ସ ପାଲଯନ୍ଶୁଭଂ ରାଜ୍ଯଂ ପରଂ ଵିସ୍ମଯମାଗତଃ । ନ ତାଦୃଶମଭୂତ୍ପୂର୍ଵଂ ରାଜ୍ଯଂ କସ୍ଯ ହି କର୍ହିଚିତ୍
ସେ ଶୁଭ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରି, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ଏପରି ରାଜ୍ୟ କେବେ କାହାରି ହୋଇନଥିଲା।
ନ ଚେଦୃଶଂ ନରୈରନ୍ଯୈର୍ଵିମାନମଧିରୋହିତମ୍ । କସ୍ଯେହ କର୍ମଣୋ ଵ୍ଯଷ୍ଟିର୍ଯେନାହଂ ସୁରରାଡିଵ
ଏପରି ଦେବତାମୟ ରଥରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମଣିଷ ଚଢ଼ିନଥିଲେ; କାହାର କର୍ମର ଏହି ଫଳ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦେବତାମାନ୍ୟ ରାଜା ପରି ହୋଇଛି?
ଇତି ଚିଂତାପରୋ ଭୂତ୍ଵା ଵିମାନଵରମାସ୍ଥିତଃ । ଦଦର୍ଶ ପାର୍ଥିଵଵରୋ ମେରୁଂ ଶିଖରିଣାଂ ଵରମ୍
ଏଭଳି ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ବସି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ।
ତତ୍ରାସ୍ତେ ଚ ମହାତ୍ମାସୌ ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ଭାସ୍କରଃ । ଆସୀନଂ ପର୍ଵତଵରେ ଶୈଲପଟ୍ଟେ ହିରଣ୍ମଯେ
ସେଠାରେ, ସେ ମହାତ୍ମା, ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ସୁନାର ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ବସିଥିଲେ।
ସନତ୍କୁମାରଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଂ ଜ୍ଞାନଯୋଗପରାଯଣମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହ୍ଯଵାତରଦ୍ରାଜା ପ୍ରଷ୍ଟୁକାମୋଽଥ ଵିସ୍ମଯମ୍
ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜା ଅଦ୍ଭୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇ, ତାଙ୍କୁ ପଚାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ତଳକୁ ଅସିଲେ।
ଵଵଂଦେ ଚରଣୌ ହୃଷ୍ଟସ୍ତେନାପି ସ ଚ ନଂଦିତଃ । ସୁଖୋପଵିଷ୍ଟସ୍ତୁ ନୃପଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ମୁନିପୁଂଗଵମ୍
ସେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ପାଦରେ ଶିର ନମାଇଲେ, ଏହାରେ ସନତ୍କୁମାର ଖୁସି ହେଲେ। ତା'ପରେ ରାଜା ସୁବିଧାରେ ବସି, ମହାମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଭଗଵନ୍ଦୁର୍ଲ୍ଲଭା ଲୋକେ ସଂପଚ୍ଚେଯଂ ଯଥା ମମ । କର୍ମଣା କେନ ଲଭ୍ଯେତ କଶ୍ଚାହଂ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି
ହେ ଭଗବନ୍, ଏପରି ସମୃଦ୍ଧି ଏହି ସଂସାରରେ ଦୁର୍ଲଭ। କେଉଁ କର୍ମରେ ଏହା ମିଳେ? ଆଉ ମୁଁ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କିଏ ଥିଲି?
