ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧମଭୂଦ୍ଘୋରମଦ୍ଭୁତଂ ଲୋମହର୍ଷଣମ୍ । ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽକାଂଡକଲ୍ପାଂତ ଶଂକଯା ତତ୍ର ସୁଃସୁରାଃ
ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ଦେଖିଲେ ଚମ୍ମ ଉଠିଯାଏ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସେଠାରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ଅଚାନକ ବିଶ୍ୱର ସେଷ ଆସିଗଲା ବୋଲି ଭାବିଲେ ।
ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରୈସ୍ତାଵଦନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜଘ୍ନତୁର୍ଭୀମଵିକ୍ରମୌ । ପଦ୍ଭିଃ ପୃଥ୍ଵୀଂ ଚାଲଯଂତୌ କଂପଯଂତୌ ନଭଃ ସ୍ଵନୈଃ
ସେ ଦୁଇଜଣ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମହାବୀର, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ । ସେମାନେ ପାଦରେ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ ଓ ଗର୍ଜନରେ ଆକାଶକୁ ହଲାଇଦେଲେ ।
ଅଥୋତ୍କଟଂ ବଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦାନଵେଂଦ୍ରସ୍ଯ ଶଂକରଃ । ଶସ୍ତ୍ରଜାଲଂ ଜହାରାଶୁ ଯୋଗମାଯାବଲେନ ସଃ
ତାପରେ ଦାନବନାୟକଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦେଖି, ଶଙ୍କର ତାଙ୍କର ଯୋଗମାୟାର ଶକ୍ତିରେ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରର ଜାଲକୁ ଅପସାରଣ କରିଦେଲେ ।
ତତଃ କୋଟିଭୁଜୋ ଦୈତ୍ଯୋ ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଭୀଷଣଲୋଚନଃ । ଶସ୍ତ୍ରହୀନୋଽପି ତରସା ଧାଵମାନୋ ହରଂ ଯଯୌ
ତାପରେ ଅସଂଖ୍ୟ ବାହୁ, ଭୟଙ୍କର ଦାଁତ ଓ ଭୟଭୀତ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଦାନବ, ଅସ୍ତ୍ର ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବେଗରେ ହରଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ ।
ଵିଶାଲକରବଂଧେନ ବବଂଧ ସମରେ ଶିଵମ୍ । ତତସ୍ତସ୍ଯ କୃପାଣେନ ଚିଚ୍ଛେଦ କରକାନନମ୍
ସେ ଦାନବ ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଶିବଙ୍କୁ ଧରିନେଲେ । ଏହାପରେ ଶିବ ତାଙ୍କର ତଳୱାରରେ ସେହି ବାହୁମାଳାକୁ କାଟିଦେଲେ ।
ସିଂଧୁଜେନ ଭୁଜାକ୍ରାଂତୋ ରୁଦ୍ରୋଭୂନ୍ନୀଲଲୋହିତଃ । ଲୀଲଯା ଯୋଧଯାମାସ ରଣେଽସୌ ସିଂଧୁନଂଦନଃ
ସିନ୍ଧୁର ପୁଅଙ୍କର ବାହୁରେ ଧରାଯାଇ, ରୁଦ୍ର ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଦେଲେ । ସେ ମଜାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
ଛିନ୍ନହସ୍ତୋଽପି ଯୁଯୁଧେ ସ୍ଵର୍ଭାନୁଃ ଶିରସା ଯଥା । ନିଯୁଦ୍ଧେନ ନଦୀସୂନୁସ୍ତୋଷଯାମାସ ଶଂକରମ୍
ହାତ କଟିଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ନଦୀପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ସ୍ୱରଭାନୁ ମୁଣ୍ଡ ଛିନି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । ଏହି ମୁସ୍ତିଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଦେଲେ ।
ପରିତୁଷ୍ଟୋଽବ୍ରଵୀଚ୍ଛଂଭୁର୍ଵରଂ ଵରଯ ଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଜାଲଂଧରେଣସୋଽପ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ମେ ଦେହ୍ଯାତ୍ମନଃ ପଦମ୍
ତାହା ଦେଖି ଶମ୍ଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯେକୌଣସି ଦୁର୍ଲଭ ଵର ଚାହିଁପାର ।' ତେବେ ଜାଲନ୍ଧର କହିଲେ, 'ମୋତେ ଆପଣଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ଦିଅନ୍ତୁ ।'
ମମ ଦୋଃଶସ୍ତ୍ରହୀନସ୍ଯ ନାଵଜ୍ଞାଂ କର୍ତୁମର୍ହସି । ଶୀଘ୍ରଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମେ ସିଦ୍ଧିଂ ନୋଚେତ୍ତ୍ଵାଂ ସଂହରାମ୍ଯହମ୍
'ମୋର ହାତ ନଥିବାକୁ ଦେଖି ଆପଣ ମୋତେ ଅବହେଳା କରିବେ ନାହିଁ । ତୁରନ୍ତ ମୋତେ ସିଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ, ନହେଲେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କରିଦେବି,' ବୋଲି ଜାଲନ୍ଧର କହିଲେ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସଭୁଜୋ ଭୂତ୍ଵା ଜଘ୍ନେ ତଂ ମୁଷ୍ଟିନୋରସି । ତତଃ ସୁଦର୍ଶନଂ ଚକ୍ରଂ ପୁରା ଯନ୍ନିର୍ମିତଂ ସ୍ଵଯମ୍
ଏପରି କହି ସେ ପୁଣି ବହୁ ବାହୁ ହୋଇ, ମୁଷ୍ଟିରେ ହରଙ୍କ ଛାତିକୁ ଆଘାତ କଲେ । ତାପରେ, ଯାହାକି ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ସେହି ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ପ୍ରକଟ ହେଲା ।
ମୁଖାଦୁଦ୍ଗୀର୍ଯ ତଦ୍ଧସ୍ତେ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୋଲଯଦ୍ରୁଷା । ସୂର୍ଯକୋଟିସହସ୍ରାଭଂ ଗ୍ରସଂତଂ ସଚରାଚରମ୍
ସେ ଚକ୍ର ତାଙ୍କର ମୁଁହରୁ ବାହାରି, ହାତରେ ଧରି ଶକ୍ତିରେ ଘୁରାଇଲେ । ଏହା ଦଶ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ସଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗିଳିଯାଉଥିଲା ।
ତେନ ଚକ୍ରେଣ ଚିଚ୍ଛେଦ ଶିରୋ ଜାଲଂଧରସ୍ଯ ଚ । ତତସ୍ତଚ୍ଛୀର୍ଷମୁତ୍ପ୍ଲୁତ୍ଯ ଗଗନେ ଶତଯୋଜନମ୍ 6.18.
ସେହି ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ । ତାପରେ, ସେ ମୁଣ୍ଡ ଉଛଳି ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରକୁ ଆକାଶରେ ଉଡିଗଲା ।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଶତକରାଲାସ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଭୂମିନଯନଂ ଚ ଯତ୍ । ଵ୍ଯାଘ୍ରଗତ୍ଯା ତତୋ ଯାତଂ ସଦନଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ନୃପ
ସେ ମୁଣ୍ଡରେ ଦାଁତ, ଶତ ଖୋଲା ମୁଁହ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀ ପରି ତୀବ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଥିଲା । ଏହା ବାଘ ପରି ଦୌଡ଼ି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲା, ରାଜା ।
ଭୂଯଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୃଡଃ ଶୀର୍ଷମଧାଵତ । ସ୍ରଵତ୍ତଦ୍ରୁଧିରଂ ଭୂରି ପ୍ରକୁର୍ଵଦ୍ଭୈରଵସ୍ଵନମ୍
ପୁଣି ସେ ମୁଣ୍ଡ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେଖି ମୃଡ଼ ତାହାକୁ ଧାଉଥିଲେ । ସେଠାରୁ ବହୁ ରକ୍ତ ବହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା ।
ତତୋ ଦିଶଃ ପ୍ରଣଷ୍ଟାସ୍ତା ଗଗନଂ ଵିଲଯଂ ଗତମ୍ । ନ ତେଜସାଂ ପ୍ରକାଶୋଽସ୍ତି ଚଚାଲ ଵସୁଧା ଭଯାତ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ଆକାଶ ଲୟ ହେଲା, ଆଲୋକର କୌଣସି ଚମକ ରହିଲା ନାହିଁ, ଭୟରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା ।
ଆପତଂତଂ ଜଘାନାଶୁ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚକ୍ରେଣ ତଚ୍ଛିରଃ । ଦ୍ଵିଧା ଭୂତ୍ଵାଥ ରାଜେଂଦ୍ର ପପାତ ହିମଵଦ୍ଗିରୌ
ତାପରେ ରୁଦ୍ର ତୁରନ୍ତ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ପଡ଼ୁଥିବା ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଘାତ କଲେ । ଏହା ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇ ହିମବଦ୍ଗିରି ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲା, ରାଜେନ୍ଦ୍ର ।
ତତୋ ଜାଲଂଧରସ୍ଯାଶୁ ଶିରସଃ ଶକଲେ କିଲ । ଵିଶତଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ପଶ୍ଯତାଂ ସ୍ମ ଵୃଷାକପୌ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ଖଣ୍ଡ ଶିବଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା ।
ତସ୍ଯ କଂଠାତ୍ସମୁଦ୍ଭୂତା ଦୈତ୍ଯାଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ । ତେ ହତାସ୍ତେନ ଚକ୍ରେଣ କପର୍ଦିକରଶାଲିନା
ତାଙ୍କର କଣ୍ଠରୁ ଶତ ଶହ ଦାନବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଜଟାଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କ ଚକ୍ରରେ ବିନଶ୍ଟ ହେଲେ ।
ଜାଲଂଧରକବଂଧଂ ତନ୍ନନର୍ତ ରୁଧିରାରୁଣମ୍ । ପୁନଃ ପୁନଃ ସମୁଦ୍ଭୂତାସ୍ତସ୍ଯ କଂଠାତ୍ତୁ ଦାନଵାଃ
ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଗଳାରୁ ବନ୍ଧାଓ ତିଲିତିଲି କମ୍ପିଥିବା, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଦାନବମାନେ ପୁଣିପୁଣି ବାହାରିଆସୁଥିଲେ।
ପୁନଃ ପୁନର୍ବଲଵତା ଛିନ୍ନାଶ୍ଚକ୍ରେଣ ଶଂଭୁନା । ମେଦସା ସିଂଧୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ପୂରିତା ସକଲା ମହୀ
ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୁଣିପୁଣି ଭାଙ୍ଗାଯାଇଥିବା ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ, ସିନ୍ଧୁପୁତ୍ରଙ୍କ ମେଦରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ପୂରିଦେଲେ।
ମେଦିନୀ ମେଦସୈଵୈଷା ଖ୍ଯାତିଂ ପ୍ରାପ୍ତା ତୁ ପାର୍ଥିଵ । ଯତ୍ର ଦୈତ୍ଯଵରସ୍ଯାସ୍ଯ ଶୋଣିତଂ ଶୈଲତାଂ ଗତମ୍
ହେ ରାଜା, ସେଇ ମେଦରେ ପୃଥିବୀ ପୂରିଥିବାରୁ ଏହାକୁ 'ମେଦିନୀ' ବୋଲି ଖ୍ୟାତି ମିଳିଲା; ସେଠାରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାୟତ୍ୟଙ୍କ ରକ୍ତ ପାହାଡ଼ ହୋଇଗଲା।
କୈଲାସସ୍ଯୋତ୍ତରେ ଭାଗେ ତତ୍ରାଭୂଚ୍ଛୋଣିତଂ ପୁରମ୍ । ଅଥ ମାଂସଚଯାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵତୋ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ତିଷ୍ଠତଃ
କୈଳାସ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଥିଲା ଶୋଣିତପୁର; ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମାଂସର ଢେର ଦେଖି ସେମାନେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।
ତଦା ସସ୍ମାର ଦେଵେଶଶ୍ଚତୁଃଷଷ୍ଟିଗଣଂ ରଣେ । ଵିଜ୍ଞାନସ୍ମରଣାଦ୍ଦେଵ୍ଯଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତାଃ ଶଂକରାଂତିକମ୍
ତାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚଉଷଠି ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ ସେମାନେ ଶିଵଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଗଲେ।
କୃତାଂଜଲିପୁଟାଃ ପ୍ରୋଚୁଃ ଶିଵ କିଂ କରଵାମହେ
ସେମାନେ ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, 'ଶିଵ, ଆମେ କଣ କରିବା?'
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ଯ ଏତେ ଦୈତ୍ଯମାଂସସ୍ଯ ରାଶଯୋ ଗିରିସନ୍ନିଭାଃ । ଭକ୍ଷଯଧ୍ଵଂ ଯୁତାଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଦତ୍ତାନୁଜ୍ଞା ମଯା ତୁ ଵଃ
ମହାଦେବ କହିଲେ: 'ଏହି ପାହାଡ଼ ପରି ଦାୟତ୍ୟମାଂସର ଢେର ଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଦ୍ରୁତ ଭୋଜନ କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି।'
ବ୍ରାହ୍ମୀ ମାହେଶ୍ଵରୀ ଚୈଵ କୌମାରୀ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ତଥା । ଵାରାହୀ ଚୈଵ ମାହେଂଦ୍ରୀ ସର୍ଵାଃ ସ୍ଵଗଣଶୋଭିତାଃ
ବ୍ରାହ୍ମୀ, ମାହେଶ୍ୱରୀ, କୌମାରୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ବାରାହୀ ଓ ମାହେନ୍ଦ୍ରୀ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ଗଣସହିତ ଶୋଭିତ।
ଏଵଂ ଶଂକରନିର୍ଦିଷ୍ଟା ଦେଵ୍ଯସ୍ତା ମାଂସସଂଚଯାନ୍ । କ୍ରୂରେଣ ଚକ୍ଷୁଷାଲୋକ୍ଯ ନିନ୍ଯୁଶ୍ଚାଦର୍ଶନଂ କ୍ଷଣାତ୍
ଏଭଳି ଶଂକରଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ ସେ ଦେବୀମାନେ କ୍ରୂର ଦୃଷ୍ଟିରେ ମାଂସ ଢେର ଦେଖି, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ କରିଦେଲେ।
ଅଥ ଜାଲଂଧରଵପୁଃ କ୍ଷୀଣଂ କ୍ରାଂତଂ ତୁ ଶକ୍ତିଭିଃ । ତାଭିର୍ଗ୍ରସ୍ତେ ଶରୀରେ ତୁ ତସ୍ଯ ଦେହାଦ୍ଵିନିଃସୃତା
ତାପରେ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଦେହ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅଧିନ ହୋଇଗଲା; ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଭକ୍ଷଣ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ବାହାରିଲା—
ପ୍ରଭାସା ଶଂକରଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଜଗାମାଦର୍ଶନଂ କ୍ଷଣାତ୍ । ତତ୍ତେଜଃ ସୂର୍ଯସଂକାଶଂ ଲଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମହେଶ୍ଵରେ
ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରଭା ଶଂକରଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚି କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା; ସେ ତେଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଥିଲା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭିତରେ ଲୟ ହେଲା।
ଏଵଂ ସ ଵିଲଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ତ୍ରିଦିଶାରିସ୍ତ୍ରିଲୋଚନାତ୍ । ଵୃଣୁଧ୍ଵଂ ଚ ଵରଂ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରାହ ମହେଶ୍ଵରଃ
ଏଭଳି ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ୱର କଲେ; ତାପରେ ମହେଶ୍ୱର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଆପଣା ଇଚ୍ଛା ମାଗ।'