ଵିପ୍ରାଯ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଗୁଣାନ୍ଵିତାଯ ତପୋଯୁତାଯ ପ୍ରଜିତେଂଦ୍ରିଯାଯ । ଯାଵନ୍ମହୀ ତିଷ୍ଠତି ସାଗରାଂତା ତାଵତ୍ଫଲଂ ତସ୍ଯ ଭଵେଦନଂତମ୍
‘ଯିଏ ଗୁଣୀ, ତପସ୍ବୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇଥାଏ, ସେଠି ପୃଥିବୀ ଯେତେଦିନ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ବାଘିତ, ସେତେଦିନ ତାଙ୍କର ଫଳ ଅନନ୍ତ ରହିଥାଏ।’
ଯଥାପ୍ସୁ ପତିତଃ ଶକ୍ର ତୈଲବିଂଦୁଃ ପ୍ରସର୍ପତି । ଏଵଂଭୂମିକୃତଂ ଦାନଂ ସସ୍ଯେ ସସ୍ଯେ ପ୍ରସର୍ପତି
‘ଯେପରି ତେଲର ଫୁଲି ଜଳରେ ପଡିଲେ ସେଠି ଛଡିଯାଏ, ସେପରି ଜମି ଦାନର ଫଳ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶସ୍ୟରେ ଛଡିଯାଏ।’
ଯଥାବୀଜାନି ରୋହଂତି ପ୍ରଚୀର୍ଣାନି ମହୀତଲେ । ଏଵଂ କାମାନ୍ପ୍ରରୋହଂତି ଭୂମିଦାନସମନ୍ଵିତାଃ
‘ଯେପରି ମାଟିରେ ରୋପାଯାଇଥିବା ବିଆ ଅଙ୍କୁରିତ ହୋଇ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ସେପରି ଜମି ଦାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଇଚ୍ଛାମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।’
ଅନ୍ନଦାଃ ସୁଖିନୋ ନିତ୍ଯଂ ଵସ୍ତ୍ରଦୋ ରୂପଵାନ୍ଭଵେତ୍ । ସ ନରଃ ସର୍ଵଦୋ ଭୂଯୋ ଯୋ ଦଦାତି ଵସୁଂଧରାମ୍
‘ଯିଏ ଅନ୍ନ ଦାନ କରେ, ସେ ସଦା ସୁଖୀ ରହେ; ଯିଏ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରେ, ସେ ରୂପବାନ୍ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଜମି ଦାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଅନ୍ତା ହୁଏ।’
ଯଥା ଗୌର୍ଭରତେ ଵତ୍ସଂ କ୍ଷୀରମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ କ୍ଷୀରିଣୀ । ଏଵଂ ଦତ୍ତା ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଭୂମିର୍ଭରତି ଭୂମିଦମ୍
‘ଯେପରି ଗାଈ ଦୁଧ ଦେଇ ନିଜ ଛୁଆଁକୁ ପୋଷେ, ସେପରି ହେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିବା ପୃଥିବୀ ଦାତାକୁ ପୋଷଣ କରେ।’
ଶଂଖୋ ଭଦ୍ରାସନଂ ଛତ୍ରଂ ଵରାଶ୍ଵଵରଵାରଣାଃ । ଭୂମିଦାନସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଫଲଂ ସ୍ଵର୍ଗଃ ପୁରଂଦର
‘ଶଂଖ, ଭଦ୍ରାସନ, ଛତା, ଉତ୍ତମ ଘୋଡା ଓ ହାତୀ—ଏଗୁଡିକ ହେଉଛି ଜମି ଦାନର ପୁଣ୍ୟର ଫଳ, ହେ ପୁରନ୍ଦର, ଏହାର ମୂଳ ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ।’
ଆଦିତ୍ଯୋ ଵରୁଣୋ ଵହ୍ନିର୍ବ୍ରହ୍ମା ସୋମୋ ହୁତାଶନଃ । ଶୂଲପାଣିଶ୍ଚ ଭଗଵାନଭିନଂଦଂତି ଭୂମିଦମ୍
‘ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମା, ସୋମ, ହୁତାଶନ ଓ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭଗବାନ—ସମସ୍ତେ ଜମି ଦାତା ଉପରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି।’
ଆସ୍ଫୋଟଯଂତି ପିତରୋ ଵର୍ଣଯଂତି ପିତାମହାଃ । ଭୂମିଦାତା କୁଲେ ଜାତଃ ସ ନସ୍ତ୍ରାତା ଭଵିଷ୍ଯତି
‘ପିତୃଗଣ ହର୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି, ପିତାମହମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି—“ଆମ ବଂଶରେ ଜଣେ ଜମି ଦାନ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଆମର ଉଦ୍ଧାରକ ହେବେ।”’
ତ୍ରୀଣ୍ଯାହୁରତିଦାନାନି ଗାଵଃ ପୃଥ୍ଵୀ ସରସ୍ଵତୀ । ନରକାଦୁଦ୍ଧରଂତ୍ଯେତେ ଜପଵାପନଦୋହନାତ୍
ଗାଁ, ମାଟି ଓ ସରସ୍ୱତୀ — ଏହି ତିନିଟିକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏମାନେ ଜପ, ଅର୍ପଣ ଓ ଦୁଧ ଦେଇ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।
ଦୁର୍ଗତିଂ ତାରଯଂତ୍ଯେତେ ଵିଦ୍ଵଦ୍ଭିର୍ଵିପ୍ରଧାରଣୈଃ । ପ୍ରାଵୃତା ଵସ୍ତ୍ରଦା ଯାଂତି ନଗ୍ନା ଯାନ୍ତିତ୍ଵଵସ୍ତ୍ରଦାଃ
ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାକୁ ଧାରଣ କଲେ, ଏମାନେ ଦୁର୍ଗତିରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ବର୍ଷାକାଳରେ ଯେଉଁମାନେ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ପିନ୍ଧି ଚାଲନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ନଗ୍ନ ହୋଇ ଯାଆନ୍ତି।
ତୃପ୍ତା ଯାଂତ୍ଯନ୍ନଦାତାରଃ କ୍ଷୁଧିତା ଯାଂତ୍ଯନନ୍ନଦାଃ । କାଂକ୍ଷଂତି ପିତରଃ ସର୍ଵେ ନରକାଦ୍ଭଯଭୀରଵଃ
ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ସହିତ ଯାଆନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଖାଲି ପେଟରେ ଯାଆନ୍ତି। ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ, ନରକ ଭୟରେ, ଏହି ଦାନକୁ ଆଶା କରନ୍ତି।
ଗଯାଂ ଯାସ୍ଯତି ଯଃ ପୁତ୍ରଃ ସ ନସ୍ତ୍ରାତା ଭଵିଷ୍ଯତି । ଏଷ୍ଟଵ୍ଯା ବହଵଃ ପୁତ୍ରା ଯଦ୍ଯେକୋଽପି ଗଯାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯେ ପୁଅ ଗୟାକୁ ଯିବ, ସେ ଆମ ପାଇଁ ଉଦ୍ଧାରକ ହେବ। ଏକ ଯଦି ଗୟାକୁ ଯିବ, ତେଣୁ ଅନେକ ପୁଅ ଆଶା କରିବା ଉଚିତ।
ଯଜେତ ଵାଶ୍ଵମେଧେନ ନୀଲଂ ଵା ଵୃଷମୁତ୍ସୃଜେତ୍ । ଲୋହିତୋ ଯସ୍ତୁ ଵର୍ଣେନ ପୁଚ୍ଛାଗ୍ରେ ଯସ୍ତୁ ପାଂଡୁରଃ
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିପାରିବା, କିମ୍ବା ନୀଳ ବଳଦକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇପାରିବା; ଲାଲ ରଙ୍ଗର ବା ପୁଛର ଶିରା ଧଳା ଥିବା ବଳଦକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରିବା।
ଶ୍ଵେତଃ ଖୁରଵିଷାଣାଭ୍ଯାଂ ସ ନୀଲୋ ଵୃଷ ଉଚ୍ଯତେ । ନୀଲଃ ପାଂଡୁରଲାଂଗୂଲସ୍ତୋଯମୁଦ୍ଧରତେ ତୁ ଯଃ
ଯେ ବଳଦର ଖୁର ଓ ସିଂଗ ଧଳା, ସେହି ବଳଦକୁ ନୀଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ନୀଳ ବଳଦ ଯଦି ପୁଛ ଧଳା ଓ ପାଣି ଟାଣେ, ସେ ବଳଦ ବଡ଼ ପ୍ରଶଂସିତ।
ଷଷ୍ଟିଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ପିତରସ୍ତେନ ତର୍ପିତାଃ । ଯଚ୍ଚ ଶୃଂଗଗତଂ ପଂକଂ କୁଲଂ ତିଷ୍ଠତି ଚୋଦ୍ଧୃତମ୍
ଏହା ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି। ବଳଦର ସିଂଗରେ ଯେ ପାଙ୍କ ଲାଗିଥାଏ, ସେହି ପାଙ୍କ ଉଠିଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଳ ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ।
ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ଚାଶ୍ନଂତି ସୋମଲୋକଂ ମହାଦ୍ଯୁତିମ୍ । ଆସୀଦ୍ରାଜ୍ଞୋ ଦିଲୀପସ୍ଯ ନୃଗସ୍ଯ ନହୁଷସ୍ଯ ଚ
ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସୋମ ଲୋକର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏହି ଦେଖାଯାଇଥିଲା ଦିଲୀପ, ନୃଗ ଓ ନହୁଷ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ତୁ ନରେଂଦ୍ରାଣାଂ ପୁନରନ୍ଯୋ ନ ଗଚ୍ଛତି । ବହୁଭିର୍ଵସୁଧା ଦତ୍ତା ରାଜଭିଃ ସଗରାଦିଭିଃ
ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଏହି ଫଳ ପାଇନଥିଲେ; ସାଗର ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ରାଜା ମାଟି ଦାନ କରିଥିଲେ।
ଯସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଯଦା ଭୂମିସ୍ତସ୍ଯତସ୍ଯ ତଦା ଫଲମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନୋ ଵାଥ ସ୍ତ୍ରୀହଂତା ବାଲଘ୍ନଃ ପତିତୋଽଥଵା
ଯେତେବେଳେ ମାଟି ଯାହାର ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ତାହାର ଫଳ ତାଙ୍କୁ ମିଳେ; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ଜନନୀ ହନ୍ତା, ଶିଶୁ ହନ୍ତା କିମ୍ବା ପତିତ ଯେ କିଏ ନହେଉ।
ଗଵାଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ହଂତା ତତ୍ତସ୍ଯଦୁଃଷ୍କୃତମ୍ । ସ୍ଵଦତ୍ତାଂ ପରଦତ୍ତାଂ ଵା ଯୋ ହରେତ୍ତୁ ଵସୁଂଧରାମ୍
ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଁ ମାରିଥିବା ଯେଉଁଠାରେ ଯେତେ ଦୁଷ୍କର୍ମ ହୁଏ, ସେତେ ଦୁଷ୍କର୍ମ ହୁଏ ଯେଉଁଠାରେ ନିଜ ଦିଆ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟର ଦିଆ ମାଟି ହରାଯାଏ।
ସ ଚ ଵିଷ୍ଠାକୃମିର୍ଭୂତ୍ଵା ପିତୃଭିଃ ସହ ପଚ୍ଯତେ । ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଗେ ତିଷ୍ଠତି ଭୂମିଦଃ
ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ମଳ କୀଟ ହୋଇ, ପିତୃମାନେ ସହିତ ଏକାଠି ଦଣ୍ଡ ଭୋଗ କରେ; କିନ୍ତୁ ମାଟି ଦାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହେ।
ପ୍ରହର୍ତା ଚାନୁମଂତା ଚ ତାଵଦ୍ଵୈ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଭୂମିଦାଦ୍ଭୂମିହର୍ତୁଶ୍ଚ ନାପରଃ ପୁଣ୍ଯପାପଵାନ୍
ଯିଏ ମାରେ କିମ୍ବା ଅନୁମତି ଦେଉଛି, ସେମାନେ ସେତେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ମାଟି ଦାନ କରୁଥିବା ଓ ହରୁଥିବା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ପୁଣ୍ୟ କିମ୍ବା ପାପର ଫଳ ଭୋଗ କରେନାହିଁ।
ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵାଧସ୍ତୌ ଚ ତିଷ୍ଠେତେ ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପରେ ଓ ତଳେ ରହନ୍ତି।
ଅଗ୍ନେରପତ୍ଯଂ ପ୍ରଥମଂ ସୁଵର୍ଣଂ ଭୂର୍ଵୈଷ୍ଣଵୀ ସୂର୍ଯସୁତାସ୍ତୁ ଗାଵଃ । ତେଷାଂମନଂତଂ ଫଲମଶ୍ନୁଵୀତ ଯଃ କାଂଚନଂ ଗାଂ ଚ ମହୀଂ ଚ ଦଦ୍ଯାତ୍
ସୁନା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସନ୍ତାନ, ମାଟି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର, ଗାଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କନ୍ୟା। ଯିଏ ସୁନା, ଗାଁ ଓ ମାଟି ଦାନ କରେ, ସେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଲାଭ କରେ।
ଭୂମିଂ ଯଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି ଯଶ୍ଚ ଭୂମିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଉଭୌ ତୌ ପୁଣ୍ଯକର୍ମାଣୌ ନିଯତୌ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନୌ
ଯିଏ ମାଟି ଗ୍ରହଣ କରେ ଓ ଯିଏ ମାଟି ଦେଇଥାଏ, ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ଅନ୍ଯାଯେନ ହୃତା ଭୂମିର୍ଯୈର୍ନରୈରପହାରିତା । ହରଂତୋ ହାରଯଂତଶ୍ଚ ହନ୍ଯୁସ୍ତେ ସପ୍ତମଂ କୁଲମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟାୟରେ ମାଟି ନେଇଥାନ୍ତି କିମ୍ବା ନେଇବାକୁ ଲାଗାଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ସହଯୋଗୀମାନେ ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ହରେଦ୍ଧାରଯତେ ଯସ୍ତୁ ମଂଦବୁଦ୍ଧିସ୍ତମୋଵୃତଃ । ସ ବଦ୍ଧୋ ଵାରୁଣୈଃ ପାଶୈସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଷୁ ଜାଯତେ
ଯିଏ ମାଟି ହରେ କିମ୍ବା ଧରି ରଖେ, ଯାହାର ବୁଦ୍ଧି ମନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବାରୁଣୀ ପାଶରେ ବନ୍ଧାଯାଇ ପଶୁ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଅଶ୍ରୁଭିଃ ପତିତୈସ୍ତେଷାଂ ଦାନାନାମଵକୀର୍ତ୍ତନମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ହୃତେ କ୍ଷେତ୍ରେ ହତଂ ତ୍ରିପୁରୁଷଂ କୁଲମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦାନ ନେଇଯାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଅଶ୍ରୁ ପଡ଼େ, କିମ୍ବା ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଜମି ହରାଯାଏ, ସେଠାରେ ତିନି ପିଢ଼ିର ବଂଶ ନାଶ ହୁଏ।
ଵାପୀକୂପସହସ୍ରେଣ ଅଶ୍ଵମେଧଶତେନ ଚ । ଗଵାଂକୋଟିପ୍ରଦାନେନ ଭୂମିହର୍ତା ନ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି
ହଜାରଟି ଖାଲି, କୁଆଁ କିମ୍ବା ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ, କିମ୍ବା କୋଟି ଗାଈ ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଜମି ହରାଇଥିବା ଲୋକ ପବିତ୍ର ହେବେ ନାହିଁ।
କୃତଂ ଦତ୍ତଂ ତପୋଽଧୀତଂ ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଧର୍ମସଂସ୍ଥିତମ୍ । ଅର୍ଦ୍ଧାଂଗୁଲସ୍ଯ ସୀମାଯା ହରଣେନ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି
ଯେଉଁଠି କୌଣସି ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ପାଠ କିମ୍ବା ଧର୍ମ କାମ କରାଯାଇଥାଏ, ଯଦି ଅର୍ଧ ଆଂଗୁଠି ପରିମାଣ ଜମି ମଧ୍ୟ ଚୋରି ହୁଏ, ସେସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଗୋତୀର୍ଥଂ ଗ୍ରାମରଥ୍ଯାଂ ଚ ଶ୍ମଶାନଗ୍ରାମମେଵ ଚ । ସଂପୀଡ୍ଯ ନରକଂ ଯାତି ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଯେଉଁଠି ଗାଈ ଚାଲିବା ପଥ, ଗାଁର ରାସ୍ତା କିମ୍ବା ଶ୍ମଶାନ ଜମି ଦଖଳ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଲୋକ ତିନି ଲୋକ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକକୁ ଯାଏ।