ତତ୍ତ୍ଵଂ କଥଯ ମେ ସର୍ଵମନୁଗ୍ରାହ୍ଯୋଽସ୍ମି ତେ ଯଦି । ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ-। ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପୂର୍ଵଵୃତ୍ତସ୍ଯ କାରଣମ୍
ମୋତେ ସମସ୍ତ ସତ୍ୟ କୁହନ୍ତୁ, ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ଦୟା ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଉଛି। ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ରାଜା, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୋର ପୂର୍ବ ଘଟଣାର କାରଣ କହିବି।
ଯେନ କୃତ୍ଵା ଵିଶେଷେଣ ତଵ ଚାନୁଗ୍ରହୋଽଭଵତ୍ । ତ୍ଵମାସୀଃ ପୂର୍ଵଜନୁଷି ସୁଵୈଶ୍ଯଃ ସତ୍ଯଵାକ୍ଶୁଚିଃ
କେଉଁ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୋ ପ୍ରସାଦ ହୋଇଛି, ମୁଁ ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ତୁମେ ଏକ ସତ୍ୟବାନ୍ ଓ ପବିତ୍ର ବ୍ୟାପାରୀ ଥିଲା।
ସ୍ଵଂ କର୍ମ ତେ ପରିତ୍ଯକ୍ତଂ ତତସ୍ତ୍ଯକ୍ତସ୍ତୁ ବାଂଧଵୈଃ । ସତ୍ଵଂ ଵୃତ୍ତିପରିକ୍ଷୀଣୋ ଭାର୍ଯଯାନୁଗତସ୍ତଥା
ତୁମେ ନିଜ କାମକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲ, ଏହିଠାରୁ ତୁମର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ତୁମର ଜୀବିକା ଶକ୍ତି କମିଗଲା, ଏବଂ ତୁମ ସହ କେବଳ ତୁମର ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଥିଲେ।
ନିର୍ଗତଃ ସ୍ଵଜନାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପରପ୍ରେଷଣଲିପ୍ସଯା । ନ ଚ ପ୍ରେଷଣଦୋ ହ୍ଯାସୀତ୍କାଲେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷପୀଡିତଃ
ନିଜ ଲୋକମାନେକୁ ଛାଡ଼ି, ତୁମେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଖରେ କାମ କରିବା ଆଶାରେ ବାହାରିଗଲ। କିନ୍ତୁ ସେ ସମୟରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଥିବାରୁ କୌଣସି କାମ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ତତଃ କଦାଚିଦ୍ଗହନେ ସରଶ୍ଚୋତ୍ଫୁଲ୍ଲପଂକଜମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ର କୃତୋ ଭାଵୋ ଗୃହ୍ଣୀଵଃ ପଂକଜାନି ଵୈ
ତାପରେ ଏକ ସମୟରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଥିବା ଏକ ଝିଲିକୁ ଦେଖିଲ, ସେଠାରେ ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଦେଖି ତୁମର ମନରେ ଭଲ ଭାବ ଆସିଲା ଏବଂ ସେହି ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ତୁଳିଲ।
ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ପୁଷ୍ପାଣି ତାନ୍ଯାଦାଯ ପଦେ ପଦେ । ଆସ୍ଥିତୌ ନଗରୀଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ନାମ୍ନା ଵାରାଣସୀଂ ଶୁଭାମ୍
ଏଭଳି କହି, ତୁମେ ସେହି ପୁଷ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ପଦେ ପଦେ ଚାଲି, ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶୁଭ ନାମୀ ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲ।
ତତୋ ଵିକ୍ରଯତଃ କଶ୍ଚିନୈଵ ଗୃହ୍ଣାତି ପଂକଜମ୍ । ତନ୍ମଠାନ୍ନିର୍ଗତଃ କଶ୍ଚିତ୍ତତ୍ରୈଵ ପ୍ରାଂଗଣେ ସ୍ଥିତଃ
କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସେହି ପଦ୍ମ ବିକ୍ରି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କେହି ବି ସେଗୁଡ଼ିକୁ କିଣିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ବଜାର ଛାଡ଼ି, ତୁମେ ସେଠାରେ ଏକ ମଣ୍ଡପରେ ଦଢ଼ି ରହିଲ।
ତତ୍ର ସ୍ଥାନେ ପ୍ରଵିଶତା ଶ୍ରୁତୋ ଵାଦିତ୍ରନିସ୍ଵନଃ । କସ୍ମିଂଶ୍ଚ ଶ୍ରୂଯତେ ହ୍ଯେଷ ଵାଦିତ୍ରସ୍ଯ ଚ ନିସ୍ଵନଃ
ସେଠାରେ ତୁମେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲ। କେଉଁ ଦିଗରୁ ଏହି ବାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଆସୁଛି, ତାହା ଶୁଣାଗଲା।
ଇତି ପୃଷ୍ଟେ ତଦା ତୂର୍ଯେ ତେନୋକ୍ତେ ପ୍ରସ୍ଥିତୋଂତରମ୍ । କାଶିରାଜସ୍ତୁ ଵିଖ୍ଯାତ ଇଂଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତୁ ପାର୍ଥିଵଃ
ତୁମେ ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ, କେହି ତୁମକୁ କହିଲେ, ତୁମେ ସେହି ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲ। ସେଠାରେ ବିଶ୍ରୁତ କାଶୀର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯାସ୍ତି ଦୁହିତା ଖ୍ଯାତା ନାମ୍ନା ଚଂଦ୍ରାଵତୀ ସତୀ । ଉପୋଷିତା ମହାଭାଗା ଜଯଂତୀମଷ୍ଟମୀଂ ଶୁଭାମ୍
ତାଙ୍କର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଝିଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଚନ୍ଦ୍ରାବତୀ। ସେ ଏକ ଶୁଭ ଜୟନ୍ତୀ ଅଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ ରଖିଥିଲେ।
ତତ୍ରାଗତୋଽସୌ ଵୈଶ୍ଯସ୍ତୁ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ସା ଶୁଭା । ସଂତୁଷ୍ଟଚିତ୍ତଃ ସ ତଦା ହର୍ଷସ୍ତତ୍ରାଗତୋ ମହାନ୍
ସେଠାକୁ ସେ ବ୍ୟାପାରୀ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଶୁଭା ଝିଅ ରହିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ମନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା ଏବଂ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଆସିଲା।
ତତ୍ର ସ୍ଥାନେ ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ଦେଵ ଵୈତାନିକୋ ଵିଧିଃ । ଆଦିତ୍ଯସହିତୋ ଯତ୍ର ପୂଜ୍ଯତେ ଭଗଵାନ୍ହରିଃ
ସେଠାରେ ତୁମେ ଦେଖିଲ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ବୈତାନିକ ବିଧି ହେଉଛି, ଯେଉଁଠି ଭଗବାନ୍ ହରିଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଉଛି।
ତଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ତ୍ଵଯା ପତ୍ନ୍ଯା ସହ ପୁଷ୍ପାର୍ଚନଂ କୃତମ୍ । ଶେଷୈସ୍ତୁ ପ୍ରକରସ୍ତତ୍ର କୃତଃ ପୁଷ୍ପମଯସ୍ତଥା
ସେଠାରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ତୁମେ ଓ ତୁମର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଳି ଦେଲ। ଅବଶିଷ୍ଟ ପୁଷ୍ପରେ ମାଳା ବନାଯାଇଥିଲା।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମିତା ସାହ କେନେହାଭ୍ଯର୍ଚନଂ କୃତମ୍ । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତତ୍କର୍ମତତ୍ସର୍ଵଂ କୃତଂ ସଂରକ୍ଷଣଂ ତଥା
ଏହା ଦେଖି ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ କିଏ ଏଠାରେ ଏହି ପୂଜା କଲା ବୋଲି ଚିନ୍ତା କଲେ। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣି, ସେ ଏହାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ତତସ୍ତୁଷ୍ଟା ତୁ ସା ତୁଭ୍ଯଂ ଦଦୌ ଵିତ୍ତଂ ବହୁସ୍ଵଯମ୍ । ତ୍ଵଯା ଵିତ୍ତଂ ନୋ ଗୃହୀତଂ ଭୋଜନାଯାନୁମଂତ୍ରିତଃ
ତାପରେ ସେ ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ନିଜେ ବହୁ ଧନ ଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସେ ଧନ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ, ବରଂ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ।
ନ ଗୃହୀତଂ ଭୋଜନଂ ଚ ନ ଚ ଵିତ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ତଦା । ଆଦିତ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁସଂଯୁକ୍ତଃ ପୂଜିତୋଽସୌ ଯଥାଵିଧି
ସେ ସମୟରେ ତୁମେ ଖାଦ୍ୟ ବା ଧନ କିଛି ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ, ତୁମେ ଯଥାବିଧିରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତସମଯେ ରକ୍ଷମାଣସ୍ତଯା ସଦା । ଵିଶ୍ରଂଭଯିତ୍ଵା ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନିର୍ଗତୋଽସି ଯଥେଚ୍ଛଯା
ତାପରେ ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ସେ ନିତ୍ୟ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି, ଇଚ୍ଛାମତେ ବାହାରିଗଲେ।
ତଦେତଦନ୍ଯଜନୁଷି ସୁକୃତଂ ଚାର୍ଜିତଂ ତ୍ଵଯା । ପଂଚତ୍ଵଂ ଚ ତ୍ଵଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ ସ୍ଵୀଯକର୍ମାନୁଯୋଗତଃ
ଏହି ସୁକୃତ୍ୟ ତୁମେ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ନିଜ କର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।
ତେନ ପୁଣ୍ଯେନ ମହତା ଵିମାନମାଗମତ୍ତଦା । ତତ୍ଫଲଂ ଭୁଜ୍ଯତେ ଭୂପ ପୂର୍ଵଜନ୍ମକୃତଂ ଚ ଯତ୍
ସେ ମହାପୁଣ୍ୟରେ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଦିବ୍ୟ ଯାନ ଆସିଥିଲା; ରାଜା, ପୂର୍ବଜନ୍ମର କର୍ମର ଫଳ ଏଠି ଭୋଗ କରାଯାଏ।
ହରିଶ୍ଚଂଦ୍ର ଉଵାଚ- କେନୈଵ ଚ ଵିଧାନେନ କସ୍ମିନ୍ମାସେ ଚ ସା ତିଥିଃ । କର୍ତ୍ତଵ୍ଯା ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଅନୁଗ୍ରାହ୍ଯୋଽସ୍ମି ତେ ଯଦି
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— କେଉଁ ପ୍ରକାରରେ, କେଉଁ ମାସରେ ଏବଂ କେଉଁ ତିଥିରେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ? ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହ, ଯଦି ତୁମେ ମୋପାଇଁ ଦୟା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ- ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତୋ ରାଜନ୍କଥ୍ଯମାନଂ ମଯା ତଵ । ଶ୍ରାଵଣସ୍ଯ ତୁ ମାସସ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ନରାଧିପ
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ— ରାଜା, ଆଗ୍ରହପୂର୍ବକ ଶୁଣ; ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି: ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରାବଣ ମାସର କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ନରପତି।
ରୋହିଣୀ ଯଦି ଲଭ୍ଯେତ ଜଯଂତୀ ନାମ ସା ତିଥିଃ । ଭୂଯୋଭୂଯୋ ମହାରାଜ ଭଵେଜ୍ଜନ୍ମନି କାରଣମ୍
ସେ ଦିନ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ମିଳିଲେ, ସେ ତିଥିକୁ 'ଜୟନ୍ତୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହା ପୁନଃପୁନଃ ଜନ୍ମର କାରଣ ହୁଏ, ହେ ମହାରାଜ।
ଵିଧାନମସ୍ଯା ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥୋକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ମମ । ଯତ୍କୃତ୍ଵା ମୁକ୍ତପାପସ୍ତୁ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ପ୍ରଗଚ୍ଛତି
ଏହାର ବିଧି ମୁଁ କହିବି, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ କହିଥିଲେ; ଏହା କରିଲେ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।