ମୁଖାଦୁଦ୍ଗୀର୍ଯ ତଦ୍ଧସ୍ତେ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୋଲଯଦ୍ରୁଷା । ସୂର୍ଯକୋଟିସହସ୍ରାଭଂ ଗ୍ରସଂତଂ ସଚରାଚରମ୍
ସେ ଚକ୍ର ତାଙ୍କର ମୁଁହରୁ ବାହାରି, ହାତରେ ଧରି ଶକ୍ତିରେ ଘୁରାଇଲେ । ଏହା ଦଶ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ସଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗିଳିଯାଉଥିଲା ।
ତେନ ଚକ୍ରେଣ ଚିଚ୍ଛେଦ ଶିରୋ ଜାଲଂଧରସ୍ଯ ଚ । ତତସ୍ତଚ୍ଛୀର୍ଷମୁତ୍ପ୍ଲୁତ୍ଯ ଗଗନେ ଶତଯୋଜନମ୍ 6.18.
ସେହି ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ । ତାପରେ, ସେ ମୁଣ୍ଡ ଉଛଳି ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରକୁ ଆକାଶରେ ଉଡିଗଲା ।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଶତକରାଲାସ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଭୂମିନଯନଂ ଚ ଯତ୍ । ଵ୍ଯାଘ୍ରଗତ୍ଯା ତତୋ ଯାତଂ ସଦନଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ନୃପ
ସେ ମୁଣ୍ଡରେ ଦାଁତ, ଶତ ଖୋଲା ମୁଁହ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀ ପରି ତୀବ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଥିଲା । ଏହା ବାଘ ପରି ଦୌଡ଼ି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲା, ରାଜା ।
ଭୂଯଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୃଡଃ ଶୀର୍ଷମଧାଵତ । ସ୍ରଵତ୍ତଦ୍ରୁଧିରଂ ଭୂରି ପ୍ରକୁର୍ଵଦ୍ଭୈରଵସ୍ଵନମ୍
ପୁଣି ସେ ମୁଣ୍ଡ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେଖି ମୃଡ଼ ତାହାକୁ ଧାଉଥିଲେ । ସେଠାରୁ ବହୁ ରକ୍ତ ବହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା ।
ତତୋ ଦିଶଃ ପ୍ରଣଷ୍ଟାସ୍ତା ଗଗନଂ ଵିଲଯଂ ଗତମ୍ । ନ ତେଜସାଂ ପ୍ରକାଶୋଽସ୍ତି ଚଚାଲ ଵସୁଧା ଭଯାତ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ଆକାଶ ଲୟ ହେଲା, ଆଲୋକର କୌଣସି ଚମକ ରହିଲା ନାହିଁ, ଭୟରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା ।
ଆପତଂତଂ ଜଘାନାଶୁ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚକ୍ରେଣ ତଚ୍ଛିରଃ । ଦ୍ଵିଧା ଭୂତ୍ଵାଥ ରାଜେଂଦ୍ର ପପାତ ହିମଵଦ୍ଗିରୌ
ତାପରେ ରୁଦ୍ର ତୁରନ୍ତ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ପଡ଼ୁଥିବା ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଘାତ କଲେ । ଏହା ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇ ହିମବଦ୍ଗିରି ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲା, ରାଜେନ୍ଦ୍ର ।
ତତୋ ଜାଲଂଧରସ୍ଯାଶୁ ଶିରସଃ ଶକଲେ କିଲ । ଵିଶତଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ପଶ୍ଯତାଂ ସ୍ମ ଵୃଷାକପୌ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ଖଣ୍ଡ ଶିବଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା ।
ତସ୍ଯ କଂଠାତ୍ସମୁଦ୍ଭୂତା ଦୈତ୍ଯାଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ । ତେ ହତାସ୍ତେନ ଚକ୍ରେଣ କପର୍ଦିକରଶାଲିନା
ତାଙ୍କର କଣ୍ଠରୁ ଶତ ଶହ ଦାନବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଜଟାଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କ ଚକ୍ରରେ ବିନଶ୍ଟ ହେଲେ ।
ଜାଲଂଧରକବଂଧଂ ତନ୍ନନର୍ତ ରୁଧିରାରୁଣମ୍ । ପୁନଃ ପୁନଃ ସମୁଦ୍ଭୂତାସ୍ତସ୍ଯ କଂଠାତ୍ତୁ ଦାନଵାଃ
ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଗଳାରୁ ବନ୍ଧାଓ ତିଲିତିଲି କମ୍ପିଥିବା, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଦାନବମାନେ ପୁଣିପୁଣି ବାହାରିଆସୁଥିଲେ।
ପୁନଃ ପୁନର୍ବଲଵତା ଛିନ୍ନାଶ୍ଚକ୍ରେଣ ଶଂଭୁନା । ମେଦସା ସିଂଧୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ପୂରିତା ସକଲା ମହୀ
ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୁଣିପୁଣି ଭାଙ୍ଗାଯାଇଥିବା ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ, ସିନ୍ଧୁପୁତ୍ରଙ୍କ ମେଦରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ପୂରିଦେଲେ।
ମେଦିନୀ ମେଦସୈଵୈଷା ଖ୍ଯାତିଂ ପ୍ରାପ୍ତା ତୁ ପାର୍ଥିଵ । ଯତ୍ର ଦୈତ୍ଯଵରସ୍ଯାସ୍ଯ ଶୋଣିତଂ ଶୈଲତାଂ ଗତମ୍
ହେ ରାଜା, ସେଇ ମେଦରେ ପୃଥିବୀ ପୂରିଥିବାରୁ ଏହାକୁ 'ମେଦିନୀ' ବୋଲି ଖ୍ୟାତି ମିଳିଲା; ସେଠାରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାୟତ୍ୟଙ୍କ ରକ୍ତ ପାହାଡ଼ ହୋଇଗଲା।
କୈଲାସସ୍ଯୋତ୍ତରେ ଭାଗେ ତତ୍ରାଭୂଚ୍ଛୋଣିତଂ ପୁରମ୍ । ଅଥ ମାଂସଚଯାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵତୋ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ତିଷ୍ଠତଃ
କୈଳାସ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଥିଲା ଶୋଣିତପୁର; ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମାଂସର ଢେର ଦେଖି ସେମାନେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।
ତଦା ସସ୍ମାର ଦେଵେଶଶ୍ଚତୁଃଷଷ୍ଟିଗଣଂ ରଣେ । ଵିଜ୍ଞାନସ୍ମରଣାଦ୍ଦେଵ୍ଯଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତାଃ ଶଂକରାଂତିକମ୍
ତାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚଉଷଠି ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ ସେମାନେ ଶିଵଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଗଲେ।
କୃତାଂଜଲିପୁଟାଃ ପ୍ରୋଚୁଃ ଶିଵ କିଂ କରଵାମହେ
ସେମାନେ ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, 'ଶିଵ, ଆମେ କଣ କରିବା?'
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ଯ ଏତେ ଦୈତ୍ଯମାଂସସ୍ଯ ରାଶଯୋ ଗିରିସନ୍ନିଭାଃ । ଭକ୍ଷଯଧ୍ଵଂ ଯୁତାଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଦତ୍ତାନୁଜ୍ଞା ମଯା ତୁ ଵଃ
ମହାଦେବ କହିଲେ: 'ଏହି ପାହାଡ଼ ପରି ଦାୟତ୍ୟମାଂସର ଢେର ଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଦ୍ରୁତ ଭୋଜନ କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି।'
ବ୍ରାହ୍ମୀ ମାହେଶ୍ଵରୀ ଚୈଵ କୌମାରୀ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ତଥା । ଵାରାହୀ ଚୈଵ ମାହେଂଦ୍ରୀ ସର୍ଵାଃ ସ୍ଵଗଣଶୋଭିତାଃ
ବ୍ରାହ୍ମୀ, ମାହେଶ୍ୱରୀ, କୌମାରୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ବାରାହୀ ଓ ମାହେନ୍ଦ୍ରୀ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ଗଣସହିତ ଶୋଭିତ।
ଏଵଂ ଶଂକରନିର୍ଦିଷ୍ଟା ଦେଵ୍ଯସ୍ତା ମାଂସସଂଚଯାନ୍ । କ୍ରୂରେଣ ଚକ୍ଷୁଷାଲୋକ୍ଯ ନିନ୍ଯୁଶ୍ଚାଦର୍ଶନଂ କ୍ଷଣାତ୍
ଏଭଳି ଶଂକରଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ ସେ ଦେବୀମାନେ କ୍ରୂର ଦୃଷ୍ଟିରେ ମାଂସ ଢେର ଦେଖି, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ କରିଦେଲେ।
ଅଥ ଜାଲଂଧରଵପୁଃ କ୍ଷୀଣଂ କ୍ରାଂତଂ ତୁ ଶକ୍ତିଭିଃ । ତାଭିର୍ଗ୍ରସ୍ତେ ଶରୀରେ ତୁ ତସ୍ଯ ଦେହାଦ୍ଵିନିଃସୃତା
ତାପରେ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଦେହ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅଧିନ ହୋଇଗଲା; ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଭକ୍ଷଣ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ବାହାରିଲା—
ପ୍ରଭାସା ଶଂକରଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଜଗାମାଦର୍ଶନଂ କ୍ଷଣାତ୍ । ତତ୍ତେଜଃ ସୂର୍ଯସଂକାଶଂ ଲଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମହେଶ୍ଵରେ
ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରଭା ଶଂକରଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚି କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା; ସେ ତେଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଥିଲା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭିତରେ ଲୟ ହେଲା।
ଏଵଂ ସ ଵିଲଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ତ୍ରିଦିଶାରିସ୍ତ୍ରିଲୋଚନାତ୍ । ଵୃଣୁଧ୍ଵଂ ଚ ଵରଂ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରାହ ମହେଶ୍ଵରଃ
ଏଭଳି ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ୱର କଲେ; ତାପରେ ମହେଶ୍ୱର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଆପଣା ଇଚ୍ଛା ମାଗ।'
ତଦା ତାଃ ସର୍ଵଯୋଗିନ୍ଯଃ ପପ୍ରଚ୍ଛୁର୍ଜଗଦୀଶ୍ଵରମ୍ । ମର୍ତ୍ଯଲୋକେଷୁ ଯେ ଲୋକା ଭୋଗମୋକ୍ଷଵରେପ୍ସଵଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଯୋଗିନୀମାନେ ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ମାନବ ଲୋକରେ ଯେଉଁମାନେ ଭୋଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରନ୍ତି—'
ପୂଜଯିଷ୍ଯଂତି ତେ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵଗୃହେ ଯୋଗିନୀଗଣମ୍ । ତତ୍ତେଷାଂ ଵାଂଛିତଂ ସର୍ଵଂ ସିଧ୍ଯତାଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦତଃ
'ସେମାନେ ନିତ୍ୟ ନିଜ ଘରେ ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ ଗଣକୁ ପୂଜିବେ; ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ।'
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ଯଃ କଶ୍ଚିତ୍ପୂଜଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଭକ୍ତିଭାଵସମନ୍ଵିତଃ । ଯୁଷ୍ମଦ୍ଗଣଂ ଚ ତସ୍ଯାହଂ ଵରଦୋଽସ୍ମି ଧରାତଲେ
ମହାଦେବ କହିଲେ: 'ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଲୋକ ଭକ୍ତିଭାବରେ ନିତ୍ୟ ତୁମ ଗଣକୁ ପୂଜିବେ, ସେଉଁଠି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥାଏ।'
ମଦ୍ଭକ୍ତଃ କେଶଵସ୍ଯାପି ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯୋ ଯୋଗିନୀଗଣମ୍ । ଭୈରଵୋଽହଂ ତଦା ତସ୍ଯ ହରିଷ୍ଯେ ସୁକୃତଂ କୃତମ୍
'ମୋର ଭକ୍ତ କିମ୍ବା କେଶବଙ୍କ ଭକ୍ତ ଯଦି ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ ଗଣକୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ତେବେ ମୁଁ ଭୈରବ ହୋଇ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିଦେବି।'
ଇତି ଦତ୍ତଵରା ହୃଷ୍ଟା ଯୋଗିନ୍ଯୋ ଵିଭୁନା ମୃଧେ । ଅତ୍ରାଂତରେ ଭଵାନୀଂ ତାଂ ସସ୍ମାର ଵୃଷଭଂ ହରଃ
ଏଭଳି ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ ସମସ୍ତ ଯୋଗିନୀ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ ହରା ଭବାନୀ ଓ ବୃଷଭଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ସ୍ମୃତମାତ୍ରା ପାର୍ଵତୀ ସା ଵୃଷଭଶ୍ଚାଗମତ୍କ୍ଷଣାତ୍ । ସଖୀଗଣସମାଯୁକ୍ତା ସଂପ୍ରାପ୍ତା ହରଵଲ୍ଲଭା
ସ୍ମରଣ ହେବା ସହିତ, ପାର୍ବତୀ ଓ ବୃଷଭ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଆସିଗଲେ; ସଖୀମାନଙ୍କ ଗଣ ସହିତ ହରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ସଂତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଭ୍ରାମରୀଂ ମୂର୍ତିଂ ହରସ୍ଯାର୍ଦ୍ଧଂ ସମାରୁହତ୍ । ଗିରିଜାସହିତୋ ରାଜନ୍ମହେଶୋ ମୁମୁଦେ ତତଃ
ଭୈରବୀ ରୂପକୁ ଛାଡି, ହରା ଗିରିଜାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ଅର୍ଧାଙ୍ଗୀନୀ ଭାଗକୁ ଉଠିଗଲେ, ଏହା ପରେ ମହେଶ୍ୱର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଯୋଗିନୀଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ପିବଧ୍ଵଂ ରୁଧିରଂ ନୃପ । ଜାଲଂଧରକବଂଧସ୍ଥଂ ତାଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜହୃଷୁର୍ଭୃଶମ୍
ସେ ଯୋଗିନୀମାନେଠାରେ କହିଲେ, 'ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଦେହରେ ଯେଉଁ ରକ୍ତ ଅଛି, ତାହା ପିଉ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ମାଂସମେଦୋହ୍ଯସୃକ୍ପୀତ୍ଵା ଯୋଗିନ୍ଯୋ ନନୃତୁର୍ମୁଦା । ତତୋ ହରଃ ପ୍ରସନ୍ନୋଽଭୂତ୍ତାସାଂ କ୍ରୀଡନଵୀକ୍ଷଣାତ୍
ମାଂସ, ଚର୍ବି ଓ ରକ୍ତ ପିଇ ସେ ଯୋଗିନୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ; ତାଙ୍କର ଏହି ଖେଳ ଦେଖି ହରା ଖୁସି ହେଲେ।
ସ୍ଵଯଂ ଚ ଭୈରଵଂ ରୂପଂ କୃତ୍ଵା ତନ୍ମଧ୍ଯଗଃ ପପୌ । ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରା ମହାକାଯାସ୍ତଦାସନ୍ଯୋଗିନୀ ଗଣାଃ
ସେ ନିଜେ ଭୈରବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି ରକ୍ତ ପିଲେ; ସେ ସମୟରେ ଯୋଗିନୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଓ ବଡ଼ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।