ସ୍ଵର୍ଗେ ମର୍ତ୍ଯେ ଚ ପାତାଲେ ତୁଲସୀ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭା ସତାମ୍ । ଚତୁର୍ଵର୍ଗଫଲପ୍ରାପ୍ତିସ୍ତସ୍ଯାଂ ଭକ୍ତିଃ କରୋତି ଵୈ
ସ୍ୱର୍ଗ, ମୃତ୍ୟୁଲୋକ ଓ ପାତାଳରେ ମଧ୍ୟ ତୁଳସୀ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ। ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କଲେ ନିଶ୍ଚୟ ଚାରି ପ୍ରକାର ଫଳ ମିଳେ।
ଯତ୍ରୈକସ୍ତୁଲସୀଵୃକ୍ଷସ୍ତିଷ୍ଠତ୍ଯପି ଚ ସତ୍ତମ । ତତ୍ରୈଵ ତ୍ରିଦଶାଃ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦଯଃ
ଯେଉଁଠି ଏକ ତୁଳସୀ ଗଛ ରହିଛି, ହେ ଉତ୍ତମ, ସେଠି ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିବାସ କରନ୍ତି।
କେଶଵଃ ପତ୍ରମଧ୍ଯେ ଚ ପତ୍ରାଗ୍ରେ ଚ ପ୍ରଜାପତିଃ । ପତ୍ରଵୃଂତେ ଶିଵସ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ତୁଲସ୍ଯାଃ ସର୍ଵଦୈଵ ହି
ତୁଳସୀ ପତ୍ରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ କେଶବ ଅଛନ୍ତି, ପତ୍ରର ଆଗରେ ପ୍ରଜାପତି ବସିଛନ୍ତି ଏବଂ ପତ୍ରର ତଳଭାଗରେ ସଦା ଶିବ ଅଛନ୍ତି ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସରସ୍ଵତୀ ଚୈଵ ଗାଯତ୍ରୀ ଚଂଡିକା ତଥା । ସର୍ଵାଶ୍ଚାନ୍ଯା ଦେଵପତ୍ନ୍ଯସ୍ତତ୍ପତ୍ରେଷୁ ଵଂସତି ଚ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଗାୟତ୍ରୀ, ଚଣ୍ଡିକା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ତୁଳସୀ ପତ୍ରରେ ବାସ କରନ୍ତି ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଽଗ୍ନି ଶମନଶ୍ଚୈଵ ନୈରୃତିର୍ଵରୁଣସ୍ତଥା । ପଵନଶ୍ଚ କୁବରେଶ୍ଚ ତଚ୍ଛାଖାଯାଂ ଵସଂତ୍ଯମୀ
ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ନୈୃତ, ବରୁଣ, ବାୟୁ ଏବଂ କୁବେର ତୁଳସୀ ଶାଖାରେ ବସିଥାନ୍ତି ।
ଆଦିତ୍ଯାଦି ଗ୍ରହାଃ ସର୍ଵେ ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଶ୍ଚ ସର୍ଵଦା । ଵସଵୋ ମୁନଯଶ୍ଚୈଵ ତଥା ଦେଵର୍ଷଯୋଽଖିଲାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ବସୁ, ଋଷିମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବ ଋଷିମାନେ ସେଠି ସଦା ବାସ କରନ୍ତି ।
କୋଟିବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମଧ୍ଯେଷୁ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଭୂତଲେ । ତୁଲସୀଦଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତାନ୍ଯେଵ ନିଵସଂତି ଵୈ
ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଭୂମିରେ ଅଛି, ସେଗୁଡିକ ତୁଳସୀ ପତ୍ରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେଠି ବସିଥାନ୍ତି ।
ତୁଲସୀଂ ସେଵତେ ଯସ୍ତୁ ଭକ୍ତିଭାଵସମନ୍ଵିତଃ । ସେଵିତାସ୍ତେନ ତୀର୍ଥାଶ୍ଚ ଦେଵା ବ୍ରହ୍ମାଦଯସ୍ତଥା
ଯେ କେହି ଭକ୍ତିଭାବରେ ତୁଳସୀ ସେବନ କରେ, ସେ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ତୀର୍ଥମାନେ ସେବିତ ହୁଅନ୍ତି ।
ଛିନ୍ଦଂତି ତୃଣଜାଲାନି ତୁଲସୀମୂଲଜାନି ଯେ । ତଦ୍ଦେହସ୍ଥାଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ କ୍ଷିଣତ୍ତି ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଧରିଃ
ଯେମାନେ ତୁଳସୀ ମୂଳରେ ତୃଣ କାଟନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦେହରେ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପକୁ ହରି ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି ।
ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଲେ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗଂଧୈଃ ଶୀତଲୈର୍ଜଲୈଃ । ତୁଲସୀସେଚନଂ କୃତ୍ଵା ନରୋ ନିର୍ଵାଣମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ଯେ କେହି ତୁଳସୀକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଏବଂ ଢଣ୍ଡା ପାଣିରେ ସିଞ୍ଚନ କରେ, ସେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ ।
ଚନ୍ଦ୍ରାତପଂ ଵା ଛତ୍ରଂ ଵା ତସ୍ଯୈ ଯସ୍ତୁ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଵିଶେଷତୋ ନିଦାଘେଷୁ ସ ମୁକ୍ତଃ ସର୍ଵପାତକୈଃ
ଯେ କେହି ତୁଳସୀକୁ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ବା ଛାୟା ଦେଇଥାଏ, ବିଶେଷକରି ତାପରୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ।
ଵୈଶାଖେଽକ୍ଷତଧାରାଭିରଦ୍ଭିର୍ଯସ୍ତୁଲସୀଂ ଜନଃ । ସିଂଚଯେତ୍ସୋଽଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ନିତ୍ଯଶଃ
ବୈଶାଖ ମାସରେ ଯେ କେହି ତୁଳସୀକୁ ଅବିରତ ପାଣିରେ ସିଞ୍ଚନ କରେ, ସେ ସଦା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ।
ପ୍ରସୃତୋଦକମାତ୍ରେଣ ତୁଲସୀଂ ଯସ୍ଯ ସେଚଯେତ୍ । ସୋଽପି ସ୍ଵର୍ଗମଵାପ୍ନୋତି ସର୍ଵପାପଵିଵର୍ଜିତଃ
ଯେ କେହି ଅଳ୍ପ ପାଣିରେ ମଧ୍ୟ ତୁଳସୀକୁ ସିଞ୍ଚନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ।
କଦାଚିତ୍ତୁଲସୀଂ ଦୁଗ୍ଧୈଃ ସେଚଯେଦ୍ଯୋ ନରୋତ୍ତମଃ । ତସ୍ଯ ଵେଶ୍ମନି ଵିପ୍ରର୍ଷେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଭଵତି ନିଶ୍ଚଲା
ଯଦି କେବେ ଉତ୍ତମ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଧରେ ତୁଳସୀକୁ ସିଞ୍ଚନ କରେ, ତାଙ୍କ ଘରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ଥିର ହୋଇ ରହନ୍ତି ।
ଗୋମଯୈସ୍ତୁଲସୀମୂଲଂ ଯଃ କୁର୍ଯାଦୁପଲେପନମ୍ । ସଂମାର୍ଜନଂ ଚ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଶୃଣୁ
ଯେ କେହି ତୁଳସୀ ମୂଳକୁ ଗୋମୟରେ ଲେପନ କରେ ଏବଂ ସଫା କରେ, ସେ କେତେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ ତାହା ଶୁଣ ।
ରଜାଂସି ତତ୍ର ଯାଵଂତି ଦୂରୀଭୂତାନି ଜୈମିନେ । ତାଵତ୍କଲ୍ପସହସ୍ରାଣି ମୋଦତେ ଵିଷ୍ଣୁନା ସହ
ଯେଉଁଠାରେ ଯେତେ ଧୁଳି ଦୂର କରାଯାଏ, ସେତେ କଳ୍ପସହସ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ ।
ପ୍ରଦୀପଂ ଯସ୍ତୁ ସଂଧ୍ଯାଯାଂ ସ୍ଥାପଯେତ୍ତୁଲସୀତଲେ । ସ ଯାତି ମଂଦିରଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ କୁଲକୋଟିସମନ୍ଵିତଃ
ଯେ କେହି ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ତୁଳସୀ ତଳେ ଦୀପ ରଖେ, ସେ ଅନେକ ପିଢି ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାଏ ।
ଗୋଭ୍ଯଃ ଶ୍ଵଭ୍ଯଃ ଖରେଭ୍ଯଶ୍ଚ ମନୁଷ୍ଯେଭ୍ଯଶ୍ଚ ରକ୍ଷତି । ଶିଶୁଭ୍ଯସ୍ତୁଲସୀଂ ଯସ୍ତୁ ତଂ ରକ୍ଷେତ୍କେଶଵଃ ସଦା
ଯେ କେହି ଗାଈ, କୁକୁର, ଗଧା, ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ତୁଳସୀରୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ କେଶବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଦା ରକ୍ଷିତ ହୁଏ ।
ତୁଲସ୍ଯାରୋପଣଂ ଯସ୍ତୁ ଭକ୍ତିତଃ କୁରୁତେ ନରଃ । ସ ମୃତଃ ପରମଂ ମୋକ୍ଷଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଯେ କେହି ଭକ୍ତିଭାବରେ ତୁଳସୀ ରୋପଣ କରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପରମ ମୋକ୍ଷ ପାଏ ।
ପ୍ରଭାତେ ତୁଲସୀଂ ପଶ୍ଯେଦ୍ଭକ୍ତିମାନ୍ଯୋ ନରୋତ୍ତମଃ । ସ ଵିଷ୍ଣୁଦର୍ଶନସ୍ଯୈଵ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଚାକ୍ଷଯମ୍
ଯେ କେହି ଭକ୍ତିସହିତ ପ୍ରଭାତରେ ତୁଳସୀକୁ ଦେଖେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦର୍ଶନର ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ପାଏ ।
ତୁଲସୀଂ ପ୍ରଣମେଦ୍ଯସ୍ତୁ ନରୋ ଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତଃ । ଆଯୁର୍ବଲଂ ଯଶୋଵିତ୍ତଂ ସଂତତିସ୍ତସ୍ଯ ଵର୍ଦ୍ଧତେ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଭକ୍ତିଭାବରେ ତୁଳସୀକୁ ନମସ୍କାର କରେ, ସେଠି ତାଙ୍କର ଆୟୁ, ଶକ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତି, ଧନ ଓ ସନ୍ତାନ ସବୁ ବଢ଼ିଯାଏ।
ତୁଲସୀସ୍ମରଣେନୈଵ ସର୍ଵପାପଂ ଵିନଶ୍ଯତି । ତୁଲସୀସ୍ପର୍ଶନେନୈଵ ନଶ୍ଯଂତି ଵ୍ଯାଧଯୋ ନୃଣାମ୍
କେବଳ ତୁଳସୀକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଵନ୍ତ ହୁଏ; ତୁଳସୀକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ମଣିଷଙ୍କର ରୋଗ ଦୂରିଯାଏ।
ଯୋଽଶ୍ନାତି ତୁଲସୀପତ୍ରଂ ସର୍ଵପାପହରଂ ଶୁଭମ୍ । ତଚ୍ଛରୀରାଂତରସ୍ଥାଯି ପାପଂ ନଶ୍ଯତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ଶୁଭ ଓ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରୁଥିବା ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଖାଏ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଭିତରେ ଥିବା ପାପ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ତୁଲସୀକାଷ୍ଠସଂଭୂତାଂ ମାଲାଂ ଵହତି ଯୋ ନରଃ । ତଦ୍ଦେହେ ପାତକଂ ନାସ୍ତି ସତ୍ଯମେତନ୍ମଯୋଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥାଏ, ତାଙ୍କ ଦେହରେ କୌଣସି ପାପ ରହେ ନାହିଁ; ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ଏହି କଥା କହୁଛି।
ତୁଲସୀପତ୍ରଗଲିତଂ ଯସ୍ତୋଯଂ ଶିରସା ଵହେତ୍ । ଗଂଗାଯାଃ ସ୍ନାନଜଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଡୁବାଇଥିବା ପାଣି ମୁଣ୍ଡରେ ଧରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଦୂର୍ଵାଭିରକ୍ଷତୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ନୈଵେଦ୍ଯୈସ୍ତୁଲସୀଂ ଶୁଭାମ୍ । ସମାରାଧ୍ଯ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିଷ୍ଣୁପୂଜା ଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଦୂର୍ବା, ଅଖଣ୍ଡ ଫୁଲ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିସହିତ ଶୁଭ ତୁଳସୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁପୂଜାର ଫଳ ପାଏ।
ଯେନାର୍ଚିତା ଭଗଵତୀ ତୁଲସୀ କଦାଚିନ୍ନୈଵେଦ୍ଯ ପୁଷ୍ପଵରଧୂପଘୃତପ୍ରଦୀପୈଃ । ଧର୍ମାର୍ଥକାମପରମାମୃତଦାଯି ଵିପ୍ରାଃ କିଂ ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଚରଣାପଚିତିପ୍ରଯୋଗୈଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁଠି ମଣିଷ କେବେ ତୁଳସୀଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଘିଅ ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ଅମୃତ ଦେଇଥାଏ, ସେମାନେ ଆଉ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ପୂଜା ଦ୍ୱାରା କିଛି ଆବଶ୍ୟକତା ରଖନ୍ତି ନାହିଁ।
ସ୍ଥାନେଷୁ ଦୋଷରହିତେଷୁ ସୁରୌଘସେଵ୍ଯାମାରୋପଯଂତି ତୁଲସୀଂ ହରିତୁଷ୍ଟିକର୍ତ୍ରୀମ୍ । ତୁଷ୍ଟୋ ହରିସ୍ତ୍ରିଜଗତାମଧିପୋଽମୁରାରିସ୍ତେଭ୍ଯୋ ଦଦାତି ପରମଂ ପଦମାଶୁ ଵିପ୍ର
ଯେଉଁଠି ତୁଳସୀକୁ ଦୋଷରହିତ ସ୍ଥାନରେ ରୋପାଯାଏ ଓ ଦେବତାମାନେ ସେଠି ସେବା କରନ୍ତି, ହରି, ତିନି ଜଗତର ନାଥ ଓ ମୁରାସୁଦନ, ସେମାନେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ପରମ ପଦ ଦେଇଥାନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଯଜ୍ଞଂ ଵ୍ରତଂ ଚ ପିତୃପୂଜନମଚ୍ଯୁତାର୍ଚ୍ଚାଂ ଦାନଂ ଯଦନ୍ଯଦପି କର୍ମଶୁଭଂ ମନୁଷ୍ଯାଃ । କୁର୍ଵଂତି ଦୋଷରହିତେ ତୁଲସୀତଲେ ଚ ତାନ୍ଯକ୍ଷଯାଣି ସକଲାନି ଭଵଂତି ନୂନମ୍
ମଣିଷମାନେ ଯେଉଁଠି ତୁଳସୀ ଭୂମିରେ ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ, ପିତୃପୂଜା, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପୂଜା, ଦାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେସବୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଯଦ୍ଧର୍ମକର୍ମକୁରୁତେ ମନୁଜଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ନାରାଯଣପ୍ରିଯତମାଂ ତୁଲସୀଂ ଵିନା ଚ । ତତ୍ସର୍ଵମେଵ ଵିଫଲଂ ଭଵତି ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ର ପଦ୍ମେକ୍ଷଣୋଽପି ନ ହି ତୁଷ୍ଯତି ଦେଵଦେଵଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜେଶ୍ୱର, ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ମଣିଷ ତୁଳସୀ, ଯିଏ ନାରାୟଣଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯେଉଁ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେସବୁ କାମ ଫଳହୀନ ହୁଏ; ଦେବଦେବ, ପଦ୍ମନୟନ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।