ଶୃଣ୍ଵଂତି ପାପଚର୍ଚାଂ ଚ ତେଷାଂ ରୁଷ୍ଟୋସ୍ମ୍ଯହଂ ସଦା । ଦ୍ଵିଷଂତି ନାଥଂ ଯେ ମୂଢା ଅନାଥସ୍ଵଂ ହରଂତି ଯେ
ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ପାପ କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଉପରେ ମୁଁ ସଦା କ୍ରୁଧ୍ଧ। ଯେଉଁ ମୂଢ଼ମନ୍ଦ ନାଥଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନାଥଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଦଖଳ କରନ୍ତି—
ଵିଶ୍ଵାସଘାତିନୋ ଯେ ଚ ତେଷାଂ ରୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମ୍ଯହଂ ସଦା । ଯେ ଚ ଗୋଵୀର୍ଯହଂତାରୋ ଵୃଷଲୀପତଯଶ୍ଚ ଯେ
ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉପରେ ମୁଁ ସଦା କ୍ରୁଧ୍ଧ। ଯେଉଁମାନେ ଗାଈଙ୍କୁ ମାରନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ତ୍ୟଜା ଜନନୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ହୁଅନ୍ତି—
ଅଶ୍ଵତ୍ଥଘାତିନୋ ଯେ ଚ ତେଷାଂ ରୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମ୍ଯହଂ ସଦା । ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାନାଂ ମଧ୍ଯେ ଯେ ଭେଦକାରିଣଃ
ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ପିପଳ ଗଛ କାଟନ୍ତି, ସେମାନେ ଉପରେ ମୁଁ ସଦା କ୍ରୁଧ୍ଧ। ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି—
ପରଦାରାତିରକ୍ତା ଯେ ତେଷାଂ ରୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମ୍ଯହଂ ସଦା । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ଭୁଂଜତେ ଯେ ଲୋଭାତ୍ପାପଧିଯୋ ନରାଃ
ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟର ଜନନୀପ୍ରତି ଅତିରିକ୍ତ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ଉପରେ ମୁଁ ସଦା କ୍ରୁଧ୍ଧ। ଏବଂ ଯେଉଁ ପାପୀ ପୁରୁଷ ଲୋଭରେ ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଭୋଜନ କରନ୍ତି—
ଵେଦନିଂଦାକରା ଯେ ଚ ତେଷାଂରୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମ୍ଯହଂ ସଦା । ପାପବୁଦ୍ଧିରତା ଯେ ଚ ମିତ୍ରଦ୍ରୋହରତାସ୍ତଥା
ଯେମାନେ ବେଦକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିରେ ଲିନ୍ନ ରହନ୍ତି ଏବଂ ସଙ୍ଗୀକୁ ଧୋକା ଦେବାରେ ଆଗ୍ରହୀ, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ମୁଁ ସଦା କ୍ରୁଧ୍ଧ ରହେ।
ଧାତ୍ରୀତରୁଂ ଚ ଯେ ଘ୍ନଂତି ତେଷାଂ ରୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମ୍ଯହଂ ସଦା । ଦିଵସେ ମୈଥୁନଂ ଯେ ଚ କୁର୍ଵଂତେ କାମମୋହିତାଃ
ଯେମାନେ ଧାତ୍ରୀ ଗଛକୁ କାଟନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ଦିନେ ଅତ୍ୟଧିକ କାମନାରେ ମିଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ମୁଁ ସଦା କ୍ରୁଧ୍ଧ ରହେ।
ରଜସ୍ଵଲା ସ୍ତ୍ରିଯାଂ ଚୈଵ ତେଷାଂ ରୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମ୍ଯହଂ ସଦା । ଯେ ଚାଦୃଷ୍ଟାର୍ତଵାଂ ନାରୀଂ ମୋହାଦ୍ଗଚ୍ଛଂତି ସତ୍ତମ
ଯେମାନେ ରଜସ୍ୱଳା ଜନନୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ମୂଢତାବଶତଃ ଯେଉଁ ନାରୀଙ୍କ ଋତୁସ୍ରାବ ଆସିନାହିଁ, ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ମୁଁ ସଦା କ୍ରୁଧ୍ଧ ରହେ।
ଵ୍ରତସ୍ଥାଂ ଚ ସଦା ଜାଲ୍ମାସ୍ତେ ମାଂ ନଯଂତି ଶତ୍ରୁତାମ୍ । ଅମାଵାସ୍ଯାତିଥୌ ଯେ ଚ କୁର୍ଵଂତେ ନିଶିଭୋଜନମ୍
ଯେମାନେ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ବ୍ରତରେ ଲିନ୍ନ ଥିବାକୁ ବାଧା ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ସହିତ ଶତୃତା ଆଣନ୍ତି। ଏବଂ ଯେମାନେ ଅମାବାସ୍ୟା ବା ଅତିଥି ଦିନରେ ରାତିରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ରହେ।
ଭୋଜନଦ୍ଵଯମେଵାର୍କେ ତେଷାଂ ରୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମ୍ଯହଂ ସଦା । ଆମିଷଂ ମୈଥୁନଂ ତୈଲମମାଵାସ୍ଯାଦିନେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେମାନେ ରବିବାର ଦିନ ଦୁଇଥର ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ମୁଁ ସଦା କ୍ରୁଧ୍ଧ ରହେ। ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯେମାନେ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ ମାଂସ, ମିଳନ କିମ୍ବା ତେଲ ବ୍ୟବହାର କରିବାରେ ବିରତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ରହେ।
ନ ଯେ ତ୍ଯଜଂତି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ତେଷାଂ ରୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମ୍ଯହଂ ସଦା । ବହୁନାତ୍ର କିମୁକ୍ତେନ ସଂକ୍ଷେପାତ୍ତେ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେମାନେ ଏହି ସବୁ କଥାକୁ ଛାଡନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ମୁଁ ସଦା କ୍ରୁଧ୍ଧ ରହେ। ଏଠାରେ ଅଧିକ କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହୁଛି।
ନିଂଦଂତି ଵୈଷ୍ଣଵାନ୍ଯେ ଚ ତେଷାଂ ରୁଷ୍ଟୋସ୍ମ୍ଯହଂ ସଦା । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁରଦୃଶ୍ଯଃ ସହସାଽଭଵତ୍
ଯେମାନେ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଉପରେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ମୁଁ ସଦା କ୍ରୁଧ୍ଧ ରହେ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ଏପରି କହି ବିଷ୍ଣୁ ଭଗବାନ୍ ହଠାତ୍ ଦୃଶ୍ୟାନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।
ସ ଚ ଵିପ୍ରଃ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ତ୍ଯକ୍ତନିଦ୍ରସ୍ତୁ ମଂଚତଃ । କେଶଵୋକ୍ତେନ ଵାକ୍ଯେନ ସ ଵିପ୍ରୋ ହରିଭକ୍ତିକୃତ୍
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶେଯ୍ୟାରୁ ଘୁମ୍ ଛାଡି ଉଠିଲେ; କେଶବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ଲିନ୍ନ ହେଲେ।
ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ସକଲଂ କାର୍ଯଂ କ୍ରିଯାଯୋଗରତୋଽଭଵତ୍ । ନାରାଯଣସ୍ଯ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଭୁଂଜତୋଽପି ଫଲଂ ତ୍ଵିଦମ୍
ସେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, କ୍ରିୟା ଓ ଯଜ୍ଞରେ ଲାଗିଗଲେ। ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଭୋଜନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ।
ହରିପୂଜାକୃତାଂ ପୁଂସାଂ ନ ଜାନେ କିଂ ଭଵେଦିତି । ସମାସେନ ବ୍ରଵୀମି ତ୍ଵାଂ ଶୃଣୁ ସତ୍ତମ ଜୈମିନେ
ହରିଙ୍କ ପୂଜା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କଣ ଫଳ ମିଳେ, ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ। ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହୁଛି— ଶୁଣ, ହେ ଉତ୍ତମ ଜୈମିନି।
ସକୃତ୍କୃତ୍ଵା ହରେଃ ପୂଜାଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ପରମଂ ପଦମ୍। ମାନୁଷ୍ଯଂ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ଲୋକେ ପୂଜା ତତ୍ରାପି ଚକ୍ରିଣଃ
ଏକଥର ହରିଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ମିଳେ। ଏହି ଜଗତରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ, ଏବଂ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ପୂଜା ତାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁର୍ଲଭ।
ଭକ୍ତିସ୍ତତ୍ରାପି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଦୁର୍ଲ୍ଲଭା ପରିକୀର୍ତିତା
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ସଂସାରାବ୍ଧିଂ ସର୍ଵଦୁଃଖପ୍ରପୂର୍ଣଂ ତର୍ତୁଂ ଵାଂଛା ଯସ୍ଯ ଚିତ୍ତେସ୍ତି ପୁଂସଃ । ଭକ୍ତ୍ଯା ନିତ୍ଯଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ପୂଜାଂ କୁର୍ଯାଦାର୍ଯଃ କର୍ମଣାଂ ସୋଽଖିଲାନାମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ସେ ଆଦରିଆ ଲୋକ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏକାଦଶ୍ଯାଃ ଫଲଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁପ୍ରୀତୋ ଜୈମିନିସ୍ତତଃ । କୃତାଞ୍ଜଲିରୁଵାଚେଦଂ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ସୂତ କହିଲେ— ଏକାଦଶୀର ଫଳ ଶୁଣି ଜୈମିନି ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ; ହାତ ଜୋଡି କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
ଜୈମିନିରୁଵାଚ- ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦେଵସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ମଯା । ତୁଲସ୍ଯା ବ୍ରୂହି ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପାପନାଶନମ୍
ଜୈମିନି କହିଲେ— ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବଙ୍କ ମହିମା ଶୁଣିଛି; ଏବେ ମୋତେ ତୁଳସୀର ମହିମା କହନ୍ତୁ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଇନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ଦୈଵତୈଃ ସର୍ଵୈସ୍ତୁଲସୀ ଭଗଵତ୍ଯସୌ । ସଂସେଵ୍ଯା ସର୍ଵଦା ଵିପ୍ର ଚତୁର୍ଵର୍ଗଫଲପ୍ରଦା
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁଳସୀ ଭଗବତୀଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସଦା ସେବନ କରନ୍ତି; ସେ ଚାରି ପ୍ରକାର ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସ୍ଵର୍ଗେ ମର୍ତ୍ଯେ ଚ ପାତାଲେ ତୁଲସୀ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭା ସତାମ୍ । ଚତୁର୍ଵର୍ଗଫଲପ୍ରାପ୍ତିସ୍ତସ୍ଯାଂ ଭକ୍ତିଃ କରୋତି ଵୈ
ସ୍ୱର୍ଗ, ମୃତ୍ୟୁଲୋକ ଓ ପାତାଳରେ ମଧ୍ୟ ତୁଳସୀ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ। ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କଲେ ନିଶ୍ଚୟ ଚାରି ପ୍ରକାର ଫଳ ମିଳେ।
ଯତ୍ରୈକସ୍ତୁଲସୀଵୃକ୍ଷସ୍ତିଷ୍ଠତ୍ଯପି ଚ ସତ୍ତମ । ତତ୍ରୈଵ ତ୍ରିଦଶାଃ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦଯଃ
ଯେଉଁଠି ଏକ ତୁଳସୀ ଗଛ ରହିଛି, ହେ ଉତ୍ତମ, ସେଠି ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିବାସ କରନ୍ତି।
କେଶଵଃ ପତ୍ରମଧ୍ଯେ ଚ ପତ୍ରାଗ୍ରେ ଚ ପ୍ରଜାପତିଃ । ପତ୍ରଵୃଂତେ ଶିଵସ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ତୁଲସ୍ଯାଃ ସର୍ଵଦୈଵ ହି
ତୁଳସୀ ପତ୍ରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ କେଶବ ଅଛନ୍ତି, ପତ୍ରର ଆଗରେ ପ୍ରଜାପତି ବସିଛନ୍ତି ଏବଂ ପତ୍ରର ତଳଭାଗରେ ସଦା ଶିବ ଅଛନ୍ତି ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସରସ୍ଵତୀ ଚୈଵ ଗାଯତ୍ରୀ ଚଂଡିକା ତଥା । ସର୍ଵାଶ୍ଚାନ୍ଯା ଦେଵପତ୍ନ୍ଯସ୍ତତ୍ପତ୍ରେଷୁ ଵଂସତି ଚ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଗାୟତ୍ରୀ, ଚଣ୍ଡିକା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ତୁଳସୀ ପତ୍ରରେ ବାସ କରନ୍ତି ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଽଗ୍ନି ଶମନଶ୍ଚୈଵ ନୈରୃତିର୍ଵରୁଣସ୍ତଥା । ପଵନଶ୍ଚ କୁବରେଶ୍ଚ ତଚ୍ଛାଖାଯାଂ ଵସଂତ୍ଯମୀ
ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ନୈୃତ, ବରୁଣ, ବାୟୁ ଏବଂ କୁବେର ତୁଳସୀ ଶାଖାରେ ବସିଥାନ୍ତି ।
ଆଦିତ୍ଯାଦି ଗ୍ରହାଃ ସର୍ଵେ ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଶ୍ଚ ସର୍ଵଦା । ଵସଵୋ ମୁନଯଶ୍ଚୈଵ ତଥା ଦେଵର୍ଷଯୋଽଖିଲାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ବସୁ, ଋଷିମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବ ଋଷିମାନେ ସେଠି ସଦା ବାସ କରନ୍ତି ।
କୋଟିବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମଧ୍ଯେଷୁ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଭୂତଲେ । ତୁଲସୀଦଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତାନ୍ଯେଵ ନିଵସଂତି ଵୈ
ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଭୂମିରେ ଅଛି, ସେଗୁଡିକ ତୁଳସୀ ପତ୍ରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେଠି ବସିଥାନ୍ତି ।
ତୁଲସୀଂ ସେଵତେ ଯସ୍ତୁ ଭକ୍ତିଭାଵସମନ୍ଵିତଃ । ସେଵିତାସ୍ତେନ ତୀର୍ଥାଶ୍ଚ ଦେଵା ବ୍ରହ୍ମାଦଯସ୍ତଥା
ଯେ କେହି ଭକ୍ତିଭାବରେ ତୁଳସୀ ସେବନ କରେ, ସେ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ତୀର୍ଥମାନେ ସେବିତ ହୁଅନ୍ତି ।
ଛିନ୍ଦଂତି ତୃଣଜାଲାନି ତୁଲସୀମୂଲଜାନି ଯେ । ତଦ୍ଦେହସ୍ଥାଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ କ୍ଷିଣତ୍ତି ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଧରିଃ
ଯେମାନେ ତୁଳସୀ ମୂଳରେ ତୃଣ କାଟନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦେହରେ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପକୁ ହରି ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି ।
ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଲେ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗଂଧୈଃ ଶୀତଲୈର୍ଜଲୈଃ । ତୁଲସୀସେଚନଂ କୃତ୍ଵା ନରୋ ନିର୍ଵାଣମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ଯେ କେହି ତୁଳସୀକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଏବଂ ଢଣ୍ଡା ପାଣିରେ ସିଞ୍ଚନ କରେ, ସେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ ।