ନମୋ ଵାରାହଦେଵାଯ ନରସିଂହାଯ ଵୈ ନମଃ । ନମୋଽସ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧଦେଵାଯ କଲ୍କିନେ ଚ ନମୋନମଃ
ବରାହଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ନରସିଂହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ବୁଦ୍ଧଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, କଳ୍କିଙ୍କୁ ପୁନି ପୁନି ନମସ୍କାର।
ନମୋଽସ୍ତୁ ରାମଦେଵାଯ ଵିଷ୍ଣୁଦେଵାଯ ତେ ନମଃ । ନମଃ ସର୍ଵାତ୍ମନେ ତୁଭ୍ଯଂ ଶି ରଇତ୍ଯଭିପୂଜଯେତ୍ । କେଶଵାଦୀନି ନାମାନି ତୈର୍ଵା ସଂପୂଜଯେଦ୍ଧରିମ୍
ରାମଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ବିଷ୍ଣୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କେଶବ ଓ ଅନ୍ୟ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଏଭଳି ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା।
ଵନସ୍ପତିରସୋ ଦିଵ୍ଯଃ ସୁରଭିର୍ଗଂଧଵାଞ୍ଛୁଚିଃ । ଧୂପୋଽଯଂ ଦେଵଦେଵେଶ ନମସ୍ତେ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍
ଏହି ଧୂପ ଦିବ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧିତ, ପବିତ୍ର ଓ ଗଛର ସାର ରୁ ତିଆରି; ହେ ଦେବଦେବ, ଏହି ଧୂପ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।
ଧୂପମଂତ୍ରଃ । ଦୀପସ୍ତମୋ ନାଶଯତି ଦୀପଃ କାଂତିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ତସ୍ମାଦ୍ଦୀପପ୍ରଦାନେନ ପ୍ରୀଯତାଂ ମେ ଜନାର୍ଦନଃ
ଧୂପ ମନ୍ତ୍ର: ଦୀପ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରେ, ଦୀପ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦିଏ; ତେଣୁ ଦୀପ ଦାନ କରି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।
ଦୀପମଂତ୍ରଃ । ନୈଵେଦ୍ଯମିଦମନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଦେଵଦେଵ ଜଗତ୍ପତେ । ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସହ ଗୃହାଣ ତ୍ଵଂ ପରମାମୃତମୁତ୍ତମମ୍
ଦୀପ ମନ୍ତ୍ର: ଏହି ଭୋଗ ଅନ୍ନ ଓ ଖାଦ୍ୟ, ହେ ଦେବଦେବ, ଜଗତ୍ପତି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଏହା ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତ।
ନୈଵେଦ୍ଯମଂତ୍ରଃ । ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ତତୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଏଵଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଫଲେନ ଚୈଵ ହସ୍ତେନ ଶଂଖେନାଦାଯ ଚୋଦକମ୍
ନୈବେଦ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର: ପରେ ଭକ୍ତିସହିତ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା; ହାତରେ ଫଳ ଏବଂ ଶଂଖରେ ଜଳ ନେଇ ଅର୍ପଣ କରିବା।
ଜନ୍ମାଂତରସହସ୍ରେଣ ଯନ୍ମଯା ପାତକଂ କୃତମ୍ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ନାଶମାଯାତୁ ପ୍ରସାଦାତ୍ତଵ କେଶଵ
ହେ କେଶବ, ତୁମର କୃପାରେ ମୋର ଏହି ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମରେ ଯେତେ ଅପରାଧ ହୋଇଛି, ସେ ସବୁ ନଶ୍ଟ ହେଉ।
ଇତି ଅର୍ଘମଂତ୍ରଃ । ତତଃ କୁଂଭଂ ନଵଂ ଶୁଭ୍ରଂ ଘୃତପୂର୍ଣଂ ସମାନଯେତ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣସ୍ଯାଗ୍ରେ ତୈଲପୂର୍ଣମଥାପି ଵା
ଏହି ହେଉଛି ଅର୍ଘ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର। ତାପରେ, ଏକ ନୂଆ, ସ୍ୱଚ୍ଛ କୁଁଭ ଘିଅ କିମ୍ବା ତେଲରେ ଭରି, ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କ ସମ୍ନାରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ଯୋପରି ନ୍ଯସେତ୍ପାତ୍ରଂ ତାମ୍ରଂ ମୃନ୍ମଯମେଵ ଚ । ନଵତଂତୁସମାଂ ଵର୍ତିଂ ତସ୍ମିନ୍ପାତ୍ରେ ତୁ ନିର୍ଵପେତ୍
ସେଇ କୁଁଭ ଉପରେ ଏକ ତାମ୍ବା କିମ୍ବା ମାଟିର ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହି ପାତ୍ର ଭିତରେ ନଉଟି ସୂତାର ବାତି ରଖିବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରବୋଧଯେଦ୍ଦୀପଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ କୁଂଭଂ ସୁନିଶ୍ଚଲମ୍ । ପୁଷ୍ପଗଂଧାଦିଭିଃ ପୂଜ୍ଯ ତତଃ ସଂକଲ୍ପଯେଚ୍ଛୁଚିଃ
ତାପରେ, ଦୀପକୁ ଜାଳାଇ ଏବଂ କୁଁଭକୁ ଭଲଭାବେ ରଖି, ଫୁଲ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ନିଜ ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ।
ମଂତ୍ରେଣାନେନ ଦେଵର୍ଷେ ଅସମୀରେଷୁ ଧାମସୁ । କାମୋ ଭୂତସ୍ଯ ଭଵ୍ଯସ୍ଯ ସମ୍ରାଡେକୋ ଵିରାଜତେ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ଯେଉଁଠି ପବନ ଚଳେ ନାହିଁ, ସେଠି ଗତ ଓ ଆଗାମୀ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ଉଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
ଦୀପଃ ସଂଵତ୍ସରଂ ଯାଵତ୍ମଯାଯଂ ପରିକଲ୍ପିତଃ । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମଵିଚ୍ଛିନ୍ନଂ ପ୍ରୀଯତାଂ ମମ କେଶଵ
ଏହି ଦୀପଟି ଯେଉଁଟି ମୁଁ ଏକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛି, ଏହା ଅବିରତ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଭଳି ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁ, ହେ କେଶବ।
ତତୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯୋ ଭୂତ୍ଵା ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞାନପରାଯଣଃ । ନାଲପେତ୍ପତିତାନ୍ପାପାଂସ୍ତଥା ପାଖଣ୍ଡିନୋ ନରାନ୍
ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖି, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଗର୍ହିତ ପାପୀ ଓ ଧର୍ମବିରୋଧୀ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ କଥା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ ଗୀତଂ ନୃତ୍ଯଵାଦ୍ଯାଦିକୈସ୍ତଥା । ପୁଣ୍ଯପାଠୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଧର୍ମାଖ୍ଯାନୈରୁପୋଷଣୈଃ
ରାତିରେ ଜାଗି ରହିବା, ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ବାଦ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ପାଠ, ଧର୍ମ କଥା ଓ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ରାତି କାଟିବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତସମଯେ କୃତପୂର୍ଵାହ୍ଣିକ କ୍ରିଯଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରପୂଜଯେତ୍
ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ପୂର୍ବାହ୍ନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଓ ଯେତେକି ସମ୍ଭବ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵଯଂ ଚ ପାରଣଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ । ଏଵଂ ସଂଵତ୍ସରଂ ଯାଵଦହୋରାତ୍ରଂ ଦୃଢଵ୍ରତଃ
ନିଜେ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରି, ଶିର ନମାଇ ବିଦାୟ ନେବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଦୃଢ ନିଶ୍ଚୟରେ ଏକ ବର୍ଷ ଦିନ ଓ ରାତି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦୀପଂ ପଲସୁଵର୍ଣେନ ତଦର୍ଦ୍ଧାର୍ଦ୍ଧେନ ଵା ପୁନଃ । ଵର୍ତିସ୍ତୁ ରାଜତୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦ୍ଵିପଲାର୍ଦ୍ଧାର୍ଦ୍ଧିକାପି ଵା
ଦୀପଟି ସୁନାର ଏକ ପଳା ଓଜନର, କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧା ଓ କ୍ୱାର୍ଟର ହେବା ଉଚିତ। ବାତି ରୂପାର ଦୁଇ ପଳା ଅର୍ଧା କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧା ଓ କ୍ୱାର୍ଟର ହେବା ଉଚିତ।
ଘୃତପୂର୍ଣଂ ତଥା କୁଂଭଂ ତାମ୍ରପାତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣୋ ଦେଵୋ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ହିରଣ୍ମଯଃ
ଘିଅ ଭରା କୁଁଭ ଏବଂ ତାମ୍ବା ପାତ୍ର ସହିତ ରଖିବା ଉଚିତ। ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଯେତେକି ସମ୍ଭବ, ସୁନାରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
କାର୍ଯୋ ଭକ୍ତିମତା ପୁଂସା ମୁକ୍ତିଦ୍ଵାରମଭୀପ୍ସତା । ତତୋ ନିମଂତ୍ରଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମଣାନ୍ସାଧୁସତ୍ତମାନ୍
ଯିଏ ମୁକ୍ତିର ଦ୍ୱାର ଆଶା କରେ, ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଦ୍ଵାଦଶୋତ୍ତମପକ୍ଷେ ତୁ ଵିପ୍ରାନ୍ଷଣ୍ମଧ୍ଯମେ ତଥା । ଅନ୍ଯଥା କାରଯେତ୍ତ୍ରୀନ୍ଵା ଏକଂ କର୍ମକରଂ ଦ୍ଵିଜମ୍
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ବାରଟି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମଧ୍ୟପକ୍ଷରେ ଛଅଜଣ, ନାହିଁ ହେଲେ ତିନିଜଣ କିମ୍ବା ଏକ ଦ୍ୱିଜକୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ସପତ୍ନୀକଂ ଦ୍ଵିଜଂ ଶାଂତଂ କ୍ରିଯାଵଂତଂ ଵିଶେଷତଃ । ଇତିହାସପୁରାଣଜ୍ଞଂ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ମୃଦୁମେଵ ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶାନ୍ତ, ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ, କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷ, ବିଶେଷ କରି ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବର ହେବା ଉଚିତ।
ପିତୃଭକ୍ତଂ ଗୁରୁପରଂ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣପୂଜକମ୍ । ପାଦାର୍ଘଦାନଵିଧିନା ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରଭୂଷଣୈଃ
ପିତୃଭକ୍ତ, ଗୁରୁପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାଶୀଳ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୂଜାରୀ, ଏବଂ ପାଦଧୋଆ ପାଣି, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ।
ସଂପୂଜ୍ଯ ପତ୍ନ୍ଯା ସହିତମେକଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣଂ ଦେଵଂ ଦୀପଵର୍ତିଯୁତଂ ତଥା
ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ, ପୂର୍ବର ଭଳି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ଦେବତା, ଦୀପ ଓ ବାତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତାମ୍ରପାତ୍ରୋପରିସ୍ଥାପ୍ଯ ଘୃତକୁଂଭେନ ସଂଯୁତମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ତତୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ଵା ନାରାଯଣଂ ପରମ୍ । ମଂତ୍ରେଣାନେନ ଦେଵର୍ଷେ ତମହଂ କଥଯାମି ତେ
ତାମ୍ବା ପାତ୍ରକୁ ଉପରେ ରଖି, ଘିଅ ଭରା କୁଁଭ ସହିତ, ତାପରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ହେ ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
ଅଵିଦ୍ଯା ତମସା ଵ୍ଯାପ୍ତେ ସଂସାରେ ପାପନାଶନଃ । ଜ୍ଞାନପ୍ରଦୋ ମୋକ୍ଷଦଶ୍ଚ ତସ୍ମାଦ୍ଦତ୍ତୋ ମଯାନଘ
ଏହି ସଂସାରରେ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅନ୍ଧକାର ଭରିଛି, ଏଠାରେ ଦୀପ ପାପକୁ ନଶ୍ଵ କରେ, ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ମୁକ୍ତି ଦିଏ; ଏହିକାରଣରୁ, ହେ ନିର୍ମଳ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଦେଇଛି।
ଇତି ଦୀପମଂତ୍ରଃ । ଦକ୍ଷିଣାଂ ଚ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଯ ଭକ୍ତିତଃ । ଭୋଜଯେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଘୃତପାଯସମୋଦକୈଃ
ଏହିଭଳି ଦୀପମନ୍ତ୍ର। ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ, ତାପରେ ଘିଅ, ପାୟସ ଓ ମିଠା ପାନୀୟ ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଏବା ଉଚିତ।
ଵସ୍ତ୍ରୈରାଚ୍ଛାଦଯେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ସପତ୍ନୀକଂ ତଥା ଦ୍ଵିଜମ୍ । ଶଯ୍ଯାଂ ସୋପସ୍କରାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧେନୁଂ ଚୈଵ ସଵତ୍ସକାମ୍
ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଶାଢ଼ି ଦେଇ ଢାକିବା, ସଜିଥିବା ଶଯ୍ୟା ଦେବା, ଏବଂ ଛୁଆ ସହିତ ଗାଈ ଦେବା ଉଚିତ।
ତେଭ୍ଯସ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିତ୍ତାନୁସାରତଃ । ସୁହୃତ୍ସ୍ଵଜନବଂଧୂଶ୍ଚ ଭୋଜଯେତ୍ପୂଜଯେତ୍ତଥା
ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଅର୍ଥାନୁସାରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ, ଏହାପରେ ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ପରିବାରକୁ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଏବା ଓ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ମହୋତ୍ସଵଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଦୀପଵ୍ରତ ସମାପନେ । ତତୋ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରଣିପତ୍ଯ କ୍ଷମାପଯେତ୍
ଏଭଳି ଦୀପବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ପ୍ରଣାମ କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଖ୍ଷମା ଚାହିଁବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ କୃତେ ତୁ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତଥା ସାଂକ୍ରାଂତିକୈଶ୍ଚ ଯତ୍ । ସଂଵତ୍ସରାଖ୍ଯ ଦୀପସ୍ଯ ତତ୍ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ନରୈଃ
ଏଭଳି କରିଲେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି ସମୟରେ ଦୀପ ଦେଇ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେହି ସମସ୍ତ ଫଳ ବାର୍ଷିକ ଦୀପବ୍ରତ କରିଲେ ଲୋକମାନେ ପାଆନ୍ତି।