ଵାଗୀଶ ଵିଷ୍ଣ୍ଵୀଶ ପୁରଂଦରାଦ୍ଯାଃ ପାପପ୍ରଣାଶାଯ ଵିଦାଂଵିଦୋଽପି। । ଭଜଂତି ଯତ୍ତୀରମନୀଲନୀଲଂ ସତୀର୍ଥରାଜୋ ଜଯତି ପ୍ରଯାଗଃ
ବାଣୀର ଦେବତା, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ନୀଳ ତୀରକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ରାଜା ପ୍ରୟାଗ ଜୟ ହେଉ।
କଲିଂଦଜା ସଂଗମ ଵାପ୍ଯଯତ୍ର ପ୍ରତ୍ଯଗ୍ଗତା ସ୍ଵର୍ଗଧୁନୀଧୁନୋତି। । ଅଧ୍ଯାତ୍ମ ତାପତ୍ରିତଯଂ ଜନସ୍ଯ ସ ତୀର୍ଥରାଜୋ ଜଯତି ପ୍ରଯାଗଃ
ଯେଉଁଠି କଳିନ୍ଦୀ ନଦୀ ମିଶିଯାଏ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଗଙ୍ଗା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବହିଥାଏ, ଏହା ଲୋକଙ୍କର ତିନି ପ୍ରକାରର ଦୁଃଖକୁ ଧୋଇ ଦେଇଥାଏ। ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ରାଜା ପ୍ରୟାଗ ଜୟ ହେଉ।
ଶ୍ଯାମୋ ଵଟଃ ଶ୍ଯାମଗୁଣୋଵୃଣୋତି ସ୍ଵଚ୍ଛାଯଯା ଶ୍ଯାମଲ ଯାଜନାନାମ୍। । ଶ୍ଯାମଶ୍ରମଂ କୃଂତତି ଯତ୍ରଦୃଷ୍ଟଃ ସ ତୀର୍ଥରାଜୋ ଜଯତି ପ୍ରଯାଗଃ
ଏଠି ଶ୍ୟାମ ବଟବୃକ୍ଷ, ଶ୍ୟାମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ପୂଜାର୍ଥୀମାନେ ଏହାର ସ୍ୱଚ୍ଛ ଛାୟାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥାନ୍ତି। ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଳାନ୍ତି ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ରାଜା ପ୍ରୟାଗ ଜୟ ହେଉ।
ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋପ୍ଯାତ୍ମକୃତିଂ ଵିହାଯ ଭଜଂତି ପୁଣ୍ଯାତ୍ମକ ଭାଗଧେଯମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଆକୃତିକୁ ଛାଡି, ପବିତ୍ର ଆତ୍ମାର ଭାଗ୍ୟକୁ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ଯତ୍ସେଵଯା ଦେଵ ନୃଦେଵତାଦି ଦେଵର୍ଷଯଃ ପ୍ରତ୍ଯହମାମନଂତି। । ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚ ସର୍ଵୋତ୍ତମ ଭୂମିରାଜ୍ଯଂ ସ ତୀର୍ଥରାଜୋ ଜଯତି ପ୍ରଯାଗଃ
ଏହାର ସେବା କରିଲେ, ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବ ଋଷିମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଏହାକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଏହା ସ୍ୱର୍ଗ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂମି ଓ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ରାଜା ପ୍ରୟାଗ ଜୟ ହେଉ।
ଏନାଂସି ହଂତୀତି ପ୍ରସିଦ୍ଧଵାର୍ତା ନାମ ପ୍ରତାପେନ ଦୃଶୋ ଭଵଂତି। । ଯସ୍ଯ ତ୍ରିଲୋକୀଂ ପ୍ରତତାପ ଗୋଭିଃ ସ ତୀର୍ଥରାଜୋ ଜଯତି ପ୍ରଯାଗଃ
ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଦ୍ୱାରା ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଏହି କଥା ସବୁଠି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହାର ଯଶ ଦେଖାଯାଏ, ଏହାର ଗୋମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରଭା ଫେଳାଇଥାନ୍ତି। ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ରାଜା ପ୍ରୟାଗ ଜୟ ହେଉ।
ଧତ୍ତେ ଽଭିତଶ୍ଚାମର ଚାରୁକାଂତିଂ ସିତାସିତେ ଯତ୍ରସରିଦ୍ଵରେଣ୍ଯେ
ଏଠି ଚାରିପାଖରେ ଧଳା ଓ କଳାର ଅଦ୍ଭୁତ ଚମକ ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ନଦୀମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ମିଶିଯାନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମୀନପୁତ୍ରୀ ତ୍ରିପଥାସ୍ତ୍ରିଵେଣୀ ସମାଗମେ ସାକ୍ଷତଯାଗମାତ୍ରାତ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କନ୍ୟା, ତିନି ମାଡ଼ି ନଦୀ, ତ୍ରିବେଣୀ ଏଠି ମିଶିଯାଏ, ଏହାକୁ ପୂଜା କରିଲେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଲାଭ ହୋଇଯାଏ।
କେଷାଂଚିଜ୍ଜନ୍ମକୋଟିର୍ଵ୍ରଜତି ସୁଵଚସାଂ ଯାମିଯାମୀତି ଯସ୍ମିନ୍କେଷାଂ।। ଚିତ୍ପ୍ରେପ୍ସତାଂ ଯଂ ନିଯତମତିଯତେଦ୍ ଵର୍ଷଵୃଂଦଂ ଵରିଷ୍ଠମ୍। । ଯତ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ଭାଗ୍ଯଲକ୍ଷୈର୍ଭଵତି ଭଵତି ନୋ ଵାସ ଵାଚାମଵାଚ୍ଯୋ। । ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଵେଣୀ ଵିଶିଷ୍ଟୋ ଭଵତି ଦୃଗତିଥିଃ କଂ ପ୍ରଯାଗ ପ୍ରଯାଗଃ
କିଛି ଲୋକ ଅନେକ ଜନ୍ମ ଧରି ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, 'ଯିବା, ଯିବା' ବୋଲି କହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଚାହୁଁଥିବାମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର୍ଷ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଭାଗ୍ୟ ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ପ୍ରାପ୍ତ, ସେ କି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ କି ନାହିଁ। ଭାଗ୍ୟରେ, ତ୍ରିବେଣୀ ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ପ୍ରୟାଗ ଦେଖିବା ଦୁର୍ଲଭ।
ଲୋକାନାମକ୍ଷମାଣାଂ ମଖକୃତିଷୁ କଲୌ ସ୍ଵର୍ଗକାମୈର୍ଜଯ ସ୍ତୁତ୍ଯାଦି ସ୍ତୋତ୍ରୈର୍ଵଚୋଭିଃ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାଶ୍ଵମେଧ ପ୍ରମୁଖ ମଖଫଲଂ ସମ୍ଯଗାଲୋଚ୍ଯସାଂଗଂ
କଳିଯୁଗରେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଚାହୁଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞ କରିପାରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ଏଠି ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇଯାଏ।
ମଯା ପ୍ରମାଦାତୁରତାଦି ଦୋଷତଃ ସଂଧ୍ଯା ଵିଧିର୍ନୋ ସମୁପାସିତୋଽଭୂତ୍। । ଚେଦତ୍ର ସଂଧ୍ଯାଂ ଚରତେ ପ୍ରସାଦତଃ ସଂଧ୍ଯାସ୍ତୁ ପୂର୍ଣା ଽଖିଲଜନ୍ମନୋଽପି ମେ
ମୋର ଅସାବଧାନତା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦୋଷରେ, ସନ୍ଧ୍ୟା ବିଧି ଠିକ ଭାବେ କରିପାରିନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଏଠି ଯଦି ଭକ୍ତି ସହିତ ସନ୍ଧ୍ୟା କରାଯାଏ, ତେବେ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ, ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
ଅନ୍ଯତ୍ରାପି ପ୍ରଗର୍ଜନ୍ମହିମନି ତପସି ପ୍ରେମଭିର୍ଵିପ୍ରକୃଷ୍ଟୈର୍ଧ୍ଯାତଃ ଶ୍ରୀମତ୍ପାଂଶୁଂ ତ୍ରିଵେଣୀପରିଵୃଢମ୍ ଅତୁଲଂ ତୀର୍ଥରାଜଂ ପ୍ରଯାଗଂ ଗୋଲଂକାରପ୍ରକାଶଂ ସ୍ଵଯମମରଵରଂ ଚେତନଂ ତଂ ନମାମି
ଅନ୍ୟଠାରେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ, ତ୍ରିବେଣୀର ପବିତ୍ର ଧୂଳିକୁ ଦୂରରୁ ଧ୍ୟାନ କରାଯାଏ। ମୁଁ ଏହି ତୁଳନାହୀନ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ରାଜା ପ୍ରୟାଗକୁ, ଗୋଳାକାର ଚମକରେ ଶୋଭିତ, ଚେତନା ଓ ଦିବ୍ୟତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନମସ୍କାର କରେ।
ଅସ୍ମାଭିଃ ସୁତପୋନ୍ଵତପ୍ତ କିମହୋ ଏଜ୍ଯଂତ କିଂଵାଧ୍ଵରାଃ। ପାତ୍ରେ ଦାନମଦାଯି କିଂ ବହୁଵିଧଂ କିଂ ଵା ସୁରାଶ୍ଚାର୍ଚିତାଃ । କିଂ ସତ୍ତୀର୍ଥମସେଵି କିଂ ଦ୍ଵିଜକୁଲଂ ପୂଜାଦିଭିଃ ସତ୍କୃତଂ ଯେନ ପ୍ରାପି ସଦା। ଶିଵସ୍ଯ ଶିଵଦା ସା ରାଜଧାନୀ ସ୍ଵଯମ୍
ଆମେ କେଉଁ ତପସ୍ୟା କରିଛୁ, କେଉଁ ଯଜ୍ଞ କରିଛୁ, କେଉଁ ପାତ୍ରକୁ ଦାନ ଦେଇଛୁ, କେଉଁ ଅନେକ ପୂଜା କରିଛୁ, କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିଛୁ, କେଉଁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ସେବନ କରିଛୁ, କେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରକୁ ପୂଜା କରି ଆଦର କରିଛୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କର ଶିବଦାୟିନୀ ରାଜଧାନୀ ସଦା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ?
ଭାଗ୍ଯୈର୍ମେଽଧିଗତା ହ୍ଯନେକଜନୁଷାଂ ସର୍ଵାଘଵିଧ୍ଵଂସିନୀ। ସର୍ଵାଶ୍ଚର୍ଯମଯୀ ଶିଵପୁରୀ ସଂସାରସିଂଧୋସ୍ତରୀ । ଲବ୍ଧଂ ସଜ୍ଜନୁଷଃ ଫଲଂ କୁଲମଲଂ ଚକ୍ରେ ପଵିତ୍ରୀକୃତଃ। ସ୍ଵାତ୍ମା ଚାପ୍ଯଖିଲଂ କୃତଂ କିମପରଂ ସର୍ଵୋପରିଷ୍ଟାତ୍ସ୍ଥିତମ୍
ଭାଗ୍ୟରେ, ମୁଁ ଅନେକ ଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିଥିବା, ଅଦ୍ଭୁତ ଶିବପୁରୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି, ଏହା ସଂସାର ସମୁଦ୍ରର ଜାହାଜ। ସଜ୍ଜନଙ୍କର ଫଳ ମିଳିଛି, ପରିବାର ପବିତ୍ର ହୋଇଛି, ଆତ୍ମା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି। ଏହା ଉପରେ ଆଉ କିଛି ଅଛି କି?
ଜୀଵନ୍ନରଃ ପଶ୍ଯତି ଭଦ୍ର ଲକ୍ଷମେଵଂ ଵଦଂତୀତି ମୃଷା ନ ଯସ୍ମାତ୍ । ତସ୍ମାନ୍ମଯା ଵୈ ଵପୁଷେ ଦୃଶେ ନ ପ୍ରାପ୍ତାପି କାଶୀ କ୍ଷଣଭଂଗୁରେଣ
ଜୀବନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଶତ ହଜାର ଭଲ କଥା ଦେଖିଥାଏ, ଏହା ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ମୋର ଦେହ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ, କାଶୀରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଲାଭ ହୋଇନାହିଁ।
କାଶ୍ଯାଂ ଵିଧାତୁମମରୈରପି ଦିଵ୍ଯଭୂମୌ ସତ୍ତୀର୍ଥ ଲିଂଗଗଣନାର୍ଚନତା ନ ଶକ୍ଯା । ଯାନୀହ ଗୁପ୍ତ ଵିଵୃତାନି ପୁରାତନାନି ସିଦ୍ଧାନି ଯୋଜିତକରଃ ପ୍ରଣମାମି ତେଭ୍ଯଃ
ଦିବ୍ୟ କାଶୀରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ଲିଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ଗଣନା କରିପାରିନାହାନ୍ତି। ଏଠି ପ୍ରାଚୀନ, ଗୁପ୍ତ ଓ ପ୍ରକାଶିତ, ସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥଗୁଡିକୁ ମୁଁ ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କରେ।
କିଂ ଭୀତ୍ଯା ଦୁରିତଵ୍ରଜାତ୍କିମୁ ମୁଦା ପୁଣ୍ଯୈରଗଣ୍ଯୈଃ କୃତୈଃ। କିଂ ଵିଦ୍ଯାଭ୍ଯସନାନ୍ମଦେନ ଜଡତାଦୋଷାଦ୍ଵିଷାଦେନ କିମ୍ । କିଂ ଗର୍ଵେଣ ଧନୋଦଯାଦଧନତାତାପେନ କିଂ ଭୋଜନାଃ । ସ୍ନାତ୍ଵା ଶ୍ରୀମଣିକର୍ଣିକାପଯସି ଚେଦ୍ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୋ ଦୃଶ୍ଯତେ
ପାପର ଭୟ କି ଲାଭ, ଅଗଣିତ ପୁଣ୍ୟର ଆନନ୍ଦ କି ଲାଭ, ପଢ଼ିବାର ଗର୍ବ କି ଲାଭ, ଅବୁଦ୍ଧିର ଦୁଃଖ କି ଲାଭ, ଧନର ଗର୍ବ କି ଲାଭ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ଦୁଃଖ କି ଲାଭ, ଖାଦ୍ୟ କି ଲାଭ; ଯଦି ଶ୍ରୀ ମଣିକର୍ଣିକା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ପରେ, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବା।
ଅଲ୍ପସ୍ଫୀତି ନିରାମଯାପି ତନୁତା ପ୍ରଵ୍ଯକ୍ତଶକ୍ଯାତ୍ମତା ପ୍ରୋତ୍ସାହାଢ୍ଯ ବଲେନ କେଵଲମନୋରାଗଦ୍ଵିତୀଯେନ ଯତ୍ । ଅପ୍ରାପ୍ଯାପି ମନୋରଥୈରଵିଷଯାସ୍ଵପ୍ନପ୍ରଵୃତ୍ତେରପି ପ୍ରାପ୍ତା ସା। ପି ଗଦାଧରସ୍ଯ ନଗରୀ ସଦ୍ଯୋପଵର୍ଗପ୍ରଦା
ଅଳ୍ପ, ସ୍ୱସ୍ଥ, କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରକାଶିତ ଶକ୍ତି, ଉତ୍ସାହ ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ, କିମ୍ବା କେବଳ ଆକାଂକ୍ଷାରେ; ଇଚ୍ଛା କିମ୍ବା ସ୍ୱପ୍ନରେ ଲାଭ ନହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଗଦାଧରଙ୍କର ନଗରୀ ସତ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ମନ୍ଯେନାତ୍ମକୃତିର୍ନପୂର୍ଵପୁରୁଷପ୍ରାପ୍ତେର୍ବଲଂ ଚାତ୍ର ଯନ୍ନାପୀଦଂ ସ୍ଵଜନ। ପ୍ରମାଣମଚଲଂ କିଂସ୍ଵାପତାପାଦିକମ୍। ଯାଦୁଷ୍ପ୍ରାପ ଗଯାପ୍ରଯାଗଯମୁନା କାଶୀସୁପର୍ଵାଗମାତ୍ପ୍ରାପ୍ତିସ୍ତତ୍ର। ମହାଫଲୋ ଵିଜଯତେ ଶ୍ରୀଶାରଦାନୁଗ୍ରହଃ
ଯଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧସମଯେ ଦୂରାତ୍ସ୍ମୃତୋଽପି ପିତୃମୁକ୍ତିଦଃ । ତଂ ଗଯାଯାଂ ସ୍ଥିତଂ ସାକ୍ଷାନ୍ନମାମି ଶ୍ରୀଗଦାଧରମ୍
ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କଲେ ପିତୃମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି, ସେଠି ଗୟାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଶ୍ରୀଗଦାଧରଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ପଂଥାନଂ ସମତୀତ୍ଯ ଦୁସ୍ତରମିମଂ ଦୂରାଦଵୀଯସ୍ତରଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ଵ୍ଯାଘ୍ରତରକ୍ଷୁକଂଟକଫଣିପ୍ରତ୍ଯାର୍ଥିଭିଃ ସଂକୁଲମ୍ । ଆଗତ୍ଯ ପ୍ରଥମଵ୍ଯଯଂ କୃପଣଵାଗ୍ଯାଚେଜ୍ଜନଃ । କର୍ପରୀଶ୍ରୀମଦ୍ଵାରିଗଦାଧର ପ୍ରତିଦିନଂ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମୁତ୍କଂଠତେ
ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଓ ଦୂର ରାସ୍ତା, ଯେଉଁଠାରେ ବାଘ, ଚୋର, କାଁଟା, ସାପ ଆଦି ଭୟ ରହିଛି, ସେଠାକୁ ଟପି ଆସି, ଆଦି ଖର୍ଚ୍ଚ କରି, ଜଣେ ଲୋକ ଦୁଃଖର ସହିତ ଅନୁରୋଧ କରେ— କର୍ପରା ନାଥ, ଶ୍ରୀମତ୍ ଗଦାଧର, ପ୍ରତିଦିନ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ମୋର ମନ ଆତୁର ହୁଏ।
ସର୍ଵାତ୍ମନ୍ନିଜଦର୍ଶନେନ ଚ ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ଵୈ ଦେଵତାଃ ପ୍ରୀଣନ୍ଵିଶ୍ଵମନୀହଵତ୍କଥମିହୌଦାସୀନ୍ଯମାଲଂବସେ । କିଂ ତେ ସର୍ଵଦନିର୍ଦଯତ୍ଵମଧୁନା କିଂ ଵା ପ୍ରଭୁତ୍ଵଂ କଲେଃ କିଂ ଵା ସତ୍ଵନିରୀକ୍ଷଣଂ ନୃଷୁ ଚିରଂ କିଂ ଵାସ୍ଯ ସେଵାରୁଚିଃ
ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ତୁମ ଦର୍ଶନ ଓ ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାରେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଖୁସି ହୁଏ— ତେବେ ଏଠି ତୁମେ କିଏଁ ଉଦାସୀନତା ଦେଖାଉଛ? ଏହା କି ତୁମର କଠୋରତା, କିମ୍ବା କଳିଯୁଗର ପ୍ରଭାବ, କିମ୍ବା ଲୋକମାନେ ନୀତିରେ ଅନାସକ୍ତ, କିମ୍ବା ତୁମେ ସେବାରେ ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ ପାଉଛ?
ଗଦାଧର ମଯା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସଂଚୀର୍ଣଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦତଃ । ଅନୁଜାନୀହି ମାଂ ଦେଵ ଗମନାଯ ଗୃହଂ ପ୍ରତି
ହେ ଗଦାଧର, ତୁମ ଦୟାରେ ମୁଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଛି; ଦୟାକରି ମୋତେ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ।
ଚତୁର୍ଣାଂ ଦେଵତାନାଂ ଚ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ସ୍ଵର୍ଗାର୍ଥଦାଯକମ୍ । ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ପଠେନ୍ନିତ୍ଯଂ ସ୍ନାନକାଲେ ତୁ ଯଃ ପଠେତ୍
ଏହି ଚାରି ଦେବତାଙ୍କର ସ୍ତୋତ୍ର, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗର ଫଳ ଦେଇଥାଏ— ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଦିନେ ଦିନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବେଳେ କିମ୍ବା ସ୍ନାନ ସମୟରେ ପଢ଼ନ୍ତି,
ସର୍ଵତୀର୍ଥସମଂ ସ୍ନାନଂ ଶ୍ରଵଣାତ୍ପଠନାଜ୍ଜପାତ୍ । ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ଚ ଗଂଗାଯା ଯମୁନାଯାଃ ସ୍ତୁତେର୍ଦ୍ଵିଜ । ଶ୍ରଵଣେନ ଵିନଶ୍ଯଂତି ଦୋଷାଶ୍ଚୈଵ ତୁ କର୍ମଜାଃ
ପ୍ରୟାଗ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନାଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଶୁଣିବା, ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଜପ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ସ୍ନାନ ସମାନ ହୁଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜ; ଏହା ଶୁଣିଲେ କର୍ମର ଦୋଷ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ମହାଦେଵଉଵାଚ- ଶୃଣୁ ନାରଦ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତୁଲସୀଭଵମ୍ । ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ପାପାଦାଜନ୍ମମରଣାଂତିକାତ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ— ନାରଦ, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁଳସୀ ଉତ୍ପତ୍ତିର ମହିମା କହିବି; ଏହା ଶୁଣିଲେ ଜନ୍ମରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ପତ୍ରଂ ପୁଷ୍ପଂ ଫଲଂ ମୂଲଂ ଶାଖା ତ୍ଵକ୍ସ୍କଂଧସଂଜ୍ଞିତମ୍ । ତୁଲସୀ ସଂଭଵଂ ସର୍ଵଂ ପାଵନଂ ମୃତ୍ତିକାଦିକମ୍
ତୁଳସୀର ପତ୍ର, ଫୁଲ, ଫଳ, ମୂଳ, ଡାଳି, ଛାଲ, ତଣ୍ଡ— ତୁଳସୀରୁ ଯାହା କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ମାଟି ସହିତ, ସବୁ ପବିତ୍ର।
ଶରୀରଂ ଦହ୍ଯତେ ଯେଷାଂ ତୁଲସୀକାଷ୍ଠଵହ୍ନିନା । ଦତ୍ଵା ଚ ତୁଲସୀକାଷ୍ଠଂ ସର୍ଵାଂଗେଷୁ ମୃତସ୍ଯ ଵୈ
ଯେଉଁମାନେ ତୁଳସୀ କାଠର ଅଗ୍ନିରେ ଦାହ କରାଯାନ୍ତି, ମୃତ ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ ତୁଳସୀ କାଠ ରଖାଯାଏ,
ପଶ୍ଚାଦ୍ଯଃ କୁରୁତେ ଦାହଂ ସୋଽପି ପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ମରଣେ ଯସ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ କୀର୍ତନଂ ସ୍ମରଣଂ ହରେଃ
ପରେ ଯିଏ ଦାହ କରେ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଯଦି ହରିଙ୍କର ନାମ କିମ୍ବା ସ୍ମରଣ ରହିଥାଏ,
ତୁଲସୀଦାରୁଣା ଦାହୋ ନ ତସ୍ଯ ପୁନରାଵୃତିଃ । ଯଦ୍ଯେକଂ ତୁଲସୀକାଷ୍ଠଂ ମଧ୍ଯେ କାଷ୍ଠଶତସ୍ଯ ହି
ତୁଳସୀ କାଠରେ ଦାହ କଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ; ଶତ କାଠ ମଧ୍ୟରେ ଯଦି କେବଳ ଏକ ତୁଳସୀ କାଠ ରହିଥାଏ,
ମୋ ମନରେ ଭାବୁଛି, ଏହି କାମ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ କେବେ କରିପାରିନଥିଲେ, ଏଠାରେ କିଛି ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଏହା ମୋର ନିଜ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ ପ୍ରମାଣ ନୁହେଁ, ଦୁଃଖ ଆଦି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାରେ ଏହା ଅଚଳ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ। ଗୟା, ପ୍ରୟାଗ, ଯମୁନା କିମ୍ବା କାଶୀ ପହଞ୍ଚିବା କେତେ କଷ୍ଟକର, ସେଠାରେ ବଡ଼ ପର୍ବ ଦେଖିବା ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ସେଠାରେ ଶ୍ରୀ ଶାରଦାଙ୍କ ଦୟାରେ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ।