସ୍ତେଷାଂ ଭଵିଷ୍ଯତି । ସତ୍ଯମେତନ୍ମହାଭାଗ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଚନଂ ଯଥା
ଏହି ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ। ଏହା ସତ୍ୟ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ପରି।
ମୁନେର୍ଵାକ୍ଯଂ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଵଗୃହଂ ପୁନରାଗତଃ । ମାର୍ଗଶୀର୍ଷସ୍ତଥା ମାସଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ କଷ୍ଟେନ ତେନ ଵୈ
ମୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଦୁଃଖରେ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆସିଲା।