ମହୀଂ ଦଦାତି ଯସ୍ତସ୍ମୈ କୃଷ୍ଟାଂ ଫଲଵତୀଂ ଶୁଭାମ୍ । ସ ତାରଯତି ଵୈ ଵଂଶାନ୍ଦଶପୂର୍ଵାନ୍ଦଶାପରାନ୍
ଯିଏ ଏପରି ଉତ୍ତମ ପାତ୍ରକୁ ଚାଷ ହୋଇଥିବା ଫଳଦାୟକ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଜମି ଦେଉଛି, ସେ ତାଙ୍କର ଦଶ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶ ପରଜନ୍ମର ଉଦ୍ଧାର କରେ।
ଵିମାନେନ ଚ ଦିଵ୍ଯେନ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ନ ଯଜ୍ଞୈସ୍ତୁଷ୍ଟିମାଯାଂତି ଦେଵାଃ ପ୍ରୋକ୍ଷଣକୈରପି
ସେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ବସି ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଏ; ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଅର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ—
ବଲିଭିଃ ପୁଷ୍ପପୂଜାଭିର୍ଯଥା ପୁସ୍ତକଵାଚନୈଃ । ଵିଷ୍ଣୋରାଯତନେ ଯସ୍ତୁ କାରଯେଦ୍ଧର୍ମପୁସ୍ତକମ୍
ବଳି, ଫୁଲର ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଯେପରି ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ପାଠ କରିବା ଦ୍ୱାରା; ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିରରେ ଧର୍ମପୁସ୍ତକ ସ୍ଥାପନ କରେ—
ଦେଵ୍ଯାଃ ଶଂଭୋର୍ଗଣେଶସ୍ଯ ଅର୍କସ୍ଯ ଚ ତଥା ପୁନଃ । ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ
କିମ୍ବା ଦୁର୍ଗା, ଶିବ, ଗଣେଶ, କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ଇତିହାସପୁରାଣାଭ୍ଯାଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁସ୍ତକଵାଚନମ୍ । ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୋତି ସୂର୍ଯଲୋକଂ ଭିନତ୍ତି ସଃ
ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତି ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରେ; ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
ସୂର୍ଯଲୋକଂ ଚ ଭିତ୍ତ୍ଵାସୌ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ସ୍ଥିତ୍ଵା କଲ୍ପଶତାନ୍ଯତ୍ର ରାଜା ଭଵତି ଭୂତଲେ
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଯାଏ; ସେଠାରେ ଶତାଧିକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହି, ପୃଥିବୀରେ ରାଜା ହୁଏ।
ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲଂ ସମୁଦାହୃତମ୍ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଦେଵାଗ୍ରେ ଯୋ ଜଯଂ ପଠେତ୍
ଯେଉଁଠି ହଜାରଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯେଉଁଠି 'ଜୟ' ପାଠ କରାଯାଏ, ସେଠି ସେହି ସମସ୍ତ ଫଳ ମିଳିଯାଏ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ କାର୍ଯଂ ପୁସ୍ତକଵାଚନମ୍ । ଇତିହାସପୁରାଣାଭ୍ଯାଂ ଵିଷ୍ଣୋରାଯତନେ ଶୁଭମ୍ । ନାନ୍ଯତ୍ପ୍ରୀତିକରଂ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତଥାନ୍ଯେଷାଂ ଦିଵୌକସାମ୍
ସେହିପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ବିଶେଷକରି ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କୁ ଏପରି ଆନନ୍ଦ ଆଉ କିଛି ଦେଇପାରେ ନାହିଁ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ଅତ୍ରାପ୍ଯୁଦାହରଂତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । ପୁରାଣଂ ପରମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପହରଂ ଶୁଭମ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ— ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଣା ଏକ ଉଦାହରଣ ଦିଆଯାଏ, ଏହା ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପବିତ୍ର ପୁରାଣ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ।
କୁମାରେଣ ଚ ଲୋକାନାଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପିତାମହମ୍ । ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଚେଦଂ ମମାଖ୍ଯାନଂ ଦେଵର୍ଷେ ବ୍ରହ୍ମସୂନୁନା
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, କୁମାରେ ଏହି ମୋ କଥା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ- ଗତୋଽହଂ ଧର୍ମରାଜାନଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସଂପୂଜିତୋ ମୁଦା । ଶ୍ରୁତିଭିଃ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ତେନୋକ୍ତୋଽସ୍ମି ସୁଖାସନେ
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ— ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲି, ସେଠାରେ ମୋତେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ସୁବିଧାଜନକ ଆସନରେ ବସାଇ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ମଯା ତତ୍ରୋପଵିଷ୍ଟେନ ଦୃଷ୍ଟଂ କିଂଚିନ୍ମହାଦ୍ଭୁତମ୍ । କାଂଚନେନ ଵିମାନେନ ଵୈଡୂର୍ଯକୃତଵେଦିନା
ମୁଁ ସେଠାରେ ବସିଥିବାବେଳେ ଏକ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି; ସୁନାରେ ତିଆରି ଏକ ବିମାନ, ଯାହାର ମଞ୍ଚ ବୈଡୂର୍ୟ ମଣିରେ ତିଆରି।
ମଣିମୁକ୍ତଵିଚିତ୍ରେଣ କିଂକିଣୀଜାଲଶୋଭିନା । ଆଗତଂ ପୁରୁଷଂ ତତ୍ର ଆସନାଦ୍ଦେଵସତ୍ତମ
ମଣି ଓ ମୁକ୍ତାରେ ସଜିଥିବା, ଛୋଟ ଘଣ୍ଟିର ଝାଲିରେ ଚମକୁଥିବା, ଏକ ପୁରୁଷ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଆସନରୁ ଆସିଲେ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ।
ସସଂଭ୍ରମଂ ସମୁତ୍ଥାଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧର୍ମଃ ସ୍ଵଯଂ ଵିଭୁଃ । ଗୃହୀତ୍ଵା ଦକ୍ଷିଣେ ପାଣୌ ପୂଜିତୋଽର୍ଘେଣ ଵୈ ତତଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଧର୍ମ ନିଜେ ଉତ୍ସାହରେ ଉଠି, ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ ଧରି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଶିରସ୍ଯାଘ୍ରାଯ ଦେଵେଶଃ ପୁରଃ ସ୍ଥାପ୍ଯ ତତଃ ପରମ୍ । ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ତଂ ଧର୍ମ ଇଦଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ହ
ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ସେଠି ନିଜ ସମ୍ମୁଖରେ ବସାଇ, ପୂଜା କରି, ଧର୍ମ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସୁସ୍ଵାଗତଂ ଧର୍ମଦର୍ଶିନ୍ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମି ଦର୍ଶନାତ୍ତଵ । ସମୀପେ ମମ ତିଷ୍ଠସ୍ଵ କିଂଚିଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଵଦସ୍ଵ ମେ
ଧର୍ମକୁ ଜାଣିବା ଲୋକ, ତୁମେ ଆସିଛ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲି। ମୋ ନିକଟରେ ରୁହ, କିଛି ଜ୍ଞାନ ମତେ କୁହ।
ପୁନର୍ଯାସ୍ଯସି ତତ୍ସ୍ଥାନଂ ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ଚ ତତଶ୍ଚାନ୍ଯୋ ଵିମାନଵରମାସ୍ଥିତଃ
ପରେ ତୁମେ ସେଠିକୁ ଫେରିଯିବ, ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମା ବସିଛନ୍ତି। ଏହିପରେ ଆଉ ଜଣେ ମହାନ ବିମାନରେ ବସିଥିବା ଆସିଲେ।
ଆଗତଃ ପୁରୁଷୋ ଦେଵୋ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ଧର୍ମରାଟ୍ । ସ ପୂଜିତୋ ଵିମାନସ୍ଥଃ ପ୍ରଶ୍ରଯାଵନତେନ ଚ
ଏକ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ଯେଉଁଠି ଧର୍ମରାଜ ଥିଲେ, ସେଠିକୁ ଆସିଲେ; ସେ ବିମାନରେ ବସିଥିଲେ ଓ ନମ୍ରତା ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ସାମପୂର୍ଵଂ ତଥୋକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ନରଃ ସ୍ଵଯମ୍ । କିମନେନ କୃତଂ କର୍ମ ଯସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୋ ଭଵାନ୍ଭୃଶମ୍
ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ମୃଦୁ କଥା କହିଥିଲେ, ସେପରି ଏହି ପୁରୁଷ ନିଜେ ପଚାରିଲେ— ଏହି ଲୋକ କେଉଁ କାମ କରିଥିଲେ, ଯାହା ପାଇଁ ଆପଣ ଏତେ ଖୁସି ହେଲେ?
ଅତ୍ର ମେ କୌତୁକଂ ଜାତଂ କୃତା ହି ସ୍ଵଯମେଵ ତୁ । ଯଦସ୍ଯ ଭଵତା ପୂଜା ସଵିସ୍ମଯମନଂତରମ୍
ଏଥିରେ ମୋ ମନରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମିଲା, କାରଣ ଆପଣ ନିଜେ ଏହି ପୂଜା କଲେ; ଏପରି ମହତ୍ ମାନ୍ୟତା କାହିଁକି ଦେଲେ?
ତଥୈଵାସ୍ଯ କୃତା ପୂଜା ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯ ନରସ୍ଯ ତୁ । ମେନେଽହଂ ଶୁଭକର୍ମାଣୌ ଵିମାନଂ ଵରସତ୍ତମୌ
ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ପୂଜା କଲେ; ମୁଁ ଭାବିଲି, ଏମାନେ ଦୁଇଜଣ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବେ, ସ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ବସିଥିବା ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯସ୍ତ୍ଵମାଭ୍ଯାଂ ସ୍ଵଯଂ ପୂଜାଂ କୁରୁଷେ ଧର୍ମକାରଣାତ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦ୍ଯୈସ୍ତୁ ପୂଜ୍ଯସେ ତ୍ଵଂ ସଦାନିଶମ୍
ଧର୍ମ, ଆପଣ କେଉଁ କାରଣରେ ଏମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ନିଜେ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି? ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।
ଯସ୍ଯେଦୃକ୍ପରମଂ ପୁଣ୍ଯଂ କିମେତୌ କର୍ମ ଚକ୍ରତୁଃ । କଥ୍ଯତାଂ ମମ ସର୍ଵଜ୍ଞ ଫଲଂ ଦିଵ୍ଯମଵାପତୁଃ
ଏମାନେ ଦୁଇଜଣ କେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ? କଣ କରିଥିଲେ ଯାହାରେ ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଫଳ ମିଳିଲା? ସବୁ ଜାଣିଥିବା ଆପଣ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସ ତୁ ମାଂ ପ୍ରାହ ଶୃଣୁ କର୍ମାନଯୋଃ କୃତମ୍ । ଯତ୍କୃତ୍ଵାର୍ହମିହାଯାତୌ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମହାମତେ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେ ମୋତେ କହିଲେ— ଏମାନେ ଦୁଇଜଣ କଣ କରିଥିଲେ, ଯାହା କରି ଏଠାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇ ଆସିଛନ୍ତି, ସେଥିରେ ମନ ଦେଇ ଶୁଣ।
ଧର୍ମ ଉଵାଚ- ଵୈଦିଶଂ ନାମ ନଗରଂ ପୃଥିଵ୍ଯାମସ୍ତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ତତ୍ରାଭୂତ୍ପୃଥିଵୀପାଲୋ ଧରାପାଲ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ
ଧର୍ମ କହିଲେ — ପୃଥିବୀରେ ବେଦିଶା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ସହର ଅଛି । ସେଠାରେ ଧରାପାଳ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ ।
କସ୍ମିନ୍କାଲେ ପୁରା ଦେଵୀ ଶଶାପ ସ୍ଵଗଣଂ କ୍ରୁଧା । ମଦୃତେନ ପରା ନାରୀ ଭର୍ତ୍ତୁର୍ଯନ୍ମେ ନିଵେଶିତା
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ଏକଥର ଦେବୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ନିଜ ସଙ୍ଗୀମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ — 'ମୋ ପତି ମୋ ଚାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଜଣାକୁ ନିଜ ପାଖରେ ରଖିଥିଲେ…'
ତସ୍ମାଦ୍ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାଣି ଜଂବୁକସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ଚ ବଭ୍ରାମ ଜଂବୁକୋ ମେଦିନୀତଲମ୍
'ତେଣୁ ତୁମେ ବାରୋ ବର୍ଷ ଜଣେ ଶିଆଳ ହେଇ ରହିବ ।' ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ମଣିଷ ଶିଆଳ ହୋଇ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ଵେତସୀ ଵେତ୍ରଵତ୍ଯୋସ୍ତୁ ସଂଗମେ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତେ । ଶାପାଂତୋ ଭଵିତା ପୁତ୍ର ଇତ୍ଯୁକ୍ତଂ ଗିରିକନ୍ଯଯା
'ବେତସୀ ଓ ବେତ୍ରବତୀ ନଦୀର ସଂଗମରେ, ପୁତ୍ର, ତୁମ ଶାପ ଶେଷ ହେବ,' ପାହାଡ଼ ଝିଅ ଏହିପରି କହିଥିଲେ ।
ତତ୍ର ଚାନଶନଂ କୃତ୍ଵା କ୍ଷେତ୍ରେ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତତୋଽତ୍ଯଜତ୍ । ଦିଵ୍ଯରୂପଵପୁର୍ଭୂତ୍ଵା ଜଗାମ ଵିଷ୍ଣୁସନ୍ନିଧୌ
ସେଠାରେ ଉପବାସ କରି, କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ । ତା’ପରେ ଦିବ୍ୟ ଶରୀର ନେଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ ।
ତତ୍ରାଶ୍ଚର୍ଯଂ ମହଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧରାପାଲୋ ମହୀପତିଃ । ଵିଷ୍ଣୋରାଯତନଂ କୃତ୍ଵା କ୍ଷେତ୍ରେ ପ୍ରାଣଂସ୍ତତୋଽତ୍ଯଜତ୍
ସେଠାରେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଧରାପାଳ ରାଜା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କଲେ ଏବଂ ତା’ପରେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ ।