ପଂଚକନ୍ଯାନୃତେ ହଂତି ଦଶ ହଂତି ଗଵାନୃତେ । ଶତମଶ୍ଵାନୃତେ ହଂତି ସହସ୍ରଂ ପୁରୁଷାନୃତେ
ପାଞ୍ଚଟି କନ୍ୟା ବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ଦଶଜଣ ମରନ୍ତି, ଗାଈ ବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ଶତଜଣ, ଘୋଡ଼ା ବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ହଜାର ଲୋକ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ହଂତି ଜାତାନଜାତାଂଶ୍ଚ ହିରଣ୍ଯାର୍ଥେଽନୃତଂ ଵଦନ୍ । ସର୍ଵଂ ଭୂମ୍ଯନୃତେ ହଂତି ମାସ୍ମ ଭୂମ୍ଯନୃତଂ ଵଦ
ସୁନା ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ଜନ୍ମ ଓ ଅଜନ୍ମ ଲୋକ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଜମି ବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହୁଏ—କେବେ ଜମି ବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵେ ନୋ ରତିଂ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରାଣୈଃ କଂଠଗତୈରପି । ଅଗ୍ନିଦଗ୍ଧାଃ ପ୍ରରୋହଂତି ବ୍ରହ୍ମଦଗ୍ଧୋ ନ ରୋହତି
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ଆସକ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଜୀବନ ଆପଣିକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ମଧ୍ୟ। ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିଥିବା ଜିନିଷ ପୁଣି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ ପୋଡ଼ିଲେ କେବେ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ ନାହିଁ।
ଅଗ୍ନିଦଗ୍ଧାଃ ପ୍ରରୋହଂତି ସୂର୍ଯଦଗ୍ଧାସ୍ତଥୈଵ ଚ । ରାଜଦଂଡହତାଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଶାପହତା ହତାଃ
ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ପୋଡ଼ିଥିବା ଜିନିଷ ପୁଣି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ରାଜାଙ୍କ ଦଣ୍ଡରେ ମରିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ସେମାନେ ସଦା ପାଇଁ ନଷ୍ଟ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵେନ ଚ ପୁଷ୍ଟାନି ଅଂଗାନି ଚ ମୁହୁର୍ମହୁଃ । କାର୍ଯକାଲେଵିଶୀର୍ଯଂତେ ସିକତାଭି ତପୋ ଯଥା
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ପୋଷିତ ଶରୀର ଅନେକଥର ସମୟ ଆସିଲେ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ଯେପରି ତପସ୍ୟାକୁ ବାଳି ଭାଙ୍ଗିଦିଏ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହରଣଂ କୁର୍ଵନ୍ନରୋ ଯାତୀହ ରୌରଵମ୍ । ନ ଵିଷଂ ଵିଷମିତ୍ଯାହୁର୍ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ଵିଷମୁଚ୍ଯତେ
ଯେ ଲୋକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ହରଣ କରେ, ସେ ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଏ। ବିଷକୁ ଲୋକ ବିଷ କହନ୍ତି ନାହିଁ—ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ବିଷ କୁହାଯାଏ।
ଵିଷମେକାକିନଂ ହଂତି ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରିକମ୍ । ଲୋହଚୂର୍ଣଂ ଚାଶ୍ମଚୂର୍ଣଂ ଵିଷଂ ସଂଜରଯେନ୍ନରଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପତ୍ତି ଏକମାତ୍ର ଲୋକଙ୍କୁ, ସେମାନଙ୍କ ପୁଅ ଓ ନାତିକୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରେ। ଲୋହା କିମ୍ବା ପାଥର ର ବିଷକୁ ଲୋକ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ କଃ ପୁମାନ୍ଜରଯିଷ୍ଯତି । ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵେନ ତୁ ଯତ୍ସୌଖ୍ଯଂ ଦେଵସ୍ଵେନ ତୁ ଯା ରତିଃ
ତିନି ଲୋକରେ କିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିପାରିବ? ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ମିଳୁଥିବା ସୁଖ କିମ୍ବା ଦେବତା ସମ୍ପତ୍ତିର ଆନନ୍ଦ—
ତଦ୍ଧନଂ କୁଲନାଶାଯ ଭଵତ୍ଯାତ୍ମଵିନାଶନମ୍ । ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ଚ ଦରିଦ୍ରସ୍ଯ ତୁ ଯଦ୍ଧନମ୍
ଏପରି ଧନ ବଂଶ ଓ ଆତ୍ମାର ନାଶକୁ ନେଇଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ଦରିଦ୍ରଙ୍କ ଧନ—
ଗୁରୁମିତ୍ରହିରଣ୍ଯଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥମପି ପୀଡଯେତ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାଯ କୁଲୀନାଯ ଦରିଦ୍ରାଯ ଚ ଵାସଵ
ଗୁରୁ, ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ସୁନା ଯେଉଁଠି ଥାଏ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ଉଚ୍ଚ ବଂଶୀ କିମ୍ବା ଦରିଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ—
ସଂତୁଷ୍ଟାଯ ଵିନୀତାଯ ସର୍ଵସ୍ଵସହିତାଯ ଚ । ଵେଦାଭ୍ଯାସ ତପୋ ଜ୍ଞାନେଂଦ୍ରିଯସଂଯମଶାଲିନେ 6.32.
ଯିଏ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ବିନୀତ ଓ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ସହିତ, ବେଦାଭ୍ୟାସ, ତପ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟମରେ ଲିନ—
ଈଦୃଶାଯ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ହି ତଦକ୍ଷଯମ୍ । ଆମପାତ୍ରେ ଯଥା ନ୍ଯସ୍ତଂ କ୍ଷୀରଂ ଦଧି ଘୃତଂ ମଧୁ
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଏପରି ଲୋକଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ସେ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ, ଯେପରି ନୂଆ ପାତ୍ରରେ ଦୁଧ, ଦହି, ଘିଅ କିମ୍ବା ମଧୁ ରଖିଲେ।
ଭିନତ୍ତି ପାତ୍ରଂ ଦୌର୍ବଲ୍ଯାନ୍ନ ଚ ପାତ୍ରଂ ଵିନଶ୍ଯତି । ଏଵଂ ଗାଂ ଚ ହିରଣ୍ଯଂ ଚ ଵସ୍ତ୍ରମନ୍ନଂ ମହୀ ତିଲାନ୍
ପାତ୍ର ଦୁର୍ବଳତାରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ମଧ୍ୟ, ପାତ୍ର ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଗାଈ, ସୁନା, ବସ୍ତ୍ର, ଖାଦ୍ୟ, ଜମି, ତିଳ—
ଅଵିଦ୍ଵାନ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି ଭସ୍ମୀଭଵତି କାଷ୍ଠଵତ୍ । ଯସ୍ତଡାଗଂ ନଵଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୁରାଣଂ ଵାପି ଖାନଯେତ୍
ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ନେଇଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ କାଠର ପରି ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯିଏ ନୂଆ ଜଳାଶୟ ତିଆରି କରେ କିମ୍ବା ପୁରୁଣା ପୋଖରୀ ଖୋଦେ—
ସର୍ଵଂ କୁଲଂ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଵାପୀକୂପତଡାଗାନି ଉଦ୍ଯାନପ୍ରଭଵାନି ଚ
ସମସ୍ତ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଜଳାଶୟ, କୁଆଁ, ପୋଖରୀ ଏବଂ ତାହାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଉଦ୍ୟାନ ରହିଛି—
ପୁନର୍ନୀତାନି ସଂସ୍କାରଂ ଦଦତେ ମୌକ୍ତିକଂ ଫଲମ୍। ନିଦାଘକାଲେ ପାନୀଯ ଯସ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି ଵାସଵ
ଏମିତି ଜଳାଶୟମାନେ ପୁନଃ ନବୀନ କରାଯାଇ ସଂସ୍କାର କରାଗଲେ, ମୁକ୍ତା ସମାନ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ହେ ବାସବ, ଯେଉଁଠାରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ମଧ୍ୟ ଜଳ ରହିଥାଏ—
ସ ଦୁର୍ଗଂ ଵିଷମଂ କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ନ କଦାଚିଦଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଏକାହଂ ତୁ ସ୍ଥିତଂ ତୋଯଂ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଦେଵସତ୍ତମ
ସେ କେବେ ଦୁଃଖ, ବିପଦ କିମ୍ବା କଷ୍ଟରେ ପଡ଼େନାହିଁ। ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଏକ ଦିନ ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଯଦି ପୃଥିବୀରେ ଜଳ ରହିଯାଏ—
କୁଲାନି ତାରଯେତ୍ତସ୍ଯ ସପ୍ତସପ୍ତ ପରାନପି । ଦୀପାଲୋକପ୍ରଦାନେନ ଵପୁଷ୍ମାନ୍ସ ଭଵେନ୍ନରଃ
ସେ ସେଉଁଥିରେ ସପ୍ତ ସପ୍ତ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଲାଭ ପାନ୍ତି। ଦୀପର ଆଲୋକ ଦାନ କରିଲେ, ସେ ପୁରୁଷ ଦେହରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
ଦକ୍ଷିଣାଯାଃ ପ୍ରଦାନେନ ସ୍ମୃତିଂ ମେଧାଂ ଚ ଵିଂଦତି । କୃତ୍ଵାପି ପାତକଂ କର୍ମ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦନୁସଂଧିନେ
ଦକ୍ଷିଣା ଦାନ କରିଲେ ସ୍ମୃତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ମିଳେ। ଯେଉଁଠି ଠିକ୍ ଭାବେ ମନ ଦେଇ ଦାନ କରାଯାଏ, ଯଦିଓ ପାପ କରିଥିବେ—
ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଵିଶେଷେଣ ନ ସ ପାପୈର୍ହି ଲିପ୍ଯତେ । ଭୂମେର୍ଗାଵସ୍ତଥାଦାସଃ ପ୍ରସହ୍ଯ ପ୍ରହୃତା ଯଦା
ବିଶେଷ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ, ସେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଜମି କିମ୍ବା ଗାଈ ଜବରଦସ୍ତି ନେଇଯାଏ—
ନ ନିଵେଦଯତେ ଯସ୍ତୁ ତମାହୁର୍ବ୍ରହ୍ମଘାତକମ୍ । ଉପସ୍ଥିତେ ଵିଵାହେ ଚ ଯଜ୍ଞେ ଦାନେ ଚ ଵାସଵ
ଏବଂ ସେଥିରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଜଣାଇନଥିଲେ, ସେ 'ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା' କରିଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ହେ ବାସବ, ବିବାହ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଦାନ ସମୟରେ—
ମୋହାଚ୍ଚରତି ଵିଘ୍ନଂ ଯଃ ସ ମୃତୋ ଜାଯତେ କୃମିଃ । ଧନଂ ଫଲତି ଦାନେନ ଜୀଵିତଂ ଜୀଵରକ୍ଷଣାତ୍
ଯେଉଁଠି ମୂଢ଼ତାରେ ବାଧା ଦେଉଛି, ସେ ମରିବା ପରେ କୀଟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଦାନ କଲେ ଧନ ବଢ଼େ, ଜୀବ ରକ୍ଷା କଲେ ଜୀବନ ମିଳେ—
ରୂପମୈଶ୍ଵର୍ଯମାରୋଗ୍ଯମହିଂସାଫଲମଶ୍ନୁତେ । ଫଲମୂଲାଶନାତ୍ପୂଜାଂ ସ୍ଵର୍ଗଃ ସତ୍ଯେନ ଲଭ୍ଯତେ
ଅହିଂସାର ଫଳରେ ରୂପ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମିଳେ। ଫଳ ଓ ମୂଳ ଭୋଜନ କରି ପୂଜା, ସତ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ।
ପ୍ରାଯୋପଵେଶନାଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ସର୍ଵତ୍ର ସୁଖମଶ୍ନୁତେ । ସୁଖାଟ୍ଯଃ ଶକ୍ରଦୀକ୍ଷାଯାଂ ସୁଗାମୀ ଚ ତୃଣାଶନଃ
ପ୍ରାୟୋପବେଶ କଲେ ସମସ୍ତଠାରେ ସୁଖ ମିଳେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଦୀକ୍ଷା ନେଇ ତୃଣ ଭୋଜନ କରିଲେ ସହଜରେ ଗତି ମିଳେ।
ରୂପୀ ତ୍ରିଷଵଣସ୍ନାଯୀ ଵାଯୁଂ ପୀତ୍ଵା କ୍ରତୁଂ ଲଭେତ୍ । ନିତ୍ଯସ୍ନାଯୀ ଭଵେଦ୍ଦକ୍ଷଃ ସଂଧ୍ଯାଵେଦଜପାନ୍ଵିତଃ
ଦିନରେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କଲେ ରୂପ ମିଳେ, ବାୟୁ ଶ୍ୱାସ କରିଲେ ଯଜ୍ଞ ଲାଭ ହୁଏ। ନିତ୍ୟ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଜଣେ ସାଧକ, ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ ଜପ ସହିତ ଦକ୍ଷ ହୁଏ।
ଅହିଂସ୍ରୋ ଯାତି ଵୈରାଜ୍ଯଂ ନାକପୃଷ୍ଠମନାଶକମ୍ । ଅଗ୍ନିପ୍ରଵେଶୀ ନିଯତଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଅହିଂସକ ଜଣେ ବୈରାଜ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଏ, ଅମର ସ୍ୱର୍ଗ ଶିଖରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯେଉଁଠି ଅନୁଶାସନାନୁସାରେ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ରସାନାଂ ପ୍ରତିସଂହାରେ ପଶୂନ୍ପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଵିଂଦତି । ନାକେ ଚିରଂ ସ ଵସତି ଉପଵାସୀ ଚ ଯୋ ଭଵେତ୍
ରସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ଗୋ ଓ ପୁଅ ପାଏ। ଉପବାସ କରୁଥିବା ଲୋକ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହେ।
ସତତଂ ଭୂମିଶାଯୀ ଯଃ ସ ଲଭେଦୀପ୍ସିତାଂ ଗତିମ୍ । ଵୀରାସନଂ ଵୀରଶଯଂ ଵୀରସ୍ଥାନମୁପାସତଃ
ଯେଉଁଠି ସଦା ଭୂମିରେ ଶୋଇଥାଏ, ସେ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଗତି ପାଏ। ବୀରାସନ, ବୀରଶୟନ ଓ ବୀରସ୍ଥାନ ଅଭ୍ୟାସ କଲେ—
ଅକ୍ଷଯାସ୍ତସ୍ଯଲୋକାଃ ସ୍ଯୁଃ ସର୍ଵକାମଗମାସ୍ତଥା । ଉପଵାସଂ ଚ ଦୀକ୍ଷାଂ ଚ ଅଭିଷେକଂ ଚ ଵାସଵ
ତାଙ୍କର ଲୋକ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ହେ ବାସବ, ଉପବାସ, ଦୀକ୍ଷା ଓ ଅଭିଷେକ କଲେ—
କୃତ୍ଵା ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାଣି ଵୀରସ୍ଥାନାଦ୍ଵିଶିଷ୍ଯତେ । ପାଵନଂ ଚରତେ ଧର୍ମଂ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ବାରୋଟି ବର୍ଷ ଅଭ୍ୟାସ କଲେ, ସେ ବୀରସ୍ଥାନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ପବିତ୍ର ଧର୍ମ ଚାଲିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।