ମଂତ୍ରେଣାନେନ ଦେଵର୍ଷେ ଅସମୀରେଷୁ ଧାମସୁ । କାମୋ ଭୂତସ୍ଯ ଭଵ୍ଯସ୍ଯ ସମ୍ରାଡେକୋ ଵିରାଜତେ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ଯେଉଁଠି ପବନ ଚଳେ ନାହିଁ, ସେଠି ଗତ ଓ ଆଗାମୀ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ଉଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
ଦୀପଃ ସଂଵତ୍ସରଂ ଯାଵତ୍ମଯାଯଂ ପରିକଲ୍ପିତଃ । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମଵିଚ୍ଛିନ୍ନଂ ପ୍ରୀଯତାଂ ମମ କେଶଵ
ଏହି ଦୀପଟି ଯେଉଁଟି ମୁଁ ଏକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛି, ଏହା ଅବିରତ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଭଳି ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁ, ହେ କେଶବ।
ତତୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯୋ ଭୂତ୍ଵା ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞାନପରାଯଣଃ । ନାଲପେତ୍ପତିତାନ୍ପାପାଂସ୍ତଥା ପାଖଣ୍ଡିନୋ ନରାନ୍
ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖି, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଗର୍ହିତ ପାପୀ ଓ ଧର୍ମବିରୋଧୀ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ କଥା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ ଗୀତଂ ନୃତ୍ଯଵାଦ୍ଯାଦିକୈସ୍ତଥା । ପୁଣ୍ଯପାଠୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଧର୍ମାଖ୍ଯାନୈରୁପୋଷଣୈଃ
ରାତିରେ ଜାଗି ରହିବା, ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ବାଦ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ପାଠ, ଧର୍ମ କଥା ଓ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ରାତି କାଟିବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତସମଯେ କୃତପୂର୍ଵାହ୍ଣିକ କ୍ରିଯଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରପୂଜଯେତ୍
ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ପୂର୍ବାହ୍ନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଓ ଯେତେକି ସମ୍ଭବ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵଯଂ ଚ ପାରଣଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ । ଏଵଂ ସଂଵତ୍ସରଂ ଯାଵଦହୋରାତ୍ରଂ ଦୃଢଵ୍ରତଃ
ନିଜେ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରି, ଶିର ନମାଇ ବିଦାୟ ନେବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଦୃଢ ନିଶ୍ଚୟରେ ଏକ ବର୍ଷ ଦିନ ଓ ରାତି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦୀପଂ ପଲସୁଵର୍ଣେନ ତଦର୍ଦ୍ଧାର୍ଦ୍ଧେନ ଵା ପୁନଃ । ଵର୍ତିସ୍ତୁ ରାଜତୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦ୍ଵିପଲାର୍ଦ୍ଧାର୍ଦ୍ଧିକାପି ଵା
ଦୀପଟି ସୁନାର ଏକ ପଳା ଓଜନର, କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧା ଓ କ୍ୱାର୍ଟର ହେବା ଉଚିତ। ବାତି ରୂପାର ଦୁଇ ପଳା ଅର୍ଧା କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧା ଓ କ୍ୱାର୍ଟର ହେବା ଉଚିତ।
ଘୃତପୂର୍ଣଂ ତଥା କୁଂଭଂ ତାମ୍ରପାତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣୋ ଦେଵୋ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ହିରଣ୍ମଯଃ
ଘିଅ ଭରା କୁଁଭ ଏବଂ ତାମ୍ବା ପାତ୍ର ସହିତ ରଖିବା ଉଚିତ। ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଯେତେକି ସମ୍ଭବ, ସୁନାରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
କାର୍ଯୋ ଭକ୍ତିମତା ପୁଂସା ମୁକ୍ତିଦ୍ଵାରମଭୀପ୍ସତା । ତତୋ ନିମଂତ୍ରଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମଣାନ୍ସାଧୁସତ୍ତମାନ୍
ଯିଏ ମୁକ୍ତିର ଦ୍ୱାର ଆଶା କରେ, ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଦ୍ଵାଦଶୋତ୍ତମପକ୍ଷେ ତୁ ଵିପ୍ରାନ୍ଷଣ୍ମଧ୍ଯମେ ତଥା । ଅନ୍ଯଥା କାରଯେତ୍ତ୍ରୀନ୍ଵା ଏକଂ କର୍ମକରଂ ଦ୍ଵିଜମ୍
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ବାରଟି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମଧ୍ୟପକ୍ଷରେ ଛଅଜଣ, ନାହିଁ ହେଲେ ତିନିଜଣ କିମ୍ବା ଏକ ଦ୍ୱିଜକୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ସପତ୍ନୀକଂ ଦ୍ଵିଜଂ ଶାଂତଂ କ୍ରିଯାଵଂତଂ ଵିଶେଷତଃ । ଇତିହାସପୁରାଣଜ୍ଞଂ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ମୃଦୁମେଵ ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶାନ୍ତ, ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ, କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷ, ବିଶେଷ କରି ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବର ହେବା ଉଚିତ।
ପିତୃଭକ୍ତଂ ଗୁରୁପରଂ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣପୂଜକମ୍ । ପାଦାର୍ଘଦାନଵିଧିନା ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରଭୂଷଣୈଃ
ପିତୃଭକ୍ତ, ଗୁରୁପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାଶୀଳ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୂଜାରୀ, ଏବଂ ପାଦଧୋଆ ପାଣି, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ।
ସଂପୂଜ୍ଯ ପତ୍ନ୍ଯା ସହିତମେକଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣଂ ଦେଵଂ ଦୀପଵର୍ତିଯୁତଂ ତଥା
ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ, ପୂର୍ବର ଭଳି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ଦେବତା, ଦୀପ ଓ ବାତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତାମ୍ରପାତ୍ରୋପରିସ୍ଥାପ୍ଯ ଘୃତକୁଂଭେନ ସଂଯୁତମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ତତୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ଵା ନାରାଯଣଂ ପରମ୍ । ମଂତ୍ରେଣାନେନ ଦେଵର୍ଷେ ତମହଂ କଥଯାମି ତେ
ତାମ୍ବା ପାତ୍ରକୁ ଉପରେ ରଖି, ଘିଅ ଭରା କୁଁଭ ସହିତ, ତାପରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ହେ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
ଅଵିଦ୍ଯା ତମସା ଵ୍ଯାପ୍ତେ ସଂସାରେ ପାପନାଶନଃ । ଜ୍ଞାନପ୍ରଦୋ ମୋକ୍ଷଦଶ୍ଚ ତସ୍ମାଦ୍ଦତ୍ତୋ ମଯାନଘ
ଏହି ସଂସାରରେ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅନ୍ଧକାର ଭରିଛି, ଏଠାରେ ଦୀପ ପାପକୁ ନଶ୍ଵ କରେ, ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ମୁକ୍ତି ଦିଏ; ଏହିକାରଣରୁ, ହେ ନିର୍ମଳ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଦେଇଛି।
ଇତି ଦୀପମଂତ୍ରଃ । ଦକ୍ଷିଣାଂ ଚ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଯ ଭକ୍ତିତଃ । ଭୋଜଯେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଘୃତପାଯସମୋଦକୈଃ
ଏହିଭଳି ଦୀପମନ୍ତ୍ର। ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ, ତାପରେ ଘିଅ, ପାୟସ ଓ ମିଠା ପାନୀୟ ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଏବା ଉଚିତ।
ଵସ୍ତ୍ରୈରାଚ୍ଛାଦଯେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ସପତ୍ନୀକଂ ତଥା ଦ୍ଵିଜମ୍ । ଶଯ୍ଯାଂ ସୋପସ୍କରାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧେନୁଂ ଚୈଵ ସଵତ୍ସକାମ୍
ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଶାଢ଼ି ଦେଇ ଢାକିବା, ସଜିଥିବା ଶଯ୍ୟା ଦେବା, ଏବଂ ଛୁଆ ସହିତ ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ।
ତେଭ୍ଯସ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିତ୍ତାନୁସାରତଃ । ସୁହୃତ୍ସ୍ଵଜନବଂଧୂଶ୍ଚ ଭୋଜଯେତ୍ପୂଜଯେତ୍ତଥା
ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଅର୍ଥାନୁସାରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ, ଏହାପରେ ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ପରିବାରକୁ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଏବା ଓ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ମହୋତ୍ସଵଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଦୀପଵ୍ରତ ସମାପନେ । ତତୋ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରଣିପତ୍ଯ କ୍ଷମାପଯେତ୍
ଏଭଳି ଦୀପବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ପ୍ରଣାମ କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଖ୍ଷମା ଚାହିଁବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ କୃତେ ତୁ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତଥା ସାଂକ୍ରାଂତିକୈଶ୍ଚ ଯତ୍ । ସଂଵତ୍ସରାଖ୍ଯ ଦୀପସ୍ଯ ତତ୍ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ନରୈଃ
ଏଭଳି କରିଲେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି ସମୟରେ ଦୀପ ଦେଇ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେହି ସମସ୍ତ ଫଳ ବାର୍ଷିକ ଦୀପବ୍ରତ କରିଲେ ଲୋକମାନେ ପାଆନ୍ତି।
ମାସଵ୍ରତୈଶ୍ଚ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ନରୈଃ । ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯ ଦୀପସ୍ଯ ଵ୍ରତେନ ଚରିତେନ ଚ
ମାସିକ ବ୍ରତରେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ବାର୍ଷିକ ଦୀପବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲୋକମାନେ ପାଆନ୍ତି।
ଦାନଵ୍ରତୈର୍ଯଥାସଂଖ୍ଯୈର୍ଯଶ୍ଚ ଯୋଗଵ୍ରତୈସ୍ତଥା । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଦୀପେ ସାଂଵତ୍ସରେ କୃତେ
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦାନବ୍ରତ ଓ ଯୋଗବ୍ରତରେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, ବାର୍ଷିକ ଦୀପବ୍ରତ କଲେ ସେହି ସମସ୍ତ ଫଳ ମିଳେ।
ଗୋଭୂହିରଣ୍ଯଦାନାନି ଗୃହାଦୀନାଂ ଵିଶେଷତଃ । ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ଵିଦ୍ଵାନ୍ତତ୍ଫଲଂ ଦୀପଦୋ ଭଵେତ୍
ଗାଈ, ଜମି, ସୁନା ଓ ବିଶେଷ କରି ଘର ଦାନ କଲେ ଯେତେ ଫଳ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ପାଆନ୍ତି, ଦୀପ ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସେହି ଫଳ ପାଏ।
ଦୀପଦଃ କାଂତିମାପ୍ନୋତି ଦୀପଦୋ ଧନମକ୍ଷଯମ୍ । ଦୀପଦୋ ଜ୍ଞାନମାପ୍ନୋତି ଦୀପଦଃ ପରମଂ ସୁଖମ୍
ଦୀପ ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଅକ୍ଷୟ ଧନ, ଜ୍ଞାନ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ପାଏ।
ଦୀପଦାନାଚ୍ଚ ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯାମତ୍ଯଂତନିର୍ମଲାମ୍ । ଆରୋଗ୍ଯଂ ପରମାମୃଦ୍ଧିଂ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଦୀପ ଦାନ କଲେ ଭାଗ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅସୀମ ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଦୀପଦଃ ସୁଭଗାଂ ଭାର୍ଯାଂ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତାମ୍ । ପୁତ୍ରାନ୍ପୌତ୍ରାନ୍ପ୍ରପୌତ୍ରାଂଶ୍ଚ ସଂତତିଂ ଚାକ୍ଷଯା ଲଭେତ୍
ଦୀପ ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଭାଗ୍ୟଶାଳି ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ, ନାତି, ପ୍ରପୌତ୍ର ଓ ଅକ୍ଷୟ ସଂତାନ ପାଏ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପରମଂ ଜ୍ଞାନଂ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ରାଜ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଵୈଶ୍ଯୋ ଧନପଶୂନ୍ସର୍ଵାଞ୍ଛୂଦ୍ରଃ ସୁଖମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜ୍ୟ, ବୈଶ୍ୟ ସମସ୍ତ ଧନ ଓ ପଶୁ, ଶୂଦ୍ର ସୁଖ ପାଏ।
କୁମାରୀ ଚାପି ଭର୍ତାରଂ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତମ୍ । ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପରମାଯୁଶ୍ଚ ପୁତ୍ରାନ୍ପୌତ୍ରାଂଶ୍ଚ ପୁଷ୍କଲାନ୍ 6.30.
ଏକ କୁମାରୀ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ସ୍ୱାମୀ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ବହୁ ପୁଅ ଓ ନାତି ପାଏ।
ଵୈଧଵ୍ଯଂ ନୈଵ ଯୁଵତୀ କଦାଚିଦପି ପଶ୍ଯତି । ନ ଵିଯୋଗମଵାପ୍ନୋତି ଦୀପଦାନପ୍ରଭାଵତଃ
ଯୁବତୀ କେବେ ମଧ୍ୟ ବିଧବା ହୁଏନାହିଁ, ବିୟୋଗ ମଧ୍ୟ ଦେଖେନାହିଁ; ଦୀପ ଦାନର ଶକ୍ତିରୁ ଏହା ହୁଏ।
ନାଧଯୋ ଵ୍ଯାଧଯଶ୍ଚୈଵ ଜାଯଂତେ ଦୀପଦାନତଃ । ଭଯାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ଭୀତୋ ବଦ୍ଧୋ ମୁଚ୍ଯେତ ବଂଧନାତ୍
ଦୀପ ଦାନ କଲେ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ରୋଗ ହୁଏନାହିଁ; ଭୟଭୀତ ମାନେ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି, ବାନ୍ଧିଥିବା ମାନେ ବନ୍ଧନରୁ ଛୁଟିଯାନ୍ତି।