ଇତି ସା ଵାଂଛିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭର୍ତୁଃ ପ୍ରିଯହିତେ ରତା । ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଭର୍ତ୍ତାରଂ ଚାରୁହାସିନୀ
ପତିଙ୍କ ଆଶା କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ଭଲରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇଥିବା ସେ, ମନୋହର ହସରେ, ଗୁପ୍ତ କଥା ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ରୂପସୁଂଦର୍ଯୁଵାଚ- ମମାପି ହୃଦଯେ କାମଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ନରାଧିପ । ରୂପସୌଂଦର୍ଯଵାଂଛା ଚ ହୃଦଯେ ମମ ଵର୍ତ୍ତତେ
ରୂପସୁନ୍ଦରୀ କହିଲେ: ମୋ ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଆଶା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ହେ ନରପତି, ରୂପ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତିର ଆକାଂକ୍ଷା ମୋ ମନରେ ଅଛି।
ପୁଷ୍କରଂ ପ୍ରଥମଂ ତୀର୍ଥଂ ଗଂତୁମିଚ୍ଛେ ତ୍ଵଯା ସହ । ତତୋ ରାଜା ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧମାଗତଃ ପୁଷ୍କରଂ ତଦା
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ତୁମ ସହିତ ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ; ଏହିପରି, ରାଜା ସେତି ସହିତ ପୁଷ୍କରକୁ ଗଲେ।
ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥଵୃଂଦୈଶ୍ଚ ସମାଗତ୍ଯ ପୁରୋହିତୈଃ । ତତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ତଥା ଧ୍ଯାଯନ୍ତର୍ପଯନ୍ପିତୃଦେଵତାଃ
ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ ଆସି, ସେ ସ୍ନାନ କରି, ଧ୍ୟାନ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ।
ପୂଜଯାମାସ ଦେଵେଶଂ ପୁଂଡରୀକାକ୍ଷମଚ୍ଯୁତମ୍ । ଦୀପମାଲାକୁଲେ ତତ୍ର ସର୍ଵତଃ ସୁମନୋହରେ
ସେ ସେଠାରେ ସବୁଦିଗରେ ଦୀପମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ମନୋହର ସ୍ଥାନରେ, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପଦ୍ମନେତ୍ର ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଲିଖିତଂ ତତ୍ର ମାର୍ଜାରଂ ଦେଵତାଲଯେ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରାକୃତଂ କର୍ମ ଜନ୍ମ ସ୍ମୃତ୍ଵା ନୃପସ୍ତଦା
ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ଏକ ବିଲେଖା ମାଉଁଛି ଦେଖିଲେ; ଏହା ଦେଖି, ରାଜା ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ସାଧାରଣ ଜୀବନକୁ ମନେ ପକାଇଲେ।
ମୁଖପଂକଜମାଲୋକ୍ଯ ପ୍ରିଯାଯାଃ ପ୍ରଜହାସ ଚ । ରୂପସୁଂଦର୍ଯୁଵାଚ- ମମ ସନ୍ମୁଖମାଲୋକ୍ଯ ଭର୍ତଃ କିଂ ସ୍ମିତକାରଣମ୍ 6.30.
ପ୍ରିୟାଙ୍କ ମୁଖପଦ୍ମକୁ ଦେଖି, ସେ ହସିଲେ; ରୂପସୁନ୍ଦରୀ କହିଲେ: ମୋ ମୁହଁକୁ ଦେଖି, ପତି, ଏହି ହସର କାରଣ କଣ?
କଥଯାମାସ ହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ପ୍ରାକ୍ତନଂ କର୍ମଣଃ ଫଲମ୍ । ରାଜୋଵାଚ- ଅହମାସଂ ପୁରା ଦେଵି ମାର୍ଜାରୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଲଯେ
ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ, ସେ ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳ କଥା କହିଲେ; ରାଜା କହିଲେ: ମୁଁ ପୂର୍ବେ, ହେ ଦେବୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରେ ଏକ ମାଉଁଛି ଥିଲି।
ଭକ୍ଷିତା ମୂଷକାସ୍ତତ୍ର ମଯା ଶତସହସ୍ରଶଃ । ତତୋ ନାରାଯଣସ୍ଯାଗ୍ରେ ଦୀପଃ ସଂରକ୍ଷିତୋ ଯତଃ
ସେଠାରେ ମୁଁ ଶତ-ଶହ ଉଠି ଉଠି ଉଣ୍ଡରା ଖାଇଥିଲି; କିନ୍ତୁ ନାରାୟଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୀପକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲି।
ଵ୍ଯାଜେନାପି ମଯା ଦେଵିପ୍ରାପ୍ତଂ ତତ୍କର୍ମଣଃ ଫଲମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁଲୋକମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମଯାଧୁନା
ହେ ଦେବୀ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେ କର୍ମର ଫଳ ପାଇଛି; ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକ ପାଇ, ଏବେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ମୋତେ ମିଳିଛି।
ରୂପସୁଂଦର୍ଯୁଵାଚ-। ମମାପି ସ୍ମରଣଂ ଜାତଂ ପ୍ରାକୃତସ୍ଯ ଚ ଜନ୍ମନଃ । ମୂଷିକା ଚାହମପ୍ଯାସଂ କ୍ଷୁଦ୍ରା ବ୍ରାହ୍ମଣଵେଶ୍ମନି
ରୂପସୁନ୍ଦରୀ କହିଲେ: ମୋତେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ସ୍ମୃତି ଆସିଛି; ମୁଁ ଏକ ଛୋଟ ଉଣ୍ଡରା ଥିଲି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରେ।
କାର୍ତିକେ ଚ ପ୍ରବୋଧିନ୍ଯାଂ ମଂଦୀଭୂତେ ଚ ଦୀପକେ । ଵର୍ତ୍ଯଗ୍ରାହରଣାର୍ଥାଯ ନିର୍ଗତାହଂ ତଦା ବିଲାତ୍
କାର୍ତ୍ତିକରେ ପ୍ରବୋଧିନୀ ଦିନେ, ଦୀପକ ମନ୍ଦ ହେବାବେଳେ, ମୁଁ ବିଲରୁ ବାହାରି, ବାତିର ଶିରା ନେବାକୁ ଗଲି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାରାଯଣଂ ଦେଵଂ ପୂଜିତଂ କୁସୁମୈସ୍ତଥା । ନିଦ୍ରାଭିଭୂତଂ ଵିପ୍ରଂ ଚ ଵର୍ତ୍ତିଃ କୃଷ୍ଟା ମଯା ତଦା
ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କୁ ଫୁଲରେ ପୂଜିତ ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୟନାବସ୍ଥାରେ ଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ବାତିକୁ ଟାଣିଥିଲି।
ଉତ୍ଥିତସ୍ତ୍ଵଂ ଯଦା ତତ୍ର ମାଂ ଗୃହୀତୁଂ କୃତକ୍ଷଣଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵଂ ଚ ପ୍ରଣଷ୍ଟାହଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ବିଲମଧ୍ଯତଃ
ତୁମେ ଉଠି, ମୋତେ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲ; ତୁମକୁ ଦେଖି, ମୁଁ ଭୟରେ ପଳାଇ, ବିଲ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲି।
ଵିଶଂତ୍ଯା ମମ ପାଦେନ ଦୀପଵର୍ତ୍ତିର୍ଵିଜୃଂଭିତା । ତୈଲପାତ୍ରଂ ଚ ନମିତଂ ତେନାହଂ ସୁଖଭାଗିନୀ
ମୁଁ ବିଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବାବେଳେ, ମୋ ପାଉଁ ଦ୍ୱାରା ବାତି ଟାଣିଗଲା, ତେଣୁ ତେଲର ପାତ୍ର ଝୁକିଗଲା; ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସୁଖୀ ହେଲି।
ତନ୍ମଯା ରାଜରାଜେଂଦ୍ର ଦୀପଂ ଚୈଵ ପ୍ରକାଶିତମ୍ । ଇଦାନୀଂ ଚ ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ ରୂପଲାଵଣ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି, ହେ ରାଜାଧିରାଜ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଦୀପକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଥିଲି; ଏବେ ମୋତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ଓ ଲାବଣ୍ୟ ମିଳିଛି।
ତ୍ଵଂ ଚ ଭର୍ତ୍ତା ତଥା ରାଜ୍ଯଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚୈଵଂଵିଧଂ ସୁଖମ୍ । ଦୀପପ୍ରବୋଧନାଜ୍ଜାତଂ ଜ୍ଞାନମତ୍ଯଂତ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ତୁମେ, ତୁମର ସ୍ୱାମୀ, ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ପୁଅମାନେ—ଏମିତି ସମସ୍ତ ସୁଖ ଏହି ଦୀପ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଲଭିଥିବା ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଦୀପଵ୍ରତମନୁତ୍ତମମ୍ । ଆଵାଂ ହି ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା କୁର୍ଵଶ୍ଚୈଵ ଵିଶେଷତଃ
ସେଥିପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୀପ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହ କରିଛୁ।
ତଦେତତ୍କର୍ମଣଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଫଲଂ ରାଜ୍ଯାଦିସଂପଦଃ । ପୂର୍ଵଜନ୍ମସ୍ମୃତଂ ଚାପି ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯସ୍ତଥା
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରୁ ରାଜ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପରି ଫଳ ମିଳିଛି, ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସ୍ମୃତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପର ନାଶ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵିଧିମଂତ୍ରାଦିପୂର୍ଵକମ୍ । ଦୀପଵ୍ରତଂ କୃତଂ ପୁଂଭିଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଚଂଦ୍ରାର୍କତାରକମ୍
ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ଦେଇ, ନିୟମ ଓ ମନ୍ତ୍ର ପୂର୍ବକ ଭାବରେ, ପୁରୁଷମାନେ ଏହି ଦୀପ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରାମାନେ ପରି ପୁଣ୍ୟଦାୟକ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ରାଜା ଚକ୍ରେ ଦୀପଵ୍ରତଂ ତଦା । ପ୍ରିଯଯା ସହ ଦେଵର୍ଷେ ସମ୍ଯକ୍ଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସହ ଦେବଋଷିଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦୀପ ବ୍ରତ କଲେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ପୁଷ୍କରେ ତୀର୍ଥେ କୃତ୍ଵା ଦୀପଵ୍ରତଂ ତୁ ତୌ । ଅଵାପତୁଃ ପରାଂ ମୁକ୍ତିଂ ଦେଵଦାନଵଦୁର୍ଲ୍ଲଭାମ୍
ସେହି ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥରେ, ଦୀପ ବ୍ରତ କରି, ସେମାନେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ପାଇବାକୁ ଅସମ୍ଭବ ଯେପରି, ସେହି ପରମ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ।
ଏତଦ୍ଦୀପସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯେ ଶୃଣ୍ଵଂତି ନରା ଭୁଵି । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ପ୍ରଯାଂତି ହରିମଂଦିରମ୍
ଏହି ଦୀପର ମହିମା ଯେଉଁମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ହରିଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଯେ ଚ କୁର୍ଵଂତି ପୁରୁଷାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵା ଭକ୍ତିତତ୍ପରାଃ । ତେ ସର୍ଵେ ପାପନିର୍ମୁକ୍ତା ଯାଂତି ବ୍ରହ୍ମସନାତନମ୍
ଯେଉଁ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ମହିଳାମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ନେତ୍ରରୋଗା ଵିନଶ୍ଯଂତି ଯଥା ପାପପ୍ରଭାଵଜାଃ । ଆଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯଃ ସର୍ଵେ ନଶ୍ଯଂତେ ହି କୃତେକ୍ଷଣାତ୍
ପାପର ପ୍ରଭାବରୁ ହେଉଥିବା ଆଖିର ରୋଗ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗ ସମସ୍ତ ଦୀପ ବ୍ରତ ଦେଖିଲେ ସହସା ଦୂରିଯାଏ।
ନ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଂ ନ ଶୋକଂ ଚ ନ ମୋହୋ ନ ଚ ଵିଭ୍ରମଃ । ଗୃହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସମାଯାତି ଜନ୍ମଜନ୍ମନି ଵାଡଵ
ଘରେ କେବେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଶୋକ, ମୋହ କିମ୍ବା ଭ୍ରମ ନଥାଏ; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଘରକୁ ପ୍ରତିଜନ୍ମରେ ଆସନ୍ତି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଦେଵଦେଵ ଜଗନ୍ନାଥ ଭକ୍ତାନାମଭଯପ୍ରଦ । ଵ୍ରତଂ ବ୍ରୂହି ମହାଦେଵ କୃପାଂ କୃତ୍ଵା ମମୋପରି
ନାରଦ କହିଲେ— ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଜଗନ୍ନାଥ, ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ଭୟହୀନତା ଦେଇଥିବା, ମୋ ଉପରେ କୃପା କରି, ଏହି ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହ, ହେ ମହାଦେବ।
ଶ୍ରୀମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ସାର୍ଵଭୌମଃ ପୁରା ହ୍ଯାସୀଦ୍ଧରିଶ୍ଚଂଦ୍ରୋ ମହୀପତିଃ । ତସ୍ଯତୁଷ୍ଟୋଽଦଦଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ପୁରୀଂ କାମଦୁଘାଂ ଶୁଭାମ୍
ଶ୍ରୀମହାଦେବ କହିଲେ— ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀର ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏକ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ଓ ଶୁଭ ସହର ଦେଇଥିଲେ।
ସର୍ଵରତ୍ନମଯୀଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ବାଲାର୍କସଦୃଶପ୍ରଭାମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ଥିତୋ ମହୀପାଲୋ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଂ ଵସୁଂଧରାମ୍
ସେହି ସହର ଦେବତାମୟ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ତିଆରି, ନବ ରବି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ସେଠାରେ ରାଜା ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଭୂମିର ଶାସନ କରୁଥିଲେ।
ପାଲଯାମାସ ଧର୍ମେଣ ପିତା ପୁତ୍ରମିଵୌରସମ୍ । ପ୍ରଭୂତଧନଧାନ୍ଯସ୍ତୁ ପୁତ୍ରଦୌହିତ୍ରଵାନ୍ନୃପଃ
ସେ ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ପିତା ନିଜ ପୁଅକୁ ଦେଖେ। ଏହି ରାଜା ପ୍ରଚୁର ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ପୁଅ ଓ ନାତି ଥିଲେ।